dordoz.com rajwap.me chic porn monde tv pulpo69 साड ी के साथ नंगी फिल म anybunny.mobi hotmoza.tv sikwap.mobi assmgp hot asses kartun.xnxx.hindi.hd fuskator com video videos xxx desi porn real couple bedroom leaked mms saxxyvido big booty white girls rape mom in son 6indianxxx.mobi justindianporn.org redwap 3gpkings.info pornfactory.info freejavporn.mobi

ಉತ್ಥಾನ - ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ

ಉತ್ಥಾನ - ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ

  • ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನಪ್ರಸಾರದ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಮೂಲ್ಯ ಅನುವಾದಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಟನೆ, ಪಾಠಪ್ರವಚನಗಳು, ವೇದಾಂತ ಶಿಬಿರಗಳು, ವೇದಾಂತಶಾಸ್ತ್ರಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಶೋಧನೆ, ಆಸ್ತಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸಿ ಜಾಗೃತವಾಗಿರಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ‘ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ’ ಹೆಸರಿನ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಕಟನೆ – ಈ ಹಲವು ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನೂರು ವರ್ಷಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರಂತರ ನಡೆದಿರುವ ಒಂದು ಅನುಪಮ ವೇದಾಂತಾಭಿಯಾನ ಕರ್ನಾಟಕದ ‘ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಲಯ’ ಸಂಸ್ಥೆಯದು. ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅನನ್ಯವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ವರ್ಷ ಇದೀಗ ನಡೆದಿದೆ (ಸ್ಥಾಪನೆ: 1920).

    ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸವೆಂದರೆ ಅದರ ಸ್ಥಾಪಕರೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಕೆಂದ್ರವೂ ಆಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ (5.1.1880-5.8.1975) ಜೀವಿತವೃತ್ತವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ‘ಅಭಿನವಶಂಕರ’ರೆಂದೇ ತಮ್ಮ ಸಮಕಾಲೀನ ಧೀಮಂತರಿಂದ ಕೀರ್ತಿತರಾಗಿದ್ದವರು ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು (ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ‘ಯಲ್ಲಂಬಳಸೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಶರ್ಮಾ’).

    ವೇದಾಂತದ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ

    ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮವೆಂಬುದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದುದೇನಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮಾರ್ಥಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಸಾಧಕರಿಂದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಚಿಂತನೆ ಹಿಂದಿನಿಂದ ನಡೆದಿರುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಸರ್ವಂಕಷವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮದರ್ಶನವು ಲಭ್ಯವಿರುವುದು ಉಪನಿಷದ್‍ವಾಙ್ಮಯದಲ್ಲಿ. ವೇದಾಂತದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ನಡುವೆ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವೊಮ್ಮೆ ಕರ್ಮ, ಭಕ್ತಿ, ಜ್ಞಾನ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮೊದಲಾದ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದೋ ಎರಡೋ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಪಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಂತಹ ಮಂಡನೆಗಳ ಸಾಧುತ್ವವನ್ನಾಗಲಿ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನಾಗಲಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲಾಗದು. ಅಂತಹ ಮಂಡನೆಗಳು ಅಸಮಗ್ರವೆನಿಸುವ ಸಂಭವವಿರುವುದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮ್ಯಗ್‍ದರ್ಶನದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಪೇಕ್ಷೆಯ ಈಡೇರಿಕೆಯು ಉಪನಿಷದಾಧಾರಿತ ಅರಿವಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಶಕ್ಯವಾಗಬಲ್ಲದು.

    ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೀಮಾಂಸಾ ಮೊದಲಾದ ವೇದಾಂತೇತರ ದರ್ಶನಗಳ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಗಣನೀಯವೇ ಆಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪ್ರಧಾನಾಂಶಗಳ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಪರಿಚಯವಾದರೂ ಜಿಜ್ಞಾಸುಗಳಿಗೆ ಇರುವುದೂ ಪ್ರಯೋಜನಕರ. ಅವುಗಳ ಅನೇಕ ಪ್ರಸ್ತಾವಗಳು ವೇದಾಂತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಕುರಿತ ಯಥಾರ್ಥ ಗ್ರಹಿಕೆಯೂ ಅವಶ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

    ಮೂರನೆಯದಾಗಿ ಸ್ವ-ವ್ಯಾಸಂಗದ ಕ್ಷಮತೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟುಮಟ್ಟಿಗೆ ವೇದಾಂತದರ್ಶನದ ಮೂಲಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಮೂಲರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಲಭ್ಯವಾಗಿಸುವುದೂ ಅವಶ್ಯವಿದೆ. ಇದು ನಡೆಯದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯುವ ಹಲವೊಮ್ಮೆ ನ್ಯೂನಾಧಿಕ್ಯಗಳಿರುವ ವಿವರಣೆಗಳಿಂದ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ದಾರಿತಪ್ಪುವ ಸಂಭವ ಉಂಟು. ಈ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಶಾಂಕರಪ್ರಸ್ಥಾನಾಧಾರಿತವಾದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಪ್ರಸಾರವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ.

    ಭಗವಂತನನ್ನು ಇಷ್ಟೊಂದು ಹೆಸರುಗಳ ಮತ್ತು ರೂಪಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿರುವುದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು? ಹಲವೊಮ್ಮೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧಗಳೆಂದೇ ತೋರುವ ವರ್ಣನೆಗಳು ಒಂದೇ ಆತ್ಯಂತಿಕತತ್ತ್ವದ ಪ್ರಕಾರಾಂತರÀಗಳೆಂದು ನಂಬುವುದು ಹೇಗೆ? ಇಷ್ಟಾಗಿ ಅರಿವು ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಜನರ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಮೂಲವೇನು? ಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೂ ತೋರುವ ಸಂದೇಹಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆ ಹೇಗೆ? ಸುಲಭವಾಗಿ ಅನುಭವಕ್ಕೆಟುಕದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವು ಪಾರಂಪರಿಕವೆಂಬಷ್ಟೆ ಕಾರಣದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆ? ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದೇ ಇರುವ ಸುಖಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ನಯವಂತಿಕೆ ಇರಬೇಕು? ವೇದಾಂತದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿರಕ್ತಿ ಮೊದಲಾದ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾದೀತೆ? ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀತಿವಂತಿಕೆಯೆಂದು ಜನರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರ ಪಡೆದಿರುವ ನಡವಳಿಗಳಿಗೂ ಆತ್ಯಂತಿಕ ತತ್ತ್ವಾನುಷ್ಠಾನಮಾರ್ಗಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧದ ಸ್ವರೂಪ ಏನು? ಎಲ್ಲ ಪರಮಾರ್ಥಸಾಧಕರೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಸೋಪಾನಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವೆ, ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಶೀಘ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳೂ ಇದ್ದಾವೆ? ಅವಶ್ಯವೆಂದು ಬೋಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಆಂತರಿಕಸಿದ್ಧಿಗೆ ಸರ್ವಾಂಗೀಕಾರ್ಯ ಮಾನದಂಡಗಳು ಇವೆಯೆ, ಇದ್ದರೆ ಅವು ಯಾವುವು? ಲೌಕಿಕ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ನಿಲುಕದ ಸ್ವರ್ಗ, ನರಕ, ಜನ್ಮಾಂತರ ಮೊದಲಾದ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಸಾಧಕರ ನಿಲುಮೆ ಏನಿರಬೇಕು? ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬೋಧನೆಗಳು ಎದುರಾಗುವಾಗ ಋಜುವಾದದ್ದೆಂಬುದರ ಆಯ್ಕೆಗೆ ದಾರಿ ಯಾವುದು? ‘ಇದೊಂದನ್ನು ನೀವು ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಕು ಗುರಿಯನ್ನು ತಲಪಿಬಿಡುತ್ತೀರಿ’ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಗಳೂ ಹಲವಾರು ಇರುವಾಗ ನಿಶ್ಚಯಬುದ್ಧಿ ಬರುವುದು ಹೇಗೆ?

    ಸೋಪಾನಕ್ರಮದ ಬೋಧನೆ

    ಜಟಿಲವೂ ತರ್ಕಭೂಯಿಷ್ಠವೂ ಆದ ಮೂಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಹದಲ್ಲ. ವ್ಯಾಕರಣ ನ್ಯಾಯಾದಿ ಹಲವು ಅಂಗಗಳ ಪರಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಮೇಲಷ್ಟೆ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಬಹುದು. ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಇಡೀ ವೇದಾಂತದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅಧಿಷ್ಠಾನವಾದ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಸಂವಾದರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಆಖ್ಯಾನಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ನಿವೇಶಗೊಂಡಿದ್ದು ಅವು ಎಲ್ಲ ಆಸಕ್ತರಿಗೂ ಎಟುಕುವಂತಿವೆ. ಗಹನವಾದ ಒಳತಿರುಳು, ಸರಳವಾದ ಬಾಹ್ಯ ನಿರೂಪಣೆ, ಪೆಡಸಲ್ಲದ ಆಕರ್ಷಕ ಭಾಷಾಶೈಲಿ – ಇವು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ಹೀಗೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮವಿಷಯವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಉಪನಿಷದ್-ವಾಙ್ಮಯವು ಅರ್ಥದ ಹರಹಿನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿರುವುದು ವಿಸ್ಮಯಕರ. ಅದರ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಯಾರೂ ಹೊರಗಿನವರಲ್ಲ. ಅದು ಹೇಳುವುದಾದರೂ ನಿತ್ಯಸಿದ್ಧವಾದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನೇ ಹೊರತು ಯಾವುದೋ ವೈಚಿತ್ರ್ಯಮಯ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನಲ್ಲ. 

    ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಬಯಸುವ ಶ್ರದ್ಧಾವಂತ ಸಾಧಕರಿಗೆ ದುಗ್ರ್ರಾಹ್ಯವಲ್ಲದ ಆದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರಶುದ್ಧವಾದ ಸರಳ ಪರಿಚಯಗ್ರಂಥಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆದಂತೆ ಅವರು ಪ್ರೌಢ ಗ್ರಂಥಗಳತ್ತ ಹೋಗಬಹುದು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶುದ್ಧ ವೇದಾಂತ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡವರು ವಿವಿಧ ಅಧಿಕಾರಿಭೇದಗಳವರಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಸೋಪಾನಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

    ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸರಳವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ತುಂಬಾ ಶ್ರಮವನ್ನೂ ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನಸಾತತ್ಯವನ್ನೂ ಸುಸಂಘಟನೆಯನ್ನೂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

    ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ವೇದಾಂತದ ಬಳಿಸಾರುವ ಶ್ರದ್ಧಾವಂತರ ಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಏಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಮಂಜಸ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು, ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ವಿಷಯಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಯಸುವವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಸೋಪಾನಕ್ರಮದ ಬೋಧನೆ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸದೆ ಶುದ್ಧದರ್ಶನದ ಪ್ರಸಾರ, ಪ್ರೌಢ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿಯೆ ಮನೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಂದಿಗ್ಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಗೊಳಿಸುವುದು, ಈ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡೇ ಆಸ್ತಿಕಜನರಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತಿ ಬೆಳೆಸುವುದು, ಮೇಲಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುವಾದ-ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ – ಈ ಎರಡೂ ಧಾರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯನಿರ್ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ; – ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಈ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ಆನುಕೂಲ್ಯ ಒದಗಿದಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಹೋಗುವ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ನಡೆಸಹೊರಟವರು ಯಲ್ಲಂಬಳಸೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಶರ್ಮಾರು – ಬಳಕೆ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸುಬ್ಬರಾಯರು.


    ಜ್ಞಾನಭಕ್ತಿಕರ್ಮಸಮನ್ವಯ

    ಶ್ರೀಶ್ರೀಗಳವರನ್ನು ಅವರ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಕಾಲದಿಂದ ತಿಳಿದಿರುವವರಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಒಬ್ಬ. ಆಗ ಶ್ರೀಶ್ರೀಗಳವರು ಯಲ್ಲಂಬಳಸೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಶರ್ಮಾ ಎಂದು ಸುವಿಖ್ಯಾತರಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಆ ಕಾಲೇಜು ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ್ ಅರಮನೆಗೆದುರಾಗಿ ಈಗ ಚಂದ್ರಶೇಖರಯ್ಯರ್ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾದ ಪ್ರಸೂತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು, ಮತ್ತು ಆಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಕೂಲ್ ರೀತಿಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾಠವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಶರ್ಮಾರವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಬೋಧಕರೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು.

    ***

    ಶ್ರೀಶ್ರೀಗಳವರಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚತಕ್ಕದ್ದು ಅವರ ಆಶ್ರಮಸ್ವೀಕಾರವೊಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಅದ್ಭುತವಾದದ್ದು. ಸಂಸ್ಕೃತ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ವ್ಯಾಕರಣ ಮೊದಲಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತರ್ಕ, ಮಿಮಾಂಸಾದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರಿಗಿರುವ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಭೂತವಾದದ್ದೆಂದು ತಕ್ಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಪಂಡಿತರು ನನ್ನೊಡನೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕರ್ಮನಿಷ್ಠೆ, ಆಶ್ರಮನಿಷ್ಠೆಗಳು ಸರ್ವಪೂಜ್ಯವಾಗಿವೆ. ಅವರ ಪ್ರವಚನಶೈಲಿಯ ಸೊಗಸನ್ನು ನಾನು ಮಾತಿನಿಂದ ವರ್ಣಿಸಲಾರೆ. ಅವರ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ವಿಶದವಾಗಿ, ಮನೋರಂಜಕವಾಗಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಳಗಡೆ ರುಜುವಾತು ಕೊಡಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

    ***

    [ಶ್ರೀಶ್ರೀಗಳು ಬೆಂಗಳೂರು ವಾಸ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು] ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯವನ್ನು ಸೇರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತು ಹದಿನೈದು ದಿವಸವಾದ ಮೇಲೆ ನಾನು ದರ್ಶನಕ್ಕೆಂದು ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಆಗ ಬಸವನಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸಯ್ಯಂಗಾರ್ಯರದೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಹೊತ್ತು ಬಹುಶಃ ಮೂರೂವರೆ-ನಾಲ್ಕು. ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದನ್ನು ಶ್ರೀಗಳವರು ಕೇಳಿ ನನ್ನನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲು ತಾವಿದ್ದ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕುಳಿತು ದೇಕಿಕೊಂಡೇ ಬಂದರು. ದೇಹ ದುರ್ಬಲವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮುಖ ಮುಗುಳ್ನಗೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ನಾನು ಹಜಾರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ಬೂದಿರಾಶಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ಕಣ್ಣು ಹೊರಳಿಸಿದೆ. ಶ್ರೀಗಳವರು ನನ್ನ ಇಂಗಿತವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಹೇಳಿದರು: “ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಬಂದಮೇಲೆ ಪಂಚಗವ್ಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದಾಯಿತು; ಹೋಮ ಮಾಡಿದ್ದಾಯಿತು. ಅದರದು ಈ ಬೂದಿ.”

    ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದೇತಕ್ಕೆಂದರೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳವರ ಶಾಸ್ತ್ರಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ. ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರೋಪಾಸನಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳವರು ಜ್ಞಾನ-ಭಕ್ತಿ-ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸರ್ವಸಮಾಧಾನಕರ ಉತ್ತರ: ಭಕ್ತಿ ಕರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ. ಶ್ರೀಗಳವರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ-ಕರ್ಮ-ಭಕ್ತಿಗಳು ತೀರಾ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ಅಸಂಬದ್ಧಗಳಾಗಿರುವವುಗಳು ಅಲ್ಲವೆಂದು ಅವರ ಆಚಾರ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೋರಿಬರುತ್ತದೆ. ಜೀವಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕಾರವಾಗಬೇಕಾದದ್ದು ಮುಖ್ಯ. ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ಬಿಡತಕ್ಕದ್ದಲ್ಲವೆಂಬುದು ಶ್ರೀಗಳವರ ಬೋಧೆಯಾಗಿದೆ.

    ಡಿ.ವಿ.ಜಿ.

    ಮೇಲಣ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸುಬ್ಬರಾಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಖಚಿತಗೊಳಿಸಲು ಅವರು ತಾರುಣ್ಯದಶೆಯಿಂದ ತಾವೇ ಎದುರಿಸಿದ್ದ ಜಟಿಲತೆಗಳೂ ಪ್ರೇರಕವಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಉಪಕ್ರಮಿಸಿದ, ಎಂದರೆ ಈಗ್ಗೆ ನೂರು ವರ್ಷ ಹಿಂದೆ ಶುದ್ಧವೇದಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ ವಿಷಯ ಹಾಗಿರಲಿ; ಪ್ರಸ್ಥಾನತ್ರಯದಂತಹ ಮೂಲ ಆಧಾರಸಾಹಿತ್ಯದ ಯಾವ ಮಟ್ಟದ ಅನುವಾದ-ಪ್ರಕಾಶನಗಳೂ ಆಗ ವಿರಳವೇ ಆಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪರಿಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡದೆ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಯಾಸವಾಗಿಯೆ ನಡೆಯಬೇಕಾದುದೂ ಅವಶ್ಯವಿದ್ದಿತು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸುಬ್ಬರಾಯರಿಗೆ ದೈವಿಕವಾಗಿ ಒದಗಿದ್ದ ಅನುಪಮ ಸಾಧಕರ ಹಾಗೂ ವಿದ್ವಜ್ಜನರ ಒಡನಾಟದಿಂದ ಲಭಿಸಿದ್ದ ದಿಗ್ದರ್ಶನವೂ ಅವರ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪಯಣವನ್ನು ಋಜುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವ ದೀವಿಗೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು.

    ಬಾಲ್ಯತಾರುಣ್ಯ

    ಯಲ್ಲಂಬಳಸೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಶರ್ಮಾರ ಬಾಲ್ಯದ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವತಾರುಣ್ಯದ ದಿವಸಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲೇಶಮಯವಾಗಿದ್ದವು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ – ಎಂದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿ – ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ತುಂಬಾ ಉತ್ಸಾಹಜನಕವಾಗೇನಿರಲಿಲ್ಲ; ಇನ್ನೊಂದುಕಡೆ ತೀವ್ರ ಬಡತನ. ಹೀಗಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಲೇ ಸುಬ್ಬರಾಯರ ಬಾಲ್ಯ ಸಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ‘ವಾರದ ಮನೆ’ಗಳೇ ಮುಖ್ಯ ಆಸರೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಮೂಡಿಗೆರೆ ಮೊದಲಾದೆಡೆ ಕುಂಟುತ್ತ ಸಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ ಎಫ್.ಎ. ತಲಪುವವರೆಗಿನದು ಸಾಹಸಮಯ ಪಯಣವೇ ಆಯಿತು. (ಇದನ್ನು ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಇಲ್ಲವೇನೋ.) ದೈವಿಕವೆಂಬಂತೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಾಸ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಬಂದ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಅವರಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತಾಸಕ್ತಿಯು ಅಂಕುರಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿತು. ಬೆಂಗಳೂರು ವಾಸ್ತವ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಆ ತಲೆಮಾರಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಂಡಿತರಾದ ದೊಡ್ಡಬೆಲೆ ನಾರಾಯಣಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು, ಮೋಟಗಾನಹಳ್ಳಿ ರಾಮಶೇಷಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಮೊದಲಾದವರ ಒಡನಾಟವು ಲಭಿಸಿತು. ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಸುಬ್ಬರಾಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ದೊರೆತದ್ದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ; ಆದರೆ ಅವರ ಉಳಿದ ಅಷ್ಟೂ ಸಮಯ ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ವೇದಾಂತ ವ್ಯಾಸಂಗ ಅನುಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ.

    ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡದ್ದು ಸ್ಕಾಲರ್‍ಶಿಪ್ ಆಕರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗಲಷ್ಟೆ (1900-1901). ಅವರ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತವಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದ ವೇದಾಂತವೆಂಬ ಸಸಿಯು ನಿಜವಾಗಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದದ್ದು ಅವರು 1903ರಲ್ಲಿ ಎಫ್.ಎ. (ಸೀನಿಯರ್) ತರಗತಿಗೆ ಸೇರಲು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದ ದಿನಗಳಿಂದ; ಅವರಿಗೆ ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಆಸಕ್ತರೂ ಶಾಲಾಧ್ಯಾಪಕರೂ ಆಗಿದ್ದ ಕೆ.ಎ. ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ದೊರೆತಾಗ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಬ್ಬರಾಯರ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರೇ ಆದ್ಯ ಗುರುಗಳೆನಿಸುವಂತೆ ಆಯಿತು. ಅನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾನಗಲ್ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು, ಹೊಸಕೆರೆ ಚಿದಂಬರಯ್ಯನವರು ಮೊದಲಾದವರಿಗೂ ನಿಕಟವರ್ತಿಯಾದರು. ಕುರ್ತಕೋಟಿ ಮಹಾಭಾಗವತರ ಅನುಚರಣೆ ಮಾಡುವ ಸುಯೋಗವೂ ಒದಗಿತು. ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮಚೈತನ್ಯ ಗೋಂದಾವಲೇಕರ ಮಹಾರಾಜರಿಂದ ಮಂತ್ರೋಪದೇಶ, ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾಪೀಠದ ಶ್ರೀ ಶಿವಾಭಿನವ ನೃಸಿಂಹಭಾರತಿಗಳ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಷ್ಯಶಾಂತಿ – ಈ ಅತ್ಯಪೂರ್ವ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಅವರ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವಿತೋದ್ದೇಶದ ಬೇರನ್ನು ನೆಟ್ಟಿದುದು ಅವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು (1910-11). ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದ ಏಳುಬೀಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಹೋದರು; ಅಧ್ಯಯನ, ಮನನ, ಬರಹಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಾಗತೊಡಗಿತು.

    1922-23ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೋಧಕರ ಕೆಲಸ ಖಾಲಿ ಇರುವುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಹೀಗೆ ನೆರವೇರಿದುದರ ಜೊತೆಗೆ ಆಗಿನ ಹಲವು ಪಂಡಿತಶ್ರೇಷ್ಠರ ಒಡನಾಟದ ಲಾಭವೂ ದೊರೆಯಿತು. ಆ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಶರ್ಮರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷಾಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ  ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚಾಗಿ  ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. 1920ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ‘ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ’ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಸಾಹಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮುಂದುವರಿಸಿದುದು ಈಗ ಇತಿಹಾಸ.

    1935ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಮೇಲೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಶರ್ಮರು ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ವೇದಾಂತ ಪ್ರಸಾರಕರಾದರು. ಅವರು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಂತೆ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಅನ್ಯರಿಗೆ ವಹಿಸಿ ತುರೀಯಾಶ್ರಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತಿಗಳಾಗಿ ಯೋಗಪಟ್ಟ ಧರಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಗೊಂಡದ್ದು 1948ರ ಜೂನ್ 10ರಂದು.

    ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆ, ವಿಕಾಸ

    ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ಸಂನ್ಯಸ್ತರಾಗುವುದಕ್ಕೆ 28 ವರ್ಷ ಹಿಂದೆಯೇ (ಅವರು ಇನ್ನೂ ‘ಯಲ್ಲಂಬಳಸೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಶರ್ಮ’ರಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ) 1920ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದುದು ‘ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಲಯ’. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘ಪೀಠ’ಗಳೂ ಆಶ್ರಮಗಳೂ ಯಾವುದೋ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರವರ್ತನೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ‘ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಲಯ’ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡದ್ದು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಅತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಸಮಸ್ತರಿಗೂ ಶುದ್ಧವೇದಾಂತವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ. ಈ ಉದ್ದೇಶದ ಈಡೇರಿಕೆಗಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವೇದಾಂತಗ್ರಂಥ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ‘ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ’ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನಾಸಕ್ತಿ ಇದ್ದವರಿಗಾಗಿ ಪಾಠಪ್ರವಚನಗಳು, ಬೇರೆಬೇರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಿಗಾಗಿ ವೇದಾಂತೋಪನ್ಯಾಸಗಳು, ಆಗಿಂದಾಗ ವೇದಾಂತಶಿಬಿರಗಳು – ಇವು. ಈ ಅಷ್ಟೂ ರೀತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕಳೆದ ನೂರು ವರ್ಷಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡುಬಂದಿವೆ; ಈಗಲೂ ನಡೆದಿವೆ.

    ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸ್ವಾಮಿಗಳವರೇ ರಚಿಸಿರುವವು. ಉಳಿದವು ಒಂದಷ್ಟು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಅನ್ಯರಚಿತಗಳು. ಇದುವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿರುವ ಸುಮಾರು 250 ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಬರೆದಿರುವವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾರಗರ್ಭಿತವಾದವು ಪ್ರಸ್ಥಾನತ್ರಯದ ಶಾಸ್ತ್ರಶುದ್ಧವೂ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡವೂ ಆದ ಅನುವಾದ-ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಅನ್ಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಕೃತಿಗಳ ಅನುವಾದಗಳೂ ಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಪ್ರವಚನರೀತಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಇವೆ. ಇವಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಶಾಂಕರ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಫುಟೀಕರಣವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಗೂ ವಿವಾದಗಳಿಗೆಡೆಮಾಡಿರುವ ಹಲವು ದಾರ್ಶನಿಕ ವಿವರಗಳ ಬಗೆಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಜಿಜ್ಞಾಸೆಯ ಬರಹಗಳೂ ಇವೆ.

    ಹೀಗೆ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಗುಣವತ್ತತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಪಮವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಸಾಹಿತ್ಯರಾಶಿಯು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಆರೇಳು ದಶಕಗಳೇ ಕಳೆದಿದ್ದರೂ ಈ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪುನರ್ಮುದ್ರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದೇ ಅವುಗಳ ಅನನ್ಯತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮೀಭೂತರಾಗಿ (1975) ನಾಲ್ಕೂವರೆ ದಶಕಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದರೂ ಅವರು ರಚಿಸಿರುವ ಗ್ರಂಥಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರ ಬೇಡಿಕೆ ಈಗಲೂ ಇದೆ. ಹೀಗೆ ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ಪೀಳಿಗೆಗಳವರ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನದಾಹವನ್ನು ಈ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಗ್ರಂಥರಾಶಿಯು ಪೂರೈಸಿದೆ, ಈಗಲೂ ಪೂರೈಸುತ್ತಿದೆ.

    ಗ್ರಂಥಪ್ರಕಾಶನವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯ ಸ್ವಪ್ರೇರಿತ ನೆರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಯೇ ನಡೆದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದಲೂ ಇದೊಂದು ಅನುಪಮ ವಾಙ್ಮಯಾಧ್ವರ.

    ಅನುಭವಗಮ್ಯತೆಯೇ ಮಾನದಂಡ

    ಉಪನಿಷದಾಧಾರಿತವಾದ ವೇದಾಂತದರ್ಶನವನ್ನು ಆತ್ಮವಿಜ್ಞಾನವೆಂದು ವರ್ಣಿಸುವ ಪ್ರಥೆ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳಿಗೆ ಅತಿಶಯ ಮಹತ್ತ್ವ ಬಂದಿರುವುದು ಅವು ಪಾರಂಪರಿಕವೆಂಬಷ್ಟೆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಲ್ಲ. ಆ ತತ್ತ್ವಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಉದಾತ್ತಗಳಾಗಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬುದ್ಧಿಸಮ್ಮತವೂ ಅನುಭವಗಮ್ಯವೂ ಆಗಿವೆ – ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವಕ್ಕೆ ‘ವಿಜ್ಞಾನ’ವೆಂಬ ವರ್ಣನೆ ಸಂದಿದೆ. ತಾರ್ಕಿಕತೆ, ಅನುಭವಗಮ್ಯತೆ – ಈ ಎರಡೂ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ವೇದಾಂತವು ‘ವಿಜ್ಞಾನ’ವೆನಿಸಿದೆ. ಹೀಗೆ ಅದು ದೇಶಕಾಲಾತೀತವಾಗಿದೆ. ಈ ವೈಜ್ಞಾನಿಕತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂದೇಹಾತೀತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟೀಕರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಶ್ರಮಿಸಿದವರು ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು.

    ಅಪೂರ್ವ ಅದ್ವೈತಜ್ಯೋತಿ
    ಶ್ರೀಶಂಕರಭಗವತ್ಪಾದರ ಅದ್ವೈತಸಿದ್ಧಾಂತವು ವೇದವೆಂಬ ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಿಂದ ಕಡೆದು ತೆಗೆದ ಅಮೃತ. ಈ ಅಮೃತವನ್ನುಂಡು ತೃಪ್ತರೂ ಕೃತಕೃತ್ಯರೂ ಆದ ಅನೇಕ ಮಹಾತ್ಮರು, ತಮ್ಮಂತೆ ಇತರರೂ ಶ್ರೇಯೋಭಾಗಿಗಳಾಗಲೆಂದು ಕಾರುಣ್ಯದಿಂದ ಅದನ್ನು ಹಂಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ – ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಶಿ?ರಿಗೆ ಬೋಧಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಗಳ ರಚನೆಯಿಂದ. ಈ ಎರಡು ಬಗೆಯಿಂದಲೂ ತನುಮನಧನಗಳನ್ನು ಧಾರೆಯಾಗಿ ಎರೆದು ಧನ್ಯರೆನಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕೊಡುಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು.

    ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯ ವಿದ್ವಾನ್ ಎನ್. ರಂಗನಾಥಶರ್ಮಾ

    ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನರಿಯದ ಜ್ಞಾನತಪಸ್ಸು ಅವರದು. ಅವರು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದುದು ಅಪಾರ ಮತ್ತು ಮೌಲಿಕ. ಬಾಹ್ಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವನಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾತ್ರವಷ್ಟೆ ಅವರು ವಿರಕ್ತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿರಕ್ತಭಾವವು ಅವರ ಕಣಕಣವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿದ್ದಿತು. ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದವರಿಗೂ ಕೇಳಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಅವರ ಶ್ವಾಸವು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಬೋಧನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ; ಸಂನ್ಯಾಸಧರ್ಮದ ಯಾವ ಕಟ್ಟಳೆಗಳಿಂದಲೂ ವಿರಮಿಸಲಿಲ್ಲ. ಶಾಂಕರಸಿದ್ಧಾಂತವು ಪರಿಪೂರ್ಣವೂ ಶಂಕಾತೀತವೂ ಆಗಿದೆಯೆಂದು ಹೃದಯದಾಳದಿಂದ ನಂಬಿದ್ದ ಅವರು ಆ ದರ್ಶನದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳನ್ನು ಆಜೀವವೂ ಅನ್ವೇಷಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಎಂದೂ ಶ್ರದ್ಧಾಜಾಢ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ.

    ಶ್ರೀ ಶಂಕರಭಗವತ್ಪಾದರ ಜೀವನ ಕುರಿತು ಅವರಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಶೋಧಿಸಿದವರು ವಿರಳ. ಶ್ರೀ ಶಂಕರರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜನಜನಿತವಾಗಿರುವ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಯಾವುವು ಆಚಾರ್ಯಕೃತ, ಯಾವುವು ಅಲ್ಲ – ಎಂಬ ಬಗೆಗೆ ಇತಿಹಾಸದ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಾದಿಗಳ ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕ ತಾರ್ಕಣೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಅಭಿಮತಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ದುಷ್ಕರ.

    ಶಾಂಕರಭಾಷ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ತಾವು ಪ್ರಕಾಶಪಡಿಸಿರುವ ನಿಲುಮೆಗಳು ಜಿಜ್ಞಾಸುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಸಾಧಕರಿಗೂ ಪ್ರಯೋಜನಕರಗಳಾಗಬೇಕೆಂದು ಸದಾ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಸ್ವಾಮಿಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.

    ಪ್ರಸ್ಥಾನತ್ರಯ ಹೃದಯದ ಪ್ರಕಟೀಕರಣ

    ಸ್ವಾಮಿಗಳು ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಸ್ಥಾನತ್ರಯ ಭಾಷ್ಯಗಳ ಅನುವಾದಗಳು ಕೇವಲ ಶಬ್ದಶಃ ಮಾಡಿದ ತರ್ಜುಮೆಗಳಲ್ಲ; ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಒಳನೋಟಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಅನುವಾದದೊಡಗೂಡಿ ಅವರು ಹೇರಳವಾಗಿ ಪೂರಕ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನೂ ಪಾಠಾಂತರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಅವು ಒಂದೊಂದೂ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಶೋಧಕೃತಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ಸ್ವಯಂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾಲಂಕಾರ ಶಾಸ್ತ್ರಚೂಡಾಮಣಿ ಪ್ರೊ|| ಎಸ್.ಕೆ. ರಾಮಚಂದ್ರರಾಯರು ಉದ್ಗರಿಸಿರುವಂತೆ: “ಶ್ರೀಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರೇ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ [ಸ್ವಾಮಿಗಳ] ಅನುವಾದ: ಮೂಲಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಏನೇನೂ ಏರುಪೇರು ಬರದಂತೆ, ಭಾವವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮಾತುಗಳು ಕನ್ನಡದ ತೊಡುಗೆ ತೊಟ್ಟು ಬಂದಿವೆ.”

    ಪ್ರಸ್ಥಾನತ್ರಯದ ಮೇಲಿನ ಶಾಂಕರಭಾಷ್ಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಲಭ್ಯವಿರುವಾಗ ಅವುಗಳ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಯುಕ್ತಿಸಮ್ಮತ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ಅಥವಾ ವಿವರಣೆಗಳ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆಯೇ? – ಎಂಬ ಶಂಕೆ ಉದಿಸಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಾಗ ಇದರ ಆವಶ್ಯಕತೆಯ ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶಂಕರರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವೈದಿಕ ಮತಗಳ ಪ್ರಾಚುರ್ಯ ಇದ್ದಿತಾಗಿ ವೇದಾಧಾರಿತ ದರ್ಶನದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆಯ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದ್ದಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಅದ್ವೈತವೇ ಸಮ್ಯಗ್‍ದರ್ಶನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಶಂಕರರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಪಂಥವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತಿತ್ತು. ಭಕ್ತಿಯೂ ಜ್ಞಾನವೂ ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕಗಳೆಂದು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಬೇಕಾಗಿದ್ದಿತು. ಈ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅವಶ್ಯವಿದ್ದ ತರ್ಕಪರಿಷ್ಕರಣಗಳನ್ನೂ ಆಸ್ವಾದ್ಯ ಶೈಲಿಯನ್ನೂ ಭಗವತ್ಪಾದರು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. ಅದಾದ ಸಾವಿರದಿನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ ವೇದಾಂತಾನುಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತಿಗಳ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಸನ್ನಿವೇಶ ಇದ್ದಿತು. ಶಂಕರರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿ ಈಗ ಹ್ರಾಸಗೊಂಡಿತ್ತು. ಶಾಂಕರದರ್ಶನದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಕೃತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ನಿದರ್ಶನಕ್ಕೆ: ಶಾಂಕರಭಾಷ್ಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೂ ಭಾಮತೀ ಧಾರೆಯ ವಿವರಣೆಗಳಿಗೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದವು. ಇಂತಹ ಜಿಜ್ಞಾಸ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಪರಾಮರ್ಶೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಶಾಂಕರದರ್ಶನದ ಅಧಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ದೃಢಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ದಿಶೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ಈಗಿನ ಓದುಗರಿಗೆ ಕ್ಲಿಷ್ಟವೆನಿಸದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇರಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯೇ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಜೀವನಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸಿದುದು. ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ: ಶಂಕರಭಗವತ್ಪಾದರು ಸನಾತನಧರ್ಮವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿದಂತೆ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಶಾಂಕರದರ್ಶನವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲೆಳಸಿದರು.

    ಒಂದು ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಸಂಗತಿ ಇದು: ವಿಷಯದ ಜಟಿಲತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶಾಂಕರಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪಕ್ಷಗಳೂ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೂ ಸರಣಿಯಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯ ಕೊರತೆ ಇದ್ದವರು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅನುವಾದಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ತೊಡಕುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನಿವಾರಿಸಿ ವಿಷಯವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿ ಸುಲಭಗ್ರಾಹ್ಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಠಾಂತರಗಳನ್ನೂ ಟಿಪ್ಪಣೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಸ್ವೀಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಮಾಡದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವ ಗ್ರಂಥಾಂಶಗಳ ಬಗೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪರಿಶಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

    ಅಭಿನವಶಂಕರರ ಸಾರಸ್ವತ ಸೇವೆ
    ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳವರು ಉಸಿರಾಡಿದ ಒಂದೊಂದು ಗಳಿಗೆಯೂ ವೇದಾಂತಕ್ಕೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದಿತು. ಗುರುಗಳು ಕೈಗೊಂಡು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಕೆಲಸ ಶುದ್ಧಶಾಂಕರವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಸಾವಿರದ ಮುನ್ನೂರು ವ?ಗಳ ಹಿಂದೆ ಭಗವತ್ಪಾದರು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸದಂತೆ ಶುದ್ಧವೇದಾಂತಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವುದು. ಔಪನಿ?ದ ದರ್ಶನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಲವನ್ನು ಸ್ಪ?ಪಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ, ಹದಗೆಡಿಸುವ, ಗಾಸಿಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಜಿಜ್ಞಾಸುಗಳನ್ನೂ ಮುಮುಕ್ಷುಗಳನ್ನೂ ಪಾರುಮಾಡಿದವರು ಶ್ರೀಮಚ್ಚಂಕರರು. ನಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಥದೊಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತೆ ತಲೆದೋರಿಕೊಂಡಾಗ, ಶಾಂಕರದರ್ಶನದ ನಿಲವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಹಿಡಿತದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಪಾರುಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಶ್ರೀಶ್ರೀಗಳವರಿಂದ ನಡೆಯಿತು.
    .- ವಿದ್ಯಾಲಂಕಾರ ಶಾಸ್ತ್ರಚೂಡಾಮಣಿ ಪ್ರೊ|| ಎಸ್.ಕೆ. ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್

    ಜಿಜ್ಞಾಸುಗಳಿಗೆ ತೋರಬಹುದಾದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಸಂದೇಹಾಂಶಗಳನ್ನೂ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಗ್ರಾಹ್ಯವಾದ ಸ್ವಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

    ನಿದರ್ಶನಕ್ಕೆ: ಕೇನೋಪನಿಷತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಶಂಕರರ ಎರಡು ಭಾಷ್ಯಗಳು ಪ್ರಚಲಿತವಿವೆಯಷ್ಟೆ. ಇದರ ಬಗೆಗೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ; ಒಂದು ಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಸಮಗ್ರತೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಷ್ಯವು ಪೂರೈಸಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ಭಾಷ್ಯಗಳೂ ಏಕಕರ್ತೃಕವಿರಲಾರದು ಎಂಬ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಿದ್ದರೂ, ಜಿಜ್ಞಾಸುಗಳ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡೂ ಭಾಷ್ಯಗಳ ಯಥಾವತ್ ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

    ವೇದಾಂತಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ (ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಪಾರಿಭಾಷಿಕವಾಗಿ) ಬಳಕೆಯಾಗುವ ‘ಅವಿದ್ಯೆ’, ‘ಮಿಥ್ಯೆ’ ಮೊದಲಾದ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾವ ಅರ್ಥಗಳು ಸಲ್ಲುತ್ತವೆ – ಎಂಬ ಬಗೆಗೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ವಿಸ್ತಾರವೂ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವೂ ಆದ ಪರಾಮರ್ಶನೆ ನಡೆಸಿ ಇದಮಿತ್ಥಂ ಎಂಬಂತೆ ದಿಗ್ದರ್ಶನ ಮಾಡಿರುವುದು ವೇದಾಂತಾಸಕ್ತರಿಗೆ ವರದಾನವಾಗಿದೆ.

    ಶಾಸ್ತ್ರದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜಟಿಲತೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ‘ಅವಿದ್ಯೆ’, ‘ಮಾಯೆ’ – ಇವುಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವಗಳು ಕಠೋಪನಿಷತ್ ಮೊದಲಾದೆಡೆ ಬಂದಿವೆ. ಅವನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ವಿಶದಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅವಿದ್ಯೆ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಕರ್ಮಪರವಾಗಿ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅಧ್ಯಾಸಭಾಷ್ಯಪ್ರಯುಕ್ತ ‘ಅವಿದ್ಯಾ’ ಶಬ್ದದೊಡನೆ ಸಮೀಕರಿಸಬಾರದು, ಹೀಗಾಗಿ ಉಪಾಧಿಸ್ವಭಾವಭೇದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಷ್ಟೇ ಅವಿದ್ಯೆ, ಮಾಯಾ ಎಂಬ ಪ್ರಸ್ತಾವಗಳು ಬಂದಿದ್ದರೂ ‘ಅಬ್ರಹ್ಮ’ವಾಗಿ ತೋರುವುದೂ ದಿಟವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮವೇ – ಎಂಬ ಭಾಷ್ಯದ ನಿಲವಿಗೆ ಬಾಧೆ ಬರದು – ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ಸಂದಿಗ್ಧಾಂಶಗಳ ಪರೀಕ್ಷಣೆ

    ಮಾಂಡೂಕ್ಯೋಪನಿಷದ್ ಭಾಷ್ಯದ ಶೈಲಿ, ಬೇರಾವ ಉಪನಿಷದ್ ಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣದ ಮಂಗಲ ಶ್ಲೋಕಗಳು – ಇಂತಹ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮಾಂಡೂಕ್ಯಭಾಷ್ಯವು ಶಂಕರಕೃತವಲ್ಲದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಹಲವರ ವಾದವನ್ನು ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಭಾಷ್ಯದ ವಿಷಯಪ್ರತಿಪಾದನರೀತಿಯು ಶಾಂಕರ ರೀತಿಯದೇ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಭಾಷ್ಯವು ಶಂಕರಕೃತವೇ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ಅದ್ವೈತಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಭಾಷ್ಯವೂ ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕಭಾಷ್ಯವೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದು ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಅನನ್ಯ ಕೊಡುಗೆ; ಅಂತೆಯೇ ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕಭಾಷ್ಯಕ್ಕೂ ತೈತ್ತಿರೀಯೋಪನಿಷದ್ ಭಾಷ್ಯಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ತೋರುವ ಅಂತಃಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿರುವುದೂ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕೊಡುಗೆ.

    ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದ್ವೈತ-ಅದ್ವೈತ, ನಿರ್ಗುಣ-ಸಗುಣ, ಯೋಗ-ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತಿತರ ಹಲವಾರು ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿಷಯಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಉಪಲಬ್ಧ ಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಂಕರರ ಬೇರೆ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣದಂತಹ ಪುರಾಣೋದ್ಧೃತಗಳು ನುಸುಳಿರುವುದನ್ನೂ ಶೈಲಿಯ ಶಿಥಿಲತೆಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರಭಾಷ್ಯವು ಆಚಾರ್ಯರದಿರಲಾರದು ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮೂಲ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಶ್ರುತಿತ್ವವನ್ನು ಅವರು ಅಲ್ಲಗಳೆದಿಲ್ಲ.

    ಆಕಾರದ ದೃಷ್ಟ್ಯಾ ‘ಸ್ಮೃತಿ’ ಎನಿಸಿರುವ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ಗಣಿಸಿರುವುದು ಯುಕ್ತವೇ? – ಎಂದು ಹಲವರು ಎತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶಂಕರರಿಗಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಗೀತೆಯು ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಂಗತಿಗೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದು, ಗೀತೆಯ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು ಉಪನಿಷದನುವರ್ತಿಗಳೆಂಬುದನ್ನು ಗಣಿಸಿ ಗೀತೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರತ್ವವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ವೇದಾಂತವಿಷಯಗಳು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ಚದರಿರುವಂತೆ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೋರಬಹುದಾದ ಶಂಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಸಮಂಜಸವೂ ಗ್ರಾಹ್ಯವೂ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ಗೀತಾ-ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥ-ಸರ್ವಸ್ವ’ ಎಂಬ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗ್ರಂಥವನ್ನೇ ರಚಿಸಿ ಉಪಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗೀತೆಯ ಸ್ಮೃತಿಸ್ಥಾನೀಯತೆ, ಶಾಸ್ತ್ರತ್ವ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಸ್ಫುಟಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ಶಾಂಕರಭಾಷ್ಯದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ

    ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳ ಮೇಲಣ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯಕೃತ ಭಾಷ್ಯವು ಭಾಷ್ಯಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಚೀನತಮವಾಗಿರುವುದು, ವೇದಾಂತದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯದಂತಿರುವುದು, ವಿಚಾರಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವುದು, ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಕೈವಲ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಶಂಕಾತೀತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದು, ಬುದ್ಧಿಗೋಚರ ಯುಕ್ತಿಗೂ ಅನುಭವಕ್ಕೂ ವಿರೋಧಿಯಲ್ಲದಿರುವುದು, ಭಾಷಾಗಾಂಭೀರ್ಯ, ಪ್ರಮುಖವಾಕ್ಯಗಳ ಹೇರಳ ಉದ್ಧೃತಗಳು, ಅನಂತರಕಾಲದ ಭಿನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಭಾಷ್ಯಗಳೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಅದೇ ನೇರ ಪ್ರೇರಕವಾಗಿರುವುದು – ಈ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರ ಶಾಂಕರಭಾಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸರ್ವೋನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಸಂದಿದೆ – ಎಂದು ಸ್ವಾಮಿಗಳು ವಿಶದೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ಬಾದರಾಯಣಸೂತ್ರಗಳು ಅದ್ವೈತಪರವೇ ಹೊರತು ಬೇರೆಯಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ವಿಮರ್ಶನಪೂರ್ವಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ಪ್ರಸ್ಥಾನತ್ರಯಭಾಷ್ಯಗಳ ಅನುವಾದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅವಕ್ಕೆ ಪೂರಕಗಳಾದ ಪದ್ಮಪಾದಾಚಾರ್ಯರ ‘ಪಂಚಪಾದಿಕಾ’, ಸುರೇಶ್ವರಾಚಾರ್ಯರ ‘ನೈಷ್ಕಮ್ರ್ಯಸಿದ್ಧಿ’ ಮೊದಲಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಅನುವಾದಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

    ಹೀಗೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಒಂದೊಂದು ಬರಹವೂ ಅನುವಾದ-ವಿವರಣೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಶೋಧನಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆಚಾರ್ಯರ ‘ಉಪದೇಶಸಾಹಸ್ರೀ’ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಕರಣಗ್ರಂಥಗಳ ಅನುವಾದದೊಡಗೂಡಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಆ ಗ್ರಂಥಗಳ ಕರ್ತೃತ್ವವಿಚಾರಾದಿ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಶೋಧಪೂರ್ವಕ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

    ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳಾದರೋ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸ್ತರಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳ ಆವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿವೆ. ಇವಷ್ಟನ್ನೇ ಅವಧಾನಪೂರ್ವಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತದರ್ಶನದ ಸುಷ್ಠುವಾದ ಪರಿಚಯ ದೊರೆಯುವುದು ನಿಶ್ಚಿತ. ಈ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು – ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಪರಮಾರ್ಥ-ಚಿಂತಾಮಣಿ’ ಮತ್ತು ‘ಶಂಕರಭಗವತ್ಪಾದ-ವೃತ್ತಾಂತ-ಸಾರಸರ್ವಸ್ವ’; ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ‘ಮಾಂಡೂಕ್ಯರಹಸ್ಯ ವಿವೃತಿಃ’. ಈ ಒಂದೊಂದೂ ಅದ್ಭುತ ಶೋಧಕೃತಿಯೇ ಆಗಿದೆ.

    ಮೇಲಿನವು ಮಧ್ಯಮವರ್ಗಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವವಾದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ತರದ ಶಾಸ್ತ್ರಾಸಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಅವರು ರಚಿಸಿರುವ ‘ವೇದಾಂತ-ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ-ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾ’ ಒಂದು ಅನನ್ಯವೂ ಅತ್ಯುಪಯುಕ್ತವೂ ಆದ ಆಕರಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ.

    ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆಗಳು

    ಅನುವಾದ-ಪ್ರತಿಪಾದನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ವಿಪುಲವಾಗಿ ನೀಡಿರುವ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಅದ್ವೈತಸಿದ್ಧಾಂತಪರಂಪರೆಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಗವತ್ಪಾದಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿರುವ ಆತ್ರೇಯ, ಉಪವರ್ಷ ಮೊದಲಾದ ಪೂರ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಾದಸರಣಿಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಚಿಸಿರುವವರು ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು. ಅಂತೆಯೇ ಅದ್ವೈತದರ್ಶನ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಗೌಡಪಾದ-ಗೋವಿಂದಪಾದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ.

    ವೇದಾಂತದರ್ಶನದ ಅಡಿಪಾಯ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕರ್ಮ-ಜ್ಞಾನ ಸಂಬಂಧ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವ ಬರುವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ (ಉಪನಿಷದ್‍ಭಾಷ್ಯಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ) ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂದೇಹಕ್ಕೆ ಎಡೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿ ದಿಗ್ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ತಥೋಕ್ತ ‘ಅನುವಾದ’ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅವಧಾನಪೂರ್ವಕ ಅವಲೋಕಿಸಿದಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತದರ್ಶನದ ಸ್ವರೂಪವು ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಅವಗತವಾಗಬಲ್ಲದೆಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತ. ಸ್ವಾಮಿಗಳ ‘ಪರಮಾರ್ಥ-ಚಿಂತಾಮಣಿ’ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪರಾಮರ್ಶನೆಗೊಂಡಿರುವುದು ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯ ವಿವೇಚನೆಯೇ. ಗೌಡಪಾದೀಯ ವಿವರಗಳು ವೇದಾಂತಪರಂಪರೆಯವೇ ಹೊರತು ಬೌದ್ಧಧಾರೆಯವಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ‘ಮಾಂಡೂಕ್ಯರಹಸ್ಯವಿವೃತಿಃ’ ಗ್ರಂಥವು ದಾರ್ಶನಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದಾಗಿದ್ದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೂ (‘ಗೌಡಪಾದಹೃದಯ’) ಲಭ್ಯವಿದೆ.

    ಸ್ವಾಮಿಗಳ ‘ಶಂಕರಭಗವತ್ಪಾದ-ವೃತ್ತಾಂತ-ಸಾರಸರ್ವಸ್ವ’ ಗ್ರಂಥವಂತೂ ಶಂಕರರನ್ನು ಕುರಿತ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ ಶೋಧಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.

    ಜೀವದ ಅವಸ್ಥಾಭೇದಗಳು, ಸಗುಣ-ನಿರ್ಗುಣ ಮೀಮಾಂಸೆ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳೆಲ್ಲ ‘ಅಧ್ಯಾರೋಪಾಪವಾದ’ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ್ಗತವಿವೆ – ಎಂದು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಿರುವವರು ಸ್ವಾಮಿಗಳು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅಧ್ಯಾರೋಪಾಪವಾದ ಪ್ರಕಟೀಕರಣವು ವೇದಾಂತಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸಾರ್ವಭೌಮಸ್ಥಾನೀಯವಾದದ್ದೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಿದೆ.

    ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಸಾಧನೆ: ಮೈಲಿಗಲ್ಲು

    ಮಾಂಡೂಕ್ಯದ ಅಲಾತಶಾಂತಿಪ್ರಕರಣ ಮೊದಲಾದೆಡೆ ಬಂದಿರುವ ಹಲವು ಶಬ್ದಪ್ರಯೋಗಗಳು ಬೌದ್ಧದರ್ಶನದಿಂದ ಬಂದವೆಂದು ಹೊರತೋರಿಕೆಗೆ ಕಂಡರೂ ಅವೆಲ್ಲ ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತ ಧಾರೆಯವೇ ಹೊರತು ಬೌದ್ಧಮೂಲದವಲ್ಲ – ಎಂದು ಸ್ವಾಮಿಗಳು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ಶಾಂಕರವಾಙ್ಮಯದಿಂದ ಅನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನುವೃತ್ತಗಳಾದ ಅಭಿಮತಗಳಷ್ಟನ್ನೂ ವಿಮರ್ಶನೆಗೊಳಪಡಿಸಿರುವವರು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಮಾತ್ರ.

    ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಶಾಂಕರಾದ್ವೈತ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗೇ ಮೀಸಲಾಗಿ ನೂರು ವರ್ಷ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿಯೂ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆದಿರುವ ‘ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ’ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಷ್ಟು ನೈರಂತರ್ಯದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ವೇದಾಂತವಿಷಯಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಬಹುಶಃ ಬೇರೆ ಇರಲಾರದು.

    ಶೈಲಿಯ ರಮ್ಯತೆ, ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮೊದಲಾದ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ‘ವಿವೇಕಚೂಡಾಮಣಿ’ ಗ್ರಂಥವು ಗಣ್ಯತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿಯ ಹಲವು ಮಂಡನೆಗಳು ಶುದ್ಧವೇದಾಂತಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದು ದುಷ್ಕರ – ಎಂಬ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಪರಾಮರ್ಶನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.

    ಹೀಗೆ ಯಾವ ವಿವರಾಂಶಗಳ ಬಗೆಗೂ ಈಗಿನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕಾಲದ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂಕರಾದ್ವೈತದರ್ಶನದ ಬಗೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂದೇಹಗಳು ಉಳಿಯದಿರಲಿ – ಎಂಬ ನೆಲಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಆಜೀವವೂ ಪರಿಶ್ರಮಿಸಿರುವುದನ್ನು ಭಾರತದ ಸಾರಸ್ವತಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ತಪ್ಪಾಗದೆನಿಸುತ್ತದೆ.

    ವೇದಾಂತಮಾರ್ಗಕ್ಕೂ ಅನ್ಯ ಉಪಾಸನಾಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವತಾದಿ ಪಂಥಗಳಿಗೂ ನಡುವಣ ಪಾರಸ್ಪರಿಕತೆಯ ಬಗೆಗೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಪರಾಮರ್ಶನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

    ವಿಮರ್ಶನಪೂರ್ವಕ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ

    ಶುದ್ಧ ಶಾಸ್ತ್ರದೃಷ್ಟಿಗೂ ಲೌಕಿಕಾನುಭವಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಪೂರ್ಣ ವಿರೋಧವಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಯೋಜನಕರವಾಗದು. ಈ ಎರಡು ದೃಷ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದವಿದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರಿಯುವುದು ಸಾಧಕರಿಗೆ ಲಾಭಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ – ಎಂಬ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ದರ್ಶನದ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಲೌಕಿಕದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ‘ಅವಿದ್ಯೆ’ ಎಂದರೆ ಅಜ್ಞಾನ; ವೇದಾಂತದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ‘ಅವಿದ್ಯೆ’ ಎಂದರೆ ಆತ್ಮ-ಅನಾತ್ಮಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಅಧ್ಯಾಸ. ಲೌಕಿಕದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನು ತಾನೇ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವವನಾದರೆ ವೇದಾಂತದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಇಂತಹ ಅರ್ಥಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ಗೊಂದಲವು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವುದೆಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡು ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಕಟೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅಂಶಗಳಾದರೋ ಅಧ್ಯಾರೋಪ-ಅಪವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಅಧ್ಯಾರೋಪ-ಅಪವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯ ಮೀಮಾಂಸೆಯನ್ನೂ ಮನನ ಮಾಡಿ ಅರಿತುಕೊಂಡಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅಭಿಮುಖರಾದಂತೆಯೇ.

    ವೇದಾಂತದ ಅನುಸಂಧಾನ-ಪ್ರಸಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ದಿಗಂತವ್ಯಾಪಿ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮೆಲುಕುಹಾಕಿದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಮುನ್ನತ ಸಾಧಕರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಯಶಃಕಾಯರಾದುದು ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಲೀನರಾಗಿ ನಲವತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳು ಗತಿಸಿದ ಮೇಲೂ ಅವರು ಉಪಕ್ರಮಿಸಿದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಾಭಿಯಾನವು ಅವರ ಶಿಷ್ಯಪ್ರಶಿಷ್ಯರ ಮೂಲಕ ಈಗಲೂ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದು ಸಂತಸ ತರುವ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.

    ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಧನೆ
    ಶ್ರೀಶ್ರೀಗಳವರು ಶಾಂಕರವೇದಾಂತಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಸೇವೆ ಅಗಾಧವಾದುದು. ಒಂದು ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಯು ಅಥವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಮಾಡಬಹುದಾದ? ಕೆಲಸವನ್ನು ಅವರೊಬ್ಬರೇ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ’ಕ್ರಿಯಾಸಿದ್ಧಿಃ ಸತ್ತ್ವೇ ಭವತಿ ಮಹತಾಮ್’ ಎಂಬ ಸೂಕ್ತಿಯು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಶ್ರೀಗಳವರ ಯಾವ ಗ್ರಂಥವನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ – ಅದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರಲಿ, ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿ – ಸತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೂ ಖಚಿತವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿಯೂ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.
    ಶ್ರೀಗಳವರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪರಾಮರ್ಶನ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಓದುಗರು ಅವರ ಒಂದೇ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ನೂರು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದ? ವಿಚಾರಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀಗಳವರ ಗ್ರಂಥರಚನೆ, ಗ್ರಂಥಸಂಪಾದನೆ, ಅನುವಾದ – ಎಲ್ಲವೂ ಉಚ್ಚತರಗತಿಯ ಕೆಲಸಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಅಸಾಧ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ವೇದಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಕೆಲಸ ಶತಮಾನಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ಆಗಿಲ್ಲವೆಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯೆನಿಸಲಾರದು.

    • ಡಾ|| ಎನ್.ಎಸ್. ಅನಂತರಂಗಾಚಾರ್ಯ

    ಲೇಖನಕಲೆಯು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಲಿಯುವಂತಹದಲ್ಲ; ಆ ಜಾಡಿನ ಅಂತರಂಗಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇದ್ದವರು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದದ್ದು. ಶಾಸ್ತ್ರಸಂಬಂಧಿತ ಬರಹವಂತೂ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಲಿಷ್ಟ. ಆದರೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳು (ಆಗ ಇನ್ನೂ ‘ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಶರ್ಮಾ’) ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೆ ಬರವಣಿಗೆಯ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡು ಅದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದುದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ವರದಾನವಾಯಿತು; ವೇದಾಂತ ಪರಿಚಯ ಪುಸ್ತಿಕೆಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ‘ವೇದಾಂತ-ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ-ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾ’ದಂತಹ ಪ್ರೌಢ ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ರಚನೆಯ ವರೆಗೆ ಅವರ ಲೇಖನೋದ್ಯಮ ನಿರಂತರ ಸಾಗಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಮಥನದ, ಪರೀಕ್ಷಣದ, ಅನ್ವೇಷಣದ ಹಾಗೂ ಯಾಥಾಥ್ರ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಆಜೀವವೂ ಅವರದು  ಸಂಶೋಧನವ್ಯವಸಾಯವೇ ಆಯಿತು.

    ಮೂಲಾವಿದ್ಯಾ

    ‘ಅವಿದ್ಯೆ’ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ‘ಮೂಲ ಅವಿದ್ಯೆ’ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಶಂಕರಸಮ್ಮತವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪಂಚಪಾದಿಕಾಕಾರರಿಂದ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತು – ಎಂಬ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮಂಡನೆಯು ಅವರ ಗುರುಸ್ಥಾನೀಯರಾದ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿರುದ್ಧವಾದೀತೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಮ್ಮಿದರೂ, ಸ್ವಾಮಿಗಳು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ್ದ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ನಿಲವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಮುಂದೊತ್ತುತ್ತಹೋದರು. 1920-1930ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪಂಡಿತವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಚೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು.

    “ಮೂಲ ಅವಿದ್ಯೆ’ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯು ಶಾಂಕರಭಾಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತವೇ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ವಿದ್ವಾನ್ ಕೋಡೂರು ಕೃಷ್ಣ ಜೋಯಿಸರು, ಪಾಲಘಾಟ್ ನಾರಾಯಣಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು, ಪಾಟನಕರ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಮೊದಲಾದವರು ವಾದಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರೆ ‘ಮೂಲ ಅವಿದ್ಯೆ’ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯು ಶಾಂಕರಭಾಷ್ಯವಿರುದ್ಧ ಎಂಬ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ನಿಲವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದವರು ವಿದ್ವಾನ್ ವಿಠ್ಠಲಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು, ವಿದ್ವಾನ್ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಮೊದಲಾದವರು.

    ಒಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಈಗಲೂ ಕಗ್ಗಂಟಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿರುವ ಶಾಸ್ತ್ರಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಇದೂ ಒಂದು ಎನ್ನಬಹುದು. ಏನೇ ಆದರೂ, ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಫೋಟಮಾಡಿದವರಂತೂ ಸ್ವಾಮಿಗಳೇ ಎಂದು ಒಪ್ಪಬೇಕು. ಅವರ ಈ ದಿಕ್ಕಿನ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಬೀಜರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಿದ್ದವರು ಅವರ ಗುರುಸ್ಥಾನೀಯರಾದ ಕೆ.ಎ. ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್.

    ಅಸದೃಶ ಸಾಧನೆ

    ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಗ್ರಂಥರಚನೆಯ ಗಾತ್ರವೇ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆ ತರಿಸುವಂತಹದು. ಅವರ ಪ್ರಸ್ಥಾನತ್ರಯ ಭಾಷ್ಯಾನುವಾದ ಸಂಪುಟಗಳೇ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ 8000 ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಇವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಆಚಾರ್ಯರ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕರಣಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಅನುವಾದಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಳವೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಚನೆಗಳಾದ ‘ಪರಮಾರ್ಥ-ಚಿಂತಾಮಣಿ’ ಮೊದಲಾದ ಗ್ರಂಥಗಳಂತೂ ವೇದಾಂತದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅಪೂರ್ವ ನೂತನ ಕೊಡುಗೆಗಳೇ ಆಗಿವೆ.

    ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯಜಡರಲ್ಲವೆನ್ನಲು ಅವರು ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿ ರಚಿಸಿರುವ ಬೌದ್ಧಮತಧಾರೆಯ ‘ಧಮ್ಮಪದ’, ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳ ಮೇಲಣ ಭಗವದ್ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ‘ಶ್ರೀಭಾಷ್ಯ’ ಮೊದಲಾದ ಅನ್ಯಧಾರೆಗಳ ಆಧಾರಕೃತಿಗಳ ಅನುವಾದಗಳು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.

    ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳೂ ಸ್ವಯಂ  ಪ್ರಕಾಂಡ ವೇದಾಂತಜ್ಞರೂ ಆಗಿದ್ದ ಜ್ಞಾನಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು (ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎಸ್. ವಿಠ್ಠಲಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು) ಒಂದು ಹೃದಯಂಗಮ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಶ್ರೀ ವಿಠ್ಠಲಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳೊಡನೆ ತಮಿಳುನಾಡು ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಾರೈಕುಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಚಿ ಪರಮಾಚಾರ್ಯರ ಮೊಕ್ಕಾಂ ಇದ್ದುದು ತಿಳಿದುಬಂದು ಆ ಮಹಾಮಹಿಮರ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಪರಮಾಚಾರ್ಯರು ವಿಠ್ಠಲಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು: “ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳೇ, ‘ಆಸುಪ್ತೇರಾಮೃತೇಃ ಕಾಲಂ ನಯೇದ್ ವೇದಾಂತಚಿಂತಯಾ’ ಎಂಬುದರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು?”

     ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು “ಮನುಷ್ಯರು ಎಚ್ಚರವಾದಾಗಿನಿಂದ ನಿದ್ರಿಸುವವರೆಗೂ, ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಅವಸಾನದವರೆಗೂ ವೇದಾಂತ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಬೇಕು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಪರಮಾಚಾರ್ಯರು ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕು “ಆ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಈ ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿಗಳು!” – ಎಂದು ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ಬೊಟ್ಟುಮಾಡಿ ಹೇಳಿದರಂತೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಸಾಧಿಸಿದ್ದ ಉನ್ನತಿಗೆ ಮೇಲಣ ಪರಮಾಚಾರ್ಯರ ಉದ್ಗಾರಕ್ಕಿಂತ ಅನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

    ಋಷಿಋಣ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ

    ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಾಂಕರವೇದಾಂತದರ್ಶನದ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಸಾಧನೆಯು ವೇದಾಂತಾಸಕ್ತ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಆ ಸಾಧನೆಯ ಅನನ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ

    ಪಡೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಹೌದು. ಆದರೆ ಆ ಅನುಪಮ ಸಾಧನೆಗೆ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ದೊರೆಯಬೇಕಾಗಿದ್ದಷ್ಟು ಮಟ್ಟದ ಯಾವ ಗೌರವ-ಮನ್ನಣೆಗಳೂ ಸಲ್ಲದಿದ್ದುದು ಒಂದು ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದೇ ಖೇದದಿಂದ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ವಿರಕ್ತರೂ ಸಂಮಾನದೂರರೂ ಆದ ಆ ಮಹನೀಯರೇನೊ ನಿರಂತರ ಜ್ಞಾನೋಪಾಸನೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಕ್ತರಾದರು. ಆದರೆ ಸಮಾಜವು ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಸಲ್ಲಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಋಷಿಋಣವನ್ನು ತೀರಿಸಿತೆನ್ನಲಾಗದು. ಈ ದೊಡ್ಡ ಲೋಪವು ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮೈಕ್ಯರಾಗಿ ನಾಲ್ಕೂವರೆ ದಶಕಗಳು ಕಳೆದು ಇದೀಗ ‘ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಲಯ’ದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ಸವಾಚರಣೆ ನಡೆದಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಪರಿಮಾರ್ಜನೆಗೊಂಡೀತೆಂದು ಆಶಿಸೋಣ. ಬಹುಶಃ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನೋಪಾಸಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಡಗು-ಬಿನ್ನಾಣ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಇಂತಹ ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪಗಳು ಘಟಿಸುತ್ತವೇನೋ!

    ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಕನ್ನಡ ಓದುಗರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಕøಷ್ಟಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿಸಿರುವ ಪ್ರಸ್ಥಾನತ್ರಯದ ಅನುವಾದಗಳೂ ಅನ್ಯ ಪ್ರಕರಣಗ್ರಂಥಗಳ ಅನುವಾದಗಳೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಕನ್ನಡಭಾಷೆಗೂ ವೇದಾಂತಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ನೀಡಿರುವ ಕೊಡುಗೆ ಚಿರಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತದೆಂಬುದು ನಿಸ್ಸಂಶಯ. ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಈ ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ವಾಙ್ಮಯಸೇವೆಗೆ ಈಗಲಾದರೂ ನಮನಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸೋಣ. ಸ್ವಾಮಿಗಳಂತಹ ನಿಃಸ್ಪೃಹರು ಸಮಾಜದಿಂದ ಬಯಸುವ ‘ನಮನ’ ಸಮರ್ಪಣೆಯೆಂದರೆ ಅವರು ಉಳಿಸಿಹೋಗಿರುವ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಸಾಹಿತ್ಯರಾಶಿಯ ಅಧ್ಯಯನ-ಪ್ರಸರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮಿಗಳು ನಿರಂತರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ವೇದಾಂತಶಿಬಿರಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಆಯೋಜನೆ. ಇದು ಎಲ್ಲ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದಲೂ ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಿಯಾದೀತು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಆಢ್ಯರು ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೃತಿಗಳ ದಾನರೂಪದ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಬಹುದು; ಈಗಲೂ ಹಿಂದಿನಂತೆಯೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕಗೊಳಿಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು; ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಜೀವನ-ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಬರಹವನ್ನು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಿಸಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬಹುದು.

    ||ಇತಿ ಶಿವಂ||

    ಒಂದು ಅನುಪಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಭಿಯಾನ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಲಯ

  • ಭಾರತ ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ತವರುಭೂಮಿ. ಇಲ್ಲಿಯ ವೈವಿಧ್ಯಮಯತೆ, ಮಾನವಸ್ವಭಾವ, ಚಿಂತನೆ, ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪಂಥಗಳು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲು ಒಂದೊಂದಕ್ಕೂ ಬೇರೆಬೇರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೀಠಗಳು, ಮಠಗಳಿವೆ ಎನಿಸಿದರೂ ‘ಏಕಂ ಸತ್ ವಿಪ್ರಾ ಬಹುಧಾ ವದಂತಿ’ ಎಂಬಂತೆ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯವೇ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕಾಲಾನುಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಾತಿಪಂಥಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದಂತಿದ್ದ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿ-ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಪರಂಪರೆಗೆ ಹೊಸದಿಕ್ಕು ನೀಡಿದ 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂತರಲ್ಲಿ ಪೇಜಾವರ ಮಠಾಧ್ಯಕ್ಷ ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವೇಶತೀರ್ಥಶ್ರೀಗಳೂ ಒಬ್ಬರು

    ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮ

    ವಿಶ್ವೇಶತೀರ್ಥರ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ವೆಂಕಟರಮಣ. ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಸಮೀಪದ ರಾಮಕುಂಜ (ಉಡುಪಿಯಿಂದ 120 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ) ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ, ನಾರಾಯಣಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಮಲಮ್ಮ ದಂಪತಿಯ ಎರಡನೆಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಸಂವತ್ಸರದ ವೈಶಾಖ ಶುದ್ಧ ದಶಮಿಯ ದಿನ (ಏಪ್ರಿಲ್ 27, 1931ರಲ್ಲಿ). 7ನೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಉಪನಯನ ನಡೆಯಿತು. ಉಡುಪಿ ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಂದ ವೆಂಕಟರಮಣನಿಗೆ ಅಂದಿನ ಪರ್ಯಾಯ ಮಠಾಧಿಪತಿ ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯತೀರ್ಥರ ದರ್ಶನವೂ ಆಯಿತು. ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯರು ‘ಸ್ವಾಮಿಯಾಗುತ್ತೀಯೇನು?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಏಳರ ಹರೆಯ; ಅಂಜಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಹೂಂಗುಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅದು ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯತೀರ್ಥರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಅಚ್ಚಿಳಿದಿತ್ತು. ಪರ್ಯಾಯದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಸಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಹೊರಟ ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯತೀರ್ಥರು ವ್ಯಾಸತೀರ್ಥರ ತಪೋಭೂಮಿ ಹಂಪೆಯ ಪ್ರಾಣದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಿ. 3, 1938ರಲ್ಲಿ ಏಳು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ ವೆಂಕಟರಮಣನಿಗೆ ಸಂನ್ಯಾಸದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿದರು. ಪೇಜಾವರ ಮಠದ 32ನೇ ಯತಿಯಾಗಿ ಪೀಠವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ವೆಂಕಟರಮಣ ‘ವಿಶ್ವೇಶತೀರ್ಥ’ರಾದರು.

    ಬಾಲಯತಿ

    ಸಂನ್ಯಾಸದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ವಿಶ್ವೇಶರಿಗೆ ತನ್ನ ಗುರುಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ. ವಿದ್ವತ್ತಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಭಂಡಾರಕೇರಿಮಠದ ಸ್ವಾಮಿಗಳಾಗಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾಮಾನ್ಯತೀರ್ಥರು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಹೊಣೆಹೊತ್ತು 8 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತರ್ಕ-ವ್ಯಾಕರಣ-ಮೀಮಾಂಸೆಗಳ ಪಾಠ ಮಾಡಿ ವಿಶ್ವೇಶತೀರ್ಥರನ್ನು ಪ್ರಬುದ್ದ ಚಿಂತಕನನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ಶಾಸ್ತ್ರಪಾಂಡಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶತೀರ್ಥರ ಸಮನಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ಪೀಠಾಧಿಪತಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದೇ ಇಂದಿಗೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ವಿದ್ಯಾಮಾನ್ಯತೀರ್ಥರು. ವಿಶ್ವೇಶರ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಅರಿವಿದ್ದ ಅವರು 1943ರ ಮಧ್ವನವಮಿಯಂದು ಭಂಡಾರಕೇರಿಮಠದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಧ್ವಸಿದ್ಧಾಂತ ಸಂವರ್ಧಿನಿ ಸಭೆಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷದ ವಿಶ್ವೇಶರನ್ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಸಿದರು. ತನ್ನ 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಗಮತ್ರಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ವಿದ್ವತ್‍ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷಪೀಠವನ್ನೂ ಅಲಂಕರಿಸಿದರು. ಅಂದು ಬಾಲಯತಿಯ ವಿದ್ವತ್‍ಪೂರ್ಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮೆಚ್ಚಿದ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜ ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರು ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಗೆ ಕರೆದು ಸಮ್ಮಾನಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದ್ದರು.

    ಪೇಜಾವರ ಮಠ
    ದೇಶ ಕಂಡ ಮಹಾನ್ ದಾರ್ಶನಿಕ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಒಲಿದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಆರಾಧನೆಗೆ ಎಂಟು ಯತಿಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದರು. ಮೊದಲಾಗಿ ಫಲಿಮಾರು ಮಠಕ್ಕೆ ಹೃಷೀಕೇಷ ತೀರ್ಥರು, ಅದಮಾರು ಮಠಕ್ಕೆ ನರಸಿಂಹತೀರ್ಥರು, ಕೃ
    ಷ್ಣಪುರ ಮಠಕ್ಕೆ ಜನಾರ್ದನತೀರ್ಥರು, ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠಕ್ಕೆ ಉಪೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು, ಶಿರೂರು ಮಠಕ್ಕೆ ವಾಮನತೀರ್ಥರು, ಸೋದೆ ಮಠಕ್ಕೆ ವಿ?ತೀರ್ಥರು, ಕಾನಿಯೂರು ಮಠಕ್ಕೆ ರಾಮತೀರ್ಥರು, ಪೇಜಾವರ ಮಠಕ್ಕೆ ಅಧೋಕ್ಷಜತೀರ್ಥರನ್ನು ಎರಡು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪೂಜೆಗೆ ನೇಮಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಾದಿರಾಜರು ಪರ್ಯಾಯ ಶ್ರೀಗಳು ಕೃಷ್ಣ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಿದರೆ, ಉಳಿದ ಶ್ರೀಗಳು ದೇಶ ಸುತ್ತಿ ಧರ್ಮಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಿ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಂದು ಪರ್ಯಾಯದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಅದರಂತೆ ಒಮ್ಮೆ ಪರ್ಯಾಯ ಮುಗಿಸಿದ ಶ್ರೀಗಳು ೧೪ ವ? ಲೋಕಸಂಚಾರ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಫಲಿಮಾರು ಮಠದಿಂದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಪರ್ಯಾಯ ಪೇಜಾವರ ಮಠಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
    ಹೀಗೆ ೮೦೦ ವ
    ರ್ಷ ಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಈ ವಿಶಿಷ್ಠ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦೦ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಯತಿಗಳು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಆರಾಧನೆ, ಮಧ್ವಮತ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಮುಖಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಐದು ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ೧೦ ವ?ಗಳ ಕಾಲ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಮುಟ್ಟಿ ಪೂಜೆಸುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದ ವಿನೂತನ ದಾಖಲೆ ಪೇಜಾವರಮಠದ ವಿಶ್ವೇಶತೀರ್ಥ ಸ್ವಾಮಿಜೀ ಅವರದು. ಅವರ ಪಂಚ ಪರ್ಯಾಯಗಳು: ಮೊದಲ ಪರ್ಯಾಯ : ೧೯೫೨-೫೪, ದ್ವಿತೀಯ ಪರ್ಯಾಯ : ೧೯೬೮-೭೦, ತೃತೀಯ ಪರ್ಯಾಯ : ೧೯೮೪-೮೬, ಚತುರ್ಥ ಪರ್ಯಾಯ : ೨೦೦೦- ೨೦೦೨, ಪಂಚಮ ಪರ್ಯಾಯ : ೨೦೧೬-೨೦೧೮. ಪ್ರಾಯಶಃ ಇತ್ತೀಚಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪೇಜಾವರ ಶ್ರೀಗಳ? ಅಂದರೆ ೮೨ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ನಡೆಸಿದ ಶ್ರೀಗಳೂ ಬೇರೊಬ್ಬರಿಲ್ಲ!

    ಅದಾದ ಮರುವರ್ಷ 1952ರಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ 21ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ವಿಶ್ವೇಶತೀರ್ಥರು ಮೊದಲ ಪರ್ಯಾಯ ಪೀಠವೇರಿದರು. ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಉಡುಪಿ ಪರ್ಯಾಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಸ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಮಾಧ್ವ ಸಮುದಾಯದ ನಡುವೆ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅರಿತ ಶ್ರೀಗಳು ಸಮಾಜವನ್ನು ಸಂಘಟಿತವಾಗಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಜ. 4, 1953ರಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಾಧ್ವ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮೇಳನ ನಡೆಸಿದರು. ಇದು ಮಾಧ್ವ ಮಹಾಮಂಡಲ ಸ್ಥಾಪನೆಗೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಚದುರಿದ್ದ ಮಾಧ್ವ ಸಮಾಜ ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿತು. ಮುಂದೆ ‘ಆನೆ ನಡೆದದ್ದೇ ಹಾದಿ’ ಎಂಬಂತೆ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂನ್ಯಾಸಲೋಕದ ಧ್ರುವತಾರೆಯಾಗಿ ಮಿನುಗಿದರು.

    ಐಕ್ಯದ ಹರಿಕಾರ

    ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲು ಯಾವ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲೂ ಶ್ರೀಗಳು ಹಿಂದೆಗೆದವರಲ್ಲ. ನಾನು ಹಿಂದೂಧರ್ಮದ ಸಂನ್ಯಾಸಿ, ಹೀಗಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀಯರನ್ನು ಸನ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವುದು, ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು ನನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ಅವರಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯಗಳಾದಾಗ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವುದು ಕೂಡಾ ನನ್ನ ಹೊಣೆ – ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಶಯ ಶ್ರೀಗಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ, ಸಂಸ್ಕøತಿ ಹಾಗೂ ಪರಂಪರೆಗೆ ಆಘಾತಗಳೆದುರಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ಅವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಖಂಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಣಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಸದಾ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರೆಂದೂ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಎದೆಗುಂದಿದವರಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿದವರೂ ಅಲ್ಲ. ಭದ್ರ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಅಡಿಪಾಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಮಾತುಗಳಿಗೂ ಬದ್ಧರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಚರ್ಚೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅದೆಷ್ಟೊ.

    ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ಕಳಕಳಿ ಎಂತಹದ್ದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿರಾಟ್ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೇಳಿದ ಕಥೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಿರುವ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಮಗನೆಂದರೆ ಅದೇಕೊ ತಾತ್ಸಾರ. ಅದೇ ಕರುಳಕುಡಿಯಾದರೂ ಮೊದಲೆರಡು ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಮೂರನೆಯದು ಪೋಷಕರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮೂರನೇ ಮಗು ಎಷ್ಟೇ ಅತ್ತು ಕರೆದರೂ ಹೊರಗಟ್ಟಿ ಉಳಿದ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸುಖನಿದ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಚಳಿ ಮಳೆ ಗಾಳಿಯ ನಡುವೆಯೇ ಆ ಮಗು ಅಳುತ್ತಲೇ ಅದೆಷ್ಟೋ ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಹುಲಿಯೊಂದು ಬಂದು ಆ ಮಗುವನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ಎಳೆದೊಯ್ದಿತು. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ನೋಡಿದರೆ ಆ ಮಗು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಮಗು ಹುಲಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿತ್ತು. ಹೆತ್ತಮಗನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ರೋದಿಸಿದರು, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಟ್ಟರು. ಆದರೆ ಆ ಮಗುವನ್ನು ತರಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಕಥೆ.

    “ಯಾವುದೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಕಸುಬಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಜಾತಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ‘ಮೇಲು-ಕೀಳು’ ಎಂಬ ಅಸಮಾನತೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಗಂಡಾಂತರವಾಗುವುದು ನಿಶ್ಚಿತ. ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯಗಳು ಅನ್ಯಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಹಿಂದೂಗಳೇ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗುತ್ತೀರಿ. ಹುಲಿಗೆ ಆಹಾರವಾದ ಮಗು ಎಷ್ಟೇ ಅತ್ತು ಕರೆದರೂ ಹೇಗೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಕಥೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗಲಾದರೂ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಿ. ಯಾವುದೇ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವರು ನಮ್ಮವರೇ. ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡದೆ ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ಬದುಕಿ” ಎಂದಿದ್ದರು.

    ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೋತ್ಥಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹೊರತಂದ ‘ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಸೂರ್ಯ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್’ ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಜೀ “1935ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ‘ನಾನು ಹಿಂದುವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ ನಿಜ, ಆದರೆ ಹಿಂದುವಾಗಿಯೇ ಸಾಯಲಾರೆ’ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಯುವಕನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಅನ್ನಿಸಿತಾದರೂ ಏಕೆ? ನಾನು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದರೂ ಯಾವೊಬ್ಬ ಮಠಾಧೀಶರೂ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‍ರನ್ನು ಕಂಡು ಸಂತೈಸಲಿಲ್ಲವೇಕೆ? ಇದೊಂದು ಪ್ರಮಾದ. ಈ ಪ್ರಮಾದಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಹಿಂದೂ ಮಠಾಧೀಶರ ಪರವಾಗಿ ನಾನು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸುವೆ” ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಸ್ವಾಮಿಜೀ ಅವರದು.

    ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಾಮಿಜೀ ನಡೆಸಿದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವೇ ಸರಿ. ಹೀಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಶ್ರೀಗಳು ಎಂದೂ ಯತಿಧರ್ಮಪಾಲನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟವರಲ್ಲ. ಅಖಂಡ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ನಿತ್ಯ ಪ್ರಣವಜಪ, ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪೂಜೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವೇದಾಂತ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪಾಠ-ಪ್ರವಚನ ನಿತ್ಯಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನಡೆದವು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಹಿಂದುತ್ವ – ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಈ ಮಟ್ಟದ ಹೋರಾಟ ಚಳವಳಿ ನಡೆಸಿದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸ್ವಾಮಿಜೀ ಸಿಗಲಾರರೇನೋ.

    ರಾ.ಸ್ವ. ಸಂಘ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಗಳ ಸಂಬಂಧ

    ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಹಿಂದೂ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪೇಜಾವರಶ್ರೀಗಳು ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದೇನೊ. ಪೇಜಾವರಶ್ರೀಗಳು ಮತ್ತು ಅಂದಿನ ಸರಸಂಘಚಾಲಕರಾಗಿದ್ದ ಮಾಧವ ಸದಾಶಿವರಾವ್ ಗೋಳವಲ್ಕರ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯಾದದ್ದು – 1953ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29ರಂದು, ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ. 22ರ ತರುಣ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಪೇಜಾವರಶ್ರೀಗಳು ಅಂದು

    ‘ನಮ್ಮ ದೇಶ ಒಡೆದುಹೋಯಿತಲ್ಲ, ಏಕೆ? ಮತ್ತೆ ಈ ದೇಶ ಒಂದಾಗಬಹುದೆ?’ ಎಂದು ಶ್ರೀಗುರೂಜಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಆ ದಿನಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪೇಜಾವರರ ಮತ್ತು ರಾ.ಸ್ವ. ಸಂಘದ ಪ್ರಮುಖರ ನೇರ ಸಂವಹನ 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಯಿತು. 1965ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ವಿಶ್ವ ಹಿಂದೂ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾದ ಪೇಜಾವರಶ್ರೀಗಳು ಅದರ ಮೂಲ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಕಾಲಖಂಡದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಲ್ಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಜೀಯವರ ಆಶೀರ್ವಾದವಿತ್ತು.

    ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದರು, ಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರದ್ಧಾನಂದರು, ವೀರ ಸಾವರಕರ್ ಮುಂತಾದವರು ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ ಹಿಂದೂ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಹಿಂಪ ಮುಂದಾದಾಗ ಅದರ ಅಗ್ರಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತವರು ಶ್ರೀಗಳು. ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆಯ ಸಾಧುಸಂತರು ಒಂದೇ ಸಮಾನ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ 1967ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಹಿಂದೂ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ

    ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ನ ಹಿಂದುಃ ಪತಿತೋ ಭವೇತ್’ (ಯಾವ ಹಿಂದುವೂ ಪತಿತನಲ್ಲ) ಎಂಬ ಘೋಷವಾಕ್ಯ ನೀಡಿದವರು ಪೇಜಾವರಶ್ರೀಗಳೇ. ಆನಂತರ 1969ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 2ನೇ ಪರ್ಯಾಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆತಿಥ್ಯದಲ್ಲೇ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮ್ಮೇಳನ ನಡೆಯಿತು. ‘ಹಿಂದು ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತವೆ?’ ಎಂಬುದನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಮೂರು ದಿನದ ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿದ್ಧಗಂಗೆ, ಸುತ್ತೂರು, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಬಂದು ಸೇರಿದ 600ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧಾರ್ಮಿಕ ನೇತಾರರು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ದಲಿತ ಐ.ಎ.ಎಸ್. ಅಧಿಕಾರಿ ಭರಣಯ್ಯ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಹಿಂದವಃ ಸೋದರಾಃ ಸರ್ವೇ’ (‘ಹಿಂದುಗಳೆಲ್ಲರೂ ಸಹೋದರರು’) ಎಂಬ ಘೋಷವಾಕ್ಯ ಕೊಟ್ಟವರೂ ಪೇಜಾವರಶ್ರೀಗಳೇ. ಆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಗೆ ಸ್ಠಾನವಿಲ್ಲ, ಅದು ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತವೂ ಅಲ್ಲ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಹಾಕಬೇಕು’ ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದ ಭರಣಯ್ಯನವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ತೇವವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಪೇಜಾವರಶ್ರೀಗಳು ಅನೇಕ ಸಲ ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದರು. 1983ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಹಿಂಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಗಳು ಈ ಸಾಮರಸ್ಯಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಇನ್ನೆರಡು ಷೋಷವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು – ‘ಮಮ ದೀಕ್ಷಾ ಹಿಂದೂ ರಕ್ಷಾ’ (ಹಿಂದುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ನನ್ನ ದೀಕ್ಷೆ) ಮತ್ತು ‘ಮಮ ಮಂತ್ರಃ ಸಮಾನತಾ’ (ಸಮಾನತೆ ನನ್ನ ಜೀವನಮಂತ್ರ) – ನೀಡಿದರು.

    ಶ್ರೀಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲಿ. ಅವರು ಕೇವಲ ಆಶೀರ್ವಚನ, ಘೋಷವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕಿಳಿಸಲು ಸ್ವತಃ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯಾದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಅವರು ನಡೆಸಿದ ದಲಿತ ಕೇರಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಮರಸ್ಯ ಪಾದಯಾತ್ರೆ. ಉಡುಪಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಅವರ ಪರ್ಯಾಯವೂ ಮುಗಿದಿತ್ತು. 1970ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದ ಗಬ್ಬಾರ ಕಾಲೊನಿಯ ದಲಿತರ ಓಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೇಜಾವರರು ಪಾದಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದರು. ‘ಸಮಾಜದ ನಿಕೃಷ್ಟತೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಹರಿಜನರಲ್ಲಿ ನಾನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕಂಡೆ’ ಎಂದರು. ಇದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಪಸ್ವರ ಕೇಳಿಬಂದದ್ದುಂಟು. ಒಂದೆಡೆ ಸನಾತನಿಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆ; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಪ್ರಗತಿಪರರಿಂದ ‘ಇದು ಬರೀ ನಾಟಕ’ ಎಂಬ ಅಪಹಾಸ್ಯ ಎದುರಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ನಡೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿ ಅವರು ಪೀಠತ್ಯಾಗಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು (ಇದನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸ ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ). ತದನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ, ಬಂಗಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೀಗಳು ಸಾಮರಸ್ಯ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದರು. ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಶ್ರೀಗಳು ಇಟ್ಟ ಈ ಹೆಜ್ಜೆ ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿ, ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೆರೇಪಿಸಿತು.

    ಈ ಸಾಮರಸ್ಯ ಪಾದಯಾತ್ರೆಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕತೆ ದೊರೆತದ್ದು 2006ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಗುರೂಜಿ ಜನ್ಮಶತಮಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. 2009 ಇನ್ನೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕೇರಿಯೆನಿಸಿದ ಮೈಸೂರಿನ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಪುರಂನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಾದಾರಚನ್ನಯ್ಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಪಾದಯಾತ್ರೆ. ಬಹುತೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ವಾಸಿಸುವ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಪುರಂನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ದಲಿತರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಅಶೋಕಪುರಂ ಇದೆ. ಕೆಲವು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಪುರಂನಲ್ಲಿ ದಲಿತರು ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ! ಅಂತಹ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಪುರಂನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಾದಾರಚೆನ್ನಯ್ಯ ಶ್ರೀಗಳ ಪಾದಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದ ಈ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಹಿಂದಿದ್ದವರೂ ಪೂಜ್ಯಶ್ರೀಗಳೇ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾದಾರಚನ್ನಯ್ಯನವರ ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕೆಂದು ತಾವು ಹಿಂದೆ ಉಳಿದು, ಕೊನೆಯ ಸಭಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡರು.

    ಹಿಂದುಳಿದ ಬಂಧುಗಳು ಇಸ್ಲಾಂ ಹಾಗೂ ಕ್ರೈಸ್ತಮತಕ್ಕೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಮತಾಂತರವಾಗಲು ಹೊರಟಾಗ ಅವರು ಸ್ವತಃ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಿ ಅವರಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ನೂರಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇಕೆ ಖಲಿಸ್ತಾನ್ ಚಳವಳಿ ನಡೆದಾಗ ಸ್ವಾಮಿಜೀಗಳು ವಿಹಿಂಪ ನಿಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಪಂಜಾಬಿನಾದ್ಯಂತ ಗುರುದ್ವಾರಾ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಅಪೇಕ್ಷಿತರಿಗೆ ‘ವೈಷ್ಣವ ದೀಕ್ಷೆ’ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಕೈಗೊಂಡರು. ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸಮಾಜದವರಿಗಾಗಿ ಇಫ್ತಾರ್ ಕೂಟಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಿದರು.

    ಶೋಷಿತರ ಬಗೆಗೆ ತುಡಿತ

    ಪೇಜಾವರ ಶ್ರೀಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನಷ್ಟೇ ಪ್ರೀತಿ, ಮಮತೆ, ತಾದಾತ್ಮ್ಯ ಪೀಡಿತ ವಂಚಿತ ಶೋಷಿತ ಸಮಾಜದ ಬಗೆಗಿತ್ತು. ಪೇಜಾವರ ಶ್ರೀಗಳ ಸುದೀರ್ಘ 81 ವರ್ಷಗಳ ಸಂನ್ಯಾಸಜೀವನ ಸಮರ್ಪಿತವಾದದ್ದು ಕೃಷ್ಣಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರ, ಶೋಷಿತರ ಸಾಂತ್ವನಕ್ಕೆ.

    1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೋತ್ಥಾನ ಪರಿಷತ್ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಹೊರತಂದ ‘ಭಾರತ-ಭಾರತಿ’ ಸರಣಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ದಲಿತಕೇರಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿ ಪೂಜ್ಯ ವಿಶ್ವೇಶತೀರ್ಥರು “ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಾತಕ ನೋಡಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಏನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿಯುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯೇ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕು. ದೇಶದ ಮಕ್ಕಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ನಕ್ಷತ್ರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯವು ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವು ಹೊಳೆಯಬೇಕಾದರೆ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಾ ಊಟ, ಮೈತುಂಬಾ ಬಟ್ಟೆ ಇರಬೇಕು” – ಎಂದಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಚಿಂತನೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಇತರರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಸಿರುವುದು.

    ಆಚಾರ್ಯ ಮಧ್ವರು ಸಾರಿದ ‘ನಾನಾ ಜನಸ್ಯ ಶುಶ್ರೂಷಾ ಕರ್ಮಾಖ್ಯಾ ಕರವನ್ಮಿತೇ’ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಶ್ರೀಗಳು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ಸ್ತರದ ಜನರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿವಿಕೋಪಗಳಾದಾಗ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದರು. ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಲಾತೂರ್ ಭೂಕಂಪ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಾಗಪಟ್ಟಣಂ ಸುನಾಮಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನೂರಾರು ಮನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು, ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ನೆರೆಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗಾಗಿ ಶ್ರೀಗಳು ನಡೆಸಿದ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಗೋಶಾಲೆ ನಿರ್ಮಾಣ, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲಯಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯಧಾಮಗಳು; ಮಾಳಿಗೆಮನೆ, ಮಲ್ಲಂದೂರು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮುಂತಾದ ನಕ್ಸಲ್‍ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿನ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯ ತುಂಬಿ ವಿದ್ಯುತ್, ನೀರು ಮುಂತಾದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು. ಗಿಡನೆಡುವ ಅಭಿಯಾನದಿಂದ ಅರಣ್ಯ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಉಪವಾಸ, ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಗಳನ್ನೂ ಅವರು ನಡೆಸಿದರು.

    ಸಂನ್ಯಾಸಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ರಾಮಕುಂಜದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಅವರು ಸದಾ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಐದು ವರ್ಷದ ವೆಂಕಟರಮಣ ಕಾಲು ಜಾರಿ ನೀರಿನ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ. ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಓಡಿ ಎಂಬ ದಲಿತರ ಬಾಲಕ – ಹುಡುಗ ನೀರಿಗೆ ಬಿದ್ದನೆಂದು ಕಿರುಚಿಕೊಂಡ. ಓಡಿಯ ಅಪ್ಪ ಚೋಮ ತಕ್ಷಣ ನೆರವಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ವೆಂಕಟರಮಣ ಉಳಿದ. ‘ನನ್ನನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದೇ ದಲಿತರ ಓಡಿ ಮತ್ತು ಚೋಮ. ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಮಾಡಿಯೇ ನಾನವರ ಋಣ ತೀರಿಸಬೇಕಿದೆ’ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

    ಗಾಂಧಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತ

    ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಚಳವಳಿ, ಗಾಂಧಿ ಅವರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಸ್ವಾಮಿಜೀ ತೊಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಖಾದಿವಸ್ತ್ರ. ಅಪಾರ ಜನಮನ್ನಣೆ, ಗೌರವ, ವೈಭವ ದೊರೆತಿದ್ದರೂ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಬೆರೆಯುವ ಸರಳತನ, ಮನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮಗುವಿನ ಮುಗ್ಧತೆ. ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯಾದಾಗಲೂ ಅವರು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದ್ದರಂತೆ. ಅವರು ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದುದು 12 ಗಂಟೆಗೆ; ಏಳುವುದು 4ಕ್ಕೆ. ತನ್ನ ವಾಸದ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ತಾನೇ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.

    ದಲಿತರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ, ದೌರ್ಜನ್ಯ ಎಲ್ಲೇ ನಡೆದರೂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕಾಗಿ ಪೇಜಾವರಶ್ರೀಗಳು ಉಪವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಹುಶಃ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪೇಜಾವರಶ್ರೀಗಳಷ್ಟು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕರಿಲ್ಲ. ‘ತಿಂದು ತೇಗಿದವರು ಸುಸ್ತಾಗುತ್ತಾರೆ; ಉಪವಾಸದಿಂದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು ಸ್ವಾಮಿಜೀ. ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಎಸ್.ಈ.ಝಡ್.ನ (ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ) ಎರಡನೇ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಎರಡುಸಾವಿರ ಎಕರೆ ಭೂಮಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಸ್ವಾಮಿಜೀ ಉಪವಾಸ ಕುಳಿತು ರೈತರಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಮಂಗಳೂರು ಸಮೀಪದ ಪೆರ್ಮುದೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಭೂಮಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬೀದಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ 11 ಕುಡುಬಿ ಸಮುದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಸ್ವಾಮಿಜೀ ನಿರಶನ ಕುಳಿತರು. ಮಠದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಬಂಧಿಕರು ತಪ್ಪೆಸಗಿದಾಗಲೂ ಅವರು ಉಪವಾಸ ಎಂಬ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಕ್ರಮದಿಂದಲೇ ಅದನ್ನು ತಿದ್ದುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1971ರಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿ ಪುರಸಭೆ ಮಲಹೊರುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು; ಇಡೀ ಪಟ್ಟಣದ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯೂ ಶ್ರೀಗಳೇ ಆಗಿದ್ದರು.

    ನಕ್ಸಲರಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ

    ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲರು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಮೊದಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದವರು ಶ್ರೀಗಳು. ಸ್ವತಃ ಯಾವುದೇ ರಕ್ಷಣಾವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದೆಯೆ ಸ್ವತಃ ನಕ್ಸಲ್‍ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಚಾರ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಭಾಗದ ಜನರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಪೇಜಾವರಮಠದ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಮನೆ, ನೀರು, ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ದಲಿತ ಮತ್ತು ಅಶಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಯುವಕ ಯುವತಿಯರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರಗುಡಿ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ ಹೋರಾಟದ ನೇತಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ, ರಾಮಲಲ್ಲಾಮೂರ್ತಿಯ ಪ್ರಾಣಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿದವರೂ ಪೂಜ್ಯ ವಿಶ್ವೇಶತೀರ್ಥರೇ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಹಲವು ಸಂಧಾನ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ನಡೆದ ಸಭೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತರೊಡನೆ ಈ ವಾದಗ್ರಸ್ತ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು, ತಮಗೆ, ಅಂದರೆ

    ಸಂನ್ಯಾಸಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಭಿಕ್ಷೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡಬೇಕು – ಎಂದು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಂತೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ‘ಸಂನ್ಯಾಸಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯ ಮಾನಾಪಮಾನ? ಮೂಲತಃ ಅವನು ಭಿಕ್ಷು. ಈಗ ಭಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ರಾಮಮಂದಿರ ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದಾನಷ್ಟೆ’ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅವರು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯಾಸಗಳ ನಂತರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಭವ್ಯ ರಾಮಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿದೆ. ಈ ರಾಮಮಂದಿರವನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಾದರೂ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಕೆಲಕಾಲ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಇರಬೇಕಿತ್ತು.

    ಕೇವಲ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದವರಷ್ಟೇ ಹೊಸ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಗತಿಪರ ನಿಲವು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ಸುಳ್ಳು ಮಾಡಿ, ಸನಾತನ ಮಠದ ಅಂಗಳದಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಹಳೆ ಊದಿದರು, ಸ್ವಾಮಿಜೀ. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪಂಚಮುಖವಾದದ್ದು – ಮಾಧ್ವತ್ವ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವ, ಹಿಂದುತ್ವ, ಭಾರತೀಯತ್ವ ಮತ್ತು ಮಾನವತ್ವ. ಮಠಕ್ಕೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಕ್ತವೃಂದದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಆರೋಹಣ ಮಾಡಿದ ಪೀಠ ಸಣ್ಣದು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಸಮಾಜಮುಖಿ ನಿಲವಿನಿಂದ ವಿಶ್ವೇಶತೀರ್ಥರು ಪೇಜಾವರಮಠಕ್ಕೆ ಬಹುಮಾನ್ಯತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. ಉಡುಪಿಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಎಂದ ಕೂಡಲೆ ಪೇಜಾವರ ಶ್ರೀಗಳ ಹೆಸರು ಸ್ಮೃತಿಗೆ ಬರುವಷ್ಟು ಅವರು ಜನಾನುರಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು.

    ಸದಾ ಚೈತನ್ಯಶೀಲರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗುವ ಹಿಂದಿನ ದಿನವೂ 452 ಕಿ.ಮೀ ಕ್ರಮಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಅವರ ಬದುಕು ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ದ್ಯೋತಕ.

    ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ ತಮ್ಮ ಬರಹ ‘ನಿವೇದನ’ – ‘ತತ್ತ್ವವಾದ’ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ (1968ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟ) ಬರೆದ ಮಾತು:

    ಸಜ್ಜನರನು ಕಾಪಾಡುವ ಸ್ವಾಮೀ ಪಾಡುವೆ ನಿನ್ನಾ ನಾಮಾ;

    ವಿಶ್ವಕ್ಕೂ ಸರಿ, ವಿಶ್ವನಿಗೂ ಸರಿ; ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಿಗು ಸರಿಯೇ;

    ಓಂ ವಿಶ್ವಸ್ಥೈ ನಮೋ ಎನ್ನುವೆನು ದಾರಿದೋರು ದೊರೆಯೇ.

    ಓಹೊ ಪೂರ್ಣಕಾಮಾ ನಮೋ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವಾಯ!!

    ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದ ಆಧುನಿಕ ವಾಮನ

  • ದಿನಚರಿ, ರೀತಿ-ನೀತಿ, ಪರಂಪರೆ

    ಸಮೃದ್ಧಿ+ಸಂಸ್ಕೃತಿ = ಹಿಂದೂ ಮನೆ.

    ನಾನು ಒಂದು ‘ಕುಟುಂಬಮಿಲನ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಹಲವು ಮಂದಿ ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಪ್ಪಂದಿರಿಗೆ ನಾನು ಕೇಳಿದೆ: “ನೀವು ಬಾಲಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಎಷ್ಟು ಚಡ್ಡಿ, ಎಷ್ಟು ಷರಟು ಇದ್ದವು?” ಎಲ್ಲರೂ ಥಟ್ ಅಂತ ಉತ್ತರಿಸಿದರು – “ಎರಡು ಜತೆ.” ಅಮ್ಮಂದಿರನ್ನು ಕೇಳಿದೆ, “ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಎಷ್ಟು ಲಂಗ, ಜಂಪರ್ ಇದ್ದವು?” ಅವರೂ ಹೇಳಿದರು, “ಎರಡೆರಡು.” ಮುಂದಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೇಳಿದೆ – “ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಎಷ್ಟು ಜತೆ ಇವೆ?” ಕೂಡಲೇ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, “ಅಂಕಲ್, ನಾವು ಕೌಂಟ್ ಮಾಡಿಯೇ ಇಲ್ಲ.” ಎಲ್ಲರೂ ನಕ್ಕರು. ಹಾಗೆಯೇ ಕೇಳುತ್ತಾ  ಹೋದೆ, ಹಿರಿಯರಿಗೆ – ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಶಿಂಗ್ ಮಶೀನ್, ಫ್ರಿಜ್, ಮಿಕ್ಸರ್-ಗ್ರೈಂಡರ್ ಇದ್ದವೇ? ಸ್ಕೂಟರ್, ಬೈಕ್, ಕಾರ್ ಇದ್ದವೇ? – ಎಂದು. ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದೇ ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉತ್ತರವಾಗಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೇಳಿದೆ: “ನೀವು ರುಬ್ಬುವ ಗುಂಡು, ಒನಕೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಒಲೆ ನೋಡಿದ್ದೀರಾ?” ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರು ಕೇಳಿದರು, “ಅಂಕಲ್, ಹಾಗಂದ್ರೆ ಏನು?” ಪುನಃ ದೊಡ್ಡವರು ನಕ್ಕರು.

    ಈ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಉಪಲಬ್ಧಿ ಇಷ್ಟೆ: ಕಾಲ ಉರುಳಿದಂತೆ ನಮ್ಮ ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ.

    ಮತ್ತೆ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳಿದೆ: ಮನೆ ಎಂದರೆ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿ ಅಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೂ ಒಂದು ಸಾಧಾರಣ ದಿನಚರಿ ಎಂದು ಇರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಏಳುವುದು, ಎದ್ದನಂತರ ಮನೆಯ ಮುಂಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡುವುದು, ರಂಗೋಲಿ ಇಡುವುದು; ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ, ಪೂಜೆ ಇತ್ಯಾದಿ.

     ಇನ್ನು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ: ದಿನಚರಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಮನೆಗೆ ಅದರದೇ ಆದ ರೀತಿ-ನೀತಿ ಎಂದು ಇರುತ್ತದೆ: ಮನೆಮಂದಿಯೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಳಿತು ಊಟ ತಿಂಡಿ ಮಾಡುವುದು, ಅತಿಥಿಗಳ ಸತ್ಕಾರ, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರುವುದು, ಕಿರಿಯರ ಬಗೆಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಸೂಚಕ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸುವುದು, ನೆÀರೆಯವರ ಕಷ್ಟ-ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಯುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಬಗೆಗೆ ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ: “ಇಂಥ ರೀತಿ-ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟನ್ನು ಈಗಲೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ?” ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರು ಧೈರ್ಯಮಾಡಿ ಉತ್ತರಿಸಿದರು: “ಇಂದಿನ ವೇಗದ, ಒತ್ತಡದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೋ ಇಷ್ಟೋ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈಗೀಗ ಧಾವಂತ ಹಾಗೂ ಸಮಯದ ಅಭಾವದಿಂದ ಅವೂ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಿವೆ.”

    ಗಂಗಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದೆ. ನನ್ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದವರಿಗೆಲ್ಲ ಏನಾದರೂ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಳು, ಮನೆಯ ಗೃಹಿಣಿ. ನಾನೆಂದೆ “ತಂಗಿ, ನನ್ನಿಂದ ನಿನಗೆ ಕಷ್ಟವಾಯಿತೇ?” ಅವಳೆಂದಳು, “ಅಪ್ಪಾಜಿ, ಹಾಗೆನ್ನಬೇಡಿ. ನಾನು ಈ ಮನೆಗೆ ಸೊಸೆಯಾಗಿ ಬಂದಾಗ ನನ್ನ ಮಾವ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು, ‘ಮಗಳೇ, ಈ ಮನೆಗೆ ಬಂದವರನ್ನು ಖಾಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಳಿಸದೆ ಏನಾದರೂ ಕೊಟ್ಟು ಉಪಚರಿಸುವುದು ಈ ಮನೆಯ ಪರಂಪರೆ’ ಎಂದು. ನಾನು ಆ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.”

    ಮೂರನೆಯದಾಗಿ: ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಗಾಯ್ತ್ತಿನಿಂದ ಪೂರ್ವಜರು ನಮಗಾಗಿ ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟು ಹೋಗಿರುವ ಒಂದು ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಅನೇಕ ಹಬ್ಬಗಳು, ವ್ರತಗಳು; ಗೃಹಪ್ರವೇಶ, ಮದುವೆ – ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂಗಲಕಾರ್ಯಗಳು.

    ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ: “ಈ ಪರಂಪರೆ ಎಂಬುದು ಕಾಲಬಾಹಿರವಾಗಿದೆಯೆ? ಇದರ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇಂದಿಗೂ ಇದೆಯೆ?” ಕೆಲವರೆಂದರು – “ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಇದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಾ ಇವೆ ಎಂಬುದೂ ನಿಜವೇ.”

    ಇನ್ನೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸತ್ಯಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ – ದಿನಚರಿ, ರೀತಿ-ನೀತಿ ಹಾಗೂ ಪರಂಪರೆಗಳು ಮನೆಯ ಸಂಸ್ಕøತಿಗೆ ಹುಟ್ಟು ನೀಡಿವೆ. ಸಮೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕøತಿಗಳಲ್ಲಿ ತಾಳಮೇಳ ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸಮಾಧಾನಗಳು, ಸಂತೃಪ್ತಿ ನೆಮ್ಮದಿಗಳು ನೆಲಸುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ಅಂಥ ಮನೆಗಳೇ ಆದರ್ಶ ಎನಿಸುತ್ತವೆ. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡುವ ನೆಲೆಯೇ ಮನೆ.

    ಕಳೆದ 57 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪ್ರವಾಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಹಸ್ರಾರು ಮನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಹಾಗೂ ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೋಡುವ ವಿಪುಲ ಅವಕಾಶಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ‘ಸಮೃದ್ಧಿ’ ಹೆಸರಿನ ಹಲವು ಮನೆಗಳನ್ನೂ, ‘ಸಂಸ್ಕøತಿ’ ಹೆಸರಿನ ಹಲವು ಮನೆಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿದ್ದೇನೆ. ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮನೆಯ ಗೇಟಿನ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸಮೃದ್ಧಿ’ ಎಂದೂ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸಂಸ್ಕøತಿ’ ಎಂದೂ ಬರೆದಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿದೆ. ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವೆರಡೂ ನೆಲಸಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ನನಗೆ ಆನಂದವಾಯಿತು.

    ಸಮೃದ್ಧಿಯದೇ ಪ್ರಭಾವ ಇರುತ್ತಾ, ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಅಭಾವ ಇರುವ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರ ಸ್ವಭಾವದವರನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಅಭಾವ ಇದ್ದ ಒಬ್ಬ ಬಡ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನ ಮನೆಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಹಬ್ಬದ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ನಾನು ಕೇಳಿದೆ, “ಏನಪ್ಪಾ, ಇಂದು ಯಾವುದಾದರೂ ಹಬ್ಬವಿದೆಯೆ?” ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ: “ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಅತಿಥಿಗಳು ಬಂದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.” ಅರ್ಥಾತ್ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಇತ್ತು; ಆದರೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಅಭಾವವೂ ಇತ್ತು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಪಾರ ಮರುಕವಾಯಿತು.

    ಸುದಾಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯು ಶೂನ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕøತಿ ಅಪಾರವಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಮಿತ್ರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಸಂಸ್ಕøತಿಯೂ ಇತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಸುದಾಮ-ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ಸುದಾಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸೌಕರ್ಯ ಉಂಟಾಯಿತು.

    ಸಮೃದ್ಧಿ-ಸಂಸ್ಕøತಿಗಳಲ್ಲಿ ತಾಳಮೇಳ ಇದ್ದಾಗ ಮನೆಯು ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರದಂತೆ ಶಾಂತಿಯ ಧಾಮವಾಗುತ್ತದೆ.

    ಮನೆಯೇ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರ

    ಆಗತಾನೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗು ಅಳುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮನೆಯವರು ಸಂತಸದಿಂದ ನಗುತ್ತಾರೆ. ಮಗು ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ, ತನ್ನ ಜೀವನಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸುವಾಗ ಆತ ಅಳಬಾರದು; ಉಳಿದವರು ನಗಬಾರದು. ಅವನು ಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಸಾಯಬೇಕು. ಅಳುವವರು ಸುತ್ತಲಿನವರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಊರಿಗೆ ಊರೇ ಅಳಬೇಕು. ಇಂಥ ಜೀವನವನ್ನೇ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದುದು.

    “ಮಗು ಕಂಡದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಹಟಹಿಡಿಯುವುದು. ಆದರೆ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸ್ವಂತಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಅಗತ್ಯವೋ ಅಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಾನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕು” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣೀಯರು. ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಎಂದರೆ ಅದೇ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಸಿನೆಮಾ ‘ಭೂತಯ್ಯನ ಮಗ ಅಯ್ಯು’ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.

    ಸುತ್ತಲಿನವರನ್ನು ಸುಲಿದು ಶ್ರೀಮಂತನಾದವನು ಭೂತಯ್ಯ. ಅವನು ಸತ್ತಾಗ ಅವನ ಹೆಣಹೊರಲು ನಾಲ್ಕು ಜನರು ಕೂಡ ಮುಂದೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬದುಕಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ನೀಡಿದ ದೇವಯ್ಯನು ಸತ್ತಾಗ ಇಡೀ ಊರಿಗೆ ಊರೇ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿತು.

    ದೇವಯ್ಯನದು ಸಾರ್ಥಕ ಜೀವನ, ಭೂತಯ್ಯನದು ನಿರರ್ಥಕವಾದದ್ದು. ಯಾರಿಗೂ ಭೂತಯ್ಯನಂಥ ಜೀವನ ಬೇಡ. ಎಲ್ಲ ಮನೆಗಳೂ ಹಣವಂತರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಲಾರವು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಮನೆಯೂ ಗುಣವಂತರನ್ನು ಊರಿಗೆ ಕೊಡಬಲ್ಲದು. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರೂ ಗುಣವಂತರಾಗಲಿಲ್ಲ; ಕಾರಣ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಅಭಾವ. ಪಾಂಡವರು ವನವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದರು, ಒಂದಷ್ಟು ಸಮಯ ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕುಂತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ನೀಡಿ ಗುಣವಂತರನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದಳು – ಅಲ್ಲವೇ?

    ಮನೆಯೇ ಮೊದಲ ಪಾಠಶಾಲೆ; ಜನನಿ ತಾನೆ ಮೊದಲ ಗುರುವು. ಜನನಿಯಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿತ ಮಕ್ಕಳೇ ಧನ್ಯರು.

    ದಿನಚರಿ, ರೀತಿ-ನೀತಿ ಹಾಗೂ ಪರಂಪರೆಯ ಪಾಲನೆ ಆದಲ್ಲಿ ಮನೆಯು ಸಂಸ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಬಲ್ಲದು.

    ದಿನಚರಿ  

    ಒಂದು ಸುಭಾಷಿತ ಹೀಗಿದೆ:

    ಆಹಾರ-ನಿದ್ರಾ-ಭಯ-ಮೈಥುನಂ ಚ

    ಸಾಮಾನ್ಯಮೇತತ್ ಪಶುಭಿರ್ನರಾಣಾಂ |

    ಧರ್ಮೋ ಹಿ ತೇಷಾಂ ಅಧಿಕೋ ವಿಶೇಷಃ

    ಧರ್ಮೇಣ ಹೀನಾಃ ಪಶುಭಿಃ ಸಮಾನಾಃ ||

    ಆಹಾರ, ನಿದ್ರೆ, ಭಯ ಹಾಗೂ ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು ಪ್ರಾಣಿ ಹಾಗೂ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಸಂಗತಿಗಳು. ಪ್ರಾಣಿಗಿಂತ ಮನುಷ್ಯನು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗುವುದು ‘ಧರ್ಮ’ದಿಂದ.

    ಧರ್ಮಪಾಲನೆಯ ಒಂದು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅಂಶ ಎಂದರೆ ದಿನಚರಿ. ನಿತ್ಯವೂ ಯಾವಾಗ ಏನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು, ಯಾವಾಗ ಏನನ್ನು ಮಾಡಲೇಬಾರದು; ಮಾಡಲೇಬೇಕಾದುದನ್ನು ಶಕ್ತಿಮೀರಿ ಮಾಡಬೇಕು, ಮಾಡಲೇಬಾರದ್ದನ್ನು ಮಾಡಲೇಬಾರದು – ಎಂಬುದು ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮದ ಸಾರ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮನೆಯ ‘ದಿನಚರಿ’ಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೆಲುಕುಹಾಕೋಣ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಲಹೆ ಸಂಗತಿಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ವಾರಸಿಕೆಯಷ್ಟೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ‘ಮೆಲುಕು’ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದೇನೆ.

    1. ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಏಳುವುದರಿಂದ ಮನೆಯ ದಿನಚರಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಗಿಡಮರಗಳೂ ಪಶುಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಮುಂಜಾನೆಯೆ ಎದ್ದುಬಿಡುತ್ತವೆ. ಭಗವಂತನ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಇಂತಿರುವಾಗ ಮನುಷ್ಯನೇ ಉಳಿದೆಲ್ಲವುಗಿಂತ ತಡವಾಗಿ ಏಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಉಚಿತವಾದೀತು? ಬೇಗ ಏಳಬೇಕಾದರೆ ಸುಲಭೋಪಾಯ ಒಂದಿದೆ; ಹಿಂದಿನ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಬೇಗ ಮಲಗಬೇಕು!

    2. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬಲಮಗ್ಗುಲಿನಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎದ್ದು ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಎರಡೂ ಅಂಗೈಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ  –

    ಕರಾಗ್ರೇ ವಸತೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಕರಮಧ್ಯೇ ಸರಸ್ವತೀ |

    ಕರಮೂಲೇ ಸ್ಥಿತೇ ಗೌರೀ ಪ್ರಭಾತೇ ಕರದರ್ಶನಂ ||

    ಸಮುದ್ರವಸನೇ ದೇವಿ ಪರ್ವತಸ್ತನಮಂಡಲೇ |

    ವಿಷ್ಣುಪತ್ನಿ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶಂ ಕ್ಷಮಸ್ವ ಮೇ ||

    ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಕೈಗಳಿರುವುದೇ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು. ಈ ಭೂಮಿ ಮಾತೃಭೂಮಿಯೇ ಹೊರತು ಭೋಗಭೂಮಿಯಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಂದಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳÀ ಆಶಯ.

    3. ಹಾಸಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಎದ್ದ ನಂತರ ಹೊದಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮಡಿಚಿಡಬೇಕು. ಅನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಶುದ್ಧನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು ಪ್ರಾತರ್ವಿಧಿ ü(ಎಂದರೆ ಶೌಚ ಮುಖಮಾರ್ಜನ ಇತ್ಯಾದಿ) ಮುಗಿಸಬೇಕು.

    4. ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ‘ಶರೀರಮಾದ್ಯಂ ಖಲು ಧರ್ಮಸಾಧನಂ’ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಡಲೇಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನವು ನಮ್ಮ ಶರೀರವೇ ಆಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿ ಇಡಲು ಉದಯಕಾಲದ ಉಪಯೋಗ ಮಾಡಬಹುದು.

    ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಲಿನ್ಯ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಭಗವಂತನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಸೇವಿಸಲು ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡಿ ಬರಬಹುದು. ಸರಳ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು 5 ಬಾರಿ ಓಂಕಾರ ಹೇಳಿ, ಅನಂತರ 10 ನಿಮಿಷ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಒಂದಷ್ಟು ಸರಳ ಆಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.

    ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ರಾ.ಸ್ವ. ಸಂಘದ ಪ್ರಾಂತಕಾರ್ಯವಾಹರಾಗಿದ್ದ ದಿ|| ಅರಕಲಿ ನಾರಾಯಣ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಕಾಣಲು ನೂರಾರು ಜನರು ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಂದವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಏನಾದರೂ ಹಣ್ಣು ಪಾನೀಯದ ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಅರಕಲಿಯವರ ಪತ್ನಿ. ಸುಮ್ಮನೆ ತೊಂದರೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಆಕೆ ಅಂದರು: “ನನ್ನ ತಾಯ್ತಂದೆ ನನಗೆ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಅಂತ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಸರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ನ್ಯಾಯ ಕೊಡಬೇಕಾದದ್ದು ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವಲ್ಲವೆ?”

    ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತಿನ ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ದಿನವಿಡೀ ಚುರುಕಾಗಿ ಇಡುತ್ತದೆ; ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ ಇರಲು ಅದು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.

    5. ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮನೆಯ ಮುಂಬಾಗಿಲಿನ ಮುಂದೆ ಕಸ ಗುಡಿಸಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡಿ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ ರಂಗೋಲಿ ಇಡುವುದು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿಯಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆ ಕಸ ಗುಡಿಸಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು ಮಾಡಬೇಕು. “ಎಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಇದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ದೇವನಿರುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲಿ ಕೊಳಕು ಇದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ದೆವ್ವ ಇರುತ್ತದೆ” – ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಒಂದು ಸುಭಾಷಿತ.

    ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಚ್ಛ ಮನೆಯೇ ಮೂಲ.

    6. ನಿತ್ಯ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಬೆಳಗ್ಗೆಯೇ ಮಾಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಸ್ನಾನದ ಅನಂತರ ದೇವರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಗಳಿಗೆಯಾದರೂ ಇದ್ದು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಧೂಪ ದೀಪ ಹೊತ್ತಿಸಿ ದೇವರ ನಾಮ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗುತ್ತದೆ.

    ದೇವರನ್ನು ನಂಬುವುದು ಮೂಲನಂಬಿಕೆಯೇ ಹೊರತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲ.

    7. ಸದಾಕಾಲವೂ ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವ ತುಲಸೀಗಿಡಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನವೂ ಉಚಿತ ಗೌರವವೂ ಇರಬೇಕು.

    8.  ಬೆಳಗಿನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಮೆಲುದನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಈಗಲೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕೆಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರಭಾತದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಒಳ್ಳೆಯ ಪದ್ಧತಿ.

    9. ಊಟ-ಉಪಾಹಾರಗಳು ನಮ್ಮಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಸಾದವೇ ಹೊರತು ‘ಮೇವು’ (ಈeeಜ) ಖಂಡಿತ ಅಲ್ಲ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ಸಮಯವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದೆಲ್ಲ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಲ್ಲ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ತಳ್ಳಿಹಾಕಬಾರದು.

    10.        ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭಜನೆ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸ. ಕನಿಷ್ಠ ದೇವರಿಗೆ ದೀಪ ಹೊತ್ತಿಸಿ ಒಂದೆರಡು ವಚನ, ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನಾದರೂ ಹೇಳಬೇಕು.

    11.        ಅನಿವಾರ್ಯ ಕಾರಣಕ್ಕಲ್ಲದೆ ಸುಮ್ಮನೆ ತಡವಾಗಿ ಮಲಗುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬಿಡಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ರಾತ್ರಿಯ ಆಹಾರಸೇವನೆ ಸಹ ಬೇಗ ಆದರೆ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎನ್ನುವುದು ಹಿರಿಯರ ಅನುಭವದ ಮಾತು.

    12.        ಮಲಗುವ ಮೊದಲು ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಒಂದೆರಡು ನಿಮಿಷ ಧ್ಯಾನÀ ಮಾಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಈ ಹಿಂದೆಲ್ಲ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ರಾಮ ಸ್ಕಂದಂ ಹನೂಮಂತಂ ವೈನತೇಯಂ ವೃಕೋದರಂ, ಶಯನೇಷು ಸ್ಮರೇನ್ನಿತ್ಯಂ ದುಃಸ್ವಪ್ನಂ ತಸ್ಯ ನಶ್ಯತಿ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ರಾಮ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಹನುಮಂತ ಮತ್ತು ಗರುಡರನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡರೆ ದುಃಸ್ವಪ್ನ ಬೀಳದು ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆ.

    ರೀತಿ-ನೀತಿ

     ‘ನಮ್ಮ ಮನೆ’ಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಒಂದು ಹಾಡಿನ ಪ್ರಾರಂಭ ಹೀಗಿದೆ:

    ನಮ್ಮ ಮನೆ ಇದು ನಮ್ಮ ಮನೆ

    ನಲಿವಿನ ಅರಿವಿನ ನಮ್ಮ ಮನೆ |

    ರೀತಿ-ನೀತಿಗಳ ಭದ್ರಬುನಾದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ನಮ್ಮ ಮನೆ. ರೀತಿ-ನೀತಿ ಎಂದರೆ ರೂಢಿ-ರಿವಾಜುಗಳು ಎಂದು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿವೆ. ಮನೆಮಂದಿಗೆಲ್ಲ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕೊಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ‘ರೀತಿ-ನೀತಿ’ಗಳ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣ ಭೂಮಿಕೆ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಅನುಭವ. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ರೂಢಿ-ರಿವಾಜುಗಳನ್ನು ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ.

    1   ಊಟವನ್ನು ಪ್ರಸಾದ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ದಿನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊತ್ತಾದರೂ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಳಿತು ಊಟ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಮ್ಮ ಬಡಿಸಬೇಕು. ಆಗ ಅದು ಮಾತೃಭೋಜನವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತೃಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನ ಮಮತೆ ಮತ್ತು ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ‘ಭೋಜನ ಮಾತ್ರ’ದಲ್ಲಿ ಅವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

    2. ಊಟಮಾಡುವಾಗ ಟಿ.ವಿ., ಮೊಬೈಲ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು. ಶಾಂತವಾಗಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮಾತಾಡುತ್ತ ಊಟಮಾಡಬೇಕು. ಊಟಮಾಡುವಾಗ ಚೆಲ್ಲುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಇರಬಾರದು. ಯಾವತ್ತೂ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಊಟಮಾಡಬೇಕು. ಊಟಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ‘ಓಂ ಸಹ ನಾವವತು, ಸಹ ನೌ ಭುನಕ್ತು, ಸಹ ವೀರ್ಯಂ ಕರವಾವಹೈ’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಊಟವನ್ನು ಅದು ಬಿಸಿ ಇರುವಾಗಲೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಊಟದ ನಡುವೆ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಮಾತುಗಳು ಇರಬಾರದು.

    3. ‘ಅತಿಥಿದೇವೋ ಭವ’ ಇದು ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಸಂಸ್ಕøತಿ. ಹೀಗಾಗಿ ಬಂದವರನ್ನು ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಬಾರದು. ಏನಾದರೂ ಉಪಚಾರ ಮಾಡಬೇಕು. ಊಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದವರನ್ನು ಊಟಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಬೇಕು.

    4. ಬಂಧು ಬಳಗದವರನ್ನೂ ಮಿತ್ರರನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಆಗಾಗ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು. ನಾವೂ ಅವರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಬೇಕು.

    5. ನೆರೆಕರೆಯವರ ಜತೆ ಸ್ನೇಹಸಂಬಂಧ ಇರಬೇಕು. ಪರಸ್ಪರ ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರೆಯುತ್ತಿರಬೇಕು. ನಾವು ಪರಸ್ಪರ ಆಪದ್ಬಾಂಧವರಂತೆ ಇರಬೇಕು.

    ‘ನೆರೆಮನೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅರಮನೆಯೂ ಸೆರೆಮನೆ’ ಎಂಬ ಗಾದೆ ಇದೆ.

    6. ಹಿರಿಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು, ಕಿರಿಯರ ಬಗೆಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಬೇಕು. ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಕಾಲುಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಹಿರಿಯರು ಕಿರಿಯರನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಬೇಕು.

    7.         ನಮಸ್ಕಾರ, ಶರಣು ಶರಣಾರ್ಥಿ, ಮತ್ತೆ ಬನ್ನಿ, ಕ್ಷೇಮವೇ, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ, ಶುಭಂ, ಹೋಗಿಬರುತ್ತೇವೆ, ದೇವರು ನಿಮಗೆ ಒಳಿತನ್ನು ಮಾಡಲಿ, ಜಯ್ ಶ್ರೀರಾಮ, ಹರೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಇತ್ಯಾದಿ ಪದಪುಂಜಗಳ ಬಳಕೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರಬೇಕು.

    8.         ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬೋಧಿಸುವಾಗ ಸಂಬಂಧಸೂಚಕ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಇನ್ನೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅಮ್ಮ-ಅಪ್ಪ, ಮಾವ, ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ, ಕಾಕಾ, ಆಯೀ, ಅತ್ತಿಗೆ, ಅಕ್ಕ…. ಇತ್ಯಾದಿ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮೀಯಭಾವ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿವೆ.

    ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಸವನಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬ. ಮುತ್ತಜ್ಜ-ಮುತ್ತಜ್ಜಿ, ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ, ಮೊಮ್ಮಗ–ಮುಸ್ಸೊಸೆ ಹಾಗೂ ಪುಟ್ಟ ಮರಿಮಕ್ಕಳು. ಮೊಮ್ಮಗನು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ನೌಕರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ. ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದುಬಿಟ್ಟ. ಕಾರಣವೇನು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವನೆಂದ, “ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ, ಅಜ್ಜ–ಅಜ್ಜಿ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದೆ.”

    9. ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರಂಪರಿಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು.

    10.        ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಚಪ್ಪಲಿಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿಟ್ಟರೆ ಮನೆಯ ಅಂದ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಹಸಿರುತೋರಣ ಕಟ್ಟಬೇಕು. ಮನೆಯನ್ನು ದೇವಾಲಯದಂತೆ ಶೃಂಗಾರ ಮಾಡಬೇಕು.

    11.        ಮನೆಗೆಲಸವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಮಾಡಬೇಕು. ನಾವೂ ಸಹ ಸದಾ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿರಬೇಕು. ಹಿರಿಯರ ಒಂದು ಮಾತಿದೆ – “ದೇವರು ಬಡತನವನ್ನು ಕೊಡಬಹುದೇನೋ, ಆದರೆ ಕೊಳಕುತನವನ್ನು ಖಂಡಿತಾ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ.”

    12.        ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಾಗ ಶಿಕ್ಷಿಸಲೂ ಬೇಕು. ‘ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು ಮರವಾದ ನಂತರ ಬಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಗಾದೆ ಇದೆ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆಸ್ತಿಯಂತೆ ಬೆಳೆಸಬೇಕೇ ವಿನಾ ಅವರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಲ್ಲ.

    ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳ ಭದ್ರತೆಯ ಬುನಾದಿಯೇ ಈ ರೀತಿ-ನೀತಿಗಳು. ಇವು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ನಮಗಾಗಿ ಕೊಟ್ಟುಹೋಗಿರುವ ಅಮೂಲ್ಯ ಆಸ್ತಿ. ಇವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದರೆ ಕುಟುಂಬವು ಸಡಿಲವಾಗುವುದು. ಹಿರಿಯರ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯರೂ ರೀತಿ-ನೀತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯದಿರೋಣ.

    ಪರಂಪರೆ

    ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದ ನಾವು ಪ್ರತಿ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲೂ ತಪ್ಪದೆ ಆಚರಿಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಹಬ್ಬಗಳು, ವ್ರತಗಳು, ಉತ್ಸವಗಳು, ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ವಿವಾಹ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ ಇತ್ಯಾದಿ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳೂ ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯೇ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ನಮ್ಮ ಶಕ್ತ್ಯನುಸಾರ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಅಂಥ ಆಚರಣೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿರಬೇಕು; ತೋರಿಕೆಗಾಗಲಿ, ಆಡಂಬರಕ್ಕಾಗಲಿ ಅಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

    ಒಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನೆಯ ಹೆಸರು ‘ಸಮಾಧಾನ’. ಇದೇನು, ಮನೆಯ ಹೆಸರು ಹೀಗೆ? – ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಗೃಹಿಣಿ, ಗೃಹಸ್ಥ ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳಿದರು: “ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಇದ್ದೇವೆ. ಕೊಳ್ಳುಬಾಕ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.” ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ಇದೆ. ನಿತ್ಯ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಏಳುತ್ತಾರೆ. ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮನೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಶ್ಲೋಕಾದಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅತಿಥಿಸತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಎಂದೂ ಹಿನ್ನಡೆಯಿಲ್ಲ. ಜಾತೀಯತೆಯ ಲವಲೇಶವೂ ಇಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರಕೇಂದ್ರಿತ ಬದುಕು ಇದೆ. ಇಂತಹ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಿರುವ ಸೌಭಾಗ್ಯ ನನ್ನದು.

    1. ಜನ್ಮದಿನ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ, ವಿವಾಹ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಮರೆತುಹೋಗಬಾರದು. ಪಶ್ಚಿಮದ ದೇಶಗಳ ಅಂಧಾನುಕರಣೆ ಎಷ್ಟು ಸರಿ ಎಂಬ ಬಗೆಗೆ ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.

    2. ಜನ್ಮದಿನದಂದು ದೀಪ ಆರಿಸುವುದು, ಕೇಕ್ ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು, ಅಂಧಾದುಂದಿ ಖರ್ಚುಮಾಡಿ ‘ಬರ್ಥ್‍ಡೇ ಪಾರ್ಟಿ’ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಭಾಗ ಏನಿದೆ? ಬದಲಿಗೆ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಮಂಗಲಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇವರಿಗೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು; ಹಿರಿಯರಿಗೆ ವಂದಿಸಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಆಯುಷ್ಮಂತನಾಗು, ವಿಜಯಿಯಾಗು, ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದು – ಈ ರೀತಿಯ ಹಿರಿಯರ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ. ಉಡುಗೊರೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದದ್ದು ದಾನ ಮಾಡುವುದು. ಹೋಟೆಲ್‍ಗೆ ಹೋಗುವ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.

    3. ಗೃಹಪ್ರವೇಶ-ವಾಸ್ತುಶಾಂತಿಗಳು ‘House-warming Ceremony’ಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ವಾಸಿಸುವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿಷ್ಟÀಶಕ್ತಿಗಳು ನುಸುಳಬಾರದು, ದೈವೀಶಕ್ತಿಯೇ ನೆಲಸಬೇಕು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಮ ಹವನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಮನೆಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳಂತೆ ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗೃಹಪ್ರವೇಶದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳು ಇವೆ.

    3. ವಿವಾಹವೆಂಬುದು ಯುವಕ ಯುವತಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಹಿರಿಯರ, ಕಿರಿಯರ, ಬಂಧುಮಿತ್ರರ ಪರವಾನಿಗೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಂದವೂ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಜವಾಬ್ದಾರಿ; ಪರಸ್ಪರ ಬದ್ಧತೆ, ಶಾಶ್ವತ ಸಂಬಂಧಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರ. ಗುರುಹಿರಿಯರ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳಿಂದ ನವದಂಪತಿಗಳು ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಧರ್ಮಪ್ರಜಾಭಿವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ’ ಎನ್ನುವ ಗುರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿವಾಹಸಂಸ್ಕಾರ, ಉತ್ತಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಲು ಮಂಗಲ ಮುಹೂರ್ತ ಬೇಕು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಆವಶ್ಯಕ. ಆಡಂಬರ, ಮೋಜುಮಸ್ತಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಬಾರದು. ಮದುವೆಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ ರಿಸೆಪ್ಶನ್, ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೋ ಹಾಗೂ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್‍ಗಳದ್ದೇ ಕಾರುಬಾರು, ಮದುವೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹನಿಮೂನ್ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮನ್ನು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಸಂಗತಿಗಳು.

    “ಮದುವೆಯ ಈ ಬಂಧ ಅನುರಾಗದ ಅನುಬಂಧ, ಏಳೇಳು ಜನುಮಗಳ ತೀರದ ಸಂಬಂಧ” – ಎಂಬ ಚಿಂತನೆ ಈಗ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಯಿತು; ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಗೆ ನಾವು ವಿದಾಯ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೆ?

    4. ಹಣಕಾಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ? ಹಣವು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಒಂದು ರೂಪ. ಹಾಗಾಗಿ ಧನಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿ ಆಗಬೇಕೊ ಲಕ್ಷ್ಮೀದಾಸನಾಗಬೇಕೊ? ದುಂದುವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಲಿ ಜಿಪುಣತನಕ್ಕಾಗಲಿ ಸಾಲ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಲಿ  ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ‘ಸಾಲವನು ಕೊಂಬಾಗ ಹಾಲೋಗರವುಂಡಂತೆ’ ಎಂಬ ಸರ್ವಜ್ಞನ ವಚನವೇ ಇದೆ.

    ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹಣ ಗಳಿಸಲು ಸಾಲ ಕೊಡುವುದಲ್ಲ. ಸಾಲ ಎಂಬುದು ‘ನೆರವು’. ಸಾಲ ಮಾಡಿದರೆ ಋಣಮುಕ್ತನಾಗಬೇಕು. ‘ಶುಭ ಲಾಭ’ ಹಾಗೂ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ. ಹಾಗೆಯೆ ಉಳಿತಾಯವೂ ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ. ಉಳಿತಾಯವು ‘ಆಪದ್ಧನ’ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ.

    ‘ಉಳಿತಾಯದ ಮನೆಯು ಅಂದದ ಅರಮನೆ’ ಎಂಬ ಗಾದೆ ಇದೆ.

    5. ಮನೆಯ ಮಂಗಲಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳಿಗೆ, ಮಠಗಳಿಗೆ, ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಧಿ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡುವ ಪರಂಪರೆ ನಮ್ಮದು. ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ, ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿಧಿ ಕೊಡುವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪೆÇೀಷಿಸಬೇಕು. ಅದನ್ನು ‘ಮಂಗಲನಿಧಿ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

    6. ಹಬ್ಬಗಳು, ವ್ರತಗಳು ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳು. ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾತ್ತ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹಬ್ಬಗಳು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಸಮಷ್ಟಿಭಾವವನ್ನೂ ಅಖಿಲಭಾರತೀಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಹಬ್ಬಗಳು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ವ್ರತಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು, ಸಂಯಮ, ನಿಯತ್ತು, ನಿರ್ಮೋಹ ಇತ್ಯಾದಿ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ಗತಿಸಿಹೋದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ.

    ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯಮಿಯ ಮಗನ ಉಪನಯನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಿತ್ತು. ಉಪನಯನ ಪದ್ಧತಿ ಇರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲದ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ 21 ವಟುಗಳನ್ನು ಅವರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆದು ತಮ್ಮ ಮಗನ ಜತೆಯಲ್ಲಿಯೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಉಪನಯನ ಮಾಡಿಸಿದರು. ಉಡುಪಿಯ ಹಿರಿಯ ಮಠಾಧೀಶ ಪೇಜಾವರ ಶ್ರೀಗಳು ಸ್ವತಃ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದು ಎಲ್ಲ ವಟುಗಳನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದರು. ಉಡುಪಿಯ ಎಲ್ಲ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದಲೂ ಸಾವಿರದಷ್ಟು ತಂದೆತಾಯಿಯರೂ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ಆತಿಥ್ಯ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭಜನೆ, ಹಿರಿಯರಿಂದ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾದ ಶುಭಾಶಂಸನೆ ಹಾಗೂ ಮಂಗಲವಾದ್ಯಗಳ ವಾದನ ಸಮಾರಂಭದ ಮೆರುಗನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು, ಕೆಲವು ಮಠಾಧೀಶರು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗÀಳು ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನವದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಪಾರಂಪರಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ನವದಂಪತಿ ಸಮಾವೇಶ, ಕುಟುಂಬಮಿಲನಗಳ ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

    ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳು

    1. ದೇವರಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಇದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಜಾತಿ ಇಲ್ಲ. ಭಾಷೆಯಿಲ್ಲ, ರೂಪವಿಲ್ಲ. ಅವನು ಅಗೋಚರನಾದರೂ ಅವನ ಅನುಭವ ಆಗಿರುವ ಸತ್ಪುರುಷರು, ನಾರಿಯರು ಇದ್ದಾರೆ.

    ‘ದೇವರು ಮೂಲನಂಬಿಕೆಯೇ ವಿನಾ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲ’.

    2. ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಯಲ್ಲ, ಅವನು ದೈವಾಂಶಸಂಭೂತ. ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ‘ಮಾನವ’ನು ‘ಮಾಧವ’ನಾಗಬಲ್ಲ.

    3. ಪ್ರಕೃತಿಯು ಆವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ದುರಾಶೆಯನ್ನಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪೋಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಶೋಷಣೆ ಅಲ್ಲ.

    4.    ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವು ಮಾತೃಪ್ರಧಾನವಾದದ್ದು; ಪುರುಷಪ್ರಧಾನವಾದದ್ದಲ್ಲ.

    5. ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಎಂಬುದು ವಿಕೃತಿ.

    6.  ಆಮಂತ್ರಣಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಪಾರಂಪರಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಆದರ್ಶ. ‘ಅಪವಾದ’ಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಳಕೆಯಾದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ.

    7.         ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾತೀಯತೆ, ಅಸ್ಪøಶ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನವಿರಬಾರದು. ಮನೆಯು ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಬೇಕು. ಸ್ವದೇಶೀ, ಸ್ವಭಾಷೆ, ಸ್ವಭೂಷಣಗಳ ತ್ರಿವಳಿ ಅನುಭವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರಬೇಕು.

    ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಒಬ್ಬ ಶತಾಯುಷಿ ಹಿರಿಯರು. ಕುಟುಂಬದವರು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶತಾಬ್ದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಶಾಂತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ತನ್ನಿಮಿತ್ತ ನಮ್ಮೀ ದೇಶವನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಸೇವಾನಿಧಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲು ‘ಮಂಗಲನಿಧಿ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡರು.
    ಮನೆಯ ಮಟ್ಟಿಗಷ್ಟೆ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸೀಮಿತ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಊರಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಂತೆ ಇತ್ತು. ಸಾವಿರಾರು ಪುರಜನರು, ಹತ್ತಾರು ಮಠಾಧೀಶರು, ಹತ್ತಾರು ವಿದ್ವಜ್ಜನರ ವಿಶಾಲ ಸಮಾವೇಶ.
    ಅಗ್ರಾಸನದಲ್ಲಿ ಆ ಹಿರಿಯಚೇತನವನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು, ಸೊಸೆಯಂದಿರು ಆದಿಯಾಗಿ ಆ ಕುಟುಂಬದ 34 ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ‘ನಿಮ್ಮೊಲುಮೆ ನಮಗಿರಲಿ ತಂದೆ, ಕೈಹಿಡಿದು ನೀ ನಡೆಸು ಮುಂದೆ’ ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಯಜಮಾನರ ಮಕ್ಕಳು ನೂರು ಹಣತೆಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಶತಾಯುಷಿ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಆರತಿ ಎತ್ತಿದರು.
    ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರು ಪೂಜ್ಯ ಮಠಾಧೀಶರು ಆ ಹಿರಿಯಚೇತನರ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅನಾವರಣಮಾಡಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದರು. ಹಿರಿಯರ ಒಬ್ಬ ಸುಪುತ್ರ ತಂದೆಯವರಿಂದ ಇಡೀ ಮನೆಮಂದಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಅಭಿಮಾನದಿಂದಲೂ ಗೌರವದಿಂದಲೂ ಸ್ಮರಿಸಿದರು. ‘ಮಂಗಲನಿಧಿ’ ಏನೆಂಬುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಿರಿಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರೊಬ್ಬರು ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಹೇಳಿದರು: ‘ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾವು ಅಲ್ಲ, ಭಾರತಮಾತೆಯ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ನಾವು. ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಬದುಕಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂಕಲ್ಪದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಈ ಮಂಗಲನಿಧಿ.’
    ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಆ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದರು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ‘ದಾಸೋಹ’ದ ಆತ್ಮೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕುಟುಂಬದವರೇ ಮಾಡಿದ್ದರು.

    ಉಪಸಂಹಾರ

    ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹಲವಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅನುಪಮವಾದುದು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ‘ನಾನು’ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿವಾದದಿಂದ ‘ನಾವು’ ಎಂಬ ಸಮಷ್ಟಿಭಾವಕ್ಕೆ ಮೇಲೆತ್ತುವುದೇ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಿರಿಮೆ.

    ವ್ಯಷ್ಟಿ, ಸಮಷ್ಟಿ, ಸೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ದೇವರ ಕಡೆಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಪಾತ್ರವೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು. ಲಾಗಾಯ್ತಿನಿಂದ ಈ ಭೂಮಿಕೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಸಂಸ್ಕøತಿ ಕಡಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಆತಂಕ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಮ್ಮ ‘ಕುಟುಂಬ’ವು ಅಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುತ್ತಿದೆ, ಕಾಲಬಾಹಿರವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ದುರವಸ್ಥೆಯೇನೂ ಬಂದಿಲ್ಲ. ದಿನಚರಿ, ರೀತಿ-ನೀತಿ, ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಇವೆ. ಆದರೆ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂಬ ಆತಂಕ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ‘ಆಧುನಿಕತೆ’ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಆಂತರಿಕ ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕಾದ ಸವಾಲನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸೋಣ, ಮುನ್ನಡೆಯೋಣ. ಇದೇ ವರ್ತಮಾನದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

    ‘ಕುಟುಂಬೋ ರಕ್ಷತಿ ರಕ್ಷಿತಃ’ – ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನಾವು ರಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಕುಟುಂಬವು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

    ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಕೇಂದ್ರ: ನಮ್ಮ ಮನೆ

  • ಹಿಂದೂ ಮನೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಮಾಡು-ಗೋಡೆಗಳ ಬರಿಯ ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ; ಭಾವಬಂಧುರದ ತಾಣ, ಅನ್ಯವೆಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದ ನೆಲೆ, ಬದುಕಿನ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಸಂಸ್ಕಾರಕೇಂದ್ರ.

    ನಿಜಕ್ಕಾದರೆ ಗೊತ್ತು ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದ, ಯಾಕೆ ಬಂದ ಎಂಬ ಯಾವ ವಿವರವೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆ, ಹಾಗೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಗೋಜಿಗೂ ಹೋಗದೆ ಮನೆಮಂದಿ ‘ವಿಶ್ವಂ ಭವತ್ಯೇಕನೀಡಮ್’ – ಎಂಬ ನಮ್ಮ ವಾಙ್ಮಯದ ಉಕ್ತಿಯಂತೆ ಇಡಿಯ ವಿಶ್ವವೇ ಒಂದು ಗೂಡು, ಅಂದರೆ ಮನೆ. ನೀಡಮ್ ಅಂದರೆ ಹಕ್ಕಿ ತನ್ನ ಪುಟ್ಟ ಸಂಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ತಾನೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಗೂಡು. ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ಬೇರೆಯವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಂಧನದ ಗೂಡಲ್ಲ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಸಂಬಂಧದ ಬೆಸುಗೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವುಳ್ಳ ಗೂಡು. ವಿಶ್ವವೇ ಅಂಥ ಗೂಡೆಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಭಾವಸಂಬಂಧದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವವೂ ಇದೆ; ವಿಶ್ವವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂಬ ಆಶ್ರಯ ಭರವಸೆಯೂ ಇದೆ.

    ಹೆಚ್ಚುಕಡಮೆ ಇದೇ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಥ ವಾಕ್ಯ ‘ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಮ್’. ಇಲ್ಲಿ ಇಳೆಯನ್ನು ಒಂದು ಕುಟುಂಬವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕುಟುಂಬದಂತೆ ಅಲ್ಲ, ಕುಟುಂಬವೇ. ಇಳೆಯೆಂದಾಗ ಇಲ್ಲಿಯ ಚರಾಚರವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮಸ್ತ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಒಳಗೊಂಡಿತು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಿಕರೇ.

    ಇವೆರಡನ್ನು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನೋಡಿದರೆ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ – ‘ಅಸ್ಮಾಕಂ ಸಹಕುಟುಂಬಾನಾಂ ಸ ಪರಿವಾರಾಣಾಂ ದ್ವಿಪದ ಚತುಷ್ಪದ ಸಹಿತಾನಾಂ ಕ್ಷೇಮ ಸ್ಥೈರ್ಯ ವಿಜಯ ವೀರ್ಯ ಆಯುರಾರೋಗ್ಯ ಐಶ್ವರ್ಯ…. ಕರ್ಮ ಕರಿಷ್ಯೇ’ – ಎಂದು ಎರಡು ಕಾಲಿನವುಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಿನವುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲಿ ಎಂದು ಯಾಕೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇವೆ, ‘ಲೋಕಾಃ ಸಮಸ್ತಾಃ ಸುಖಿನೋ ಭವಂತು’ ಎಂದು ಯಾಕೆ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ. ಅದು ನಮ್ಮ ಉದಾರತೆಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮದೆಂಬ ಆತ್ಮಭಾವ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಅಷ್ಟೆ.

    ಸರ್ವಾನುಷ್ಠಾನವಿಶೇಷ

    ಸಣ್ಣ ಗುಂಪಲ್ಲಿ, ಪುಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಭಾಷೆ-ಪರಂಪರೆ-ನಂಬಿಕೆಗಳಿರುವಲ್ಲೇ ಇಂಥ ಭಾವ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅಂಥದ್ದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನದಲ್ಲಿ ಇಡಿಯ ವಿಶ್ವದ ಕುರಿತು ಅಂಥ ಅನುಷ್ಠಾನ ಅದ್ವೈತವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಾಧಿಸಿದರು?

    ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವೊಂದೇ – ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಪದ್ಧತಿ.

    ನೀವು ಇದನ್ನೇಕೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಿರಿ ಎಂಬ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮದ ಕುರಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ `ಅದು ನಮ್ಮ ಪದ್ಧತಿ’ ಎಂಬ ಉತ್ತರವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ ನೋಡಿ. ಎಂದರೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿದಾಗ ಪದ್ಧತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಂಥ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮವೊಂದು ಸರಿಯೆಂದು, ಉತ್ತಮವೆಂದು, ಸಮಷ್ಟಿಗೆ ಹಿತವೆಂದು ಅನಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತೊಡಗಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದು ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಂವಹನಗೊಂಡು ಸ್ಥಾಯೀರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಕುಟುಂಬ ಪದ್ಧತಿ ಹಾಗೆ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ದಾಟಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಸಂಸ್ಕಾರಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಒಂದು ಪದ್ಧತಿ.

    ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಸಹಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅದು ಸಂಭ್ರಮದ ಕ್ಷಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಸದಸ್ಯನೊಬ್ಬ ಆ ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವ ಕ್ಷಣವದು. ಆದರೆ ಆ ಹೊಸ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ಇದಾವುದರ ಪರಿವೆಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಮಗು ತಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಇರುವುದಲ್ಲ, ತನ್ನ ಜತೆಗೆ ತಾಯಿ ತಂದೆ ಅಣ್ಣ ಅಕ್ಕ ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿ ಅಜ್ಜ ಹೀಗೆ ಮನೆಮಂದಿಯೆಲ್ಲರೂ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ತನ್ನವರೆಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ತನ್ನವರು ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾವ.

    ಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷ

    ಈ ಭಾವ ಬಲಿತಂತೆ ಮಗುವಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಂಸ್ಕಾರವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಗುವಿಗೆ ಕಲಿಸುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಅಂಶವಿರುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಒತ್ತು ಇರುತ್ತದೆ. ಮಗು ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೇ ಮಾತಾಡಬೇಕು, ಒಳ್ಳೆಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನೇ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು, ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಧ್ವನಿಯಿಂದಲೇ ಉಸುರಬೇಕು ಎಂಬ ಆಗ್ರಹ ತಾಯಂದಿರದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಗು ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿಯೂ ಕೆಟ್ಟ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೇಳದಂತೆ ಅವರ ಎಚ್ಚರವಿರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ತಾಯಿಯಾದವಳು ಮಗುವಿಗೆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವುದೆಂದರೆ ಅದು ಭಾಷೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಉದಾತ್ತ ಸಂಸ್ಕಾರವೂ ಕೂಡ. ತಾನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಗುವಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿಸುವಾಗ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ, ಅಜ್ಜನ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ, ದೊಡ್ಡಪ್ಪನ ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಿಸುವ ಹೀಗೆ ಮಗು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗಾಗಿ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಆ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಂದರೆ, ತಾಯಿ ಮಗುವಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಜತೆಜತೆಗೇ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೂಡ. ಹೀಗೆ ತಾಯಿ ಮಗುವಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾತ್ಸಲ್ಯಮಯೀ ಅಮ್ಮನೂ ಆಗುತ್ತಾಳೆ, ತಿದ್ದಿ ತೀಡುವ ಗುರುವೂ ಆಗುತ್ತಾಳೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಮನೆಮಂದಿಯೆಲ್ಲ ಇಂಥ ಸಂಸ್ಕಾರಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ತಾಯಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ, ಮಗುವಿಗೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮಗು ತಮ್ಮದೆಂಬ ಭಾವ ಎಲ್ಲರದು. ಎಲ್ಲರೂ ತನ್ನವರೆಂಬ ಭಾವ ಮಗುವಿನದು. ಆಡುವ ಆಟದಲ್ಲಿ, ಮಾತಾಡುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಉಣ್ಣುವ ಊಟದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಮಗುವಿಗೆ ಸಂಸ್ಕಾರ, ಏಕಾತ್ಮಭಾವಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತವೆ.

    ಗಾರ್ಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ

    ಹಿಂದೂ ಮನೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಮಾಡು-ಗೋಡೆಗಳ ಬರಿಯ ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ; ಭಾವಬಂಧುರದ ತಾಣ, ಅನ್ಯವೆಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದ ನೆಲೆ, ಬದುಕಿನ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಸಂಸ್ಕಾರಕೇಂದ್ರ. ‘ಅತಿಥಿ ದೇವೋ ಭವ’ ಎನ್ನುವುದು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸೂಚನೆ. ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನರೂಪವನ್ನು ಹಿಂದೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಅತಿಥಿ ಎಂದರೆ ಕರೆಯದೆ ಬಂದವರು ಎನ್ನುವ ಒಂದು ವಿವರವಿದೆ. ಕರೆದು ಬಂದವರು ಅಭ್ಯಾಗತರು ಎಂಬ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿವರವಿರುವುದು. ಅತಿಥಿ ಅವರನ್ನು ಮನೆಗೆ ಬಂದ ದೇವರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ದೇವಸಮಾನವಾಗಿ ಉಪಚರಿಸಿ, ತೃಪ್ತಭಾವವನ್ನು ಅವರಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಬಳಿಕ, ಇನ್ನು ತಮ್ಮಿಂದ ಏನಾಗಬೇಕೆಂದು ವಿಚಾರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಪೂರೈಸಿದರೆ ಆತಿಥ್ಯ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆತಿಥ್ಯದ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮಗು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡುತ್ತದೆ, ಕೈಯಾರೆ ತೊಡಗುತ್ತದೆ, ಮನಸಾರೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.

    ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ವಯೋಮಾನದವರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಏರುವಯಸ್ಸಿನವರು ಮತ್ತು ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನವರು. ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆ. ಏರುವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಹುಮ್ಮಸ್ಸು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆರಡು ಪರಸ್ಪರ. ಸಮಸ್ಯೆ ತಮ್ಮವರನ್ನು ಕಾಡಿದೆಯೆಂದಾಗ ಅದರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುವುದು, ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ತೊಡಗುವುದು ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಲ್ಲ ಸಹಜ ಚಿತ್ರಣ. ಮನೆ ತಮ್ಮದು, ಮನೆಮಂದಿ ತಮ್ಮವರು, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಮನೆಯೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು, ಮನೆಮಂದಿಯೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು – ಮನೆಯ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯ ಆಲೋಚಿಸುವ ರೀತಿಯಿದು.

    ಮನೆಮಂದಿಯೆಲ್ಲ ಪರಸ್ಪರರ ಬಗೆಗೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಿರಿಯರ ಬಗೆಗೆ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮನೆಯ ಬಗೆಗೆ ತೋರುವ ಇಂಥ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಮಗು ಕಂಡನುಭವಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಯಾರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಮನೆಯ, ಮನೆಜನರ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಡಬೇಕಿಲ್ಲ, ಕಲಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ, ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅಂಥ ಭಾವನೆ ಅದರ ಸ್ವಭಾವವಾಗುತ್ತದೆ.  ಗೊತ್ತು ಪರಿಚಯ ಇಲ್ಲದ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ದೇವರೆಂದು ತಿಳಿವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಇಂಥ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜಬಂಧುಗಳನ್ನು ತನ್ನವರೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಸಹಜವೇ ಇದೆ. ಸಮಾಜವೂ ತನ್ನದೇ, ಸಮಾಜಬಂಧುಗಳೂ ತನ್ನವರೇ. ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗಬಲ್ಲ ಎಂಥದ್ದೇ ಸವಾಲು ತನಗೆದುರಾಗಿರುವ ಸವಾಲೇ ಸರಿ. ಅದರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ತೊಡಗುವುದೂ ತನ್ನದೇ ಕರ್ತವ್ಯ. ಸಮಾಜದ, ಸಮಾಜಬಂಧುಗಳೆಲ್ಲರ ಕುರಿತು ಇಂಥ ಭಾವ ಮಗುತನದಲ್ಲೇ ಉದಾತ್ತಗೊಳ್ಳಲು ಮನೆ ಆಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

    ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯನಾಗುವುದೆಂದರೆ ಮನೆಮಂದಿಯ ಜತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದು. ಯಾರದೇ ಜತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾದುದು ಭಾವದ್ರವ್ಯ. ತಾಯಿ ಮಗುವಿಗೆ ಅಪ್ಪನಿಂದ ತೊಡಗಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನೇ ಸಂಬಂಧದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತ ಹೋದಂತೆಲ್ಲ, ಅವರೆಲ್ಲ ತನಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆಲ್ಲ ಮಗುವಿನ ಭಾವಕೋಶ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೆಳೆಬೆಳೆದು ಮನೆಮಂದಿಯ ಬಗೆಗೆ ಪ್ರೀತಿವಾತ್ಸಲ್ಯದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಸಮಾಜಬಂಧುಗಳ ಬಗೆಗೆ ಸ್ನೇಹಪ್ರೇಮಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ವಾಙ್ಮಯ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ; ಮನುಷ್ಯ ಬದುಕಿನ ಆತ್ಯಂತಿಕ ಧ್ಯೇಯ ಪರಮಸತ್ಯದ ಜತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಮನೆಮಂದಿಯ, ಸಮಾಜಬಂಧುಗಳ ಜತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧ ಪೂರಕ, ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಮೆಟ್ಟಿಲು. ಪರಮಸತ್ಯವನ್ನು ಉಪನಿಷತ್ತು ‘ಅದು’ ಎಂದಿತು, ಉಳಿದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದವು, ಪುರಾಣಗಳು ಭಗವಂತ ಎಂದವು, ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯರು ದೇವರು ಎಂದರು. ಏನೇ ಎನ್ನಿ, ಅದರ ಕುರಿತು ನಾವು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಭಾವ ಮುಖ್ಯ. ಭಾವಕೋಶವು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಬೆಳೆದು ಶ್ರದ್ಧೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಭಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನದೆತ್ತರವನ್ನು ತಲುಪಬಲ್ಲದಾಗುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಭಾವಕೋಶವನ್ನು ಹಾಗೆ ಔನ್ನತ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಸಲು ಹಿಂದೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ ದೇವರ ಕೋಣೆ. ಅದೇ ಸಮಾಜದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮಠಮಂದಿರಗಳು. ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಹಿಂದೂ ಮನೆಯು ಮನೆಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ ಉತ್ತಮ ಮನೆಸದಸ್ಯನಾಗುವುದರ ಜತೆಗೆ ಸಮಾಜಬಂಧುವೂ ಆಗುತ್ತ ವಿಶ್ವಕುಟುಂಬಿಯನ್ನಾಗಿ ಆತನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಗೇ ನಿಲ್ಲದೆ ದೇವನಾಗುವತ್ತ ಸಾಗಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

    ಯಾವ ಗೀತೆಯನ್ನೂ ಓದದೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಲಭಿಸುವ ಇಂಥ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಮಗು ಕರ್ಮಯೋಗಿಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ, ವಿಶ್ವಕುಟುಂಬಿಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ.

    ಮನೆ ವಿಶ್ವವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅತಿಸಣ್ಣ ಘಟಕ. ‘ವಿಶ್ವನೀಡಮ್’ ಎಂಬಲ್ಲಿ, ‘ವಸುಧಾ ಕುಟುಂಬ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ‘ಅತಿ’ ಎಂದರೆ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ಇಟ್ಟು ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಸೂತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಎರಡು ‘ಅತಿ’ ಎಂದರೆ: ಒಂದು – ಇನ್ನದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಿಲ್ಲದ ವಿಶ್ವ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ, ಎರಡು – ಇನ್ನಿದಕ್ಕಿಂತ ಸಣ್ಣದಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬ.

    ಭಾವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ

    ವಿಶ್ವವೂ ಮನೆಯೂ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕವೇ ಇರಬೇಕು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವೆರಡರ ನಡುವೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಹ್ರಸ್ವರೂಪ ಮನೆ. ಮನೆಯ ವಿರಾಡ್‍ರೂಪ ವಿಶ್ವ. ಮನೆಮಂದಿ ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಏನೇನೆಲ್ಲವನ್ನು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವನ್ನೇ ವಿಶ್ವದೊಳಗಣ ಎಲ್ಲರೂ ಪರಿಭಾವಿಸಬೇಕು. ಇದು ನಿಜವಾದ ವೈಶ್ವಿಕಭಾವ.

    ನಮ್ಮೀ ವೈಶ್ವಿಕಭಾವಕ್ಕೆ ಆಧಾರಭೂತವಾದ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ. ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯು ವೇದ, ಉಪನಿಷತ್, ಗೀತೆ, ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಇತ್ಯಾದಿ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ವಾಙ್ಮಯಗಳಿಂದ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪರಿಪುಷ್ಟಗೊಂಡಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಮನೆಯ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವೂ ಇವುಗಳಿಂದಲೇ ಲಭಿಸಿದ್ದು. ಹೀಗೆ ನಮ್ಮೀ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಒಂದು ತುದಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

    ಮನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವ, ವಿಶ್ವವನ್ನು ಮನೆಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವ ನಮ್ಮೀ ವಿಚಾರದ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಬುನಾದಿ – ಹಿಂದೂ ಕುಟುಂಬ ಪದ್ಧತಿ.

    ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ – ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳ ಪೈಕಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಒಬ್ಬ ಸುಭಾಷಿತಕಾರ ಹೇಳುವಂತೆ:

    ಯಥಾ ವಾಯುಂ ಸಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ವರ್ತಂತೇ ಸರ್ವಜಂತವಃ |

    ತಥಾ ಗೃಹಸ್ಥಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ವರ್ತಂತೇ ಸರ್ವ ಆಶ್ರಮಾಃ ||

    (ಹೇಗೆ ವಾಯುವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಬದುಕುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಗೃಹಸ್ಥನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಆಶ್ರಮಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ.)

    ಚಾಣಕ್ಯರು ಕೂಡ ‘ಧನ್ಯೋ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಃ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಧನ್ಯತೆಯು ಲಭಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲೇಬೇಕಾದ, ಅನುಸರಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಹತ್ತು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ಚಾಣಕ್ಯರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:

    ಸಾನಂದಂ ಸದನಂ ಸುತಾಶ್ಚ ಸುಧಿಯಃ ಕಾಂತಾ ಮನೋಹಾರಿಣೀ

    ಸನ್ಮಿತ್ರಂ ಸುಧನಂ, ಸ್ವಯೋಷಿತಿ ರತಿಃ ಚಾಜ್ಞಾಪರಾಃ ಸೇವಕಾಃ |

    ಆತಿಥ್ಯಂ ಶಿವಪೂಜನಂ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನಪಾನಂ ಗೃಹೇ

    ಸಾಧೋಃ ಸಂಗಮುಪಾಸತೇ ಹಿ ಸತತಂ ಧನ್ಯೋ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಃ ||

    1. ಸಾನಂದಂ ಸದನಂ: ನಗುನಗುತ್ತಾ ಇರುವ ಮನೆ
    2. ಸುತಾಶ್ಚ ಸುಧಿಯಃ: ಇಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಕ್ಕಳು ಎನ್ನುವುದರ ಅರ್ಥ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶರೀರ, ಮನಸ್, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಏಕಾತ್ಮತಾ ಭಾವ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಹಣವಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಶರೀರ ಮನಸ್ ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಏಕಾತ್ಮತಾ ಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದಂಥ ವಾತಾವರಣ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರು ಬುದ್ಧಿವಂತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
    3. ಕಾಂತಾ ಮನೋಹಾರಿಣೀ: ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಪತ್ನಿ;
    4. ಸನ್ಮಿತ್ರಂ ಸುಧನಂ: ನೈಜ ಸಂಪತ್ತೆಂದರೆ ಯೋಗ್ಯ ಮಿತ್ರರು;
    5. ಸ್ವಯೋಷಿತಿ ರತಿಃ: ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಂಬಂಧ; ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಾಯಿಯಂತೆ;
    6. ಆಜ್ಞಾಪರಾಃ ಸೇವಕಾಃ: ಸೇವಕನನ್ನು ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯನಂತೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗ ನಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆತ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರನ್ನು ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರಂತೆ ಭಾವಿಸುವುದು;
    7. ಆತಿಥ್ಯಂ: ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರ;
    8. ಶಿವಪೂಜನಂ: ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ದೇವರ ಪೂಜೆ; ಪೂಜೆ ಎಂದರೆ ಆರತಿ, ಗಂಟೆ ಇಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ. ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡುತ್ತಾ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ದೇವತ್ವದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಕಾರ್ಯವೇ ಪೂಜೆ;
    9. ಮೃಷ್ಟಾನ್ನಪಾನಂ ಗೃಹೇ: ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ; ಹೊಟೇಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಶನಿವಾರ, ಆದಿತ್ಯವಾದ ಅಡುಗೆಕೋಣೆಗೆ ರಜೆ ಇಲ್ಲ;
    10. ಸಾಧೋಃ ಸಂಗಮುಪಾಸತೇ: ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ;

    – ಇವಿಷ್ಟೂ ಯಾವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆಯೋ, ಆ ಮನೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಸಹಜವಾಗಿ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಒಂದು ಕುಟುಂಬವಾಗಿ ನೋಡುವಂತಹ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

    ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೀವನಮೌಲ್ಯಗಳ ವಿಕಾಸದ ಕಾರಣದಿಂದ ‘ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಮ್’ ಎಂಬ ವಿರಾಡ್‍ರೂಪ ಪಡೆಯಲು ಚಾಣಕ್ಯನ ಈ ಸೂತ್ರಗಳು ನಮಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

    ಕುಟುಂಬಮೌಲ್ಯದ ವಿರಾಡ್‍ರೂಪ

  • – ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಜೀ, ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠ

    ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬಪದ್ಧತಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಸಿಗದೆ ಇರುವಂತಹ ಅತಿಶಯದ ಪದ್ಧತಿ. ಇಷ್ಟು ಮಂದಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೀವಿಸುವಂತಹ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಪದ್ಧತಿಯೂ ಜೀವನಶೈಲಿಯೂ ದೊಡ್ಡÀ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಂಥದ್ದು. ಎಲ್ಲ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೂ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ‘ಧನ್ಯೋ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮೀ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಯೆ ಹೊರತು ‘ಧನ್ಯೋ ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮೀ’ ಎಂದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು.

    ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಾಗಿದ್ದವು; ಆಧುನಿಕತೆ ಬೆಳೆದಂತೆ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ತಾತ, ಅಜ್ಜಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಮರಿಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕೂಡಿ ಬಾಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಷ್ಟ-ಸುಖ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಇತ್ತು. ಈವತ್ತು ಏನಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ, ತಂದೆ ತಾಯಿ ಒಂದು ಕಡೆ ಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಮನೆ ಮಂದಿ ಒಂದು ಕಡೆ ಸೇರುವುದೇ ವಿರಳವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಏನೆಂದರೆ, ಆಧುನಿಕವಾದ ಮೊಬೈಲ್, ಟಿವಿ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಕ್ಷೇಪಸಾಧನಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ.

    ಈ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಎಂದರೆ, ಡಬಲ್ ಇನ್‍ಕಂ-ಕಿಡ್ಸ್ ಎನ್ನುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಇತ್ತು. ಈಗ ಮಕ್ಕಳೇ ಬೇಡ ಎನ್ನುವ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಂಗತಿ. ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿಯಿಂದ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವೇ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಸುಖವಿದೆ ಎನಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದು ಕ್ಷಣಿಕ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಾದ ಬಳಿಕ ತಮ್ಮವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಅನಾಥಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವರು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

    ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿಂದೆ ಯಾವ ವಾತಾವರಣವಿತ್ತೋ, ಆ ವಾತಾವರಣ ಬಂದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ನೀತಿ-ನಡವಳಿಕೆ, ಆಚಾರ-ವಿಚಾರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆಹೋದರೆ, ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅದರ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದರ್ಶಗಳು ಎಳವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ, ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೋಡಿ: ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದವರೇ ಪರಿಚಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನೆಂಟರು-ಇಷ್ಟರ ಪರಿಚಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ವಾತಾವರಣ ಹೋಗಬೇಕು, ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ವಾತಾವರಣ ಬರಬೇಕು; ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬಪದ್ಧತಿ ಬಂದರೆ ಇವೆಲ್ಲ ಸುಧಾರಿಸಿಯಾವು.

    ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ, ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯ

ಒಂದು ಅನುಪಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಭಿಯಾನ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಲಯ
ಒಂದು ಅನುಪಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಭಿಯಾನ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಲಯ

ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನಪ್ರಸಾರದ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಮೂಲ್ಯ ಅನುವಾದಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಟನೆ, ಪಾಠಪ್ರವಚನಗಳು, ವೇದಾಂತ ಶಿಬಿರಗಳು, ವೇದಾಂತಶಾಸ್ತ್ರಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಶೋಧನೆ, ಆಸ್ತಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸಿ ಜಾಗೃತವಾಗಿರಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ‘ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ’ ಹೆಸರಿನ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಕಟನೆ – ಈ ಹಲವು ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನೂರು ವರ್ಷಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರಂತರ...

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದ ಆಧುನಿಕ ವಾಮನ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದ ಆಧುನಿಕ ವಾಮನ

ಭಾರತ ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ತವರುಭೂಮಿ. ಇಲ್ಲಿಯ ವೈವಿಧ್ಯಮಯತೆ, ಮಾನವಸ್ವಭಾವ, ಚಿಂತನೆ, ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪಂಥಗಳು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲು ಒಂದೊಂದಕ್ಕೂ ಬೇರೆಬೇರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೀಠಗಳು, ಮಠಗಳಿವೆ ಎನಿಸಿದರೂ ‘ಏಕಂ ಸತ್ ವಿಪ್ರಾ ಬಹುಧಾ ವದಂತಿ’ ಎಂಬಂತೆ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ...

ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಕೇಂದ್ರ:  ನಮ್ಮ ಮನೆ
ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಕೇಂದ್ರ: ನಮ್ಮ ಮನೆ

ದಿನಚರಿ, ರೀತಿ-ನೀತಿ, ಪರಂಪರೆ ಸಮೃದ್ಧಿ+ಸಂಸ್ಕೃತಿ = ಹಿಂದೂ ಮನೆ. ನಾನು ಒಂದು ‘ಕುಟುಂಬಮಿಲನ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಹಲವು ಮಂದಿ ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಪ್ಪಂದಿರಿಗೆ ನಾನು ಕೇಳಿದೆ: “ನೀವು ಬಾಲಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಎಷ್ಟು ಚಡ್ಡಿ,...

ಕುಟುಂಬಮೌಲ್ಯದ ವಿರಾಡ್‍ರೂಪ
ಕುಟುಂಬಮೌಲ್ಯದ ವಿರಾಡ್‍ರೂಪ

ಹಿಂದೂ ಮನೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಮಾಡು-ಗೋಡೆಗಳ ಬರಿಯ ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ; ಭಾವಬಂಧುರದ ತಾಣ, ಅನ್ಯವೆಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದ ನೆಲೆ, ಬದುಕಿನ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಸಂಸ್ಕಾರಕೇಂದ್ರ. ನಿಜಕ್ಕಾದರೆ ಗೊತ್ತು ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದ, ಯಾಕೆ ಬಂದ ಎಂಬ ಯಾವ ವಿವರವೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆ, ಹಾಗೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಗೋಜಿಗೂ...

ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ, ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯ
ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ, ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯ

– ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಜೀ, ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠ ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬಪದ್ಧತಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಸಿಗದೆ ಇರುವಂತಹ ಅತಿಶಯದ ಪದ್ಧತಿ. ಇಷ್ಟು ಮಂದಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೀವಿಸುವಂತಹ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಪದ್ಧತಿಯೂ ಜೀವನಶೈಲಿಯೂ ದೊಡ್ಡÀ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು...

ಒಂದು ಅನುಪಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಭಿಯಾನ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಲಯ
ಒಂದು ಅನುಪಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಭಿಯಾನ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಲಯ

ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನಪ್ರಸಾರದ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಮೂಲ್ಯ ಅನುವಾದಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಟನೆ, ಪಾಠಪ್ರವಚನಗಳು, ವೇದಾಂತ ಶಿಬಿರಗಳು, ವೇದಾಂತಶಾಸ್ತ್ರಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಶೋಧನೆ, ಆಸ್ತಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸಿ ಜಾಗೃತವಾಗಿರಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ‘ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ’ ಹೆಸರಿನ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಕಟನೆ – ಈ ಹಲವು ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನೂರು ವರ್ಷಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರಂತರ...

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದ ಆಧುನಿಕ ವಾಮನ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದ ಆಧುನಿಕ ವಾಮನ

ಭಾರತ ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ತವರುಭೂಮಿ. ಇಲ್ಲಿಯ ವೈವಿಧ್ಯಮಯತೆ, ಮಾನವಸ್ವಭಾವ, ಚಿಂತನೆ, ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪಂಥಗಳು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲು ಒಂದೊಂದಕ್ಕೂ ಬೇರೆಬೇರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೀಠಗಳು, ಮಠಗಳಿವೆ ಎನಿಸಿದರೂ ‘ಏಕಂ ಸತ್ ವಿಪ್ರಾ ಬಹುಧಾ ವದಂತಿ’ ಎಂಬಂತೆ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ...

ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಕೇಂದ್ರ:  ನಮ್ಮ ಮನೆ
ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಕೇಂದ್ರ: ನಮ್ಮ ಮನೆ

ದಿನಚರಿ, ರೀತಿ-ನೀತಿ, ಪರಂಪರೆ ಸಮೃದ್ಧಿ+ಸಂಸ್ಕೃತಿ = ಹಿಂದೂ ಮನೆ. ನಾನು ಒಂದು ‘ಕುಟುಂಬಮಿಲನ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಹಲವು ಮಂದಿ ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಪ್ಪಂದಿರಿಗೆ ನಾನು ಕೇಳಿದೆ: “ನೀವು ಬಾಲಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಎಷ್ಟು ಚಡ್ಡಿ,...

ಕುಟುಂಬಮೌಲ್ಯದ ವಿರಾಡ್‍ರೂಪ
ಕುಟುಂಬಮೌಲ್ಯದ ವಿರಾಡ್‍ರೂಪ

ಹಿಂದೂ ಮನೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಮಾಡು-ಗೋಡೆಗಳ ಬರಿಯ ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ; ಭಾವಬಂಧುರದ ತಾಣ, ಅನ್ಯವೆಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದ ನೆಲೆ, ಬದುಕಿನ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಸಂಸ್ಕಾರಕೇಂದ್ರ. ನಿಜಕ್ಕಾದರೆ ಗೊತ್ತು ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದ, ಯಾಕೆ ಬಂದ ಎಂಬ ಯಾವ ವಿವರವೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆ, ಹಾಗೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಗೋಜಿಗೂ...

ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ, ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯ
ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ, ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯ

– ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಜೀ, ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠ ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬಪದ್ಧತಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಸಿಗದೆ ಇರುವಂತಹ ಅತಿಶಯದ ಪದ್ಧತಿ. ಇಷ್ಟು ಮಂದಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೀವಿಸುವಂತಹ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಪದ್ಧತಿಯೂ ಜೀವನಶೈಲಿಯೂ ದೊಡ್ಡÀ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು...

ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ

ನಿನ್ನ ಹಿರಿಮೆಯ ತಾಯೆ ಏನೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಿ ಬಲು ಶ್ರೇಷ್ಠ ನೀ ಕೊಟ್ಟ ಕೊಡುಗೆ ನಾನೆಂಬುದದನಳಿಸಿ ಪ್ರೀತಿ, ಮಮತೆಯನೀವ ಕೂಡಿಬಾಳುವ ರೀತಿ ವರವು ನಮಗೆ ಮನೆಯೆಂಬ ಮೂಲದೊಳು ಮನಮನಗಳೊಂದಾಗೆ ಸ್ನೇಹಸೇತುವು ಅದುವೆ ರಾಷ್ಟ್ರದೇಳಿಗೆಗೆ ಚಿಣ್ಣರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕಾರ-ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕಲಿಸುವಾ ಹೊಣೆಯಿಹುದು ಮನೆಯಾ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ||...

ನಮ್ಮ ಮನೆ
ನಮ್ಮ ಮನೆ

ನಮ್ಮ ಮನೆ ಇದು ನಮ್ಮ ಮನೆ ನಲಿವಿನ ಅರಿವಿನ ನಮ್ಮ ಮನೆ | ರೀತಿಯ ನೀತಿಯ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ನಮ್ಮ ಮನೆ ||ಪ|| ತಾಯಿಯ ಮಮತೆಯ ತಂದೆಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಸೆಲೆಯಲಿ ತೆರೆದಿದೆ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಅಜ್ಜಿಯ ಕಥೆಯ ಅಜ್ಜನ...

ನಾಳೆ
ನಾಳೆ

“ಛೇ! ಹೀಗಾಗಬಾರದಿತ್ತು; ಅದು ಆಗಿಯೇ ಹೋಯಿತು…” “ಆಗಿರುವುದೇನು; ಅವರೇ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು?” “ಏನೇ ಆದರೂ ಇದು ದುರಂತವೇ!” “ಅದಕ್ಕೇ ಹೇಳೋದು ಮರಣಭೂಮಿ ಇಂಥಾ ಕಡೆ ಎಂದು ಹೇಳೋಕಾಗೋಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿಯ ಮಲೆನಾಡು, ಎಲ್ಲಿಯ ಒಡಿಶಾ ಹೇಳಿ?” “ಈಗ ಇಂತಹ ನರ್ಸಿಂಗ್‍ಹೋಂನಲ್ಲೇ ಅಂತ ಜನನವನ್ನಾದರೂ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು....

ದುಬಾರಿ ಕೈದಿ
ದುಬಾರಿ ಕೈದಿ

ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಇಟಲಿ ದೇಶಗಳ ಎಲ್ಲೆ ಪ್ರದೇಶದ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದ ಮೇಲಿದೆ ಈ ಪುಟ್ಟ ದೇಶ  -‘ಮಾನುಕೋ.’ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳ ರಾಜ್ಯಗಳೇ ಈ ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡಬಹುದು. ಈ ಮಹಾಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ ಏಳುಸಾವಿರವನ್ನೂ ಮೀರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಈ...

ಪತಿ ಪತ್ನಿಗೆ  ಋತವಾಕ್ ಋಷಿ ಹೇಳಿದ್ದು
ಪತಿ ಪತ್ನಿಗೆ  ಋತವಾಕ್ ಋಷಿ ಹೇಳಿದ್ದು

ಮನಸ್ಸು ತಾವರೆಯ ಕೊಳದಂತೆ, ತಿಳಿಯಾದ ಜಲದಂತೆ, ಕೆಳಗಿರುತ್ತದೆ ಕೆಸರು. ಕೆಸರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುವುದು ಸುಗಂಧ ಸೂಸುವ ಕಮಲ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ನಾವು ನೀರನ್ನು ಬಗ್ಗಡ ಮಾಡಿ ಕೆಸರನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತೇವೆ. ಕಮಲದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುತ್ತೇವೆ. ಕಾಯುತ್ತೇವೆ ಕದಡಿದ ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಲಿಕ್ಕೆ. ಈ ನಡುವೆ ಮೊದಲಿದ್ದ ತಾವರೆಕೆರೆಯ...

ಉತ್ಥಾನ - ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ

`ಉತ್ಥಾನ’ : ೧೯೬೫ರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ. ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸರಣ ಇರುವ ಸಂಚಿಕೆಯು ಈಗ ಕ್ರೌನ್‌ ಚತುರ್ದಳ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ೧೧೨ ವರ್ಣಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಲೇಖನ, ನುಡಿಚಿತ್ರ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ.  ಸಂಚಿಕೆಯ ಬೆ ಲೆ ೨೦ ರೂ.

Utthana
Kannada Monthly Magazine ​
Utthana Trust
Keshavashilpa, Kempegowda Nagara
Bengaluru - 560019
Karnataka State , INDIA

Phone : 080-26612732
Email : utthana1965@gmail.com

ಉತ್ಥಾನದ ಹೊಸ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಈಮೈಲ್‌ ಅಂಚೆಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಕ್ಕೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ