dordoz.com rajwap.me chic porn monde tv pulpo69 साड ी के साथ नंगी फिल म anybunny.mobi hotmoza.tv sikwap.mobi assmgp hot asses kartun.xnxx.hindi.hd fuskator com video videos xxx desi porn real couple bedroom leaked mms saxxyvido big booty white girls rape mom in son 6indianxxx.mobi justindianporn.org redwap 3gpkings.info pornfactory.info freejavporn.mobi

ಉತ್ಥಾನ - ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ

ಉತ್ಥಾನ - ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ

  • ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ಮುನ್ನ ನನ್ನ ಸಂಗೀತಗುರುಗಳ ಗಾನದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅರವಿಂದ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿಗೇ ಅಲ್ಲಿಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ನಡುವೆ ಸಂಭ್ರಮೋತ್ಸಾಹಗಳು ಪುಟಿದೆದ್ದವು. ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನೇಪಥ್ಯಗಾಯಕ ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಾಡೊಂದರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಬರಲಿದ್ದರು. ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಘಂಟಸಾಲ ವೇಂಕಟೇಶ್ವರರಾಯರ ಹಾಗೂ ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸರ ಗಾನಮಾಧುರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿದ್ದ ನಾನು ಬಾಲು ಅವರ (ಇದು ಅವರ ಅಶೇಷ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಆತ್ಮೀಯತೆಯಿಂದ ಕರೆಯುವ ಪರಿ) ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಮನಸೋತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಂಭ್ರಮವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೌತುಕದಿಂದ ಅತ್ತ ಇಣಿಕಿದೆ. ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡಿಕೆಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅನಭಿಷಿಕ್ತ, ಅಲ್ಲಲ್ಲ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಭಿಷಿಕ್ತಸಮ್ರಾಟರೇ ಆಗಿದ್ದ ಬಾಲು ಅವರು ತುಂಬ ನಿರಾಡಂಬರವಾಗಿ ನಗುನಗುತ್ತಲೇ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮಾತನಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಕೋಣೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇರಿಸಿದರು. ಅದೊಂದು ತೆಲುಗು ಸಿನೆಮಾದ ಹಾಡಿನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ. ಅದರ ಸಂಗೀತನಿರ್ದೇಶಕ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಹೊಸಬ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಆ ಸಿನೆಮಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರೆಲ್ಲ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನವರೇ. ಅವರ ಯಾರ ವಿವರಗಳೂ ನನಗೀಗ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇಕೆ, ಆ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹೆಸರೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲುಳಿದಿಲ್ಲ. ಬಾಲು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸ್ನೇಹಾದರಗಳಿಂದ ನಡಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವಲೀಲೆಯಿಂದ ಹಾಡನ್ನು ಮುಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೆನಪಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಒಂದೇ ಟೇಕ್‍ಗೆ ಹಾಡು ಓಕೆ ಆಗಿತ್ತು.

    ನನ್ನ ಅಳತೆಯಲ್ಲಂತೂ ಅದು ತೀರ ಸಾಧಾರಣಸ್ತರದ ಸಂಗೀತಸಂಯೋಜನೆ. ಆದರೆ ಬಾಲು ಅಂಥ ಸಾಮಾನ್ಯಗೀತಕ್ಕೂ ಅದರ ಅರ್ಹತೆ ಮೀರಿ ಜೀವ ತುಂಬಿದ್ದರು. ವಿಶೇಷತಃ ‘ಜವರಾಲಾ’ ಎಂಬ ಅದರ ಒಂದು ಸೊಲ್ಲನ್ನು ಅವರು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿ ಪಲುಕಿದ್ದರು. ಬಾಲು ಅವರ ಗಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗದ ನನಗೇ ಈ ಪಲುಕು ಚೆಲುವೆನಿಸಿತ್ತೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಸಿನೆಮಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಇನ್ನೇನೆನಿಸಿರಬೇಡ! ಎಲ್ಲರೂ ಅಹಮಹಮಿಕೆಯಿಂದ ಅಬ್ಬರದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಇವಾವುದಕ್ಕೂ ಕರಗಿಹೋಗದ ಬಾಲು ತಮ್ಮ ಮಗನ ವಯಸ್ಸಿನ ಸಂಗೀತನಿರ್ದೇಶಕನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು: “ಅಬ್ಬಾಯ್, ನೀವು ಇಂತಟಿತೋನೆ ಮುರಿಸಿಪೋಕು. ನಾ ಕಾಲ್‍ಶೀಟ್ ಇಂಕಾ ಉಂದಿ. ನೀಕು ಎಂತ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಕಾವಾಲೋ ಎಟ್ಲಾಂಟಿ ಭಾವಂ ಕಾವಾಲೋ ದಾನ್ನಿ ಮೊಹಮಾಟಂ ಲೇಕುಂಡ ಚೆಪ್ಪು. ಅಂತಾ ವಚ್ಚೇಟಟ್ಲು ಚೇದ್ದಾಮ್.” (ಅಪ್ಪಾ, ನೀನು ಇಷ್ಟಕ್ಕೇ ತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳಬೇಡ. ನನ್ನ ಕಾಲ್‍ಶೀಟ್ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿದೆ. ನಿನಗೆ ಎಂಥ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಬೇಕೋ ಇನ್ನೆಂಥ ಭಾವ ಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಸಂಕೋಚವಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳು. ಅದೆಲ್ಲ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡೋಣ.) ಆ ತರುಣ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ! ಅವನ ಸಂಗೀತಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಮೀರಿದ ಸೊಗಸು ಆಗಲೇ ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಬಾಲು ಅವರು ಬಿಡದೆ ಮತ್ತೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಪಲ್ಲವಿಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು; ‘ಜವರಾಲಾ’ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದರು. ಕಡೆಗೆ ಆ ಹಾಡಿನ ಪೂರ್ಣರೂಪ ಏನಾಯಿತೋ ತಿಳಿಯದು; ನಾನು ಮಾತ್ರ ಬಾಲು ಅವರ ಬದ್ಧತೆಗೆ ಮರುಳಾಗಿದ್ದೆ. ಇಂಥ ಘಟನೆಗಳು ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ನಡೆದುಹೋಗಿರಬಹುದು. ಅವರಿಗೆ ಇದು ಸಹಜವೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಘಟನೆ ಇದು. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಬಳಿಕ ಹೊರಬಂದ ಅವರಿಗೆ ನನ್ನ ಮೂಕನಮಸ್ಕಾರವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.

    ಅನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಅವರ ಹಾಡುಗಳ ಸ್ವಾರಸ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ನಿಶಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸತೊಡಗಿದೆ. ಮೊದಲಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ತೀರ ಮಾರ್ಪಡಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಅದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗೆಂದು ನಾನು ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ಮಾತನಾಡಿಸಿದ್ದು ತುಂಬ ಬಾರಿಯಲ್ಲ; ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಐದಾರು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಅವರ ಹಾಡಿಕೆಯನ್ನಲ್ಲದೆ ಮಾತು-ಬರೆಹಗಳನ್ನೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಒಂದು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಆತ ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನೇಪಥ್ಯಗಾಯಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡಿನ ವಿಶ್ವಕೋಶ. ಅವರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮರೆನಿಸಬಲ್ಲ-ಅವರೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ತುಂಬ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಫಿ ಮತ್ತು ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಳ್ಳುವ-ಹಲವರು ಗಾಯಕರಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇವರಾರೂ ತಮ್ಮ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೂಲ-ಚೂಲಗಳನ್ನು ಬಾಲು ಅವರಂತೆ ಬಲ್ಲವರಾಗಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ ದಾಖಲೆ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬಾಲು ಅವರು ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರಾದ ಕಲಾವಿದರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಧೀಮಂತರಾದ ಕಲಾಕೋವಿದರೂ ಹೌದು. ನಾನು ಓದಿ, ಕೇಳಿ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿ ತಿಳಿದ ಮತ್ತೆಷ್ಟೋ ಮಂದಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡುಗಾರರಿಗಿಂತ ಆತ ಮಿಗಿಲಾದ ಬಹುಮುಖಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ; ವಿಶಿಷ್ಟಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸ. ಚಲನಚಿತ್ರಸಂಗೀತದ ಎಷ್ಟೋ ಮಂದಿಗೆ ತಮ್ಮದಾದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದಷ್ಟೇ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಾಲು ಅವರು ಮಾತ್ರ ಆ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿದ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತರು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಅವರು ನಟನೆ-ಕಂಠದಾನಗಳಂಥ ಆಚೀಚಿನ ವಲಯಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡದ್ದಲ್ಲದೆ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೂ ಮುಂದಾದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಈ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೇಪಥ್ಯಗಾಯಕತ್ವದ ಪ್ರಭಾವಲಯದ ಮೇಲೆ ಬಾಳದೆ ಅಲ್ಲಿಯದೇ ಆದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿ ದೊಡ್ಡದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಯಶಃ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.

    *****

    ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯುಲ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಅಂದಿನ ಮದರಾಸು ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ನೆಲ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿ; 1946ನೆಯ ಇಸವಿಯ ಜೂನ್ ನಾಲ್ಕರಂದು. ತಂದೆ ಸಾಂಬಮೂರ್ತಿಯವರು ಹರಿಕಥಾಕಾರರು, ಸಂಗೀತ-ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಗತಿಯುಳ್ಳವರು. ತಾಯಿ ಶಕುಂತಲಮ್ಮನವರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಕಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಒಲಿದು ಬಂದ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲು ನಿಸ್ಸೀಮ. ಅದೇ ಊರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಹಾಡುಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗುಹಾಕಿದ್ದ ಅಂದಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಗಾಯಕರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಮೈಮರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲುವಿಗೆ ತಾನೂ ಒಂದು ದಿನ ಆ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸುವೆನೆಂಬ ಊಹೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆಗೀಗ ಶಾಲೆ-ಕಾಲೇಜುಗಳ ಉತ್ಸವ-ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ್ದ ಬಾಲು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆ ಆತನ ಬದುಕಿಗೆ ಹೊಸ ತಿರುವನ್ನಿತ್ತಿತು. ಅಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಬಹುಮಾನವಿತರಕರಾಗಿ ಬಂದವರು ಎಸ್. ಜಾನಕಿ. ಅವರು ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಗಳಿಸಿದ್ದು ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು. ಆಯೋಜಕರ ಅಪೇಕ್ಷೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಲು ಮುಂದಾದ ಜಾನಕಿಯವರು ತಮಗೆ ಸಹಜವಾದ ದಿಟ್ಟತನದಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರಂತೆ: “ಇಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದವರು ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಹಾಡಿದರಾದರೂ ಅವರದು ಮೂಲದ ಧ್ವನಿಯನ್ನೇ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಅನುಕರಿಸುವ ಜಾಡು. ಹಾಗಲ್ಲದೆ ತನ್ನದಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ ಹುಡುಗನೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹ.” ಬಳಿಕ ಅವರು ಬಾಲುವಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಸಲಹೆ: “ನಿನ್ನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಹೊಸತನವಿದೆ, ಹಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಿದೆ. ನೀನೇಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡುಗಾರನಾಗಬಾರದು?” ಎಂದು. ತಾನೆಲ್ಲಿ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಸಂಗೀತವನ್ನೇ ಅರಿಯದ ತನ್ನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ? ಇಂಥ ಕನಸು ಎಂದಾದರೂ ನನಸಾದೀತೇ ಎಂಬ ಬಾಲುವಿನ ಸಂದೇಹಕ್ಕೆ ಜಾನಕಿಯವರೇ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಿದರು: “ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಪರಿಕರ ಬರಿಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಸಂಗೀತವಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ನಾನೂ ಅದನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಲಿತಿಲ್ಲ. ನೇಪಥ್ಯಗಾಯಕನಾಗಲು ನೀನೇಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಾರದು?”

    ಹೀಗೆ ಬೀಜಾಂಕುರವಾದ ಬಯಕೆ ಬಾಲುವನ್ನು ಎ.ಎಂ.ಐ.ಇ. ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನೆವದಿಂದ ಅಂದಿನ ಮದರಾಸು ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದಿತು. ಓದಿನೊಟ್ಟಿಗೆ ಅವಕಾಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅಲೆತ ಮೊದಲಾಯಿತು. ಆ ಮಹಾನಗರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವೇದಿಕೆಯೊಂದು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಸಿನೆಮಾ ಹಾಡಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಾಗ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿ ಘಂಟಸಾಲ ವೇಂಕಟೇಶ್ವರರಾವ್, ಪೆಂಡ್ಯಾಲ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್ ಮತ್ತು ಎಸ್. ಪಿ. ಕೋದಂಡಪಾಣಿಗಳಂಥ ಅತಿರಥ-ಮಹಾರಥರಿದ್ದರು. ಇವರೆಲ್ಲ ಬಾಲುವಿಗೆ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನಿತ್ತರು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮನಸಾರೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಹರಸಿದರು. ಕೋದಂಡಪಾಣಿಯವರಂತೂ ಈತನ ಪಾಲಿಗೆ ಗಾಡ್‍ಫಾದರ್ ಆದರು. ತಾವೇ ದುಂಬಾಲುಬಿದ್ದು ನಿರ್ಮಾಪಕ-ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ, ಸಂಗೀತಸಂಯೋಜಕರಿಗೆ ಬಾಲುವಿನ ಪರವಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಆದರೆ ಅದು ಫಲಿಸಿದ್ದು ಅವರದೇ ಸಂಗೀತನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ‘ಶ್ರೀಶ್ರೀಶ್ರೀಮರ್ಯಾದರಾಮನ್ನ’ಎಂಬ ಚಿತ್ರದ ‘ಏಮಿ ಈ ವಿಂತ ಮೋಹಂ’ಎಂಬ ಹಾಡಿನ ಮೂಲಕ. ಇದು ನಡೆದದ್ದು 1966ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಹದಿನೈದರಂದು. ಈ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬಾಲು ಅವರ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡದ ಹಾಡು ‘ಕನಸಿದೋ ನನಸಿದೋ’ಹೊರಬಂದಿತು. ಬಳಿಕ ತಮಿಳಿನ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೂ ಪ್ರವೇಶ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡ ಬಾಲು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬಂದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಕಿದ ಯಾವ ಅವಕಾಶವೂ ಅವರನ್ನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಗಗನಕ್ಕೇರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸತತವಾದ ಪ್ರಯತ್ನ, ದಣಿವರಿಯದ ದೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಪರಿಶ್ರಮಗಳು ಅವರನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಣ್ಯಕಲಾವಿದನನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದವು.

    1974-75ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಾಲು ನೇಪಥ್ಯಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳ ಚಿತ್ರರಂಗ ಅವರ ಆಡುಂಬೊಲವಾಗಿತ್ತು. ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸ್ವರಸಂಯೋಜಕರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ವಿಪುಲಾವಕಾಶಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು. ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದ ಹೊತ್ತಿಗಂತೂ ಅವರು ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದ ನೇಪಥ್ಯಗಾನದ ಸಾರ್ವಭೌಮರಾಗಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ಆದದ್ದೆಲ್ಲ ಇದೀಗ ಇತಿಹಾಸ.

    ಬಾಲು ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಹಿರಿದು. ಅದಕ್ಕೆ ದಕ್ಕಿದ ಅರ್ಹಪುರಸ್ಕಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೂ ನಿಡಿದು. ಕೆಲವೊಂದು ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು: ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹದಿನಾರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಹೆಮ್ಮೆ; ಒಂದೇ ದಿನದೊಳಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕನ್ನಡಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ದಾಖಲೆ (8.2.1981); ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ತಮಿಳುಹಾಡುಗಳನ್ನೂ ಹದಿನಾರು ಹಿಂದಿಹಾಡುಗಳನ್ನೂ ಹಾಡಿದ ಸಾಧನೆ; ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಗೀತನಿರ್ದೇಶನ; ಆಂಧ್ರ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕರ್ಣಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅತ್ಯುಚ್ಚಸಮ್ಮಾನ; ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡಿಕೆಗಾಗಿ ಆರು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ; ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೇಪಥ್ಯಗಾನಕ್ಕಾಗಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಬಾರಿ ನಂದಿ ಪುರಸ್ಕಾರ; ಫಿಲ್ಮ್‍ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ; ಎನ್.ಟಿ.ಆರ್. ರಾಷ್ಟ್ರಿಯಪುರಸ್ಕಾರ; ಪದ್ಮಶ್ರೀ (2001) ಮತ್ತು ಪದ್ಮಭೂಷಣ (2011). ಇವಲ್ಲದೆ ಸಹೃದಯರಿಂದ, ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದ ಸಮ್ಮಾನ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಕೊನೆ-ಮೊದಲಿಲ್ಲ.

    *****

    ಬಾಲು ಅವರು ಕೇವಲ ನೇಪಥ್ಯಗಾಯಕರಾಗಿ ಸೀಮಿತರಾಗದೆ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ನಟರಾಗಿಯೂ ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ತೆರೆಯನ್ನು ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಪೆಳ್ಳಂಟೆ ನೂರೇಳ್ಳ ಪಂಟ’ (1969) ಎಂಬ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ನಟಿಸಿದ ಬಾಲು ‘ಕೇಳಡೀ ಕಣ್ಮಣಿ’ (1990) ಎಂಬ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ರಸಿಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದು ‘ಮಿಥುನಂ’ (2012) ಎಂಬ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾವು ನೀಡಿದ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದದ್ದೊಂದು ಸ್ಮರಣೀಯಸಾಧನೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಕಂಠದಾನದ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಬಾಲು ಮಾಡಿದ ವಿಕ್ರಮ ಮೆಚ್ಚುವಂಥದ್ದು. ಕಮಲಹಾಸನ್, ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್, ರಜನೀಕಾಂತ್, ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್, ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್, ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್, ತಾಯಿ ನಾಗೇಶ್, ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ, ಬಾಲಕೃಷ್ಣ, ರಘುವರನ್, ಕಾರ್ತಿಕ್, ಮೋಹನ್, ಬೆನ್ ಕಿಂಗ್ಸ್‍ಲೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಟರಿಗೆ ಬಾಲು ಕಂಠದಾನ ನೀಡಿದ ಕೌಶಲ ವಿಸ್ಮಯಾವಹ. ವಿಶೇಷತಃ ಕಮಲಹಾಸನ್ ನಟಿಸಿದ ‘ದಶಾವತಾರಂ’ಚಿತ್ರದ ಏಳು ವಿಭಿನ್ನಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಷ್ಟೇ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಧ್ವನಿದಾನ ಮಾಡಿರುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ. ಈ ಪಾತ್ರಗಳು ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳ ವಿಭಿನ್ನವಯಸ್ಸುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರ ಹಣ್ಣುಹಣ್ಣು ಮುದುಕಿ! ಬಾಲು ಅವರಿಗೆ ‘ಅನ್ನಮಯ್ಯ’ಚಿತ್ರದ ಕಂಠದಾನಕ್ಕಾಗಿ ನಂದಿ ಪುರಸ್ಕಾರವೂ ಸಂದಿದೆ.

    *****

    ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಸಾಧನೆ-ಸಿದ್ಧಿಗಳ ಸರದಾರರಾದ ಬಾಲು ಅವರಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದಾದರೂ ಹೇಗೆಂಬ ಅಚ್ಚರಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುವುದು ಸಹಜ. ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ನೇಪಥ್ಯಗಾನ. ಇದರ ಸ್ವಾರಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ. ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಚಲನಚಿತ್ರಜಗತ್ತಿನ ಗಾಯಕರು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದು ರಂಗಸಂಗೀತದಿಂದ. ಉತ್ತರಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಫಿ ಅವರ ಪ್ರವೇಶದವರೆಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಹಾಡುಗಾರರು ತಮ್ಮ ಹಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ-ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದಷ್ಟು ಅಭಿನಯಾಂಶಕ್ಕೆ ಅವಧಾನವಿರಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣದು. ಇದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇದ್ದಿತು. ಇದನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಾಲು ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ದಿಟವೇ, ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯವರಾದ ಘಂಟಸಾಲ, ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಎ. ಎಂ. ರಾಜಾ, ಸೀರ್ಗಾಳಿ ಗೋವಿಂದರಾಜನ್, ಟಿ. ಎಂ. ಸೌಂದರರಾಜನ್ ಮುಂತಾದ ಘಟಾನುಘಟಿಗಳು ಶ್ರುತಿ-ಲಯಗಳ ಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಗಭಾವಗಳ ಶುದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಅವರಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲು. ಆದರೆ ಇವರಲ್ಲಿಲ್ಲದ ನಾಟ್ಯಾಯಮಾನತೆ ಬಾಲು ಅವರ ಹಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಮರೆಯಲಾಗದ ಸತ್ಯ. ಇದಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯಸಮಾಜ ಮತ್ತದರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವೇ ಆದ ಚಲನಚಿತ್ರದ ರೀತಿ-ನೀತಿಗಳೂ ಕಾರಣವೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಅರವತ್ತರ ದಶಕದವರೆಗೆ ನಿರಪವಾದವೆಂಬಂತೆ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದ ನಾಯಕನಟರು ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಗಂಭೀರವಾದ ನಡೆ-ನಿಲವುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂಯಮಪೂರ್ಣವಾದ ಮುಖಮುದ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂಥ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಟ್ಯಾಯಮಾನತೆ ಅವಶ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಹಾಲಿವುಡ್‍ನ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರದ ಅನುಕರಣೆ ತಲೆದೋರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕಂಠಕ್ಕಾಗಿ ಸುಪ್ತವಾದ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮೊದಲಾಯಿತು. ಆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪೂರೈಸಿದ್ದು ಬಾಲು ಅವರೇ. ಆ ಮುನ್ನ ಹಾಸ್ಯಪಾತ್ರಗಳ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇಣಿಕುತ್ತಿದ್ದ ಧ್ವನಿವಿಕಾರಗಳು ನಾಯಕ-ನಾಯಿಕೆಯರ ಶೃಂಗಾರಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಮೈದಾಳಿದವು. ಈ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡುಗಾರರೂ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೋಡಿದ್ದರೂ ಅವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಅದೇನೋ ಹಿಡಿತ, ಮತ್ತೇನೋ ಮುಜುಗರ, ಇನ್ನೇನೋ ಹಿಂಜರಿಕೆಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಾದಂತಿವೆ. ಇವನ್ನು ಆ ಕಾಲದ ಇಂಥ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುವಾಗ ನಾವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಈ ಮುನ್ನ ಹೆಸರಿಸಿದ ಹಲವು ಹಿರಿಯ ಗಾಯಕರಿಗಿಂತ ಬಾಲು ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ತು-ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕವರು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಲೆಮಾರಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಸೊಗಸಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ನಚ್ಚಿನ ಗಾಯಕ ರಫಿ ಅವರ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಹೊಸಹೊಸ ಸಾಹಸಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು.

    ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳೆಲ್ಲ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಾಸ್ಯ-ಶೃಂಗಾರಗಳ ಸುತ್ತಲೇ ತಿರುಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಆಗೀಗ ಕರುಣ-ರೌದ್ರಗಳಿಗೂ ಎಡೆಯಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷತಃ ಸಾಮಾಜಿಕಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ-ಶೃಂಗಾರಗಳಿಗೇ ಅಗ್ರತಾಂಬೂಲ. ಹಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿವಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಶೃಂಗಾರದ ತುಂಟತನ, ಚೆಲ್ಲುತನ ಮತ್ತು ಒನಪು-ಒಯ್ಯಾರಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಿಸುವಂತೆ ಕಂಠದ ಬಾಗು-ಬಳುಕುಗಳು ಬಂದಷ್ಟೂ ಚೆನ್ನ. ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಬಾಲು ಅವರ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಕೇಳಬಹುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕಾಣಬಹುದು ಎಂಬುದೇ ವಿಶೇಷ! ಆದರೆ ಅವರು ಬರಿಯ ಮಿಮಿಕ್ರಿ ಕಲಾವಿದನಂತಾಗದೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮನಮುಟ್ಟುವ ಸಾಹಿತ್ಯಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಗೌರವ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುವಾಗಲೂ ಅವರು ಅದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಾದಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರನ್ನುಳಿದರೆ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದ ಆ ಕಾಲದ ಯಾವ ಗಾಯಕನ ದನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ಅವರವರ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ದಟ್ಟವಾದ ವಾಸನೆ ಎದ್ದುತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಬಾಲು ಈ ಮಿತಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೀರಿದರು. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಇಂಥ ಮಿತಿ ಗಾಯನಿಯರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಡಿಲ್ಲ.

    ‘ಏಕ್ ದೂಜೇ ಕೇ ಲಿಯೇ’ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಬಾಲಿವುಡ್ಡಿನ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟಿದ ಬಾಲು ಅವರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ಜನ ಮೊದಮೊದಲಿಗೆ ‘ಮದ್ರಾಸಿ’ಯೆಂದು ಮೂದಲಿಸಿ ಮೂಗುಮುರಿದರೂ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಏಳುನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಂದಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಅವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯದ ಮಾತಲ್ಲ.

    ಬಾಲು ಅವರ ಹಾಡಿಕೆಯ ನಾಟ್ಯಾಯಮಾನತೆಗೆ ಪಿ. ಸುಶೀಲಾ ಅವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾಯನಿಯರು ಸ್ಪಂದಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತೆಂದರೆ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಲೇಶ ಎಂಥದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಯದಿರದು. ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವಾಗಿ ನಿಂತವರು ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವರಿಬ್ಬರ ಹಾಡಿಕೆಯ ನಾಟ್ಯಾಯಮಾನತೆಯೇ ಅವರ ಗಾನಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದೆ, ನಾದಮಾಧುರ್ಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾಟ್ಯಾಯಮಾನತೆಯು ಆಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಒದಗಿಬರುವುದೋ ಆ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆ ಹಾಡೊಂದನ್ನೇ ಆಲಿಸುವಾಗ ಅನುಕೂಲಿಸದು. ಅಷ್ಟೇಕೆ, ಅದು ಆಗ ಶ್ರುತಿಕಟುವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ನಿಜವೇ, ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಪ್ರಯೋಜನ ಅಲ್ಲಿಯ ಕಥೆ, ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಗಳ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗುವುದರಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಆ ಹಾಡು ತನ್ನಂತೆಯೇ ಶ್ರೋತೃಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಶ್ರುತಿ-ಲಯ-ರಾಗ-ಭಾವಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ, ಸಾಹಿತ್ಯಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಸಂಪನ್ನವಾಗಿ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ಬಹುಶಃ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇಂದಿನ ರಸಿಕರು ಅರವತ್ತರ ದಶಕಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆಲಿಸಲು ಆಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅನಂತರಕಾಲದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಚೋದ್ಯವೆಂದರೆ ಕಣ್ಣು ಹಳಸುವಷ್ಟು ಬೇಗ ಕಿವಿ ಹಳಸದು! ಹೀಗಾಗಿ ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದ ಅನಂತರದ ಹಾಡುಗಳು ತಮ್ಮ ದೃಶ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಕಣ್ಣು ಕಿಸುರಾಗುವ ಕಾರಣ ರಸಿಕರಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತರಂಜನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅದೆಷ್ಟು ಬಾರಿ ಕಂಡಾಗಲೂ ಹಳತಾಗಿ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಔಪಯೋಗಿಕಸ್ತರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕಾಲಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಬೇಗ ಮಾಸಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಭಿಜಾತಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಡದು. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಆಭಿಜಾತ್ಯದ ಸಮೃದ್ಧಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಬಾಳಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು. ಇದಕ್ಕೆ ಚಲನಚಿತ್ರಸಂಗೀತವೂ ಹೊರತಲ್ಲ.

    *****

    ನಾಟ್ಯಾಯಮಾನತೆಯಂತೆಯೇ ಬಾಲು ಅವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಣ ವೈವಿಧ್ಯ. ಇವರ ಪೂರ್ವಸೂರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಫಿ ಅವರು ಇಂಥ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದವರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು. ಆದರೆ ಅವರನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವಂತೆ ಬಾಲು ಅವರ ವೈವಿಧ್ಯಸಮೃದ್ಧಿ ಮೆರೆದಿದೆ. ನಾಯಕ, ಪ್ರತಿನಾಯಕ, ವಿದೂಷಕ, ಯುವಕ, ಮುದುಕ, ನಾಗರಕ, ಜಾನಪದ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೂ ಸಲ್ಲುವ ಹಾಗೆ ಬಾಲು ಹಾಡಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಅವರು ಪಾಶ್ಚಾತ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಸಂಗೀತಗಳ ಅನೇಕಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪಲುಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಇವರದಾದ ಕಾರಣ ಆಯಾ ಭಾಷೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಗೀತಪದ್ಧತಿಗಳೂ ಇವರ ಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿವೆ. ಇಂಥ ವೈವಿಧ್ಯ ಬಾಲಿವುಡ್ ಗಾಯಕರಿಗೆ ದಕ್ಕುವುದು ಕಷ್ಟ. ಕೇವಲ ಕನ್ನಡದ ಒಂದೆರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಸಾಕು, ಬಾಲು ಅವರ ಗಾನವೈವಿಧ್ಯ ಮನದಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ.

    ಅವರ ಆರಂಭಿಕಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ‘ಶುಭಾಶಯ’ (‘ಸೀತಾ’ ಚಲನಚಿತ್ರ) ಒಂದು ಕಾಲದ ಮದುವೆಯ ಮನೆಯ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾಗಳಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಅಸ್ವಸ್ಥನಾದ ಮಿತ್ರನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯನ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ನಿವೇದಿಸಿದ ಹಾರೈಕೆಯ ಹಾಡು. ಬಾಲು ಅವರು ಇಡಿಯ ಪ್ರಸಂಗವೇ ತಮ್ಮ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿತವಾಗುವಂತೆ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಅಪ್ಪಟ ಸ್ನೇಹ, ವಾತ್ಸಲ್ಯ. ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ಗೀತ ‘ಆಸೆಯ ಭಾವ’ (‘ಮಾಂಗಲ್ಯಭಾಗ್ಯ’) ಮಧುರವಾದ ಶೃಂಗಾರದ ಸಾಕಾರ. ‘ನಿನ್ನ ನೀನು ಮರೆತರೇನು’ (‘ದೇವರ ಕಣ್ಣು’) ಎಂಬುದು ಅನ್ಯಾಪದೇಶದ ಸೊಗಸುಳ್ಳ ಪ್ರಸನ್ನಗೀತ. ಈ ಮೂರೂ ಹಾಡುಗಳು ಆಭೇರಿ ಅಥವಾ ಭೀಮ್‍ಪಲಾಸ್ ರಾಗದಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ರಸ-ಭಾವಗಳು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸ್ಫುಟವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ, ವಿನೂತನ. ಇವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮ್ಯ ಮಾಧುರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದಗುಣಗಳ ಹೃದ್ಯವಾದ ಸಂಗಮ. ಇಂತಲ್ಲದೆ ಉಲ್ಲಾಸ, ಆಕ್ರೋಶ ಮತ್ತು ಉನ್ಮಾದಗಳು ತುಂಬಿದ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಉದಾ: ‘ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಹಾಡು’ (‘ಗೀತಾ’), ‘ಹಾವಿನ ದ್ವೇಷ’ (‘ನಾಗರಹಾವು’), ‘ನನಗಾಗಿಯೇ ಈ ಅಂದವು’ (‘ಸಹೋದರರ ಸವಾಲ್’) ಮುಂತಾದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೊಂದನ್ನೂ ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಗಾಯಕರು ಹಾಡಿ ಸೈ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಸಾವಿರಾರು ಹಾಡುಗಳು ಬಾಲು ಅವರ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿವೆ.

    ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಬಾಲು ಅವರು ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಇದೆ. ಇಂಥ ಗುಣ ಮಿಕ್ಕ ಹಲವು ಹಿಂದಿನ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಇವರ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಆಯಾ ನಟರ ಕಂಠವನ್ನೇ ಮಿಡಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಹಾಡುವುದು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಾಥ್ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಡಿದ ‘ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ’ (‘ಕಿಲಾಡಿ ಜೋಡಿ’) ಗೀತವನ್ನು ನಾವಿಲ್ಲಿ ನೆನೆಯಬಹುದು. ಇವರ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನವರಾದ ಶಿವರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ (‘ಶಿಲೆಗಳು ಸಂಗೀತವಾ ಹಾಡಿವೆ’; ‘ರಥಸಪ್ತಮಿ’), ರವಿಚಂದ್ರನ್ (‘ಕರುನಾಡ ತಾಯಿ’; ‘ನಾನು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ’) ಮುಂತಾದವರ ದನಿಯನ್ನು ಹೋಲುವಂತೆಯೂ ಹಾಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಅಷ್ಟೇಕೆ, ‘ಗಡಿಬಿಡಿ ಗಂಡ’ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಹಾಸ್ಯನಟ ತಾಯಿ ನಾಗೇಶ್ ಮತ್ತು ಈಚಿನವರಾದ ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಅವರಿಗೆ ಹಾಡಿರುವ ಪರಿ ವಿಸ್ಮಯಾವಹ (‘ನೀನು ನೀನೇ’). ತೆಲುಗಿನ ಹಾಸ್ಯನಟರಾದ ಅಲ್ಲು ರಾಮಲಿಂಗಯ್ಯ, ರಾಜಬಾಬು, ಕೆ. ವಿ. ಚಲಂ ಮುಂತಾದ ಎಷ್ಟೋ ಮಂದಿಗೆ ಬಾಲು ಅವರೇ ಹಾಡಿನ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿರುವುದು. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಕಮಲಹಾಸನ್ ಮತ್ತು ರಜನೀಕಾಂತ್ ಅವರಂಥ ವಿಭಿನ್ನಶೈಲಿಯ ನಟರಿಗೆ ಹಾಡಿ ಗೆದ್ದಿರುವಂತೆಯೇ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಘಂಟಸಾಲ ಅವರೇ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದ್ದ ಎನ್. ಟಿ. ರಾಮರಾವ್ ಮತ್ತು ಎ. ನಾಗೇಶ್ವರ ರಾವ್ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಅವರದಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೊಂದು ಮಾರ್ಮಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಎನ್. ಟಿ. ಆರ್. ಅವರಿಗೆ ‘ದಾನವೀರಶೂರ ಕರ್ಣ’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ‘ಚಿತ್ರಂ ಭಳಾರೆ ವಿಚಿತ್ರಂ’ ಮತ್ತು ಎ. ಎನ್. ಆರ್. ಅವರಿಗೆ ‘ಪ್ರೇಮಾಭಿಷೇಕಂ’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ‘ಆಗದು ಆಗದು’ ಗೀತಗಳು. ಈ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾನಟರ ಧ್ವನಿಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಈ ಸಾಹಸ ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟವೆಂದು ಗೊತ್ತು. ಈ ಬಗೆಗೆ ಬಾಲು ಅವರೇ ಒಮ್ಮೆ ಹೇಳಿದ್ದರು: “ನಾನು ಗಾಯಕರ ಕಂಠವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರ ಧ್ವನಿಯ ಏರಿಳಿತಗಳು, ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಕ್ರಮ, ದೇಹಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಶ್ರುತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಡುತ್ತೇನೆ. ಇದು ಅವರ ಭೌತಿಕಧ್ವನಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಭಾವಧ್ವನಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಕಾರಣ ಯಶಸ್ವಿ ಅನುಕರಣೆಯೆನಿಸುತ್ತದೆ.” ದಿಟವೇ, ಇದು ಮತ್ತೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಸಾಧನೆ.

    ಬಾಲು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಸಂಗೀತದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳಿರುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚು. ‘ಶಂಕರಾಭರಣಂ’ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹಾಡಿದ ಬಗೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾದ ಪರಿಣಾಮ ದಂತಕಥೆಯಂತಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟೂ ಗಮನಿಸುವುದಾದರೆ, ‘ವಿಧಾತ ತಲಪುನ’ (‘ಸಿರಿವೆನ್ನೆಲ’), ‘ನಾದವಿನೋದಮು’ (‘ಸಾಗರಸಂಗಮಂ’), ‘ಕೊಲುವೈ ಉನ್ನಾಡೇ’ (‘ಸ್ವರ್ಣಕಮಲಂ’) ಮುಂತಾದ ಗೀತಗಳಿವೆ. ಕೆ. ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಮಧುರಗೀತಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತವಾಗಿಸದೆ ಮತ್ತೆಷ್ಟೋ ನಿರ್ದೇಶಕರ ನಿರ್ಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಾಲು ಅದ್ಭುತವಾದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ‘ಆಡವೇ ಮಯೂರಿ’ (‘ಚೆಲ್ಲೆಲಿ ಕಾಪುರಮು’), ‘ಅಭಿನವತಾರವೋ’ (‘ಶಿವರಂಜಿನಿ’), ‘ನಾ ಪಾಟ ಪಂಚಾಮೃತಂ’ (‘ಅಲ್ಲರಿ ಮೊಗುಡು’), ‘ಶ್ರೀತುಂಬುರು-ನಾರದ’ (‘ಭೈರವದ್ವೀಪಂ’) ಮುಂತಾದ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ಹಾಡಿರುವುದು ಸ್ಮರಣೀಯ.

    ಚಲನಚಿತ್ರಗೀತಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಖಾಸಗಿಯಾದ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನೂ ಬಾಲು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷತಃ ಭಕ್ತಿಗೀತಗಳು, ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ‘ಶಿವಾಷ್ಟಕ’, ‘ಬಿಲ್ವಾಷ್ಟಕ’, ‘ವಿಶ್ವನಾಥಾಷ್ಟಕ’ ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅವರ ಉಚ್ಚಾರಣಶುದ್ಧಿ ಎದ್ದುತೋರುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಅವರ ಹಾಡುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯ-ಸೌಂದರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವೇಚಿಸುವುದೆಂದರೆ ಅದೊಂದು ಮಹಾಗ್ರಂಥವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇವರಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ರಸಗಳನ್ನೂ ಬಿಂಬಿಸಿದವರು ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ಅತಿಶಯವಲ್ಲ.

    *****

    ಬಾಲು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮಹನೀಯತೆ ಅವರ ಗಾಯಕತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲೆಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗದು. ಸಾಧನೆ, ಸಿದ್ಧಿ, ಖ್ಯಾತಿ, ಲೋಕಪ್ರೀತಿಗಳೆಲ್ಲ ಎಣೆಯಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಂದಿದ್ದರೂ ಸ್ವಸ್ಥಾನಪರಿಜ್ಞಾನವುಳ್ಳ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ನಮ್ರತೆ ತಳೆದ ಅಪೂರ್ವವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅವರದು. ಇಂಥ ಮಂದಿ ಯಾವುದೇ ರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿರಳ. ಚಲನಚಿತ್ರಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೂ ವಿರಳ. ಇಂದಿಗೂ ಅವರು ತಮಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗತಿಯಿಲ್ಲವೆಂಬ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ನಮ್ರತೆಯಿಂದ ನಿವೇದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆರಂಭಿಕದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಹರಸಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನೆಪಿಸಿಕೊಂಡು ನಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪೂರ್ವಸೂರಿಗಳಿಗೆ, ಹಿರಿಯ ಸಹಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಶಿಷ್ಯನಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅಕ್ಕರೆ-ಅಭಿಮಾನಗಳನ್ನೂ ಹಂಚುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ‘ಶಂಕರಾಭರಣಂ’ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ತಾನು ಹಾಡಿದಲ್ಲಿ ಆ ಸಿನೆಮಾ ಹಾಳಾದೀತೆಂಬ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಜೇಸುದಾಸ್ ಅಥವಾ ಬಾಲಮುರಳೀಕೃಷ್ಣರನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವೆಂದು ಅಣ್ಣ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ ಸಂಗೀತನಿರ್ದೇಶಕ ಕೆ. ವಿ. ಮಹಾದೇವನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಾಯಕ ಪುಹಳೇಂದಿ ಅವರು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಬಾಲು ಅವರನ್ನೇ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಆಗ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಪುಹಳೇಂದಿ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಹೋರಾತ್ರ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಬಾಲು ಸಿದ್ಧರಾದರು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ, ನಿಃಸಂಕೋಚವಾಗಿ ಅವರು ಈಗಲೂ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

    ಬಾಲು ತಮ್ಮ ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡಿಕೆಯ ಗುರು ಕೋದಂಡಪಾಣಿಯವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಅನುದಿನವೂ ಅವರ ನೆನಪಿನಿಂದ ಗದ್ಗದಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಘಂಟಸಾಲ ಅವರ ಬಗೆಗಂತೂ ಬಾಲು ತೋರುವ ಭಕ್ತಿ ಎಣೆಯಿಲ್ಲದ್ದು. ಹೈದರಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಳೆತ್ತರದ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಅದರ ಉದ್ಘಾಟನೆಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸಿನೆಮಾ ಗಾಯಕರನ್ನೆಲ್ಲ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರು. ಘಂಟಸಾಲ ಅವರನ್ನು ಕುರಿತು ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನೂ ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಜೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ಅದೊಮ್ಮೆ ಪಾದಪೂಜೆಯನ್ನೇ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇನ್ನು ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಮತ್ತು ಎಸ್. ಜಾನಕಿಯವರಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಇರಿಸಿರುವ ಪ್ರೀತಿ ಕಾವ್ಯೋಪಮ. ಪಿ. ಸುಶೀಲಾ ಅವರ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ. ಚಿಕ್ಕವರಾದ ಚಿತ್ರಾ, ಮನೋ (ನಾಗುರ್ ಬಾಬು) ಮುಂತಾದವರಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಅವರದು ಹೇಳತೀರದ ವಾತ್ಸಲ್ಯ. ತಾವು ಹಾಡಬೇಕಿದ್ದ ಗೀತವೊಂದಕ್ಕೆ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಹಾಡಿದ್ದ ಮನೋ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನಾಲಿಸಿದ ಬಾಲು ತಾನು ಮತ್ತೆ ಆ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಬೇಕಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಟ್ರ್ಯಾಕನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದೂ ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಇವರ ಮೂಲಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡುಗಾರರಾದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗಾಯಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಗಾಯಕರಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ, ಹೇಮಚಂದ್ರ, ಸುನೀತಾ, ಕಲ್ಪನಾ ಮುಂತಾದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಮಂದಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಇವರೇ.

    ನೂರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಣ-ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರೂ ಅದನ್ನು ಸಾವಿರ ಕೈಗಳಿಂದ ಆತ್ಮೀಯರೊಡನೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಔದಾರ್ಯ ಬಾಲು ಅವರದು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಅವರ ಗೆಳೆಯರ ಬಳಗ ದೊಡ್ಡದು. ಗೆಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಅದೆಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾದದ್ದೂ ಉಂಟು. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಹಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ, ಸ್ನೇಹ-ವಿಶ್ವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದ ಪರಿಪಾಕ ಅವರದು. ತಮ್ಮ ನಿರೀಕ್ಷೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮಗ ಮುಂದುವರಿಯದಿದ್ದರೂ ಆತನ ಗುಣ-ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿಯೇ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಮಮತೆ ಹಿರಿದಾದುದು. ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು: “ನನಗಿರುವ ಬಲು ದೊಡ್ಡ ಬಲವೆಂದರೆ ನನ್ನ ಮಿತಿ-ಅಶಕ್ತಿಗಳ ಪರಿಜ್ಞಾನ. ನನ್ನ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಾಡಿರಬಹುದಾದ ತಪ್ಪು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನನಗೇ ಗೊತ್ತು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ನನಗೆ ಗತವನ್ನು ಕುರಿತು ಮುಜುಗರವಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಬದುಕನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬದುಕಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ನನಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹಳೆಯದೊಂದೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿರಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಜ್ಞಾನ ವರ್ತಮಾನದ ಬೆರಗು-ನಲಿವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.”

    ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆಯತನದ ವ್ಯಕ್ತಿ ವ್ಯವಹಾರದಕ್ಷರಲ್ಲ ಎಂದೆನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬಾಲು ಅವರಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರದಕ್ಷತೆಯೂ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಹಾಗಲ್ಲವಾದರೆ ಅವರು ಇಷ್ಟು ಕಾಲ ಚಿತ್ರರಂಗದಂಥ ಭಯಾನಕ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರೇ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು: “ಈ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಯಾರೂ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತನಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಬಂದರೆ ಅದು ಲಾಭದಾಯಕವೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಆಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಸ್ನೇಹ-ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲ. ಹಾಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಬಾರದೆಂದಲ್ಲ.” ಇದೇ ರೀತಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಕುರಿತೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾರಿದ್ದರು: “ಹೌದು, ನಾನು ಒಳ್ಳೆಯ ಗಾಯಕ. ತುಂಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನೇ ಹಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಗಾಯಕನಲ್ಲ. ಎಷ್ಟೋ ಗಾಯಕರ ಪೈಕಿ ನಾನೂ ಒಬ್ಬ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಳ್ಳೆಯ ಗಾಯಕರ ಪೈಕಿ ನಾನೂ ಒಬ್ಬ. ನನಗೆ ತುಂಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಅವಕಾಶಗಳು ಬಂದವು; ನಾನವನ್ನು ನನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಮೀರಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡೆ. ನನ್ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ರಹಸ್ಯ ಇಷ್ಟೇ.” ಈ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಳರಿಮೆಯಿಲ್ಲದ ನಮ್ರತೆ, ಮೇಲರಿಮೆಯಿಲ್ಲದ ಆತ್ಮಗೌರವ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ವಿಮುಖವಾಗದ ಘನತೆಗಳಿವೆ.

    ಸಿನೆಮಾ ಜಗತ್ತಿನ ಸಿಹಿ-ಕಹಿಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಶ್ರೋತೃಗಳ ಮುಂದಿಡುವ ಬಾಲು ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕಲಾವಿದರ ಪಾಡನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಹೀಗೆ: ಇಂದಿನ ಹಾಡುಗಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಕಲಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಸವಲತ್ತುಗಳೂ ಸರಿಮಿಗಿಲಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಯಾರಿಗೂ ಸತತವಾದ ಅವಕಾಶಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅವರವರ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಸಾಬೀತುಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅವಕಾಶಗಳು ದಕ್ಕಿದುವು; ಎಲ್ಲ ಮುಖ್ಯಗಾಯಕರೂ ತಮ್ಮದಾದ ಸ್ವತಂತ್ರಶೈಲಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಮೆರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಮಾತು ಸಂಗೀತಸಂಯೋಜಕರಿಗೂ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಎಂಥ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದ ಸಸಿಯೂ ಒಂದು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವವರೆಗೆ ನೀರು-ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದರಿಂದ ಹೂ-ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಎಣೆಮೀರಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದೂ ಸಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂದು ಎಲ್ಲರೂ ‘ಅಭಿನವಮಧುಲೋಲುಪ’ರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

    ಹೊಸತನದ ಹೊಯ್ಲು ಅದೆಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವೂ ನಿರ್ದಯವೂ ಆಗಿದೆಯೆಂದರೆ ಎಂಥ ಕಲಾವಿದನಿಗೂ ಹದಿನೈದಿಪ್ಪತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಿನೆಮಾಗೆ ಹಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗದಂತಾಗಿದೆ! ಒಂದು ಚಿತ್ರದ ಒಬ್ಬನೇ ನಾಯಕನ ಎಲ್ಲ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಗಾಯಕ ಹಾಡುವ ಅವಕಾಶವಿರಲಿ, ಒಂದೇ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ಗಾಯಕರು ಪಲ್ಲವಿ, ಅನುಪಲ್ಲವಿ, ಚರಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಹಾಡಬೇಕಾದ ದುರವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಇಂಥ ಇಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭೆಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದರೂ ಅವಕಾಶವೆಲ್ಲಿ? ಅದರ ಪರೀಕ್ಷೆಯಂತೂ ದೂರವೇ ಉಳಿಯಿತು. ಸಿನೆಮಾ ಹಾಡೊಂದು ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನವೇ ಗಾಯಕ ಹಳಬನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಧ್ವನಿ ಸಿನೆಮಾ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹಳಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ವಿಪರ್ಯಾಸವುಂಟೇ!

    ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆತಂಕಕಾರಿಯಾದ ವಾಸ್ತವ. ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಥ ವಿದ್ಯಮಾನ ದೃಷ್ಟಚರ. ಬಾಲು ಅವರಂಥ ಪ್ರಬುದ್ಧರು ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆಂದರೆ ಕಲಾಜಗತ್ತು ಮತ್ತೂ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಪರಿಕಿಸಬೇಕು.

    ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಬಾಲು ಅವರು ಪರಮಗಂಭೀರ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂಬ ಸೀಮಿತಭಾವ ಬರಬಹುದು. ವಸ್ತುತಃ ದಾಖಲೆಗೆ ಸಿಗುವಂತೆ ಅವರಷ್ಟು ವಿನೋದಶೀಲರಾದ ಗಾಯಕರೇ ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ಯಾವುದನ್ನೂ ‘ಮಿಸ್ಟಿಫೈ’ ಮಾಡದ ಚಿಕಿತ್ಸಕದೃಷ್ಟಿ ಅವರಿಗಿರುವಂತೆಯೇ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಿನಿಕತನ ತೋರದ ಭಾವೋನ್ನತಿಯೂ ಉಂಟು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಅವರ ಹಾಸ್ಯ-ವಿನೋದಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಟತನವಿದ್ದರೂ ತಿರಸ್ಕಾರವಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಸಲಿಗೆಯಿದ್ದರೂ ಹೀಯಾಳಿಕೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಸಹಗಾಯಕರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಸ್ನೇಹಿತರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹುಚ್ಚು ಹಾಸ್ಯದ ಹೊಳೆ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.

    ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಹಾಡುವಾಗ ಕೈಯಲ್ಲೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕರವಸ್ತ್ರವನ್ನೋ ಸೆರಗಿನ ತುದಿಯನ್ನೋ ಹಿಡಿದು ಮಗ್ನತೆಯಿಂದ ಮೈಕಿನ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುವರಷ್ಟೆ. ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಬಾಲು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮೊದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸರಕ್ಕನೆ ಅವನ್ನು ಆಕೆಯ ಕೈಯಿಂದ ಕಸಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅವಿಲ್ಲದೆ ಅಂಥ ಮಹಾಗಾಯನಿಗೆ ದನಿಯೇ ಏಳುವುದಿಲ್ಲ! ಮುನಿದು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಬಂದರೆ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಜೂಟಾಟವಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ! ಸಹಗಾಯಕರನ್ನು ಅದೆಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ನಗಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ “ಬಾಲು ತಮ್ಮ ಗಂಟಲನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಲೆಂದೇ ಹೀಗೆ ಆಟವಾಡಿಸಿದರು” ಎಂದು ಆಡಿಕೊಂಡದ್ದೂ ಉಂಟು. ಏನೇ ವಿನೋದ ಮಾಡಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಸ್ಥೂಲಾಂಗ ಮತ್ತು ದೋಷ-ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ನಗಿಸುವ ಕಾರಣ ಯಾರೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಹುಳುಕನ್ನು ಹುಡುಕಲಾರರು.

    *****

    ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಾಲು ಅವರು ನಡಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ‘ಎದೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡಿದೆನು’ ಹಾಗೂ ‘ಪಾಡುತಾ ತೀಯಗಾ’. ಇವುಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವವಿಲ್ಲದೆ ಅವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು. ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ ಹುಚ್ಚುಹೊಳೆಯಾಗಿ ಹರಿದ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಿಗೆ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಸಿನೆಮಾ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕುರಿತೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಶೋಗಳಿವೆ. ಸೋನು ನಿಗಮ್, ವಿಜಯ ಪ್ರಕಾಶ್, ಮನೋ, ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್ ಮುಂತಾದ ಎಷ್ಟೋ ಮಂದಿ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥವನ್ನು ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇವರಾರೂ ಎಟುಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಎತ್ತರ ಬಾಲು ಅವರದೆಂದರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಅಪಮಾನಿಸಿದಂತಲ್ಲ. ಈ ಶೋಗಳ ಮೂಲಕ ನೂತನಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಕಲಾಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಹೊಸಬರಿಗೆ ಕಲೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳೆಷ್ಟೋ ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ, ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪರಂಪರೆಯ ಪರಿಚಯವೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಾಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ವಿದ್ವತ್ತೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಾಣಿಸುವ ಹೊಳಹುಗಳು ಮಾತ್ರ ಅವರಿಗೇ ಸಾಧ್ಯ. ವಿಶೇಷತಃ ‘ಪಾಡುತಾ ತೀಯಗಾ’ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಅವರು ತಾಳುವ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಾವತಾರ ಅನ್ಯಾದೃಶ. ಹೇಳಿ ಕೇಳಿ ತೆಲುಗು ಅವರ ಮಾತೃಭಾಷೆ. ತಾಯ್ನೆಲ ಅವರಿಗೆ ಅಮಿತವಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಸಾಕುತಾಯಿ ಮಾತ್ರ. ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ-ರಾಜಕೀಯಗಳ ಒಳಸುಳಿಗಳೂ ಅಷ್ಟಾಗಿ ತಿಳಿಯದ ಕಾರಣ ಅವರು ಅಳುಕಿನಿಂದಲೇ ನಯಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತೆಲುಗಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಮಂಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ‘ಪಾಡುತಾ ತೀಯಗಾ’ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ.

    ಹಿರಿಯರು-ಕಿರಿಯರೆನ್ನದೆ ಎಲ್ಲ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೂ ಸ್ನೇಹ-ಗೌರವಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾದ ವಾತ್ಸಲ್ಯ-ವಿನೋದಗಳನ್ನು ಬಾಲು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತುಂಬ ಅಕೃತಕ ಹಾಗೂ ಆಕರ್ಷಕ. ಈ ಗುಣವನ್ನು ಮಿಕ್ಕವರಾರೂ ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬರುವ ನಿರ್ಣಾಯಕರ ಅಧಿಕೃತಪರಿಚಯವನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಬಾಲು ಅತಿಥಿದೇವೋ ಭವ ಎಂಬ ನುಡಿಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಕಲಾವಿದರಿಗೂ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಅರ್ಹವಾದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಅವರಿಂದ ಸಲ್ಲುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಕಟ್ಟಳೆಯಂತೆ ಸಾಗದೆ ಅಂತಃಪ್ರೀತಿಯ ನೈಜಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ತೋರಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮ ಅನ್ಯಾದೃಶ. ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಶ್ರುತಿ, ಲಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳ ಓರೆ-ಕೋರೆಗಳನ್ನು ನಯವಾಗಿಯೇ ಆದರೂ ನಿಖರವಾಗಿ ತಿದ್ದುವ ಬಾಲು ಆಯಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಕಲಾರಹಸ್ಯಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತ. ನಾನು ಇಂದಿಗೂ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಹಾಡಿಕೆಯನ್ನು ಹಾರಿಸಿ ಬಾಲು ಅವರ ಟೀಕೆ-ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನೇ ಸಲಹೆ-ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಯೂಟ್ಯೂಬಿನಲ್ಲಿ ಆಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ. ಇವು ನನಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರಸಂಗೀತದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳೆಷ್ಟನ್ನೋ ಕರುಣಿಸಿವೆ. ಹೀಗೆ ಇವು ನನಗೇ ಇಷ್ಟು ನೆರವಾಗಬಲ್ಲುವಾದರೆ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಮತ್ತೆಷ್ಟು ಬೆಳಕಾಗಬಲ್ಲುವು!

    ಆಯಾ ಹಾಡುಗಳ ಲೇಖಕ, ಸ್ವರಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಗಾಯಕರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಾನುಭವದೊಡನೆ ವಿವರಿಸುವಾಗ ಬಾಲು ಅವರು ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಸಹೃದಯವಿದ್ವಾಂಸರೇ ಆಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ನಾಲಗೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಸಂಗೀತದ ಸಮಗ್ರೇತಿಹಾಸವೇ ನಲಿದಾಡುತ್ತದೆ. ಸಿನೆಮಾ ಹಾಡುಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಿಮರ್ಶೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಸೊಗಸಾಗಿ ಸಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಇಡಿಯ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದ ಚಿತ್ರಸೀಮೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉತ್ತರಭಾರತದ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಕೈಚಾಚುವುದನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಅನೌಪಚಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತತೆಗಳು ಕಲಾಮೀಮಾಂಸೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬೋಧ-ಮೋದಗಳ ಆಡುಂಬೊಲವಾಗಿ ಮಾಡಬಲ್ಲುವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಾಲು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿವರಣೆಯೂ ನಿದರ್ಶನ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯದ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲ.

    ಪ್ರಸ್ತುತಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೂ ಮಾಧುರ್ಯಪ್ರಧಾನವಾದ ಗೀತಗಳಿಗೆ ಅಗ್ರತಾಂಬೂಲವಿತ್ತಿರುವುದು ಸಂತಸದ ಸಂಗತಿ. ಜೊತೆಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಸಂಗೀತದ ಮೆರುಗಿರುವ ಹಾಡುಗಳು ಅವಿರಳವಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುವುದು ಮತ್ತೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ತೆಲುಗಿನ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಡಿಸುವ ಪರಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೃದ್ಯ. ಇದು ಮರೆತುಹೋದ ಒಂದು ಮಹಾಜಗತ್ತನ್ನೇ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತರುವ ಸ್ತುತ್ಯಯತ್ನ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಹಾಡಿಕೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವಾಗ ನೋವು-ನಂಜುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದಂತೆ ನೇರನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಅವರ ಹಿತಕಥನ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಧ್ವನಿವರ್ಧಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆ, ಉಸಿರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮ, ಶ್ರುತಿ-ಲಯಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ರೀತಿ, ಹಾಡಿನ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಚ-ತು ತಪ್ಪದೆ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಣ್ಮೆ, ಹಿಮ್ಮೇಳವನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆ ಮುಂತಾದ ಎಷ್ಟೋ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ವ್ಯಾಸಮುಷ್ಟಿ ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರಹಸ್ಯಗಳನ್ನೂ ಹೀಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಎಡೆಯಾಗದಂತೆ ವಿಚಾರವನ್ನು ಎಳೆಯೆಳೆಯಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿಡುವ ಕ್ರಮ ಅವರೊಬ್ಬರಿಗೇ ಸಂದ ಸಂಪತ್ತಿ.

    ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ‘ಪಾಡುತಾ ತೀಯಗಾ’ ಜಯಭೇರಿ ಬಾರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಭಾರತೀಯರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನಮ್ಮ ನುಡಿಯನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಕಲಿಸಬಹುದೆಂದು ಬಾಲು ಅವರು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಿದ ಬಗೆ ವಿಸ್ಮಯಾವಹ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮ್ಮನೆ ಗಿಳಿಯೋದಿನಂತೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೆಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ತಾವು ಹಾಡಲಿರುವ ಗೀತಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕಲ್ಲದೆ ಕಠಿಣಪದಗಳಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಹೇಳಬೇಕು, ವಿನಿಯುಕ್ತವಾದ ರಾಗ-ತಾಳಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಸಂಗೀತ-ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಗುರುಗಳು ಹಾಗೂ ಕಲೆಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಗೌರವವನ್ನೂ ಯುಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಿರುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಡುವಾಗ ಸಿನೆಮಾ ಸಂಗೀತದ ನೆವದಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾದ ಸಂಸ್ಕಾರಪ್ರಸಾರ ಕೂಡ ಸಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂಬ ಕೃತಾರ್ಥತೆ ಮೂಡದಿರದು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಬಾಲು ತಾವೇ ಅವರಿಗೆ ಕಣ್ಣೆದುರಿನ ಆದರ್ಶವಾಗಿರುವುದು ಮಹತ್ತ್ವದ ಸಂಗತಿ. ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಯಾವೊಂದು ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಎಡವಿದರೂ ಬಾಲು ಅವರ ಅಕ್ಕರೆಯ ನೆರವಿನ ಕೈ ಮುಂದೆ ಚಾಚುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳ ಪರಮಾರ್ಥವಿರುವುದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಲ್ಲ, ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ; ಗೆಲವಿನಲ್ಲಲ್ಲ, ತಿಳಿವಿನಲ್ಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಾಲು ಅವರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ‘ಪಾಡುತಾ ತೀಯಗಾ’ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೋತವರಿಗೆ ಸಂಕಟ ಕಡಮೆ, ಗೆದ್ದವರಿಗೆ ಅಹಂಕಾರ ಕಡಮೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ಸರಣಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಹಬ್ಬವಾದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಷ ಗೆದ್ದ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಸಮಾವೇಶ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಇಂದಿನ ಯಶಸ್ವಿಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶಗಳೇ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಯಾರನ್ನೂ ತಿವಿಯದ ಬಾಲು ಸಂಗೀತವು ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಿಗಿಲಾದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ತಂದಿರುವುದರ ಬಗೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಇವೆಲ್ಲ ರಜೋಗುಣವೇ ತಾಂಡವಿಸುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಊಹಿಸಲೂ ಕಷ್ಟ.

    ಈ ಸರಣಿಗಳ ಆದ್ಯಂತ ಬಾಲು ಅವರ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಆಶುಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಚಮತ್ಕಾರಗಳು ಶರದಾಕಾಶದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ ಮಿನುಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಅವರು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಮಾತೃವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ ಕಿಚಾಯಿಸುವುದನ್ನಾಗಲಿ, ಸಂಗೀತಜಗತ್ತಿನ

    ಅತಿರಥ-ಮಹಾರಥರ ವ್ಯಕ್ತಿವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಮಿಮಿಕ್ರಿ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವುದನ್ನಾಗಲಿ ಅನುಭವಿಸಿ ಅರಿಯಬೇಕಲ್ಲದೆ ಬಣ್ಣಿಸಿ ಮುಗಿಸಲಾಗದು. ಉದಾ: ಸ್ವರಸಮ್ರಾಟರೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಗಾಯಕ-ಸಂಗೀತನಿರ್ದೇಶಕ ಸಾಲೂರಿ ರಾಜೇಶ್ವರರಾವ್ ಅವರ ನಾಸಿಕಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿ ಬಾಲು ಹಾಡುವುದಾಗಲಿ, ಮಾತನಾಡುವುದಾಗಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಬೇಸರವೆನಿಸದೆ ಸಾಲೂರಿ ಅವರ ಮಹನೀಯತೆಯನ್ನೇ ಮನದಟ್ಟಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಎ. ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್ ಅವರ ಸಂಗೀತಸಂಯೋಜನೆಯ ಲಯಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಸಂಗತಿಗಳ ಜರಿಯಂಚಿನ ಚಿತ್ತಾರಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಆತ ಸಂಗೀತನಿರ್ದೇಶಕನಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಶಬ್ದತಂತ್ರಜ್ಞ (ಸೌಂಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್) ಎಂಬ ಮಾರ್ಮಿಕವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಬಾಲು ಮಾಡುವಾಗ ಎಲ್ಲ ವಿವೇಕಿಗಳೂ ಸಹಮತ ನೀಡುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. 

    ಗುಣಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಬಾಲು ಅವರು ಪರ್ಯಾಯಪದ. ಇದು ಕೇವಲ ಅಂತರಂಗದ ಅನುಭೂತಿಯಾಗದೆ ಬಹಿರಂಗದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಇವೆರಡರ ಸುಂದರಸಮಾಯೋಗ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೆಷ್ಟೋ ಮಂದಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಬಾಲು ಅವರು “ನಿಮ್ಮ ಇಂಥ ಯೋಗ್ಯತೆ ನನ್ನದಾಗಿಲ್ಲ. ನಾನು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ನೀವು ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡಿರುವುದುಂಟು. ಅದೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವೀಣ್ ಕುಮಾರ್ ಎಂಬ ತರುಣ ‘ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ’ನಾಟಕದ ಪದ್ಯವೊಂದನ್ನು ಶ್ರವಣಾಭಿರಾಮವಾಗಿ ಹಾಡಿದಾಗ ಬಾಲು ಎದ್ದುನಿಂತು ಕೈಮುಗಿದು ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲದೆ “ಅವತಲ ಪೋ. ನೀವಿಕ್ಕಡ ಎಕ್ಕುವ ನಿಲುಚುಕೋ ವದ್ದು. ಇಂಕಾ ಎಕ್ಕುವ ಸೇಪು ನೀವು ನಿಲಿಸ್ತೇ ನೇನು ವಚ್ಚಿ ನೀ ಕಾಳ್ಲು ಪಟ್ಟುಕೊಂಟಾನು. ಅಲಾ ಚೇಸ್ತೆ ನೀಕು ಅಶ್ರೇಯಸ್ಸನಿ ಜಂಕುತುನ್ನಾನು” (ರಂಗದಿಂದಾಚೆ ಹೋಗು. ನೀನಿಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ನಿಲ್ಲಬೇಡ. ಹಾಗೆ ನಿಂತಲ್ಲಿ ನಾನು ಧಾವಿಸಿ ಬಂದು ನಿನ್ನ ಕಾಲು ಹಿಡಿಯುತ್ತೇನೆ. ಅದು ನಿನಗೆ ಅಮಂಗಳ ಎಂದಷ್ಟೇ ನಾನು ಹಿಂಜರಿದಿದ್ದೇನೆ) ಎಂದಿದ್ದರು! ಮಹಾವೃಕ್ಷವೊಂದು ಎಳೆಯ ಮೊಳಕೆಗಳಿಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮನ್ನಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ನಾಟಕವೆಂದು ಮೂಗು ಮುರಿಯಬಲ್ಲ ಅಸೂಯಾಗ್ರಸ್ತರು ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಬಾಲು ಅವರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದ ಯಾರಿಗೂ ಇಂಥ ನಾಟಕ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.

    ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ‘ಪಾಡುತಾ ತೀಯಗಾ’ ಕೇವಲ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಅಲ್ಲ. ಅದು ರಿಯಾಲಿಟಿ ಅಷ್ಟೇ. ಇದಾದರೂ ಸಾಧಿತವಾಗಿರುವುದು ಬಾಲು ಅವರ ಸಮರ್ಪಿತಭಾವದಿಂದ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ-ಟೀವಿಯ ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಗಳು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ.

    *****

    ಬಾಲು ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಿಂದ ಆಚೆಗೂ ತಮ್ಮ ಅವಧಾನವಿರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೇಶಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಹಿತಗಳು ಅವರನ್ನು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿವೆ. ತಮ್ಮ ಈಚಿನ ವರ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅವರು ಸಭ್ಯತೆ, ಸುಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪೌರಕರ್ತವ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರಕತತ್ತ್ವ, ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಸಂಹಿತೆಗಳಂಥ ಎಷ್ಟೋ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕಳಕಳಿಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ; ವಚನಗಳನ್ನೋ ವೇಮನನ ಪದ್ಯಗಳನ್ನೋ ಸಂದರ್ಭೋಚಿತವಾಗಿ ಆಯ್ದು ಹಾಡಿ ಜನಮಾನಸದ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕರೋನಾ ಕೋಲಾಹಲದ ನಡುವೆಯೂ ‘ಸಿಂಪ್ಲಿ ಎಸ್.ಪಿ.ಬಿ.’ ಎಂಬ ಹತ್ತಾರು ಕಂತುಗಳ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಸರಣಿಯನ್ನು ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಿ ತಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾರ್ಪಣೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಾಧಕ, ಈ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಕಲಾವಿದ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿತುಳುಕುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಈ ಮಹಾಮೌಲ್ಯದ ಹಿರಿಮೆ ಎಷ್ಟೆಂದು ಸ್ಫುರಿಸದಿರದು. ಇದು ಒಂದು ದೇಶಕ್ಕೇ ಮಾದರಿಯಾಗಬಲ್ಲ ಸದ್ವರ್ತನೆ.

    ಸರ್ವಮತಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಉಳ್ಳ ಬಾಲು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮತಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಎಷ್ಟೋ ಗೀತಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದರೂ ಅಪ್ಪಟ ಸನಾತನಧರ್ಮಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನೆಲ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತವಾದ ಮನೆಯನ್ನು ವೇದಪಾಠಶಾಲೆಗಾಗಿ ಕಂಚಿ ಕಾಮಕೋಟಿ ಪೀಠಕ್ಕೆ ದಾನವಿತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ದೇವ-ದೇವಿಯರನ್ನು ಕುರಿತು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತಿಗೀತಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕುಲ-ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯದೆ ಲಲಾಟಲಾಂಛನಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮೆರೆಸಿದ್ದಾರೆ; ಶಿರಡಿ, ತಿರುಪತಿ, ಶಬರಿಮಲೆ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಸನಿಷ್ಠವಾದ ಭಾರತೀಯಸಾಹಿತ್ಯಪರಂಪರೆಗೆ ಅಧ್ಯಯನಪೂರ್ಣವಾದ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಭೂಗತಜಗತ್ತಿನ ಪಾತಕಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನೈತಿಕಮೈತ್ರಿ, ದೇಶದ್ರೋಹಿಗಳೊಡನೆ ನಿರ್ಲಜ್ಜವಾದ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಸನಾತನಧರ್ಮದ ಹೀಗಳೆಕೆಗಳನ್ನೇ ಉಸಿರಾಟವೆಂಬಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಷ್ಟೋ ಮಂದಿ ಚಿತ್ರಸೀಮೆಯೆಂಬ ಪ್ರಾಸಾದಕ್ಕೆ ಬಾವಲಿಗಳಂತೆ ಜೋತುಬಿದ್ದಿರುವಾಗ ಅಲ್ಲಿಯ ನಂದನವನದಲ್ಲೊಂದು ಪಾರಿಜಾತದಂತೆ ಪರಿಮಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಾಲು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯ. ಇಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಮ್ಮೊಡನೆ ಮತ್ತೂ ಹತ್ತು ಕಾಲ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಾಳಲಿ.

    ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡಿನ ಮುನ್ನೆಲೆಯ ಮಹನೀಯ ಎಸ್.ಪಿ.ಬಿ.

  • ಮೇ 12, 2020ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ದೇಶವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ.  ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಲಾಕ್‍ಡೌನ್ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದೇ ದೇಶದ ಜನತೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನಿಯವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯೇ ವಿಭಿನ್ನ.

    ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗೊಂದಲವಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವೇನು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕರ್ತವ್ಯವೇನು ಎಂಬುದರ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆ ಇರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ; ಈವತ್ತಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಹಾಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ನಟ ಸಿನೆಮಾದ ಮೊದಲ ತಾಸಿನಲ್ಲಿ ಹೀರೋ ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಎರಡನೇ ತಾಸಿನಲ್ಲಿ ಜೋಕರ್ ಆಗಿ, ಮೂರನೇ ತಾಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಲನ್ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ! ನಮ್ಮ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳೂ ದಿನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವವರು, ಎರಡನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಕ್ತಾರರಾಗಿ, ಮೂರನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡುವವರೂ ಆಗುತ್ತಾರೆ.

    ರಾಜಕಾರಣಿ ತಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ, ಮಾಡಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ತಾನೇನು ಮಾಡಬೇಕು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವುದರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಅರಿತವರು. ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗೆ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿ ಇದೆ; ಕೊರೋನಾದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶದ ವಿವರ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ; ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರು. ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಅಂಕಿ-ಅಂಶ ಹೇಳುವುದಲ್ಲ, ಅದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕೆಲಸ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಅಂಕಿ-ಅಂಶ ಹೇಳಿದರೆ ಅದು ಅವರ ಕೆಲಸ ಅಲ್ಲ ಎಂದೂ, ಹೇಳದಿದ್ದರೆ ಹೇಳಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದೂ ಟೀಕಾಕಾರರು ದೂರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೂ ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತು.

    ಮೇ 12ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ತಮ್ಮ 33 ನಿಮಿಷದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಬಹಳ ಜನ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಂತೆ, ಲಾಕ್‍ಡೌನ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲೇ ಇಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅವರು ಹೊಸದೊಂದು ಕನಸನ್ನೇ ದೇಶದ ಜನತೆಯ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟರು. ಹೊಸ ಪದದ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದರು; ಅದೇ – ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ.’  

    ಸಿದ್ಧ ನೀಲಿನಕ್ಷೆ

    ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿಚಾರದ ನೀಲಿನಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ದೇಶದ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ, ಕಳೆದ ಆರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪಯಣ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು, ದೇಶವನ್ನು ಆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೇ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತೆರೆದಿಟ್ಟರು.

    ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಇಂದಿನದಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳು, ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಜೀವನವಿಧಾನ ಇವೆಲ್ಲ ಇದನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿವೆ. ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಆದರ್ಶ, ಬದುಕಿದ ರೀತಿ, ನಮಗೂ ತೋರಿದ ಮಾರ್ಗ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಆ ಆದರ್ಶದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ದೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನೆಡೆಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೆಗಲಿಗೆ ಏರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಭಾರತವು ‘ನವಭಾರತ’ದತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆಹಾಕುತ್ತಿರುವ, ವಿಶ್ವದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ಈ ಕವಲಿನ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಅದನ್ನು ‘ವಿಶ್ವಗುರು’ ಎನ್ನೋಣ ಅಥವಾ ‘ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪವರ್’ ಎನ್ನೋಣ; ಯಾವುದೇ ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ‘ಪವರ್’ ಪದದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಬಳಸಲಾಗಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸೂಪರ್ ಪವರ್, ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪವರ್ ಇವೆಲ್ಲ ‘ಪವರ್’ಗಳು ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅರ್ಥವನ್ನಾಧರಿಸಿವೆ.

    ಇಲ್ಲಿ ‘ಪವರ್’ ಎಂದರೆ ಯಾರನ್ನೋ ಗೆಲ್ಲುವುದಲ್ಲ; ಪವರ್ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಜೊತೆಯವರ ಒಳಿತನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು – ‘ವೆಲ್‍ಫೇರ್ ಆಫ್ ಅದರ್ಸ್.’ ಪವರ್ ಪದದ ಅರ್ಥ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಪೌರಸ್ತ್ಯ, ಅದರಲ್ಲೂ ಭಾರತೀಯ ಅಥವಾ ಹಿಂದೂ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವೇ ಆಗಿದೆ. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪವರ್ ಎಂದರೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪವರ್, ರಶಿಯನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪವರ್, ಅಥವಾ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರುವ ಚೈನೀಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪವರ್ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೋ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪವರ್ ಎಂದಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪವರ್ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ವಿಶಾಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಿದೆ. ‘ಪವರ್’ ಪದವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ನಾವು ಭಾರತೀಯರು ಬಳಸುವ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಬಳಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಏರಿಳಿತದಲ್ಲೂ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ, ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ನಾವು ಬಳಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ‘ಪವರ್’ ಪದವು ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಜಯಗಳಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲ; ಅಥವಾ ವಿಸ್ತರಣವಾದದ್ದೂ ಅಲ್ಲ; ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ, ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳದ್ದಲ್ಲ; ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ’ ಎಂದರೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮಾದರಿ ಹೇಳುವ ಹಾಗೆ ಯಾರನ್ನೋ ಹೊರದಬ್ಬುವುದಲ್ಲ.

    ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಎಂದರೆ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ‘ನೀನು ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ಹೋಗಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗು; ಅದು ನಿನ್ನ ಗುಣದ ಬಲದ ಮೇಲೆ.’

    ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಎಂದರೆ ‘ನೀನು ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ಹೋಗಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗು; ಅದು ನಿನ್ನ ಕೌಶಲದ ಮೇಲೆ.’

    ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಎಂದರೆ ‘ನೀನು ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ಹೋಗಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗು; ಅದು ನೀನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಲದ ಮೇಲೆ.’

    – ಈ ತತ್ತ್ವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ಹೋಗಿ ನೀನು ಮಾನವನ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡು – ಎಂಬುದು ಆವಾಹನೆ.

    ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನ

    ತಮ್ಮ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತದ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಇನ್ನುಳಿದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ ಇದು ನಮ್ಮ ‘ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಮ್’ ಎನ್ನುವ ಪದದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು. ‘ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಮ್’ ಒಳಗೂಡಿಸುವಿಕೆಯೇ (ಇನ್‍ಕ್ಲೂಸಿವ್, ಅಂತರ್ವಿಷ್ಟ) ಹೊರತು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದಲ್ಲ (ಎಕ್ಸಕ್ಲೂಸಿವ್). ನಾವು ಯಾರನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲುವುದಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಸೈನಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಯಾರ ಮೇಲೂ ಜಯ ಗಳಿಸಲು ಬಯಸುವುಲ್ಲ.

    ‘ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಮ್’ ಇದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಹಿಂದೂ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನೂ, ಭಾರತೀಯ ಜೀವನಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ‘ಪುರುಷಾರ್ಥ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಜೀವನದ ಗುರಿ, ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಜನರು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ಜೀವನವಿಧಾನ. ಇದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರೆನಿಸಿಕೊಂಡವರೂ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ಜೀವನವಿಧಾನ.

    ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದು, ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಆತ್ಮನೋ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಜಗದ್ಧಿತಾಯ ಚ.’ ನಮ್ಮ ಸತ್ಯದ ದೇವರ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶ ವಿಶ್ವದ ಒಳಿತು. ವಿಶ್ವದ ಒಳಿತು ಮೊದಲಾಗಬೇಕು.

    ಇನ್ನು ‘ಕೃಣ್ವಂತೋ ವಿಶ್ವಮಾರ್ಯಂ’. ಚೀನಾದವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾದಂಥ – ‘ಚೀನಾ ಮಾತ್ರ ಸ್ವರ್ಗ, ಉಳಿದವರೆಲ್ಲ ಅದರ ಕೈಕೆಳಗಿನವರು. ಉಳಿದವರೆಲ್ಲರೂ ಅವರಿಂದ ಹೇಗೆ ಬದುಕಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಲಿಯಬೇಕು’ ಎನ್ನುವ ತತ್ತ್ವಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬ ಬೇರೆಯಾದ್ದು. ಅದು ಚೀನಾದ ಮೂಲತತ್ತ್ವ. ಅದನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಚೀಣ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

    ‘ಕೃಣ್ವಂತೋ ವಿಶ್ವಮಾರ್ಯಂ’ ಎಂದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಬೇಕಾದರೆ ಮೊದಲು ನೀನು ಕಲಿ, ನೀನು ಶಿಕ್ಷಣವಂತನಾಗು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವಂತನಾಗು ಎಂದರೆ ಪದವಿ ಪಡೆದು ನೌಕರಿ, ಹಣ, ಅಂತಸ್ತು ಗಳಿಸು ಎಂದಲ್ಲ. ಇವೆಲ್ಲ ಶಿಕ್ಷಣದ ಶಾಖೆಗಳು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುರಿ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಬದುಕುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು. ‘ಕೃಣ್ವಂತೋ ವಿಶ್ವಮಾರ್ಯಂ’ ಎಂದರೆ ನೀನು ಶಿಕ್ಷಣ ಹೊಂದು, ಸಂಸ್ಕಾರವಂತನಾಗು. ಅದನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೋ. ಆ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಉತ್ತಮ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ.

    ನಮ್ಮ ಋಷಿಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಏತದ್ದೇಶಪ್ರಸೂತಸ್ಯ ಸಕಾಶಾದಗ್ರಜನ್ಮನಃ |

    ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ಚರಿತ್ರಂ ಶಿಕ್ಷೇರನ್ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಸರ್ವ ಮಾನವಾಃ ||

    ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅರ್ಥ ಏನು, ಸಮಾಜದ ಅರ್ಥ ಏನು, ಸಮಾಜದ ದಿಕ್ಕು ಏನು? ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಗುರಿ ‘ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ಚರಿತ್ರಂ ಶಿಕ್ಷೇರನ್ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಸರ್ವ ಮಾನವಾಃ’ ಇಡೀ ಮಾನವಕುಲದ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು.

    ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಾಕ್ಯಗಳ ಬಳಕೆ ಇದೆ. 

    ಲಂಕೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಬಳಿಕ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರಾಮನಿಗೆ ‘ಲಂಕೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ; ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಭರತ ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ನಾವೇಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಹೋಗಬೇಕು?’ ಇಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ಬಿಡೋಣ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ರಾಮ

    ಅಪಿ ಸ್ವರ್ಣಮಯೀ ಲಂಕಾ ಮೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರೋಚತೇ |

    ಜನನೀ ಜನ್ಮಭೂಮಿಶ್ಚ ಸ್ವರ್ಗಾದಪಿ ಗರೀಯಸೀ ||”

    ಎನ್ನುವ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಸ್ವದೇಶೋ ಭುವನತ್ರಯಮ್’ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

    ಈ ಎರಡೂ ವಾಕ್ಯಗಳು ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖ. ‘ಬಾಂಧವಾಃ ಶಿವಭಕ್ತಾಶ್ಚ’ ಎಂದರು ಆದಿಶಂಕರರು. ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಭಕ್ತರು ಎಂದರೆ ಒಬ್ಬ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ಎಂದಲ್ಲ; ದೇವರಲ್ಲಿ ಭಯ-ಭಕ್ತಿ ಉಳ್ಳವರು ಎಂದು. ‘ಬಾಂಧವಾಃ ಶಿವಭಕ್ತಾಶ್ಚ’ ಎಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಪಂಥದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರದ, ಶಾಸನದ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರದ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರವಾದಿಗಳಿಂದಲೋ ಇನ್ನಾರದೋ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ; ‘ಬಾಂಧವಾಃ ಶಿವಭಕ್ತಾಶ್ಚ’ ಎಂದರೆ ವಿಶಾಲವಾದ್ದು. ‘ಸ್ವದೇಶೋ ಭುವನತ್ರಯಮ್’ ಎಂದರೆ ಭೂಲೋಕ, ಆಕಾಶ, ಪಾತಾಳ ಇವೆಲ್ಲ ನನ್ನ ಮಾತೃಭೂಮಿ. ‘ನನ್ನದು’ ಎಂದಾಗ ನಾವು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತೇವೆ. ನನ್ನದು ಎಂದಾಗ ಅದು ಮಾಲೀಕತ್ವ ಅಲ್ಲ; ಸಂರಕ್ಷಣೆ (ಟ್ರಸ್ಟೀಶಿಪ್). ನಮ್ಮ ಸಮಾಜ, ದೇಶ ನಡೆಯುವುದು ಮಾಲೀಕತ್ವದ (ಓನರ್‍ಶಿಪ್) ನಂಬಿಕೆಯ ಮೇಲಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಪಾಲನೆಯ (ಟ್ರಸ್ಟೀಶಿಪ್) ನಂಬಿಕೆಯ ಮೇಲೆ. ‘ಸ್ವದೇಶೋ ಭುವನತ್ರಯಮ್’ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಈ ವಾಕ್ಯವು ನಮ್ಮ ಮಾತೃಭೂಮಿಯೆಡೆಗೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ನಾವು ವಹಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

     ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ ಎಂದದ್ದು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸೈನಿಕ ಬಲವನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಲ್ಲ. ಸಶಕ್ತ ಸೈನಿಕ ಬಲವನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು, ಅದು ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯವೂ ಹೌದು. ಆದರೆ ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ ಪದವು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ-ಆಧಾರಿತ ‘ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಮ್’ ಪದದಿಂದ ಉದಯಿಸಿದೆ. ಇಡೀ ವಿಶ್ವವೇ ನನ್ನ ಮನೆ, ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಎಂದಾಗ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವರನ್ನು ತಿದ್ದುತ್ತೇವೆಯೇ ವಿನಾ ಯಾರನ್ನೂ ತುಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

    ಭಾರತದ ಏಳೆಂಟು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಲಿಖಿತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅಲಿಖಿತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಯಾವತ್ತೂ ಭಾರತ ಯಾರನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿಲ್ಲ. ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಮುಂದುಗಡೆ ಒಂದು ಸ್ತಂಭ ಇದೆ. ಸ್ತಂಭದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ದೋಣಿ. ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನುಷ್ಯ ಮೂರ್ತಿ, ಒಂದಷ್ಟು ಗ್ರಂಥಗಳ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗಡೆ  ಬರಹವಿದೆ. ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಆ ಮೂರ್ತಿಯದು ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಮುಖವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಮೂರ್ತಿಯ ಮುಖ ಭಾರತದ ಮುಖವಿದ್ದ ಹಾಗಿದೆ. ಅದು ಭಾರತದಿಂದ ಬಂದ, ತಕ್ಷಶಿಲೆಯ ಗುರುಕುಲದ ಗುರು ಕಂಬನ ಮೂರ್ತಿ ಎಂದೂ, ಆತ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ರಾಜನಾದ ಎಂದೂ ಬರೆದಿದೆ.

    ಕತೆ ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಕಾಂಬೋಡಿಯದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕ್ಷಾಮ ಬಂದಿತು; ಬಳಿಕ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ರೋಗ ಬಂದು ಔಷಧವಿಲ್ಲದೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ಅದಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದರು. ಆಗ ಒಂದಷ್ಟು ಮಂದಿ ಭಾರತದ ಕಡೆಗೆ ಪಯಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಶಿಲೆಗೆ ಬಂದು ಗುರುಕುಲದ ಗುರುವಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಆ ರೋಗಕ್ಕೆ ಮದ್ದು ಕೇಳಿದರು. ಆತ ಅದಕ್ಕೆ ಮದ್ದು ಅಲ್ಲೇ ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ ಇದೆ ಎಂದನು. ‘ವೋಕಲ್ ಫಾರ್ ಲೋಕಲ್’ ಎನ್ನುವುದು ಇದನ್ನೇ. ಇಲ್ಲೊಂದು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ನೋಟವಿದೆ. ವೋಕಲ್ ಫಾರ್ ಲೋಕಲ್ ಎಂದಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥವಲ್ಲ;

    ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು. ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತ್ರೆ, ರಥೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು, ನಾವು ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಎನ್ನುವ ವಿಶಾಲವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಕ್ಷಶಿಲೆಯ ಗುರು ‘ಎಲ್ಲಿ ರೋಗ ಹುಟ್ಟಿದೆಯೋ ಅದರ ಮೂಲಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಆ ರೋಗಕ್ಕೆ ಔಷಧವೂ ಇದೆ’ ಎಂದು ಕಂಬನನ್ನು ಕಾಂಬೋಡಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ. ಕಂಬ ಒಂದಷ್ಟು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಒಯ್ದು, ಆ ರೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿ, ಔಷಧವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ. ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಆತನನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡದೆ ಅಲ್ಲಿನ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳೊಡನೆ ಆತನ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿದರು; ಕಂಬ ಗೃಹಸ್ಥನಾದ. ಮುಂದೆ ಆತನನ್ನೇ ಜನ ರಾಜನೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ್ದೆಂದರೆ ಕಂಬ ಸೈನ್ಯಬಲದಿಂದ ರಾಜನಾಗಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ, ಮೌಲ್ಯದಿಂದ ರಾಜನಾದ.

    ತತ್ತ್ವಾಧಾರಗಳು

    ‘ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಮ್’ ಎನ್ನುವ ತತ್ತ್ವವೇ ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ದ ಹಿಂದಿನ ಸತ್ತ್ವ. ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ ಎಂದಾಗ ಒಂದಷ್ಟು ರಫ್ತು ಹೆಚ್ಚಬೇಕು, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು, ನಮ್ಮ ಜಿಡಿಪಿ ಹೆಚ್ಚಬೇಕು, ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು ಎಂದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಅದೆಲ್ಲ ಬೇಕು; ಇಲ್ಲಿ ನಕರಾತ್ಮಕ ಭಾವ ಇರದು. ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ ಅದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ್ದು. ಅದು ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಕೂಡ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ, ಮೂರನೆಯದಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಸಿಸ್ಟಂ), ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ ಸಚೇತನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ (ವೈಬ್ರಂಟ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ), ಐದನೆಯದಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆ ಇವುಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅದರೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು.

    ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಐದು ಸ್ತಂಭಗಳಿವೆ. ಒಂದನೆಯದು ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಭಾರತ, ಎರಡನೆಯದು ಸಶಕ್ತ ಭಾರತ, ಮೂರನೆಯದು ಸಂಘಟಿತ ಭಾರತ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಸಂಪನ್ನ ಭಾರತ, ಐದನೆಯದು ಏಕಾತ್ಮ ಭಾರತ. ಈ ಐದು ಮುಖಗಳ ಮೇಲೆ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆಯೇ ವಿನಾ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಎನ್ನುವ ಯಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ನಿಂತಿದ್ದಲ್ಲ. ಈ ಐದು ಮುಖಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಬಲಿಷ್ಠ ಭಾರತದೊಡನೆ ಹೊಸ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆರ್ಡರ್‍ನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರದ ಅರ್ಥ. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆರ್ಡರ್ ಎಂದರೆ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಭಾರತವು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಆಳುವುದಲ್ಲ, ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆರ್ಡರ್ ಎಂದರೆ ಭಾರತ ಅಲ್ಲಿ ಡಿಕ್ಟೇಟರ್ ಅಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದ ಪಥದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆರ್ಡರ್. ನಾವು ಆ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆರ್ಡರ್‍ನ ನಾಯಕರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅದರ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳಂತೆ ಇರಬೇಕು (ಕ್ಯಾಟಲಿಸ್ಟ್).

    ಇದನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ‘ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ’ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ, ನಮ್ಮನ್ನು ಪೊರೆಯುತ್ತಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಚೀನ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ. ಸದ್ಯ ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ಏನೆಲ್ಲ ನಕರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚಾರ ಆಗುತ್ತಿದೆಯೋ ಅದರ ಹೊರತಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇವೆ; ಅದರ ಕುರಿತಾದ ಹೆಮ್ಮೆ; ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಭಾರತವೆಂದರೆ ಅದು. ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಭಾರತವೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದೂ ಸಹ. ಇಂದು ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನ ಜೊತೆಗೆ ಅಡ್ಡಹೆಸರು, ಊರಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಭಾವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲೂ ನಮಗೆ ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಜನರು ತಮ್ಮ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು, ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು, ಆ ಸ್ಪಂದನಕ್ಕೆ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿರುವುದರ ಸಂಕೇತ ಇದು. ಈ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಭಾರತ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವದ ಸ್ತಂಭ.

    ಸಶಕ್ತ ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ‘ತಾನೇ ಬಲಿಷ್ಠನಿರದಿದ್ದರೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸಲು, ಗೆಲ್ಲಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಶಿಸ್ತಿನ ಸಮಾಜ ನಮ್ಮದಾಗದಿದ್ದರೆ, ಬಲಿಷ್ಠನಾದವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದೇಶ ಇರದಿದ್ದರೆ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಆದೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದೇಶವೂ ಸಮಾಜವೂ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಇರದಿದ್ದರೆ, ಅಶಿಸ್ತು, ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಆಗರವಾಗಿದ್ದರೆ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆರ್ಡರ್ ಆಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿತವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

    ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಶಕ್ತಿ

    ಕೊರೋನಾದ ವೇಳೆಗೆ ಸಂಘಟಿತ ಭಾರತದ ಅನುಭವ ನಮ್ಮದಾಗಿತ್ತು. (ಅದರಲ್ಲಿ ಶೇ. 5-10 ಜನ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ನಾವು ನಾಣ್ಯದ ಎರಡೂ ಮುಖಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.) ಶೇ. 80ರಷ್ಟು ಜನ ಕೊರೋನಾ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಮಸೀದಿಗಳು, ಚರ್ಚ್‍ಗಳು, ಗುರುದ್ವಾರಾಗಳು, ಜೈನಮಂದಿರಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಮುಚ್ಚಿದ್ದೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಅವೆಲ್ಲ ಕೊರೋನಾ ಬಂದಾಗ ಸ್ವತಃ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿದವು; ಅದು ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ. ಯುಗಾದಿಯನ್ನು ಹಿಂದುಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಆಚರಿಸಿದರು. ಈಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಆಚರಿಸಿದರು; ಜೈನರು ಮಹಾವೀರಜಯಂತಿಯನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಆಚರಿಸಿದರು. ಬೌದ್ಧರು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಬುದ್ಧಜಯಂತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು. ಈದ್‍ನ ದಿನ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ನಮಾಜು ಮಾಡಿದರು. ಮಸೀದಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಮುಚ್ಚಿವೆ. ಶೇ. 5 ಜನ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿರಬಹುದು; ಅದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಲ್ಲ. ಒಂದು ದೇಶ, ಅದೂ ಹತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಿರುವಲ್ಲಿ, (ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಎಲ್ಲರೂ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ ಲಾಕ್‍ಡೌನ್ ವೇಳೆಗೆ ಮದ್ಯದಂಗಡಿ ತೆರೆಯಹೊರಟಾಗ ಕೇಂದ್ರದ ಗೃಹ ಇಲಾಖೆ ತಡೆಯಿತು; ಮೊದಲ ಅಂಗಡಿ ತೆರೆಯುವ ವೇಳೆಗೇ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಕೇರಳ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಶಕ್ತಿ. ನಾವು ಇದನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ನೋಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದಲ್ಲ; ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮೋದಿಯವರು ಸಂಜೆ 8 ಗಂಟೆಯ ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ‘ಈವತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಗೆ ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನು ಲಾಕ್‍ಡೌನ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ’ ಎಂದರು. ಇಡೀ ದೇಶವೇ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಜನತಾ ಕಫ್ರ್ಯೂವನ್ನೂ ಸಹ ಶೇ. 90ರಿಂದ 95 ಜನ ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಇದು ಸಂಘಟಿತ ಭಾರತದ ಸಂಕೇತ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕನಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯುವುದರ ಜೊತೆ ಸಮಾಜದ ಒಳಗಡೆ ಅಂತಹ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಗುಣ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

    ಇನ್ನು ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಏಕಾತ್ಮ ಭಾರತ; 70 ವರ್ಷದಿಂದ ದೇಶ ಇದನ್ನೇ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ನೆಹರೂರವರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸೋಶಿಯಲಿಸಂ ನೀತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಡೆದು ಆಳುವ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಏಕತೆಯನ್ನೇ ಮುರಿದುಹಾಕುವ ನೀತಿಯ ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ನರಸಿಂಹರಾವ್ ವೇಳೆಗೆ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಾಣತೊಡಗಿದ್ದು, ದೇಶ ಒಗ್ಗೂಡಿತು. ಅಟಲಜೀಯವರ ವೇಳೆಗೆ ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಏಕತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಪುನಃ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ವೇಳೆಗೆ ನಾವು ಅಂತಹ ಏಕತೆಯನ್ನು, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಾಣುವಂತಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜ, ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ಗುಣ ಏಕತೆ. ಈ ಏಕಾತ್ಮ ಭಾರತ ಸಹ ಈಗ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಕಾಣತೊಡಗಿದೆ.

    ಹೀಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತದ ಮಾದರಿಯು. ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯ ಸುಧಾರಣೆಯ ಮಾದರಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅದು ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ. ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತವೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕøತಿ, ಪರಂಪರೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ತಳೆದಿರುವ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಭಾರತ, ಭಾರತವನ್ನು ಸದೃಢ ಮಾಡುವ ಸಶಕ್ತ ಭಾರತ, ಭಾರತ ಒಂದೇ ಎನ್ನುವ ಸಂಘಟಿತ ಭಾರತ, ಮತ್ತು ಏಕಾತ್ಮ ಭಾರತ. 

    ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಿಯತಾಂಕಗಳು

    ಈ ಐದು ಮುಖಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ತಯಾರಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನೇ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪಂ. ದೀನದಯಾಳ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು ತಮ್ಮ ‘ಏಕಾತ್ಮ ಮಾನವತೆ’ಯಲ್ಲಿ ಈ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ನೀರೆರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಬೇಕು; ಆದರೆ ಅದು ಯಾವ ಯಾವ ನಿಯತಾಂಕ(ಪ್ಯಾರಾಮೀಟರ್)ಗಳ ಮೇಲೆ? ಸೀಮೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಚೌಕಟ್ಟಿಲ್ಲದೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಮಾನವಸಮಾಜ, ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟು ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಪರಿಸರ, ನೈತಿಕತೆ (Economy, Ecology, Ethic)ಯ ಒಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮ.  ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಂದಿನ ಮಾದರಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಬಂದದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಇಡೀ ವಿಶ್ವವೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವುದು. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನೀತಿವಿರುದ್ಧವಾದದ್ದು (ಅನ್-ಎಥಿಕಲ್). ಕಮ್ಯೂನಿಸಂನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕನೀತಿ ಇಲ್ಲ, ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂನಲ್ಲಿ ಮಾನವಸ್ಪಂದನ (ಹ್ಯೂಮನ್ ಎಲಿಮೆಂಟ್) ಇಲ್ಲ.  ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದಾಗ ಅದು ಮೂರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು: ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮೇಲೆತ್ತುವುದು, ಪರಿಸರದ ಸಮತೋಲನ, ಹಾಗೂ ನೀತಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುವುದು.

    ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ವಿವಾದಗಳ ಸುತ್ತ ನೋಡಿದರೆ ವೈರಸ್ ಮಾನವಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ; ಕಳೆದ 100 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ 70ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈರಸ್ ದಾಳಿ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಆಗಿದೆ. ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್1ಎನ್1, ಪೆÇೀಲಿಯೋ ವೈರಸ್ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಕೊರೋನಾದ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಹುಟ್ಟಿದ ಮೂಲ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಿದ ರೀತಿ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನವರಿ 15ರಂದು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳಿತು, ‘ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲ.’ ಈಗ ಅದು ಸೋಂಕಿನಿಂದಲೇ ಬರುವುದೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ಬಳಿಕ ಫೆಬ್ರುವರಿ 15ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿತು, ‘ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದು ಮಾನವನಿಂದ ಮಾನವನಿಗೆ ಹಬ್ಬುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದು. ವಿಶ್ವದ ಪ್ರತಿ ದೇಶವೂ ಈ ವೈರಸ್ಸನ್ನು ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದಲೇ ಪಡೆಯಿತು. ಮಿಲಾನ್‍ಗೆ ವೂಹನ್‍ನ ನೇರ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಬಂದಿದ್ದು. ಪ್ರತಿ ದೇಶವೂ ವಿಮಾನದಿಂದ ಬಂದವರಿಂದಲೇ ಕೊರೋನಾ ಹಬ್ಬುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಆದರೆ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇದು ಮಾನವಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಿತು! ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೀತಿಯ (ಎಥಿಕ್ಸ್) ಕೊರತೆ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ (ಮ್ಯಾನೇಜ್‍ಮೆಂಟ್), ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ, ವೃತ್ತಿಪರರಲ್ಲಿ, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನೈತಿಕತೆಯ (ಎಥಿಕ್ಸ್) ಕೊರತೆ ಇದ್ದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವೀಗ ಕೋವಿಡ್-19 ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಎಲ್ಲವೂ ನೈತಿಕತೆಯ ಕೊರತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ. ಪಂ. ದೀನದಯಾಳ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು ಹೇಳಿದ್ದು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎನ್ನುವುದು ಅದು ಆರ್ಥಿಕ, ಪಾರಿಸರಿಕ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕತೆಯ ಘಟಕವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರಬೇಕು – ಎಂದು.

    ಪ್ರಧಾನಿಯವರು 2022ಕ್ಕೆ ‘ನವಭಾರತ’ದ ಗುರಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 2022ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಭಾರತ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಗುರಿ. ಲಾಕ್‍ಡೌನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಅವರು ತಜ್ಞರ ಜೊತೆಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿದರು. ಕೊರೋನಾ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಳಿಕ ನಾವು ಹೇಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಬೇಕು; 2022ರ ಗುರಿ ತಲುಪಬೇಕು? ಇದು ಅವರ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ನಾವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಬಸ್ ಹಿಂದೆಯೆ ಮಿಸ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮೈಮರೆತರೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ, ಕೃತಕಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ (Artificial Intelligence) ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೂ ಮಿಸ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಅದನ್ನು ಮಿಸ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿಲ್ಲ. ಕೋವಿಡ್-19ರ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಸರ್ಕಾರವು ಸವಾಲನ್ನು ಅವಕಾಶವನ್ನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನೇ ಗುರಿ ಆಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅದೇ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ.

    ಕನಸಿನ ಬೀಜ

    ಅದರ ಬೀಜ ಈಗಾಗಲೇ 2022ರ ಕನಸಿನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಪ್ರಧಾನಿಯವರ 2019ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿನದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ದೇಸೀ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ಈ ಬಾರಿ ಅವರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಅವರು ದೇಶವನ್ನು ಬೇರೆಯೇ ಕನಸಿನತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ನಾವು ನಮ್ಮ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯ ಈಗ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿದೆ. ಆಗಲೇ ಭಾರತ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗುವುದು. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆರ್ಡರ್ ಕುರಿತು ಭಾರತ ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಾಗೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ.

    ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅವರು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಐದು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟರು:

    ಮೊದಲನೆಯದು ಆರ್ಥಿಕತೆ. ಅದು ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರುಷದ ಫಲಕ್ಕೆ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಬೇಕಾಗಿದೆ. ಯೋಜನೆಗೆ ನೀರು ಉಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆಗಲೇ ಫಲವನ್ನು ಕೊಯ್ಯಬಹುದು. ಇದು ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಸಮಯ. ಎರಡು ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಸಿಗೆ ನೀರು ಉಣಿಸುವ ಕಾಲ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಫಲವನ್ನು ಕೊಯ್ಯಬಹುದು. ಒಂದೇ ಸಸಿ ಸಾಲದು; ಹೆಚ್ಚು ಗಿಡವನ್ನು ಬೆಳೆಯಬೇಕು. ಎಕಾನಮಿ ಸರಳರೇಖೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಜಂಪ್. ನಾವೀಗ ಬೀಜವನ್ನು ಬಿತ್ತುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

    ಇನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅದು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ; ಈ ಸಂಕಷ್ಟ ಒಂದು ಸಲ ದೂರವಾದರೆ, ಅವೆಲ್ಲ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ಈ ಸಂಕಷ್ಟದೊಡನೆ ಬದುಕುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಕೊರೋನಾ ಸಂಕಷ್ಟ ದೂರವಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ನಾವು ಅದರೊಡನೆ ಜೀವಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದು; ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಗಳೆಲ್ಲ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಅದು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಜಂಪ್.

    ಎರಡನೆಯ ಆದ್ಯತೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯವು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಶಿಥಿಲಗೊಂಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿರದೆ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂಥದ್ದಾಗಿರಬೇಕು.

    ಮೂರನೆಯದು ಸಿಸ್ಟಂ. ಅದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಚಾಲಿತವಾಗಬೇಕು. ಅದು ಹಳೆಯಕಾಲದ ಫೈಲ್ ಚಾಲಿತವಲ್ಲ; ಈಗಲೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಗದು-ನಗದು ಎನ್ನುವುದಿದೆ. ಎನ್‍ಡಿಎ ಸರ್ಕಾರ ನಗದು ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕವೇ ಮಾಡುವ ಪರಿಪಾಟಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದೆ. ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ ಎಂದರೆ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ತಲಪುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಈಗ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ಹಾಕಿದರೆ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ತಲಪುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಆಗೆಲ್ಲ ಇದ್ದ ದಲಾಲ್‍ಗಳು ಈಗ ಇಲ್ಲ. ನಾವೀಗ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ.

    ಸಚೇತನ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ, ಶೇ. 63ರಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಲ್ಲ ತರುಣ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ; ಮುಂದಿನ 30 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೂ ನಾವು ಇಂತಹ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತೇವೆ. ಮುಂದಿನ 30 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಶೇ. 50ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಯುವಸಮದಾಯವು ನಮಗೆ ದೊರಕುವಂತಿದೆ. ಅಂತಹ ಮಾನವಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ನಾವು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇದೇ ಡೆಮೋಗ್ರೋಫಿಕ್ ಪ್ರಯೋಜನ.

    ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ಅದನ್ನು ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಹೇಗೆ? ಕೊರೋನಾ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೂರೇ ಲ್ಯಾಬ್ ಇತ್ತು. ಇಂದು 600 ಲ್ಯಾಬ್ ಇದೆ. ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಪಿಪಿಇ ಕಿಟ್ ಇತ್ತು. ಈಗ ಸಾವಿರಾರು ಕಿಟ್‍ಗಳು ದೇಶದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಹಂಚಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಟೆಸ್ಟ್‍ಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಿತ್ಯ ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ದೇಶದ 8 ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‍ಗಳು ಕಿಟ್ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ.

    ಆರ್‍ಟಿಪಿಸಿಆರ್‍ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಆ್ಯಂಟಿ ಬಾಡಿ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಿಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಲಿದೆ. ಜೂನ್-ಜುಲೈ ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ 5 ಲಕ್ಷ ಕಿಟ್‍ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನು ಭಾರತ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಭಾರತವು ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ, ರಶಿಯಾ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನ ಭಾರತದ್ದು. ಭಾರತವು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪಿಪಿಇ ಕಿಟ್‍ಗಳು ದೇಶದ ತುಂಬ ದೊರಕುತ್ತಿವೆ. ನಾವು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಬಯೋ ಡಿಗ್ರೇಡಬಲ್, ಪುನರ್ಬಳಕೆಯ ಪಿಪಿಇ ಕಿಟ್‍ಗಳಂಥ ಕಿಟ್‍ಗಳನ್ನು ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ. ದೇಶದ ತುಂಬ 600 ಮ್ಯಾನ್ಯುಫ್ಯಾಕ್ಷರಿಂಗ್ ಯೂನಿಟ್‍ಗಳು ಇವೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಕ್ಲಸ್ಟರ್, ತಿರುಪೂರ್ ಕ್ಲಸ್ಟರ್, ಚೆನ್ನೈ ಕ್ಲಸ್ಟರ್, ಕಾನ್‍ಪೂರ್ ಕ್ಲಸ್ಟರ್, ಲೂಧಿಯಾನಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ಭಾರತವು ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪಿಪಿಇ ಕಿಟ್ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದೆ. ತಿಂಗಳೊಪ್ಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಪಿಪಿಇ ಕಿಟ್‍ಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಕೂಡಾ ಮಾಡಲಿದ್ದೇವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಪಿಪಿಇ ಕಿಟ್ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಟ್ರಾ ಟೆಸ್ಟೆಡ್ ಕೊವೆರಾಲ್ ಪಿಪಿಇ ಕಿಟ್ ಕೂಡಾ ಈಗ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇದೆ.

    ವಿಶಾಖಪಟ್ಣಂ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‍ನಲ್ಲಿ ಎನ್-95 ಮಾಸ್ಕ್ ಕೂಡ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ. 1.3 ಕೋಟಿ ಮಾಸ್ಕ್ ತಯಾರಾಗಿವೆ. ಈಗ 8 ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನ್ ಮೇಲೂ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಫಲಿತಾಂಶವೂ ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ವೈರಸ್ ಚೀನಾದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರೂ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನ್ ಭಾರತದಿಂದ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. 8 ತಂಡ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನ್ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.

    ಈ ರೀತಿ ಭಾರತ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತದ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಅನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಸರ್ಕಾರವು 200 ಕೋಟಿ ರೂ. ಹಾಗೂ ಕಡಮೆ ಮೌಲ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಟೆಂಡರ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಟೆಂಡರನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಎಂಎಸ್‍ಎಂಇ ಇದನ್ನು ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

    ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 26 ರಕ್ಷಣಾವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಮದುಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ 26 ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುವುದು.

    ಗೃಹ ಇಲಾಖೆಯು ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ಯಾಂಟೀನ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಸಿದ್ಧವಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಕಂಪನ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ. 3 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ. ಸಾಲಗಳು ಎಂಎಸ್‍ಎಂಇ, ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮೇಲಾಧಾರ (ಕೊಲ್ಯಾಟರಲ್) ಇಲ್ಲದೆ ಸರ್ಕಾರದ ಗ್ಯಾರಂಟಿಯ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಗುಜರಾತ್, ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳುನಾಡು, ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಎಂಎಸ್‍ಎಂಇಗೆ ಸಾಲಮೇಳಗಳನ್ನೂ ಸಹ ನಡೆಸಲು ಆರಂಭಿಸಿವೆ. ಸರ್ಕಾರವು ‘ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನ’ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ದೇಶದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ 77 ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಅದು ರಫ್ತು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದ್ದಂಥವು.

    ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕೊರೋನಾ ಸೊಂಕಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 22 ಸಾವಿರ ವೆಂಟಿಲೇಟರ್ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ಈವತ್ತು ಭಾರತವು 60 ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೆಂಟಿಲೇಟರ್‍ಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ. ವೆಂಟಿಲೇಟರ್‍ಗಳನ್ನು ಹಂಚುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ 60 ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೆಂಟಿಲೇಟರ್‍ಗಳನ್ನು ‘ಆರೋಗ್ಯಕಾಳಜಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಲಾಗುವುದು. ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತದತ್ತ ದೇಶವು ಈ ರೀತಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದೆ.

    ಧ್ಯೇಯದ ಗುಟ್ಟು

    ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ‘ಗೋ ವೋಕಲ್ ಫಾರ್ ಲೋಕಲ್’ ಎಂದು ಸಹ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲೇ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತದ ಗುಟ್ಟು ಅಡಗಿರುವುದು. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿಯೇ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುವುದು. ವಲಸೆಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಮಸ್ಯೆಗೂ ಉತ್ತರ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೇ ಉದ್ಯೋಗ ದೊರಕಿದರೆ ಯಾರೂ ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಗರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬರುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಕೊರೋನಾ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಆಗಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರ ಇದನ್ನು ತುಂಬ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ. ವಲಸೆಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನೇ ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮಾಡಿದವು. ಸರಕಾರ 45 ಲಕ್ಷ ಪ್ರವಾಸೀ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಿದೆ.

    ಹಳ್ಳಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು ಕಥೆಯ ಮೊದಲ ಭಾಗ. ಬಳಿಕ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಕಥೆ ಏನು? ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಯೋಜನೆ ಒಂದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ದೊರಕಲಾರದು. ಹಾಗೆಂದು ಒಂದಷ್ಟು ಹಣ ನೀಡುವುದು ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ; ಆ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕಾಲ ಮೇಲೆ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಗಬೇಕು. ಇಲ್ಲೇ ವೋಕಲ್ ಫಾರ್ ಲೋಕಲ್ ಗುಟ್ಟು ಇದೆ. ಸ್ಥಳೀಯರು ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೇ ಉದ್ಯೋಗ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆಗ ಅವರೂ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಡನೆ ಇರಬಹುದು. ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವೂ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರ ಪ್ರಯಾಣ ಕೂಡ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದೆ.

    ಸರ್ಕಾರವು ಈಗಾಗಲೇ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ದಿಸೆಯತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ‘ಒಂದು ದೇಶ ಒಂದು ತೆರಿಗೆ’ ಮೂಲಕ ತೆರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ‘ಒಂದು ದೇಶ ಒಂದು ರೇಷನ್ ಕಾರ್ಡ್’ನ ಲಾಭ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ದೇಶ, ಒಂದು ರೇಷನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಇದ್ದರೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ ಅಲ್ಲೇ ಪಿಡಿಎಸ್ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ರೇಷನ್ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅದು ಎಟಿಎಂ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ. ಇದು ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ತುಂಬ ಅನುಕೂಲ. ಅವರು ಅದನ್ನು ಮುಂಬಯಿಗೆ ಒಯ್ದರೂ ಅಲ್ಲೇ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಪತಿ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ, ಪತ್ನಿ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ಪತಿ ತನ್ನ ಕೋಟಾವನ್ನು ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ, ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಕೋಟಾವನ್ನು ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ರೇಷನ್‍ಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯಾಗಲ್ಪಡುವಂಥದು. ‘ಒಂದು ದೇಶ, ಒಂದು ಗ್ರಿಡ್’. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಿಡ್ ಕುಸಿತದ ಭಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಒಂದು ದೇಶ, ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ’. ಎಪಿಎಂಸಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ರೈತರು ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ ತಮ್ಮ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಈ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಬಹುದು. ಎಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಮಾರಬಹುದು. ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಮುನ್ನವೇ ಮಾರುವ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನೂ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆ ಬಗ್ಗೆ ಕಾನೂನು ಬರುವುದಿದೆ. ‘ಒಂದು ದೇಶ, ಒಂದು ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್’. ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್, ವಿಸಾಕ್ಕೆ ಈ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

    ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಸಮಾಜವು ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಸಮಾಜವು 70 ವರ್ಷ ಹಿಂದಿನ ನೆಹರೂ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೇ ಇನ್ನೂ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಮ್ಮ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವು ತುಂಬ ದೊಡ್ಡದಿದ್ದು, ನಮ್ಮ ಗುರಿ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದಿತ್ತು. ಹಿರಿಯರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ‘ಚಿಕ್ಕ ಗುರಿ ಅಪರಾಧವಿದ್ದಂತೆ’ ಎಂದು. ಉನ್ನತ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವಿದ್ದವರು ಸಹ ಕನಿಷ್ಠ ಗುರಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಕಾಂಕ್ಷೆ (ಆಸ್ಪಿರೇಷನ್) ಇತ್ತು, ಏರುಗತಿ (ಸ್ಕೇಲಿಂಗ್) ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಬಗೆಯ ಮನೋಭಾವದ ಸಂಕೋಲೆಯನ್ನು ಕಳಚಿ ತೆಗೆದೊಗೆದು ಹೊಸ ದಿಸೆಯತ್ತ ಸಾಗಬೇಕು. ಭಾರತದ ಶಕ್ತಿ ನಮ್ಮ ಯುವಕರಲ್ಲಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ, ವೃತ್ತಿಪರರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಭಾರತದ ಈ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಿಂದ ಆ ಕೆಲಸ ಆಗಬೇಕಿದೆ. ಆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಈ ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯ ಹೆಗಲ ಮೇಲಿದೆ. ನಾವು ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಮುಂಬಯಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತಹ ನಗರದ ಒಂದು ಸಿಂಗಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‍ಮೆಂಟಿಗೆ ತಲಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ‘ಇ-ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸರ್ವಿಸ್’ ಸಾಧ್ಯವೇ? ಇದನ್ನು ಸಾಫ್ಟ್‍ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‍ಗಳು ಹೇಳಬೇಕು.

    ಪುರುಷಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ‘ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ಸಹಸ್ರಪಾತ್’. ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಹಸ್ರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕು. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಬೇಕು. ನಾವೇನು ಸ್ವದೇಶೀ ಎನ್ನುತ್ತೇವೋ ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವದೇಶೀ, ಸ್ವಭಾಷಾ, ಸ್ವಭೂಷಾ ಇವು ಮೂರು ಅಗತ್ಯ. ಇದು ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಭಾರತವನ್ನೂ ಏಕಾತ್ಮಭಾರತವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಮ್ಮ ಸಂಘಟನೆಯು ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಬರುತ್ತಿದೆ.

    ಸ್ವಭಾಷಾ, ಸ್ವದೇಶೀ, ಸ್ವಭೂಷಾ

    ಸ್ವಭಾಷಾ – ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆ ಕೊಂಡು ಓದಿರಿ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪದ ಬಳಕೆ ಕಡಮೆ ಮಾಡಿ ಮಾತೃಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿ. ಆಹಾರದ ಮೇಲಿನ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪದದ ಬಳಕೆ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಭಾರತೀಯ ಪದಬಳಕೆ ಮಾಡಿ. ಸಹಿ ನಿಮ್ಮ ಗುರುತು. ನಿಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಸಹಿ ಮಾಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಸಹಿಯನ್ನು ಯಾವ ದೇಶವೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮಾತೃಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಬಳಸಿ. ಇವೆಲ್ಲ ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ವಿಚಾರಗಳಾದರೂ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಬಲ್ಲದು. ಕೋಟಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡತೊಡಗಿದಾಗ ಅವರೆಲ್ಲ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೇರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

    ಸ್ವಭೂಷಾ – ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ಮನೆಯ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಉಡುಪನ್ನೇ ಧರಿಸುವುದು. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ನಮ್ಮದೇ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿ.

    ಸ್ವದೇಶೀ – ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಖರೀದಿಸಿ. ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ. ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಸ್ತುವಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಬಹುದು.

    ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ ಮೋದಿಯವರ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಅವರು ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಯೆ ವಿನಾ ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತಂದುಮುಟ್ಟಿಸಲಾರರು. ಆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮೇಲಿದೆ. ಇದರ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಪಾತ್ರವಿದೆ. ಸ್ವಭಾಷಾ, ಸ್ವಭೂಷಾ, ಸ್ವದೇಶೀ ಇದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಜಾರಿಗೆ ತರಬಹುದು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯುವಪಡೆಯಿದೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿದೆ. ದೇಶವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದಾಗುವುದಲ್ಲ. ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತದ ಐದು ಮುಖಗಳಾದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ, ಸಂಘಟಿತ, ಸಶಕ್ತ, ಸಂಪನ್ನ, ಏಕಾತ್ಮ ಇದನ್ನು ನಮ್ಮ ಯುವಜನರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜಯ ಸಾಧ್ಯ.

    17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲೋ-ಫ್ರೆಂಚ್ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೇನೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಶಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಜನರಲ್‍ಗೆ ಒಬ್ಬರು ‘ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವಿದೆ, ಸೈನ್ಯವಿದೆ. ಆದರೂ ಸೋತದ್ದೇಕೆ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಜನರಲ್ “ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‍ನ ಫುಟ್‍ಬಾಲ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಪ್ಯಾರಿಸಿನ ನೈಟ್‍ಕ್ಲಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸೋತರು.’ (ಬ್ರಿಟೀಷಿ ಯುವಕರು ಪರಿಶ್ರಮಗಳಾದರೆ, ಪ್ರೆಂಚರು ವಿನೋದ, ವಿಲಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರು). ಯಾವಾಗ ದೇಶದ ಮಕ್ಕಳು ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೋ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾರೋ, ‘ಹೇಗೋ ಆದರೆ ಆಯ್ತು’ ಎನ್ನುವ ಮನೋಭಾವ ಹೊಂದುತ್ತಾರೋ, ಆಗ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತವು ಕೇವಲ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಯ ಹರಟೆಯ ಪದವಾಗುತ್ತದೆ. ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಕಾರ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಕೈಜೋಡಿಸಬೇಕು. ದೇಶದ ಯುವಪೀಳಿಗೆ ವೃತ್ತಿಪರತೆಯಿಂದ ಯೋಚಿಸಬೇಕು. ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಯೋಚಿಸುವುದನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

    ಉಪಸಂಹಾರ

    ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೂರರ ಒಂದು ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸುವುದು ತುಂಬ ಸಮಂಜಸವೆನಿಸುತ್ತದೆ:

    ‘ದೇವರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೂ ಬೇರೆಬೇರೆಯದೇ ಆದ ಪ್ರಶ್ನಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ನೀವು ನಿಮಗೆ ಬಂದ ಪ್ರಶ್ನಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಉತ್ತರ ಬರೆದು ಪಾಸ್ ಆಗಬೇಕು. ನೀವೇನಾದರೂ ನಕಲು ಮಾಡಿದಿರೋ ಆಗ ಫೇಲ್ ಖಂಡಿತಾ; ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವರದು ನಿಮ್ಮದು ಬೇರೆಬೇರೆಯೇ ಪ್ರಶ್ನಪತ್ರಿಕೆ ಇದೆ. ಪ್ರಶ್ನಪತ್ರಿಕೆ ಒಂದೇ ಇದ್ದರೆ ನಕಲು ಮಾಡಿದರೂ ಪಾಸ್ ಆಗಬಹುದು. ಪ್ರಶ್ನಪತ್ರಿಕೆಯೇ ಬೇರೆಬೇರೆ ಇದ್ದಾಗ ನಕಲು ಮಾಡಿದರೂ ಫೇಲ್ ಆಗುತ್ತೇವೆ.’ ನಾವು ನಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಉತ್ತರ ಬರೆಯಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ದಾರಿ ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’. ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ವಿಶ್ವದ ಶಕ್ತಿಯಾಗೋಣ. ವಿಶ್ವಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡೋಣ. ಹೊಸ ವಿಶ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡೋಣ.

    ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನ ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’

  • ತಿಲಕರ ನಿಧನದ ನೂರನೇ ವರ್ಷ ನಿಮಿತ್ತ ಸ್ಮರಣಲೇಖನ

    ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ದಶಕದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಹೃದಯಸಮ್ರಾಟರೂ ರಾಷ್ಟ್ರನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಣಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದವರು ತಿಲಕರೆಂಬುದೂ ಸ್ವರಾಜ್ಯಾಭಿಮುಖ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯತೆ ತಂದವರು ಅವರೆಂಬುದೂ ವಿವಾದಾತೀತ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವನ್ನು ನೀಡಿದವರು ಅವರು. ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು ಅವರ ನಿಶಿತ ಪ್ರತಿಭೆ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ವೈದುಷ್ಯ, ಅಸೀಮ ನಿಃಸ್ವಾರ್ಥ ಮೊದಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗುಣಗಳಿಂದ. ಧ್ಯೇಯಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಅವರಂತೆ ಸರ್ವಸ್ವಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದವರ ನಿದರ್ಶನಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಷ್ಟೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

    ಸಮಾಜೋಜ್ಜೀವನ

    ಪಶ್ಚಿಮಭಾರತದಲ್ಲಿ ‘ಆಧುನಿಕ’ ಶಿಕ್ಷಣವ್ಯವಸ್ಥೆ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುಭಾಗದ ವೇಳೆಗೇ ಉಪಕ್ರಮಗೊಂಡಿತ್ತಾದರೂ ಸ್ವರಾಜ್ಯಾಭಿಮುಖ ಪ್ರಯಾಸಗಳು ಗರಿಗೆದರಿದುದು ಹಲವು ದಶಕಗಳ ತರುವಾಯವೇ. ಆಂಗ್ಲಪ್ರವರ್ತಿತ ಶಿಕ್ಷಣವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾಪರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಉಜ್ಜೀವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಜನರ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಬೇರುಗಳಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದಗೊಳಿಸತೊಡಗಿತ್ತು. ನೈಜ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಬಗೆಗೂ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗೆಗೂ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೀನಾಯಭಾವನೆಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಎಷ್ಟುಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಂದರೆ ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಒಂದು ವಿಕೃತಿ ಎಂಬ ಮನವರಿಕೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನವರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಜನರ ಈ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದೇ ಸ್ವರಾಜ್ಯಾಭಿಯಾನದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ ಮೊದಲಿಗರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್. ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಗುವಂತಹದಲ್ಲವೆಂದೂ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಯಾಸವೇ ಅವಶ್ಯವಿದೆಯೆಂದೂ ಸ್ಫುಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾಜವನ್ನು ಅಣಿಗೊಳಿಸಬೇಕು – ಎಂದು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ತಿಲಕ್ ಮನಗಂಡರು. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಂಗ್ರಾಮದಂತಹ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಘಟನಾವಳಿಯೂ ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬಂಗಾಳ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ದಕ್ಷಿಣಭಾರತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದ – ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ – ಜಾಗರಣಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದು ದೇಶವ್ಯಾಪಿಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದ್ದಿತು. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಚೇತರಿಕೆ ಕಾಣತೊಡಗಿದುದು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ದೋಹದ ನೀಡಿದವು ದಯಾನಂದಸರಸ್ವತಿಗಳು ಕೈಗೊಂಡ ವೇದಕೇಂದ್ರಿತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಜ್ಜೀವನದ ಮತ್ತು ಅನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕಾನಂದರಿಂದ ಪ್ರವರ್ತಿತವಾದ ಆನ್ವಯಿಕ ವೇದಾಂತದ ಸರ್ವಂಕಷತೆಯ ಮಂಡನೆ. ಈ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಫಲಿತವಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೀಪ್ತಗೊಂಡ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಂಘರ್ಷದ ಅಂತಿಮ ಹಂತಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾದವು.

    ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಅಂಗಣಕ್ಕೆ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕರ ಪ್ರವೇಶವಾದದ್ದು ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ. ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕರು (23.7.1856-31.7.1920) ಗೋಪಾಲ ಗಣೇಶ ಅಗರ್ಕರ್, ವಿಷ್ಣುಶಾಸ್ತ್ರಿ ಚಿಪಲೂಣಕರ್ ಮೊದಲಾದವರ ಒಡಗೂಡಿ ಪುಣೆಯ ಫರ್ಗುಸನ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಡೆಕ್ಕನ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ (1884) ಅದನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದು, ಗಣಿತ ಬೋಧಕರಾಗಿ ಖ್ಯಾತರಾದದ್ದು, ವ್ಯಾಪಕ ಜನಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಮರಾಠಿಯ ‘ಕೇಸರಿ’ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ‘ಮರಾಠಾ’ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ (1881) ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೆ ಓಜಸ್ವಿ ಜನಧ್ವನಿಯಾಗಿಸಿದ್ದು, ಶಾಲಾ ಬೋಧನೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸೇವಾಕಾರ್ಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ನಿಲವಿಗೆ ಭಂಗವೊದಗುತ್ತದೆನಿಸಿ ತಮಗೆ ಅತ್ಯಂತ  ಪ್ರೀತಿಯ ಕಾಯಕವಾಗಿದ್ದ ಬೋಧಕ ವೃತ್ತಿಗೇ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ (1899) ತಮ್ಮ ಪೂರ್ಣ ಸಮಯವನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ರಾಷ್ಟ್ರಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಮೀಸಲಿರಿಸಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಸೇರಿ ಅದರ ಕಲಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾದದ್ದು, 1890ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಮುಂಬಯಿ ಶಾಸನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಅನಂತರ ಅದು ನೀರಸವೆನಿಸಿ ದೂರ ಸರಿದದ್ದು – ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದ ಆರಂಭಿಕ ಘಟ್ಟದ ಘಟನೆಗಳು.

    ಉತ್ಸವಾಚರಣೆಗಳು

    ಗಣೇಶಚತುರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಶಿವಾಜಿಜಯಂತಿಗಳ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನಿತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಜಾಗೃತಿಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿಸಿದ್ದು ತಿಲಕರ ಒಂದು ಅದ್ವಿತೀಯ ಪ್ರತಿಭೋನ್ಮೀಲನ. ಆ ತಿಲಕ್-ಪ್ರವರ್ತಿತ ಆಂದೋಲನಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಚಿಂತನಾರ್ಹವಾದದ್ದು.

    ಆಮೇಲಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ 1890ರ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂಬಯಿ ಪ್ರಾಂತದ ಹಲವೆಡೆ ‘ಕೋಮುಗಲಭೆ’ಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಿಂದೂಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಡಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಬ್ಬ-ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಸಂಗೀತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದುದು – ಇಂತಹ ಕಾರಣಗಳೂ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಸಾಕಾಗಿದ್ದುವು. ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪೆÇಲೀಸರು ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಲಾಘವ ತೋರುತ್ತಿದ್ದುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಿಂದೂಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಹೊಮ್ಮಿದರೂ ಅದನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪೆÇಲೀಸರು ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಲಭೆಗೆ ಮೂಲಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ‘ರೂಢಿ’ಯೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು (ಈಗಲೂ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ). ಈ ಅಸಂಗತತೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಸ್ವಭಾವತಃ ಸೌಮ್ಯರಾದ ಹಿಂದೂಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಹನೆಯಿಂದಿದ್ದರು. ಈ ಸಹನಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಲಭೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿಯೂ ತ್ರಯಸ್ಥವಾಗಿಯೂ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವಶ್ಯವೆಂದು ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ದನಿಯೆತ್ತಿದವರು ತಿಲಕರು.

    ಹೀಗೆ ಸರ್ಕಾರೀ ಧೋರಣೆಗಳ ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆನ್ನಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತರುವುದರಲ್ಲಿ ತಿಲಕರಿಗೆ ಸ್ವಸಮಾಜವನ್ನು ಸುಪ್ತಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹೊರತಂದು ಹೆಚ್ಚು ಚೇತಃಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯವೂ ಇದ್ದೇ ಇದ್ದಿತು. ಜನನಾಯಕರೆಂದು ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿದ್ದ ಹಲವರು ಗಣ್ಯರು ಸಮಾಜದ ಅವನತಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗೆಗೆ ತೂಷ್ಣೀಭಾವ ತಳೆದಿದ್ದುದನ್ನು ತಿಲಕರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ನಿಲವಿನ ಬಗೆಗೆ ತಿಲಕರಿಗೆ ಖಚಿತತೆ ಇದ್ದಿತು. ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆದಾಗಲೂ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಂದೂಗಳನ್ನೇ ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂಬಂತೆ ದಂಡನೆಗೊಳಪಡಿಸಿದುದೂ ಇತ್ತು. ಯವೋಲಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಮಾರುತಿ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಹಲ್ಲೆ (1894) ಇಂತಹ ಒಂದು ದುರ್ಘಟನೆ ಮಾತ್ರ.

    ತಿಲಕರು ಸಂಘಟಿಸಿದ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಫಲವಾಗಿ ಪೆÇಲೀಸರಿಗೂ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೈನಿಕರಿಗೂ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರವು ಆದೇಶ ನೀಡಿದುದು (1894) ಒಂದು  ಗಣನೀಯ ಹೆಜ್ಜೆ.

    ತಿಲಕರು ಗಣೇಶೋತ್ಸವ, ಶಿವಾಜಿ ಜಯಂತ್ಯುತ್ಸವಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಸಾಮೂಹಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೆತ್ತುದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನಂತಹ ಹತ್ತಾರು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಇದ್ದವು.

    ಧಾರ್ಮಿಕೋತ್ಸವಗಳ ಜೀವಾಳ

    1893-94ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮುಸ್ಲಿಂ-ಹಿಂದೂ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಪರೋಕ್ಷ ಫಲಿತವೆನ್ನಬಹುದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಗಣಪತಿಪೂಜೆಯ ಆಂದೋಲನ. ಜ್ಞಾನದ ದೇವತೆಯಾದ ಗಣಪತಿಯು ವಿಘ್ನನಿವಾರಕನೆಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿರುವುದು, ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿಪೂಜೆಯ ಪರಂಪರೆ ಇದ್ದುದು – ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪೂರಕ ಅನುಕೂಲತೆಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಹೊಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಎಂದರೆ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಸಂಭ್ರಮಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗಣಪತಿ ಉತ್ಸವ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯತೊಡಗಿದುದು 1893ರಲ್ಲಿ. ಈ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೇ ಗುರುತಿಸಿದವರು ತಿಲಕರು. 1894ರಲ್ಲಿ ಪುಣೆ ಮೊದಲಾದೆಡೆ ನಡೆದ ವೈಭವಯುತ ಗಣೇಶೋತ್ಸವಗಳು ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾಗಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ ಹಿಂದೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲಾಪವಷ್ಟೆ ಆಗಿದ್ದ ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ಈಗ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಯಾಮವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಿತು.

    ಶಿವಾಜಿ ಉತ್ಸವದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾದ್ದು. 1883ರಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಜೇಮ್ಸ್ ಡಗ್ಲಸ್ ಮುಂಬಯಿ ಇತಿಹಾಸ ಕುರಿತು ಬರೆದ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ “ಶಿವಾಜಿಯಂತಹ ಮಹಾಪುರುಷನನ್ನು ಜನತೆ ಮರೆತೇಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಅದು ಹಲವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗಣ್ಯರನ್ನು ಚಿಂತನೆಗೊಳಗಾಗಿಸಿತು. ಹಾಗೆ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಮ್ಮಿದ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವೆಂದರೆ ರಾಯಗಢದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿಯ ಭವ್ಯ ಸಮಾಧಿಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂಬುದು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ತಗಲುತ್ತಿದ್ದ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ (ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೂ. 45 ಸಾವಿರ) ಹಣ ಹೊಂದಿಸುವುದು ದುಃಶಕ್ಯವಾಯಿತು.

    ಇದಾದ ಒಂದು ದಶಕದ ತರುವಾಯ (1894) ಮುಂಬಯಿಯ ರಾಯಲ್ ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್.ಪಿ. ಕರ್ಕಾರಿಯಾ ಎಂಬ ಗಣ್ಯ ಪಾರ್ಸಿ ಲೇಖಕ ಶಿವಾಜಿಯ ಬಗೆಗೆ ಇದ್ದ ಅಪಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು (ಅಫಜಲನನ್ನು ‘ಮೋಸ’ದಿಂದ ಕೊಂದ ಇತ್ಯಾದಿ) ದೂರಗೊಳಿಸುವ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವೀ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೀಡಿದ. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾದರೋ ತಿಲಕರು ಹಲವು ವರ್ಷ ಹಿಂದಿನಿಂದ ವ್ಯಕ್ತ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದೇ. ಹೀಗೆ ಶಿವಾಜಿ ಸ್ಮಾರಕ ನಿರ್ಮಾಣ ಅಭಿಯಾನ ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತವಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಮಹಾದೇವ ಗೋವಿಂದ ರಾನಡೆ ಅವರಂತಹ ಗಣ್ಯರ ಅನುಮೋದನೆಯೂ ದೊರೆಯಿತ್ತಿತ್ತು. ಹಲವೆಡೆ ಸ್ಮಾರಕ ನಿರ್ಮಿತಿಗಳಲ್ಲದೆ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಉತ್ಸವಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಶಾಶ್ವತ ನಿಧಿಯೊಂದು ಏರ್ಪಡಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿ ತಿಲಕರು ‘ಕೇಸರಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಬರೆದರು. (ಈ ಪ್ರಯಾಸಸರಣಿಯನ್ನು ‘ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಮೊದಲಾದ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸಹಜವಾಗಿಯೆ ಸದಾ ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.)

    ಹಣದ ಕೊರತೆ ಮೊದಲಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿಯೂ ಮೊದಲ ಭವ್ಯ ಶಿವಾಜಿ ಉತ್ಸವ 1896ರಲ್ಲಿ ರಾಯಗಢದಲ್ಲಿ ತಿಲಕರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.

    ಈ ಉತ್ಸವಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ವಿವಿಧ ಅನ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ (ದೂರದ ಕೋಲ್ಕತಾದಲ್ಲಿಯೂ) ಉತ್ಸವಗಳು ನಡೆದವು. ಹೀಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಪಕ್ರಮಗೊಂಡ ಶಿವಾಜಿ ಉತ್ಸವ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಸವವೆನಿಸಿತು.

    ಈ ಪ್ರಯಾಸಗಳ ಹಿಂದಿನ ತಾತ್ತ್ವಿಕತೆಯನ್ನು ತಿಲಕರು ‘ಕೇಸರಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಎರಡು ಸಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ (1 ಮತ್ತು 8 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1896) ಹೀಗೆ ಸ್ಫುಟೀಕರಿಸಿದರು:

    “ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕತೆಗೆ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಿದ್ದುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಹಬ್ಬಹರಿದಿನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲಾಪಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಹಬ್ಬ ಪೂಜೆ ಉತ್ಸವಗಳ ಆಶಯ ಜನಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಊರ್ಜಿತವಾಗಿ ಉಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಜನರಿಗೆ ನೈತಿಕ-ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದೂ ಆಗಿದ್ದಿತು. ಈಚಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿ ಕಾಲದ ಹಿಂದೆಯೂ ಅನಂತರವೂ ಅಂತಹ ಉತ್ಸವಪರ್ವಗಳೂ ಜಾತ್ರೆಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹರಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದ್ದಿತು. ಏಕನಾಥರಂತಹ ಸಂತರೂ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು ರಾಮನವಮಿ ಉತ್ಸವಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಚುರಗೊಳಿಸಿದುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಿದೆ. ಈ ಉತ್ಸವಗಳಿಂದ ಹರಡಿದ ಜನಜಾಗೃತಿಯಿಂದಾಗಿಯೆ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸಶಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಔರಂಗಜೇಬನಂತಹ ಆಕ್ರಮಕರ ಸೇನೆಗಳನ್ನೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲಾದದ್ದು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ-ಔದ್ಯಮಿಕ-ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಓಜಸ್ವಿಗೊಳಿಸಲೆಂದೇ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಏರ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದುದು….. . ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಸವಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಬಲ್ಲದು.”

    ಸ್ವೋಪಜ್ಞ ಚಿಂತನೆ

    ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತಿಲಕರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿಲವುಗಳು ಇದ್ದವು. ನಿದರ್ಶನಕ್ಕೆ: ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ ಕುರಿತು. ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಿತಚಿಂತಕರ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಯಬೇಕೇ ಹೊರತು ಈ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರವೇಶ ಕೂಡದು ಎಂಬುದು ತಿಲಕರ ಆಗ್ರಹವಿದ್ದಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಸುಧಾರಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು (ಅವು ಎಷ್ಟೇ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವೆನಿಸಿದರೂ) ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಶಾಸನಗಳ ಮೂಲಕ ಹೇರತಕ್ಕದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಚಿಂತನೆಯಾಗಿದ್ದಿತು. ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ ಕುರಿತಂತೆ ಶಾಸನವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಅಮಲುಗೊಳಿಸುವ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ತಿಲಕರು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಪರವಾಗಿದ್ದ ತಂಡಗಳೊಡನೆಯೂ ತಿಲಕರಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಉಂಟಾದವು. (ತಿಲಕರ ಜನ್ಮಜಾತಕವೇ ಹೀಗಿದ್ದಿತೇನೊ!) ಶಾಸನವೇನೊ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರ ಪಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಿಲಕರಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಲಯಗಳ ಬೆಂಬಲವೂ ಗೌರವವೂ ಬಹುಪಾಲು ಹೆಚ್ಚಿದುದೂ ಹೌದು.

    ತಿಲಕರು ಸ್ವಭಾವತಃ ನಿಷ್ಠುರವಾದಿ. ಇತರರಿಗೆ ಸಹನೀಯವಾಗಲೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮಾತಿನ ಮತ್ತು ಬರಹದ ಮೊನಚನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ತಿಲಕರ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿಯೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೆ ಅವರು ಹಲವು ಖಟ್ಲೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿಬಂದದ್ದು. ಒಂದು ಖಟ್ಲೆಯನ್ನು 1897ರಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿ ದಂಡನೆಗೊಳಗಾದದ್ದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿಲಕರ ರಾಜಿಯಿಲ್ಲದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾಪರ ನಿಲವಿನ ಪ್ರಖರತೆ ಪ್ರಕಾಶಗೊಂಡು ಅವರು ಅಗ್ರಪಂಕ್ತಿಯ ಒಬ್ಬ ಜನನಾಯಕರೆಂಬ ಪ್ರತಿಮೆ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು.

    ಕ್ಷಾಮ; ಪ್ಲೇಗ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ

    ಬರವಾಗಲಿ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಾಗಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಪರಿಚಿತವೇನಲ್ಲ. ಈಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 1876ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಭಾಗಗಳು ತೀವ್ರ ಬರಗಾಲವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದವು. ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟುಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಘಾತವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವ ಹಲವು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಮಾಜ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ 19ನೇ ಶತಾಬ್ದದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದುಕಡೆ ಸರ್ಕಾರದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮನೋಭೂಮಿಕೆ, ಇನ್ನೊಂದುಕಡೆ ಸಮಾಜದ ನಿಃಸತ್ತ್ವ ಸ್ಥಿತಿ – ಇವು ಪ್ರಕೃತಿವಿಕೋಪ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ದುರ್ಭರಗೊಳಿಸಿದ್ದವು.

    ಕೃಷಿಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗೂಲಿಯ ಹೆಚ್ಚಳ, ಅಂಚಿನ ಅರಣ್ಯಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದನಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ, ಬರಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯದ ದರದ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ, ಕಂದಾಯದ ಪಾವತಿಗಾಗಿ ಜಮೀನಿನ ಮತ್ತು ದನಗಳ ಮುಟ್ಟುಗೋಲಿಗೆ ನಿಷೇಧ – ಇಂತಹ ಜನಾಭಿಮುಖ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ 1896ರ ಕ್ಷಾಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಿಲಕರು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಜಮೀನಿನ ಫಸಲು ಮೂರರಲ್ಲೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೂ ಕಡಮೆ ಇದ್ದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಕಂದಾಯವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಬೇಕು – ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಜನರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಶಕ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂತ್ರಸ್ತರ ನೆರವಿಗೆ ಮುಂದಾಗಬೇಕೆಂದೂ ಸೂಚಿಸಿ ಹಲವಾರೆಡೆ ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಜನಸಮುದಾಯಗಳ ಮನವೊಲಿಸಿದರು.

    ದುರದೃಷ್ಟವೆಂದರೆ 1896ರ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 1897ರ ಆರಂಭದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಾಮದ ಹಿಂದುಗೂಡಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವೂ ಅಮರಿಕೊಂಡಿತು. ತಿಲಕರು ಸರ್ಕಾರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾನುಭೂತಿಪೂರ್ವಕ ವರ್ತಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದಂತೆಯೇ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸ್ಥಾನಾಂತರ ಮೊದಲಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದೊಡನೆ ಸಹಕರಿಸುವಂತೆ ಜನತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

    ರೋಗನಿಯಂತ್ರಣದ ವ್ಯಾಜದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರನಿಯುಕ್ತ ಸೈನಿಕರು ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಜನರ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಸ್ವೈರಾಚಾರ ನಡೆಸಿದ ಘಟನೆಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಹೀಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ತಮಗೆ ಶತ್ರುಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದೆಯೆಂಬ ಭಾವನೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿದುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ತಿಲಕರಂತೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಅವಶ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಜನಸಹಾಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವುದು ಮೊದಲಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರಂತರ ನಡೆಸಿದ್ದರು; ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಕ್ಷೋಭೆಗೆ ಒಳಗಾಗದಂತೆ ಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸಿದ್ದರು.

    ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಇದ್ದರೂ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಒಂದಷ್ಟು ಅರಾಜಕತೆ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.

    ತಿಲಕರು ಸರ್ಕಾರೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸುವಷ್ಟಕ್ಕೆ ತೃಪ್ತರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸೈನಿಕರು ಬಿಡಿಬೀಸಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಮನೆಗಳನ್ನು, ದೇವರ ಕೋಷ್ಠಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹೊಣೆತಪ್ಪಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರೀ ಯಂತ್ರದೊಡನೆ ಸಹಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಜನರಿಗೂ ಕರೆಕೊಟ್ಟರು. ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರು ತಪಾಸಣೆಗಾಗಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಕ್ಕಾಗ ತಾವೇ ಸೈನಿಕರೊಡನೆ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಇದಲ್ಲದೆ ಸರ್ಕಾರೀ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಲದೆಂದು ಗಮನಿಸಿ ಜನರ ನೆರವಿನಿಂದ ತಾವೇ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ತಿಲಕರ ದೃಷ್ಟಿ ಸದಾ ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರತಿದಿನ ತಪ್ಪದೆ ಸರ್ಕಾರೀ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಖುದ್ದಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮನೆಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾನಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದವರ ಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿಯಿತ್ತು ಆವಶ್ಯಕತೆಯಿದ್ದ ಪರಿಹಾರಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದರು.

    1897ರ ನಡುಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ಲೇಗ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಹಾವಳಿ ಒಂದಷ್ಟು ತಗ್ಗಿದ್ದಿತು. ಆ ವರ್ಷ ಜೂನ್ 12ಕ್ಕೆ ಶಿವಾಜಿ ಉತ್ಸವಾಚರಣೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿಲಕರೂ ಪ್ರೊ. ಆರ್.ಪಿ. ಪರಾಂಜಪೆಯವರೂ ಶಿವಾಜಿಯ ಚಾರಿತ್ರದ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಪಪ್ರಚಾರವನ್ನು ನಿರಸ್ತಗೊಳಿಸಿ ಶಿವಾಜಿಯ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನೂ ಅನನ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಕುರಿತು ಜನರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಸುವ ಅಭಿಯಾನ ನಡೆಸಿದರು. ಶಿವಾಜಿಯು ಅಫಜಲನನ್ನು ಕೊಂದದ್ದು ದ್ರೋಹವಲ್ಲವೆಂದೂ ಅದು ಸ್ವಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತೆಂದೂ ಪ್ರಖರವಾಗಿ ತಿಲಕರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.

    ಆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಿಲಕರು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣಗಳು ‘ದೇಶದ್ರೋಹ’ವೆಂದು ಹಲವು ಆ್ಯಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಟೀಕಿಸಿದವು. ತಿಲಕರು ಆ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದು ತಾವು ‘ಕೇಸರಿ’ ಮತ್ತು ‘ಮರಾಠಾ’ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. ದೇಸೀ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳ ಕಿಂಚಿದ್ ವಿಕೃತ ಅನುವಾದಗಳೂ ಆಂಗ್ಲ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಪ್ಲೇಗ್ ನಿಯಂತ್ರಕ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ತರಗಳವರು ಹೊಣೆತಪ್ಪಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ತಿಲಕರು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದರು.

    ಈ ಸಂಗತಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತಿಲಕರು ತಾವೇ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತಿಲಕರ ಬರಹಗಳು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನೂ ದ್ವೇಷಭಾವನೆಯನ್ನೂ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದವೆಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ತಿಲಕರು ಅಲ್ಲಗಳೆದರು; ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ‘ಕೇಸರಿ’ ಬರಹಗಳಿಗಾಗಿ ತಾವು ಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ವಹಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ‘ದೇಶದ್ರೋಹ’ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ-ಮುನ್ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತೂ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಮಾಡಿದರು.

    ಕಾಕತಾಳೀಯವೆಂಬಂತೆ ಅದೇ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿಯೇ (27 ಜೂನ್ 1877) ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ರ್ಯಾಂಡನ ಮತ್ತು ಅವನ ಅಧೀನ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಹತ್ಯೆ ನಡೆಯಿತು.

    ದೇಶದ್ರೋಹ

    ತಿಲಕರನ್ನು ದಂಡನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹತ್ಯೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯದು ಮಾತ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಿಲಕರ ‘ಕೇಸರಿ’ಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸರ್ಕಾರೀ ನಡಾವಳಿಗಳನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದವು. ಅಸಂದಿಗ್ಧ ಜನನಾಯಕರೆಂಬ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತತೆ ತಿಲಕರಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೂ ತಿಲಕರಿಗೂ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಪ್ರಭುತ್ವದ ಧೋರಣೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ತಿಲಕರ ನಿಲವುಗಳಂತೂ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಜನಜನಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ ತಿಲಕರನ್ನು ದಂಡನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಸಂತುಷ್ಟಿಯ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ ಕಡಮೆಯಾದೀತು ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖರ ಆಲೋಚನೆ ಇದ್ದಿತು. ಆದರೆ ತಿಲಕರನ್ನು ದಂಡನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದುದರ ಪರಿಣಾಮ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪೂರ್ಣ ವಿರುದ್ಧವೇ ಆಯಿತು ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸ.

    ಸರ್ಕಾರದ ಚಿಂತನೆಯ ದಿಶೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುವ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ: ಹಲವಾರು ಅನ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸರ್ಕಾರೀ ಧೋರಣೆಗಳನ್ನು ತಿಲಕರಿಗಿಂತ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ತಿಲಕರ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಸರ್ಕಾರದ ಗೃಧ್ರದೃಷ್ಟಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಯಿತು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ತಿಲಕರ ಬಗೆಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಭಾವನೆಯನ್ನೇ ತಳೆದಿದ್ದ ವಲಯಗಳ ‘ಸುಧಾರಕ’, ‘ಜ್ಞಾನಪ್ರಕಾಶ್’ ಮೊದಲಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ರ್ಯಾಂಡನ ಆಡಳಿತ ವೈಖರಿಯ ಬಗೆಗೆ ತಿಲಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೂ ಅವುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂದಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆ ದಿನಗಳ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅಮರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ತಿಲಕರ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ‘ದೇಶದ್ರೋಹ’ದ ಆರೋಪವು ನಿರಾಧಾರವೆಂದೂ ತಾವು ತಿಲಕರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಇಡೀ ಸಭೆಯೇ ಅದನ್ನು ಸೋದ್ಗಾರವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಿತು.

    ಯಾವ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿ ಕುರಿತು ತಿಲಕರು ಆಡಿದ್ದ ಮಾತುಗಳು ಆರೋಪಣೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದವೋ ಆ ಮಾತುಗಳ ಆಶಯವನ್ನು ತಿಲಕರೊಡನೆ ಸಹಮತವಿರದಿದ್ದ ಪ್ರೊ. ಸಿ.ಜಿ. ಭಾನು ಮೊದಲಾದವರೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು. ತಿಲಕರು ತಮ್ಮ ಆಪಾದಿತ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ್ದ ವಾದವೆಂದರೆ: ಶಿವಾಜಿಯು ಅಫಜಲನನ್ನು ಹನನಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಾಗ ಸಂಗತವಾದದ್ದು ಕಾನೂನಿನ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಮøತಿಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಲ್ಲವೇ ಅಲ್ಲವೆಂದು; ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶೌಚಿತ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವಲೋಕಿಸಬೇಕಾದುದು ಎಂದು. ದೃಷ್ಟಾಂತವಾಗಿ ತಿಲಕರು ಶತ್ರುಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಆಚಾರ್ಯರುಗಳನ್ನೂ ಬಂಧುಗಳನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಸಂಹರಿಸುವಂತೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ನೀಡಿದ ಆಜ್ಞಾಪನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ಶಿವಾಜಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ವಾರ್ಥದ ಆರೋಪ ಮಾಡಲು ಆಸ್ಪದವೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬುದಕ್ಕೂ ತಿಲಕರು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದರು.

    ತಿಲಕರ ವಿರುದ್ಧ ಅಧಿಕಾರಾರೂಢ ಪ್ರಭುತ್ವವು ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿದುದು ‘ರಾಜದ್ರೋಹ’ದ ಆರೋಪದ ನಿಮಿತ್ತ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ರೀತಿಗಳನ್ನು ತಿಲಕರು ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರಖರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದರೂ ಅದು ‘ರಾಜದ್ರೋಹ’ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗದೆಂದು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖರೆಲ್ಲರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇದ್ದಿತು. ಪ್ರಕರಣವು ಉದ್ಭವಿಸಿದ ತಿಲಕರ ಜೂನ್ 15ರ ಲೇಖನವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದಾಗಲೂ ರಾಜದ್ರೋಹದ ಆಪಾದನೆಗೆ ಗಟ್ಟಿ ಆಧಾರಗಳು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅಧಿಕಾರಬಲವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಸರ್ಕಾರವು ತಿಲಕರನ್ನು ಅಪರಾಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿ-ಅಫಜಲ್‍ಖಾನ್ ಪ್ರಸಂಗ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ತಿಲಕರು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದುದು ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ಮರಣೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಹೊರತು ಅದು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಬಗೆಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೊರೆಯುವಂತೆ ನೀಡಿದ ಕರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸುವುದು ನಿರಾಧಾರವೆಂದು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಪರ್ಯವೇಕ್ಷಕರ (ಜ್ಯೂರಿ) ಬಹುಮತ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ 1897ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ತಿಲಕರನ್ನು ದೋಷಿ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತೀರ್ಪನ್ನಿತ್ತು 18 ತಿಂಗಳ ಸಶ್ರಮ ಬಂಧನವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದರು.

    ಅದರ ಬಗೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಮೇಲರ್ಜಿಯನ್ನು ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ತೀರ್ಪನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು.

    ಮುಂಬಯಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾದ ತಿಲಕರನ್ನು ಕೆಲ ದಿನಗಳ ತರುವಾಯ ಯೆರವಾಡ ಜೈಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ ತಿಲಕರ ಆರೋಗ್ಯ ಹದಗೆಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ತಿಲಕರನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಂಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ, ರಮೇಶಚಂದ್ರ ದತ್ತ ಮೊದಲಾದ ಭಾರತದ ಜನನಾಯಕರಲ್ಲದೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಮುಲ್ಲರ್, ವಿಲಿಯಂ ಹಂಟರ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಗಾರ್ಥ್ ಮೊದಲಾದ ಐರೋಪ್ಯ ಧೀಮಂತರೂ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

    ಅದೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರ್ಯಾಂಡ್ ಹತ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಚಾಫೇಕರ್ ಬಂಧುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಮುಗಿದು ಅವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ತಿಲಕರ ಪಾತ್ರ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಮುಲ್ಲರ್ ಮೊದಲಾದವರ ಆಗ್ರಹದಿಂದಲೂ ಸರ್ಕಾರವು ತಿಲಕರನ್ನು ಬಂಧನದ ಅವಧಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳು ಮೊದಲೇ (6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1898) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ತಿಲಕರು ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿನಂದನೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬಾರದೆಂಬ ಷರತ್ತನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

    “ಸ್ವರಾಜ್ಯ ನನ್ನ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಕ್ಕು; ಅದನ್ನು ನಾನು ಪಡೆದೇ ತೀರುವೆ” ಎಂಬ ಇತಿಹಾಸಾರ್ಹ ಘೋಷವಾಕ್ಯವನ್ನು ತಿಲಕರು ರೂಪಿಸಿದುದು ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ.

    ಕೇಸರಿಪತ್ರಿಕೆ

    ಅದಾದ ಹತ್ತು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ (4 ಜುಲೈ 1899) ತಿಲಕರು ‘ಕೇಸರಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಪಾದಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

    ‘ಕೇಸರಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ತಿಲಕರ ಬೌದ್ಧಿಕ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವೇ ಆಯಿತು. ಆಂಗ್ಲ ದಮನಶಾಹಿಯನ್ನು ಸಂದರ್ಭವಿದ್ದಾಗಲೆಲ್ಲ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವುದಂತೂ ಇದ್ದೇ ಇದ್ದಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ.

    ಇಂತಹ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಜನವರ್ಗ ತಿಲಕರಿಂದ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅನ್ಯರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ‘ಕೇಸರಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಾಚಕವರ್ಗ ಬೆಳೆದಿದ್ದಿತು. ಎಷ್ಟುಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಂದರೆ ‘ಕೇಸರಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತಿದ್ದ ತಿಲಕರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಅನ್ಯಭಾಷಿಕ ಓದುಗರಿಗೆ ತಲಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು; ಆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಚಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಓದುಗರು ಚಾತಕಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಕಾದಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುದ್ರಣಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇರದಿದ್ದ ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಓದುಗ ಒಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಸಕ್ತತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಮಂದಿ ಗುಂಪು ಸೇರಿ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರಿಂದ ತಿಲಕರ ಲೇಖನದ ತರ್ಜುಮೆಯನ್ನು ಓದಿಸಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ತಿಲಕರ ‘ಕೇಸರಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವಿದ್ದಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೂ ಹರ್ಡೇಕರ ಮಂಜಪ್ಪನವರು ತಿಲಕರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಓದುಗರಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ‘ಧನುರ್ಧಾರಿ’ ಯಶಸ್ವಿ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.

    ತಿಲಕರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದುದು ರಾಜಕೀಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಕೃಷಿ, ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು, ವಿದೇಶೀ ಹಣ ವಿನಿಮಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ – ಇಂತಹ ನಾಲ್ಕಾರು ವಿಷಯಗಳ ಬಗೆಗೆ ತಿಲಕರ ಬೋಧಕ ಬರಹಗಳು ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಾಹಿತ್ಯಾಭಿರುಚಿಯು ಉಳಿದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ‘ಕೇಸರಿ’ಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಪತ್ರಿಕೆ ಬೇರೊಂದು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯೆಂದರೆ ತಿಲಕರ ಬರಹಗಳು ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಮೀಮಾಂಸೆಗಷ್ಟೆ ಮಿತಗೊಳ್ಳದೆ ತತ್ಕಾಲೀನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಜನತೆ ಏನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಸೂಚನೆಯೂ ಆ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಹೀಗೆ ಖಡ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಲೇಖನಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತವೆಂಬ ನಾಣ್ನುಡಿಗೆ ಪ್ರಖರ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದ್ದಿತು ‘ಕೇಸರಿ’ ಪತ್ರಿಕೆ.

    1903ರಲ್ಲಿ ತಿಲಕರ ಅದ್ವಿತೀಯ ಶೋಧಕೃತಿ ‘ದಿ ಆರ್ಕ್‍ಟಿಕ್ ಹೋಮ್ ಇನ್ ದಿ ವೇದಾಸ್’ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮೇಲಂತೂ ನಾಡಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಥಾನವು ಸ್ಥಿರಗೊಂಡಿತು.

    1899ರಿಂದ ಆಚೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕೇಸರಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಹಸದೃಶವಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿದ ತಿಲಕರ ಪ್ರಖರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾಪರ ಬರಹಗಳು ಭಾರತದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳನ್ನು ತಲಪಿ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೆ ಪ್ರಮುಖ ಜನಜಾಗೃತಿಮಾಧ್ಯಮವೆನಿಸಿದವು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಲಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತೋರಿದ ಸಕ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ 1900ರಿಂದಾಚೆಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ತಿಲಕರು ಅಗ್ರಣಿ ರಾಷ್ಟ್ರನಾಯಕರೆನಿಸಿದರು. 1905ರ ನಡುಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ ತಿಲಕರಿಗೆ ಅದುವರೆಗಿನ  ನಾಯಕತ್ವದ ಮನವಿದಾರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಗದ ಬಗೆಗೆ ಭ್ರಮನಿರಸನವಾಗಿತ್ತು. 1905ರ ಅಕ್ಟೋಬರಿನಲ್ಲಿ ವೈಸರಾಯ್ ಕರ್ಜನನೆಸಗಿದ ವಂಗವಿಭಜನೆಯ ದುಃಸಾಹಸವಂತೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನೊಳಗಿನ ಸೌಮ್ಯಮಾರ್ಗಿಗಳನ್ನೂ ತಳಮಳಗೊಳಿಸಿತು.

    ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ

    ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಿಂದ ಅದರ ಕಲಾಪಗಳನ್ನು ತಿಲಕರು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವಾರು ವರ್ಷ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಾವಳಿ ಮನವಿದಾರಿಕೆಗೇ ಮಿತವಾಗಿದ್ದದ್ದು ಸುವಿದಿತ. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿಲಕರು ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸಮಾವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆದಿದ್ದರು. ಜವಳಿ ಮಾರಾಟ ಸುಂಕದ ಇಳಿತ ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ಗೌಣ ಸಾಧನೆಗಳಷ್ಟೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನಿಂದ ಶಕ್ಯವಾಗಿದ್ದಿತು.

    1895-96ರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೆ ತಿಲಕರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ತಮ್ಮ ಆಶಯವನ್ನು ಸ್ಫುಟರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸತೊಡಗಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವರ್ಷದಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಾವೇಶ ನಡೆಸಿ ಸುಪ್ತವಾಗುಳಿದರೆ ಸಾಲದು, ಸಾಂಪ್ರತ ವಿಷಮ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸತತ ಕಾರ್ಯಶೀಲವಾಗಿರಬೇಕು – ಎಂದು ‘ಕೇಸರಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಬರೆದರು.

    ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪರ ಹೋರಾಟ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೆ ನಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಗೋಖಲೆ ನಾಯಕತ್ವದ ಸೌಮ್ಯಮಾರ್ಗಿಗಳ ಧೋರಣೆಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿ ತಿಲಕರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಸಾರ್ಥಕಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿವಂತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳತೊಡಗಬೇಕು ಎಂದು 1907ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೆ, ಸೂರತ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದುದು, ಸೌಮ್ಯಮಾರ್ಗಿಗಳಿಗೂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮಾರ್ಗಿಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷವೇರ್ಪಟ್ಟದ್ದು ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಸುವಿದಿತ.

    ಸೂರತ್ ಅಧಿವೇಶನ; ಹೋಳಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್

    ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯಧಾರೆಯ ನೇತಾರರು ರೂಢಿಗತ ಮೆದುಮಾರ್ಗದಿಂದ ಬದಿಗೆ ಸರಿದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಚೈತನ್ಯಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಿರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆಯುವ ಲಕ್ಷಣ ತೋರದಿದ್ದಾಗ ತಿಲಕರು ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಅಧಿಕೃತ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿಯೆ ಪಂಥಾಹ್ವಾನ ನೀಡಲು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ದಿಕ್ಕಿನ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಆವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಕೋಲ್ಕತಾ ಅಧಿವೇಶನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷಪೀಠದಿಂದಲೇ (1906)ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು;  ಭಾರತ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕ ಶೋಷಣೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ

    ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಮಾತ್ರ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬಲ್ಲದೆಂದೂ ಸಾರಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಹಿರಿಯ ಗಣ್ಯರು ನೀಡಿದ ಆವಾಹನೆಯೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಧೋರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತಂದಿರಲಿಲ್ಲ; ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಮನವಿದಾರ ಮನೋವೃತ್ತಿಯ ಸೌಮ್ಯಮಾರ್ಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರವೆಸಗಿದವರು ತಿಲಕ್.

    ಬಗೆಬಗೆಯ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ತಿಲಕರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್‍ರಾಯ್ ಸೂರತ್ ಅಧಿವೇಶನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗುವುದನ್ನು ಸೌಮ್ಯಮಾರ್ಗಿಗಳು  ತಪ್ಪಿಸಿ ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರರಾಗಿದ್ದ ರಾಸಬಿಹಾರಿ ಘೋಷ್‍ರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನಿಯುಕ್ತಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇದರ ಔಚಿತ್ಯವನ್ನು ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದರೊಂದಿಗೇ ತಿಲಕರ ಸಮರ ಉಪಕ್ರಮಗೊಂಡಿತು.

    ಈ ಸಂಘರ್ಷ ಅನಿವಾರ್ಯವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಬಣಗಳ ನಡುವೆ ‘ತೂತೂ-ಮೈಮೈ’ ಧಾರಾಳವಾಗಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಚಪ್ಪಲಿ ತೂರಾಟದಿಂದ ಕುರ್ಚಿ ಎಸೆದಾಟದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ನಡೆಯಿತು.

    ಫಲಶ್ರುತಿಯಾಗಿ ಸೌಮ್ಯಮಾರ್ಗಿಗಳೂ ಪ್ರಖರವಾದಿಗಳೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಮಾವೇಶಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲೆಳಸಿದರು. ಸೌಮ್ಯಮಾರ್ಗಿಗಳ ಸಮಾವೇಶ ಜನರಿಲ್ಲದೆ  ಭಣಗುಡುತ್ತಿತ್ತು. ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರ ಬಣದವರು ಸಂಘಟಿಸಿದ ಪ್ರಖರವಾದಿಗಳ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಜನ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಿದ್ದರು.ಅದೊಂದು ಖೇದಕರ ಪರ್ವ. ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸಗತಿ ತಿಲಕರ ಪರವಾಗಿದ್ದಿತು.

    ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಇಬ್ಭಾಗವಾಗುವುದನ್ನು ತಿಲಕರು ಇಚ್ಛಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ದಿನಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಖಂಡವಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕೆಂದೂ ಅದು ಕಾಲದ ಕರೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕೆಂದೂ ತಿಲಕರು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಬಂಡಿಜಾಡಿನ ನಾಯಕತ್ವ ಸ್ಪಂದನಹೀನವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಬಿರುಕು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು.

    ಸೂರತ್ ‘ಬಿರುಕಿನ’ ಹಿಂದುಗೂಡಿದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಿಲಕರ ನಿಲುಮೆಯನ್ನೇ ಶಿಥಿಲಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. (ಆದರೆ ಆ ಪರ್ವಕಾಲದಿಂದಾಚೆಗೆ ಮನೋಬಲದ ಹಾಗೂ ದಾಢ್ರ್ಯದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೊಸ ನಾಯಕತ್ವವು ಕ್ರಮೇಣ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡು ಮಾರ್ಗಚ್ಯುತಗೊಂಡಿತು; ಅದು ಬೇರೆಯ ಕಥೆ.)

    1915ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಶ್ರುತಿಗೊಳಿಸಿದವರು ತಿಲಕರೇ. ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಇನ್ನೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಂಟಸ್ತಿಕೆಯ ಮೋಹದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ; ಎಷ್ಟುಮಟ್ಟಿಗೆಂದರೆ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಭಾರತೀಯರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಬೇಕೆಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದರು. (ಯಾರೂ ಕಿವಿಗೊಡಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಬೇರೆ ವಿಷಯ.) ತಿಲಕರು ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಕಚಗುಳಿಯಿಡುವಂತೆ ಹೇಳಿದ್ದರು:

    “ನೀವು ಇನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕೈಸುಟ್ಟುಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಬಗೆಗೆ ನಿಮಗಿರುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡುವಿರಿ.”

    ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ವಿಷಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ (1916) ಗಾಂಧಿಯವರ ಆಯ್ಕೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಮೂಲಕ ತಿಲಕರು ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿದರು.

    ಮತ್ತೆರಾಜದ್ರೋಹ’; ಸೆರೆವಾಸ

    1908ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ತಿಲಕರು ಬರೆದ ‘ದೇಶದ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯ’ ಮತ್ತು ‘ಈ ಉಗುರುಬೆಚ್ಚಗಿನ ಕ್ರಮಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಹಾರಗಳಾಗಲಾರವು’ ಎಂಬ ಎರಡು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಜವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ‘ರಾಜದ್ರೋಹ’ದ ಆಪಾದನೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತಿಲಕರಿಗೆ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಗಡೀಪಾರು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿ ದೂರದ ಬರ್ಮದ (ಈಗಿನ ಮಯನ್ಮಾರ್) ಮಾಂಡಲೆ ಕಾರಾಗೃಹಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ರವಾನಿಸಿತು.

    ಮಾಂಡಲೆ ಕಾರಾಗೃಹವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೆ ತಿಲಕರು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಅವರ ‘ಗೀತಾರಹಸ್ಯ’ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದುದು. ಗೀತಾವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತಹ ಸಾರಸ್ವತಕಾರ್ಯದ ಮೂಲಕ ತಿಲಕರು ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾಭಿಮುಖಗೊಳಿಸಿದುದು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆ.

    ತಿಲಕರ ಐದೂವರೆ ವರ್ಷ ವಾಸ್ತವ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಮಾಂಡಲೆ ಕಾರಾಗೃಹ ದೇಶಭಕ್ತರಿಗೆ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರವೆನಿಸಿತು. ಅದಾದ ಮೂರು ದಶಕಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಜಾದ್ ಹಿಂದ್ ಫೌಜನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮಾಂಡಲೆ ಕಾರಾಗೃಹಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸುಭಾಷ್‍ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ “ತಿಲಕರ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಪುನೀತವಾದ ಮಾಂಡಲೆ ಸೆರೆಮನೆಯ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ್ದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ಘಟನೆಯಾಯಿತು” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

    ಅವಿರತ ಜನಜಾಗರಣ

    ಕಾರಾಗೃಹವಾಸದ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ತಿಲಕರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದುದು 1914ರ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳ ನಡುಭಾಗದಲ್ಲಿ. ಆಗ ಅವರ ವಯಸ್ಸು ಇನ್ನೂ 58. ಆದರೆ ನಿರಂತರ ಶ್ರಮ-ಆಯಾಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರ ದೇಹಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಹದಗೆಟ್ಟಿತ್ತು. ಆ ಜರ್ಜರಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ‘ಹೋಂ ರೂಲ್’ ಆಂದೋಲನ, ಸ್ವದೇಶೀ ಪ್ರವರ್ತನ ಮೊದಲಾದ ವಿವಿಧ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಜೀವನವನ್ನು ಚೇತಃಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಅವಿರತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.

    ತಿಲಕರು ಸ್ವಭಾವತಃ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು.

    1914-15ರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ  ತೊಡಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಂಡಾಯ ನಡೆಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅಸ್ವಸ್ಥಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಮಾಡಿದ ಸಲಹೆಯನ್ನು ತಿಲಕ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದರು: “ಇಂತಹ ಅಪಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಾರೆ. ನಮ್ಮ ಹೋರಾಟ ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯಬೇಕೆಂಬುದು ನನ್ನ ದೃಢವಾದ ನಿಲವು.”

    1914ರಲ್ಲಿ – ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಆ್ಯನಿ ಬೆಸೆಂಟರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಫಲವಾಗಿ – ತಿಲಕರ ಬಣವೂ ಗೋಖಲೆ ನೇತೃತ್ವದ ಬಣವೂ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದಗಳನ್ನು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವು. 1915ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 15ರಂದು ಗೋಖಲೆಯವರ ನಿಧನವಾದದ್ದು ದೇಶವನ್ನು ಶೋಕಾಕುಲವಾಗಿಸಿತು.

    1915ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ್ಯನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಆರಂಭಿಸಿದ ‘ಹೋಂ ರೂಲ್’ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ತಿಲಕ್ ಬೆಂಬಲಿಸಿದುದಲ್ಲದೆ ಹಲವು ತಿಂಗಳ ತರುವಾಯ ತಾವೇ ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಹೋಂ ರೂಲ್ ಲೀಗ್’ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನೂ ಆರಂಭಿಸಿ ಆ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ವರಾಜ್ಯಪರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದರು. 1915ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತಿಲಕರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿಕ್ಕೋಡಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಉದ್ಬೋಧಕ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದುದೂ ಆ ‘ಹೋಂ ರೂಲ್’ ಆಂದೋಲನದ ಭಾಗವಾಗಿ.

    ಆ್ಯನಿ ಬೆಸೆಂಟರ ಪ್ರಖರ ವಕ್ತೃತ್ವ ಜನರನ್ನು ಸಂಮೋಹಗೊಳಿಸಿದರೆ ತಿಲಕರ ಚೌಕಾಶಿಯಿಲ್ಲದ ನೇರ ಮಾತೂ ನಿರ್ಭೀತಿಯೂ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

    ಅನಾರೋಗ್ಯದ ದುರ್ಬಲ ದೇಹಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತಿಲಕರು ಪ್ರತಿದಿನ ಎರಡರಂತೆ 1916ರ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ಎಂಬತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವರಾಜ್ಯಪರ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದುದು ಅವರ ಪ್ರಚಂಡ ಮನೋಬಲಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

    ತಿಲಕರ ಅರವತ್ತೊಂದನೇ ಜನ್ಮದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 1916ರ ಜುಲೈ 23ರಂದು ಪುಣೆಯ ಗಾಯಕವಾಡ್‍ವಾಡೆಯಲ್ಲಿ ಭವ್ಯ ಸಮಾರಂಭ ಆಯೋಜಿತವಾಗಿ ತಿಲಕರಿಗೆ ಮಾನಪತ್ರ ಅರ್ಪಣೆ, ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳ ಹಮ್ಮಿಣಿ ನೀಡಿಕೆ ನಡೆದವು. ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆಗಳಿಂದ ಜನ ಬಂದು ಸೇರಿದ್ದರು.

    ವಿಧಿವೈಕಟ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಆ ಸಮಾರಂಭ ನಡೆದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೆ ತಿಲಕರು ಅಹಮದ್‍ನಗರ ಬೆಳಗಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ನೆವ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರ ಅವರ ಮೇಲೆ ಎಂದಿನಂತೆ ‘ರಾಜದ್ರೋಹ’ದ ಆಪಾದನೆ ಹೊರಿಸಿ ಖಟ್ಲೆ ಜಾರಿಮಾಡಿತು. “ಓ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವೂ ನನ್ನ ಷಷ್ಟ್ಯಬ್ದವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದಂತಾಯಿತು” ಎಂದು ತಿಲಕರು ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಹಾಸ್ಯವಾಡಿದರು.

    ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ನಿಲ್ಲದೆ ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು. ತಿಲಕರ ಪರವಾಗಿ ವಕಾಲತ್ತು ನಡೆಸಿ ಪ್ರಖರವಾಗಿ ವಾದ ಮಾಡಿದವರು ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್ ಮಹಮ್ಮದಾಲಿ ಜಿನ್ನಾ.

    1916ರ ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಲಖ್ನೌನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ತಿಲಕರು ಭಾಗವಹಿಸಿ ಸ್ವರಾಜ್ಯಪ್ರೇಮಿಗಳೆಲ್ಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಮೂಲಕ ಏಕಮುಖವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾದುದು ಕಾಲದ ಕರೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನೊಳಗಿನ ‘ನರ್ಮ್ ದಲ’ – ‘ಗರಮ್ ದಲ’ ಬಿರುಕು ಈ ವೇಳೆಗೆ ಉಪಶಮನಗೊಂಡಿತ್ತು.

    ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ

    ವ್ಯಾಲೆಂಟೀನ್ ಶಿರೋಲ್ ಎಂಬ ಆಂಗ್ಲ ಲೇಖಕ ಭಾರತದೊಳಗಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪರ ಸಂಘರ್ಷ ಕೆಲವರೇ ‘ಉಚ್ಚವರ್ಣ’ದವರ ಕರಾಮತ್ತು, ತಿಲಕರೇ ಆ ಅಸಂತೋಷದ ಜನಕ – ಎಂದೆಲ್ಲ ಅಪಲಾಪ ಮಾಡಿ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದಿದ್ದುದು ತಿಲಕರು ಮಾಂಡಲೆ ಸೆರೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದೊಡನೆ (1914) ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಹೋಂ ರೂಲ್ ಆಂದೋಲನ ಮೊದಲಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪೂರ್ಣ ಮಗ್ನರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಂಘರ್ಷವನ್ನೇ ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದ ಶಿರೋಲನ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಯುಕ್ತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲೇಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವಿದ್ದಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಯ ಕೂಡಿಬಂದದ್ದು 1918ರಲ್ಲಿ. ಶಿರೋಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆ ನಡೆಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನೊಳಗಿನ ಚಿಂತಕವಲಯಗಳಿಗೆ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶವೂ, ಅಲ್ಲಿಯ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವೂ ಇದ್ದದ್ದರಿಂದ ತಿಲಕರು ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು.

    ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿಯೂ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪರವಾಗಿ ನಿವೇದನೆ ಮಾಡಲು ತಿಲಕರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಭೇಟಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾಯಿತು.

    ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯ ಅನುಬಂಧವೇ ಆಗಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಿಲಕರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ದೊರೆಯದಿದ್ದುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನೈತಿಕ ವಿಜಯ ತಿಲಕರದೇ ಆಗಿತ್ತು. ವ್ಯಾಲೆಂಟೀನ್ ಶಿರೋಲನೇ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ ಬರೆದ ಇನ್ನೊಂದು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಾಡಿದ.

    ಒಂದು ವಿವರ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ. ‘ಭಾರತದ ಅಸಂತೋಷದ ಜನಕ’ ಎಂದು ನಿಂದಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಶಿರೋಲನು ಬಳಸಿದ್ದ ಪದಪುಂಜವು ಅನಂತರದ ಕಾಲದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಥಕವಾಗಿಯೆ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು!

    ಪಥದರ್ಶನ

    ಭಯೋತ್ಪಾದಕತೆಯ ನಿವಾರಣೆಯ ವ್ಯಾಜದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರಸ್ತಗೊಳಿಸಿ ಸರ್ಕಾರವು ‘ವಿರೋಧಿ’ಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಯಾರನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಕ್ರಮಗಳಿಲ್ಲದೆ ದಂಡಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೌಲಟ್ ಶಾಸನ (18-3-1919), ಅದರ ಹಿಂದುಗೂಡಿ ನಡೆದ ಜಲಿಯನ್‍ವಾಲಾಬಾಗ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ (13-4-1919) ಘಟನಾವಳಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವನ್ನು ನೀಡಿದುದು ಸರ್ವವಿದಿತವಿದೆ.

    ಅಭಿಪ್ರಾಯಭಿನ್ನತೆ ಇದ್ದರೂ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾಪರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ತಿಲಕರ ರಕ್ತಗತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಿದರ್ಶನಕ್ಕೆ: ಗಾಂಧಿಯವರ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಕಲ್ಪನೆಯ ಬಗೆಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ತೋರಿದರೂ ತಿಲಕರು ತಮ್ಮ ವಾಸ್ತವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯಾಗ್ರಹತಂತ್ರವು ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಫಲವಾಗದಿರಬಹುದೆಂದು ಅವರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸದಿರಲಿಲ್ಲ. 1920ರ ಜನವರಿ 18ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ತಿಲಕರು ಹೀಗೆಂದಿದ್ದರು:

    “Politics is a game of worldly people and not of sadhus, and instead of the maxim ‘Anger should be won over with love’, as preached by Buddha, I prefer to rely on the maxim of Srikrishna who said ‘I treat humans equally when they seek refuge in me’. ….Both methods are equally honest and righteous but one is more suited to this world than the other. Further explanation can be found in my ‘Gita-rahasya’.”

    1920ರ ಮೇ 27ರಂದು ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.

    1920ರ ಜುಲೈ 24ರಂದು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ತಿಲಕರ 64ನೇ ಜನ್ಮದಿನೋತ್ಸವ ಜರುಗಿತು. ಅದಾದ ಕೂಡಲೆ ಅವರು ಗಾಂಧಿಯವರೊಡನೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಾಗಿ ಮುಂಬಯಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಜುಲೈ 26ರ ವೇಳೆಗೆ ತೀವ್ರ ಜ್ವರಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದರು. ಜ್ವರವು ನ್ಯೂಮೋನಿಯಾಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತು. ಅದರಿಂದ ಅವರು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ಮಂಪರಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅರೆಪ್ರಜ್ಞಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯ ಕುರಿತೂ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತೂ ಮಾತನಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜುಲೈ 31 – ಆಗಸ್ಟ್ 1ರ  ನಡುರಾತ್ರಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ‘ತಿಲಕ್ ಯುಗ’ಕ್ಕೆ ಜವನಿಕೆ ಇಳಿಬಿದ್ದಿತು.

    ಲೋಕಮಾನ್ಯ

    ತಿಲಕರು ಲೋಕಮಾನ್ಯರೆನಿಸಿದುದು ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪರ ಹೋರಾಟದಂತಹ ಯಾವುದೋ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ. ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿಗುಣಗಳ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಲೋಕಮಾನ್ಯರಾಗಿಸಿದುದು.

    ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುವಾಗ ತಿಲಕರಲ್ಲಿ ಇದ್ದಷ್ಟು ನಾಯಕತ್ವಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದವರು ತೀರಾ ವಿರಳವೆನ್ನಬೇಕು. ಪ್ರಖರ ಸ್ವದೇಶೀ ಸಮರ್ಥಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರಿಂದ ಪಾನನಿರೋಧ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆ, ಸ್ವದೇಶೀ ಉದ್ಯಮಗಳು – ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಯೋಗದಾನ ಸಂದಿತು. ಜೆಮ್‍ಶೇಡ್‍ಜೀ ತಾತಾ ಸಂಸ್ಥಾಸಮೂಹದ ಔದ್ಯಮೀಕರಣಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಒತ್ತಾಸೆ ನೀಡಿದವರು ತಿಲಕರು.

    ತಿಲಕರಿಂದ ದೋಹದ ಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾಪರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೂ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು. ಸಾವರಕರರ ವಿದೇಶವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ಯಾಮ್‍ಜೀ ಕೃಷ್ಣವರ್ಮರ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದವರು ತಿಲಕರು. ಖಂಡಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣವನ್ನೂ ತಾವಾಗಿ ನೀಡಿದವರು ತಿಲಕರು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್‍ರಾಯ್ ಮತ್ತು ನಾ.ಸು. ಹರ್ಡೀಕರ್ ಅವರಿಗೆ ತಿಲಕರು ಹಣ ಕಳಿಸಿದರು. ಅಷ್ಟೇಕೆ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿನ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ ಮುನ್ನಡೆಯು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಲಿದೆಯೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೂ ತಿಲಕರು ದೊಡ್ಡ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು.

    ಹೀಗೆ ತಿಲಕರು ಲೋಕಮಾನ್ಯರೆನಿಸಿದುದು ಅವರ ಬಹುಮುಖ ಕಾರ್ಯವಂತಿಕೆಯಿಂದ.

    ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಂತೂ ತಿಲಕರ ಓಜಸ್ವಿತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನರಲ್ಲಿಯೆ ಅನ್ಯರಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದರೆ ಅತ್ಯುಕ್ತಿಯಾಗದು; ಅನಂತರದ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಂತಹ ನಾಯಕಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಭಾರತ ಕಂಡಿಲ್ಲ. ಡಾ. ಆರ್.ಪಿ. ಪರಾಂಜಪೆಯವರು ಉದ್ಗರಿಸಿದಂತೆ: “ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಿಲಕರು ದೇಶದ ಅನಭಿಷಿಕ್ತ ಸಮ್ರಾಟರೆನಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವಂತೂ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಶತ್ರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು. ಗಾಂಧಿಯವರಿಗಿಂತ  ಮೊದಲೇ ತಿಲಕರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೇಳಿರದ ಶ್ರದ್ಧೆ-ಭಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರು.”

    ತಿಲಕರು ಮೂಲತಃ ಜ್ಞಾನೋಪಾಸಕರು. ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಹತ್ತಾರು. ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದ ವೈಶಾಲ್ಯ ದಿಗ್‍ಭ್ರಮೆ ತರಿಸುವಂತಹದು. ಖಗೋಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನಿರಿಸಿಕೊಂಡು ರಾತ್ರಿ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಗ್ರಹ-ತಾರೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮಿತ್ರರೊಬ್ಬರು ಕ್ಲೇಶಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾಗ ತಿಲಕರು ಅದನ್ನು ಕೂಡಲೆ ಪರಿಹರಿಸಿದರು.

    ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ತಿಲಕರು ಬೋಧಕರಾಗಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಗ್ರಂಥಭಂಡಾರವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವರು ತಿಲಕರೇ – ಎಂಬ ಮಾತು ಜನಜನಿತವಾಗಿತ್ತು.

    ತಿಲಕರ ಪ್ರಕಟಿತ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಗ್ರಂಥಗಳು ಎರಡೇ. ಆದರೆ ನಾಲ್ಕಾರು ವಿಷಯಗಳ ಬಗೆಗೆ ಗ್ರಂಥರಚನೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಅವರಿಗಿತ್ತು. ರಾನಡೆ ಮಹಾಶಯರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮರಾಠಾ ಇತಿಹಾಸ ಗ್ರಂಥದ  ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ ಶಿವಾಜಿಯ ಸಮಗ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದರು.  ಹಿಂದೂಧರ್ಮದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಮಾಯಣಕಾಲಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಬಯಸಿದ್ದರು. ಶಾಂಕರದರ್ಶನ, ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನುಶಾಸ್ತ್ರ ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳ ಬಗೆಗೆ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅಹರ್ನಿಶಿ ರಾಜಕೀಯ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಬೇಕಾದುದರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವೀಯ ಆಸಕ್ತಿಯ ಈ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

    ಅತುಲ್ಯ ನಾಯಕತ್ವ

    ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸದ ಕಲ್ಪನಾಲೋಕದ ಬಗೆಗೆ ತಿಲಕರು ಉತ್ಸಾಹಿತರಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಸ್ವಭಾವದ ದ್ಯೋತಕವಾದ ಒಂದು ಘಟನೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ಒಮ್ಮೆ ಹಲವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಲ್ಲಾಪದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ತಗುಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಬಳಕೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ  ಏನು ಮಾಡಬಹುದು? – ಎಂಬ ವಿಚಾರ ನಡೆದಿತ್ತು. ಆಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ತಿಲಕರು ಒಂದೂ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಧೋತರವನ್ನು ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಬಿಗಿದು ಮಹಡಿಯಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ದುಮುಕಿಬಿಟ್ಟರು.

    ಒಳ್ಳೆಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡುಹೋಗುವುದು.

    ಅದೇಕೋ ಹಠವಾದಿಗಳೆಂಬ ಪ್ರಥೆ ತಿಲಕರ ಹೆಸರಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ತಮಗೆ ಪೂರ್ಣ ಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ನಡೆದಿದ್ದಾಗ ಅದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಂತವರು ತಿಲಕರು. ತಿಲಕರ ಆಪ್ತ ಸಹಕಾರಿ ಅಗರ್ಕರ್ ಅವರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಭೌತಿಕವಾದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಇದು ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಾಹಚರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ತಂದಿರಲಿಲ್ಲ.

    ತಿಲಕರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಮಾಜಸುಧಾರಣಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಬಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಸಾಹ ತಳೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ವಿದೇಶೀ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಎದುರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ಸಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ನಿಲವು ಅವರದು ಎಂದೂ ಒಂದು ವರ್ಗದವರಲ್ಲಿ ಅನಿಸಿಕೆ ಇದ್ದಿತು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತಿಲಕರು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು; ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ದಾಟಿದ ಮೇಲಷ್ಟೆ ವಿವಾಹ ನೆರವೇರಿಸಿದರು; ಹರಿಜನರ ಸಂಗಡಿಕೆ ಅವರಿಗೆ ಎಂದೂ ಸಮಸ್ಯೆ ಎನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ಸಮುದ್ರಯಾನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ವಿಧವಾವಿವಾಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪದೆ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೆನೆಯುವಾಗ ಅವರನ್ನು ಸುಧಾರಣಾವಿರೋಧಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲು ಕಾರಣ ಕಾಣದು.

    ಸಮರ್ಥ ನಾಯಕತ್ವದ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಪ್ರಯತ್ನಸಾತತ್ಯ. ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನೂ ಪಡಬಾರದ ಬವಣೆಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ತಿಲಕರು ಎಂದೂ ತಮ್ಮ ಧ್ಯೇಯದಿಂದ ವಿಚಲಿತರಾಗದೆ ಮರುಘಳಿಗೆಯೇ ಕಾರ್ಯದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸತೊಡಗುತ್ತಿದ್ದರು.

    ತಿಲಕರ ನಿಧನಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕಂಡಿದ್ದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶವಯಾತ್ರೆ ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿಯವರದಾಗಿತ್ತು (30-6-1917). ಆದರೆ ತಿಲಕರ ಶವಯಾತ್ರೆ ಆ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮರೆಸಿತು.

    “ತಾವು ತಮ್ಮ ದೇಶ ಮತ್ತು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬಿದ ಗುರಿಗೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿಯೇ ದುಡಿಯುವ ಸ್ವಾರ್ಥರಹಿತ ದೇಶಭಕ್ತನೊಬ್ಬ ಹೇಗಿರುವನೆಂಬ ಆದರ್ಶವನ್ನು ತಿಲಕರು ನಮಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.”

    ಹೀಗೆಂದು ಸಂಪಾದಕೀಯ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದವರು ಆ ದಿನಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರಖ್ಯಾತಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಸೋಷಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್’ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕ ಕೆ. ನಟರಾಜನ್.

    ‘ಭಾರತದ ಹೊಸ ಹುಟ್ಟಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿ’ ಎಂದು ತಿಲಕರನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿತು ದೂರದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಗಾರ್ಡಿಯನ್’ ಪತ್ರಿಕೆ.

    ತಿಲಕರನ್ನು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿಸಿದವು ಅವರ ಪ್ರಚಂಡ ಧೈರ್ಯ, ಉದಾರತೆ, ಸರಳತೆ, ಮನೋದಾಢ್ರ್ಯ, ಕೈಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆತ್ಯಂತಿಕ ತ್ಯಾಗವನ್ನೂ ಮಾಡುವ ಸಿದ್ಧತೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ ತಿಲಕರು ‘ಗೀತಾರಹಸ್ಯ’ದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿರುವ ನೈತಿಕ ಆದರ್ಶಕ್ಕೆ ತಿಲಕರೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆ ಎನಿಸದಿರದು.

    ತಿಲಕರ ಶಿಷ್ಯರೂ ನಿಕಟ ಅನುಯಾಯಿಯೂ ಆದ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಭಾಕರ ಖಾಡಿಲ್ಕರ್ ಕವನರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಈ ನುಡಿನಮನ ತಿಲಕರ ಗುಣೌನ್ನತ್ಯವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ:

    ಲೋಕೋದ್ಧಾರೇ ಪ್ರವೀಣಂ ತಿಲಕ ಸುಚರಿತಂ ಧ್ಯಾಯತೇ ತದ್ವರೇಣ್ಯಂ

    ಉದ್ದೀಪ್ತಂ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತ್ಯಾ ಜನಪದಹೃದಯಂ ಯಸ್ಯ ಕಾರಾನಿವಾಸೈಃ |

    ಬದ್ಧಾಕಾಂಕ್ಷಃ ಸ್ವರಾಜ್ಯೇ ಪರಿಣತವಚನಾ ಭಾರತೋ ಯಸ್ಯ ಜಾತಃ

    ದೃಶ್ಯೋ ಗೀತಾರಹಸ್ಯೇ ವಿಮಲಯತು ಗುರುರ್ನೋ ಧಿಯೋ ಲೋಕಮಾನ್ಯಃ ||

    “ಲೋಕೋದ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠತೆ ಗಳಿಸಿದ ತಿಲಕರ ಜೀವನವನ್ನು ಭಾರತದ ಅಖಿಲ ಜನತೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೆನೆಯುತ್ತದೆ. ಅವರ ಜೀವನವಿಡೀ ಜನತೆಯ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮುಡುಪಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಸೆರೆಮನೆಯ ವಾಸವು ಜನರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸಿತ್ತು. ಅವರ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಮಾತುಗಳಿಂದ ದೇಶದ ಜನರು ತಮ್ಮ ಸ್ವರಾಜ್ಯವೆಂಬ ಗುರಿಗೆ ಬದ್ಧಕಂಕಣರಾದರು. ‘ಗೀತಾರಹಸ್ಯ’ದಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಆ ಗುರುತಿಲಕರು ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿ.”

    ಸ್ವರಾಜ್ಯಾರಾಧಕ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್

  • ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಿತಗೊಳಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಿದೆವು; ಮುಂದೆ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಬೇಕೆಂದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಈಗ ಚಿಂತಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದೆ? ‘ಹೌದು’ ಎನ್ನುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ.

    ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ತಂದ ಆಪತ್ತಿನಿಂದಾಗಿ ಭೂಮಿ ತಿರುಗುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದೆಲ್ಲವೂ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಿತಗೊಂಡವು. ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕರ್ಕಶ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ಜೆಟ್ ವಿಮಾನಗಳ ಹಾರಾಟ ಇರಲಿಲ್ಲ. ರೈಲುಗಳು ತಮ್ಮ ನಿರಂತರ ಓಡಾಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದವು. ದೇಹದ ರಕ್ತನಾಳಗಳಂತಹ ಜಾಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರು ಮತ್ತಿತರ ವಾಹನಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಜನರು ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಜಾಗಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಓಡುವುದು ಬಿಡಿ, ನಡೆಯುವುದನ್ನು ಕೂಡ ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಗಾಳಿ ಶುದ್ಧವೂ ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಮಾಲಿನ್ಯವು ಬಹುತೇಕ ಇಲ್ಲವಾಗಿತ್ತು; ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾದ ಹೊಗೆಯ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿದ್ದ ಶುದ್ಧಗಾಳಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ದೇಶದ ನದಿಗಳ ನೀರು ಶುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು;

    ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳು ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತಮಗಿರುವ ಹಕ್ಕಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದವು; ನಿಸರ್ಗವು ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ವೈಭವವನ್ನು ಪುನಃ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯೆಂದರೆ ಹಿಮಾಲಯದ ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿತ ಶಿಖರಗಳು ದೂರದ ಪಂಜಾಬಿನ ಜಲಂಧರ್‍ನಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ದೃಶ್ಯವು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ ದಶಕಗಳೇ ಕಳೆದಿದ್ದವು.

    ಇದು ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವೇ ಇರಬಹುದಾದರೂ ಇದು ಮಾನವನ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ಷಣ ಎನ್ನಿಸದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಮತ್ತದರ ನೆನಪು ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾನವನ ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳ ಬೃಹದ್ ಯಂತ್ರವು ಒಮ್ಮೆ ನಿಲುಗಡೆಯಾದರೆ ಏನೆಲ್ಲ ಆಗಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಕಿರುನೋಟ ನಮಗೆಲ್ಲ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಚಕ್ರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದುದರ ಪರಿಣಾಮಪರಂಪರೆ ಏನೆಲ್ಲ ಆಗಬಹುದೆಂದು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕಿದ್ದರೆ ನಾವು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ’ ಯಾವುದು, ಅದು ಯಾವೆಲ್ಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

    ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನೈತಿಕತೆ

    ಎಸ್.ಕೆ. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ‘Rising technology and falling ethics’ (ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯ ಅವರೋಹಣ) ಎನ್ನುವ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: “ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಡೆ ಮತ್ತು ಯುಗವು, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಮಾನವನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಸುಧಾರಿತ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲ ರೂಪಕ, ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಮಾನವ-ನಿಸರ್ಗ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭವಿಷ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಗತಿಪರ ಮತ್ತು ಉದಾರ ಮನೋಭಾವ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರಮ ಸರಿಯೇ ಅಥವಾ ತಪ್ಪೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಲು ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ನಿಲ್ಲಬೇಕಿಲ್ಲ. ಮಾನವವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗದ ನಡುವಣ ನೈತಿಕತೆಗೆ ಹೊರತಾದ ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲಭೂತ ವಿವರಣೆಯು ಈ ಉನ್ನತ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ವಸ್ತು, ಗಾಳಿ, ನೀರು, ಸಮಯ, ದೂರ ಮುಂತಾದವುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಪಳಗಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಬಾಹ್ಯ ಭೌತಿಕಜೀವನದ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ತುಂಬ ಅನುಕೂಲ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ನಾವಿಂದು ಕಾಣುವ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ, ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮತ್ತು ಭಯ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದರ್ಪ-ಉದ್ಧಟತನಗಳತ್ತ ಚಲಿಸಿರುವುದೇ ಆಗಿದೆ.

    “ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ಕಡೆಗಿನ ಅನೈತಿಕತೆಗೆ ಮನುಷ್ಯನು ನಿಸರ್ಗದಿಂದ ಪರಕೀಯನಾಗಿರುವುದೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದಾದರೆ, ಅದೇ ಪರಕೀಯತೆಯು ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕೂಡ ಹೇಳಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ, ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ, ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧದ ಜಾಲಗಳು, ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಯಂತ್ರದಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗುರಿಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮ್ಯಾನೇಜ್‍ಮೆಂಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥಾಜಾಲವು ಇಂದು ಮನಸ್ಸುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಒಂದಾಗುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ರಹಸ್ಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳು ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ; ಅವೆಲ್ಲವುಗಳ ಗುರಿ ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಓಟದ ವೇಗವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲವಾಗಿ ನೈತಿಕತೆಯ ಭಾವನೆಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತಹೋಗುತ್ತವೆ; ಆ ಭಾವನೆಗಳು ಮೃದು ಮತ್ತು ಅಪ್ರಯೋಜಕ ಎಂಬಂತೆ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಸರ್ಗವನ್ನು ಒಂದು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಸಲಕರಣೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಮನುಷ್ಯನು ಕ್ರಮೇಣ ಈ ಚಾಣಾಕ್ಷವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕಕೇಂದ್ರಿತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

    “ಒಂದು ಉಪಕರಣ ಎನ್ನುವ ಹಂತದಿಂದ ಇದು ಯಂತ್ರದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇರುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿಂದ ಗಣಕೀಕರಣ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್) ಹಾಗೂ ಚಿಪ್ – ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ಮಾನವಜನಾಂಗದ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನೇ ಕಸಿಯುತ್ತಹೋಗುತ್ತದೆ.”

    ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೊಳ್ಳುಬಾಕತನಗಳ ವೇಗದ ವಿವೇಚನಾರಹಿತ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.

    ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‍ನ ಹಾವಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತಡೆ ಬಿತ್ತು. ನದಿಯ ನೀರು ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಶುದ್ಧವಾದವು; ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಮನೆಯವರು ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಬೆಚ್ಚನೆಯ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಮೂಲಭೂತ ಆವಶ್ಯಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಲವು ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೊಳ್ಳುಬಾಕತನವೇ ಮುಖ್ಯವಾದ ಜೀವನ ಅಲ್ಲದೆಯೂ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಜನರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಈಗ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ನಡುವೆ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಮಾತು ಹೀಗಿದೆ: “ನಿನಗೆ ಹೊರಗಡೆ (ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ) ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಾಗ ನೀನು ಒಳಗಡೆ (ಅಂತರಂಗದ ಜೀವನಕ್ಕೆ) ಹೋಗುತ್ತೀ.” ಇದು ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆಯ ಸಾರವಾದ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ: “ಕೇವಲ ಹೊರಗಡೆ ಸುತ್ತುತ್ತ ಇರುವುದಲ್ಲ; ಒಳಗಿನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೂಡ ನಡೆಸು.”

    ಕರಾಳ ಮುಖಗಳ ಅನಾವರಣ

    ಜಗತ್ತು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಈಚಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅವರೋಹಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ ಕೂಡ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಜಗತ್ತಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಚಕ್ರ ನಿಂತುಹೋಯಿತು. ಉದ್ಯೋಗಗಳು ನಷ್ಟವಾದವು; ಹಲವರಿಗೆ ಸಂಬಳವೇ ಬಾಕಿ ಆಯಿತು; ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಬೆಳೆಯಿತು. ಜನ ತಮ್ಮ ತುತ್ತನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ ನಗರಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ವಾಪಸಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುವುದು ನಿಜ; ಮತ್ತು ಭಾರತದಂತಹ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ ದೇಶವನ್ನು ಅವು ಬಾಧಿಸದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

    ಲೇಖಕ ಚಿಲ್ಲಿ ಲಿಮ್ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ‘Dare to Fail’ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಒಳನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಾತು ಹೀಗಿದೆ: “ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಅದರಿಂದ ದೂರ ಸರಿದರೆ ಅಲ್ಲೊಂದು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ಅದೊಂದು ಅವಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.”

    ಭಾರತದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಪದ್ಧತಿಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೊಸತರ ಹುಡುಕಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತ ಬಂದಿತ್ತು. ಗುರುಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಕಲಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ನಡತೆ ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಜೀವನವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗ ಶಿಕ್ಷಣವು ಒಂದು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹೇಗೆ ಹಣ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಕೊಳ್ಳುಬಾಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಸುವುದೇ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉದ್ದೇಶವಾದಂತಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಾವು ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತ (ಸ್ವಾರ್ಥಿ) ಮತ್ತು ಭೌತಿಕವಾದ ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

    ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತದರ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮಾನದಂಡವು ನಗರಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ರಸ್ತೆ, ಆರೋಗ್ಯಸೇವೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲ ಮೂಲಭೂತ ಸವಲತ್ತುಗಳು ನಗರಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿವೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಗಳು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ನಗರಗಳತ್ತ ವಲಸೆಹೋದವು; ನಗರಗಳಿಂದ ಮಹಾನಗರಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರ(ಮೆಟ್ರೋ)ಗಳಿಂದ ವಿದೇಶಗಳತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿದವು. ಅದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದೆಡೆ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಖಾಲಿಯಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಜನದಟ್ಟಣೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಜೀವನ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಗಿರಣಿಯ ಓಟದಂತಿದೆ; ವಾಸ್ತವದಿಂದ ಕಡಿದುಕೊಂಡು ಕೃತಕವಾಗುತ್ತಿದೆ; ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಟೊಳ್ಳು (hollow) ಎನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳೇ ಇಲ್ಲ. ಹಿಂದುಳಿದ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾದ ಜಾಗತೀಕರಣವು ಈಗ ತನ್ನ ಕರಾಳಮುಖಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ಆಚರಣೆಗೆ ಬಂದಿರುವ ಜಾಗತೀಕರಣವು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಹೊಸ ಅವತಾರವಲ್ಲದೆ ಬೇರೇನೂ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಈಗ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆ; ಪುಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ ಈಗ ಹಿಂದುಳಿದ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷತನದಿಂದ ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ಶೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಈ ವಿಷಮ ವೃತ್ತದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

    ಅದ್ವಿತೀಯ ಭಾರತ

    ಆದ್ದರಿಂದ ಇಡೀ ಜಗತ್ತೇ ಒಂದು ನಿಲುಗಡೆಗೆ ಬಂದು ‘ಮುಂದೇನು? ಇನ್ನು ಎತ್ತ ಸಾಗಬೇಕು? – ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಭಾರತ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ-ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದೆ?

    ‘ಹೌದು’ ಎನ್ನುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ; ಭಾರತ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಏಕೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಭಾರತದ ಬಳಿ ಮಾತ್ರ ಇವೆ. ಒಂದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ ಅನುಭವವನ್ನು ಈ ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಭಾರತವು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಅದ್ವಿತೀಯವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಈ ವೈಶ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯ ಜೀವನಾನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಿರಿದುಗೊಳಿಸಿವೆ; ಹೀಗಿರುವಾಗ ಮಾನವಜನಾಂಗವು ತನ್ನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಜನಾಂಗ, ಮತ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೀವಿಸಬೇಕಿದ್ದರೆ ಭಾರತದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಲೇಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ವಿವಿಧತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ರಕ್ತದಲ್ಲೇ ಇದೆ; ವಿವಿಧತೆಯನ್ನು ನಾವು ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದ ಪೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದೇವೆ; ಮಾನವಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತ ನಮ್ಮ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ನಾವು ಬದುಕಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಸುದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನಕ್ಕೂ ಬಂದಿದೆ; ಅನುಭವಕ್ಕೂ ಬಂದಿದೆ.

    ಭೌತಿಕಸಂಪತ್ತಿನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಅನುಭವಿಸಿದೆ; ಆರಂಭದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 1700ರವರೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ವಹಿವಾಟಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಭಾರತದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಜನ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇತಿಹಾಸ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿದೇಶೀ ನೆಲಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರನ್ನು ಶೋಷಿಸುವುದು, ಅವರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಅವರನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯರು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು; ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಜೀವನವಿಧಾನವನ್ನು ಆ ದೇಶಗಳ ಜನರ ಮುಂದಿಟ್ಟರು; ತಾವು ಹೋದಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಇದನ್ನೇ ಮಾಡಿದರು. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ನಮ್ಮ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಇದು ನಮಗೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕುಟುಂಬದಂತೆ ನೋಡಲು ಕಲಿಸಿದೆ (ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಮ್). ನಾವು ಯಾವ ಕಡೆಗೆಲ್ಲ ಹೋಗಿದ್ದೇವೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹಬ್ಬಿಸಿದ್ದೇವೆ.

    ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಂದು ದರ್ಶನ (ಮುನ್ನೋಟ), ತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಾನುಭವಗಳು ಇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

    ಮೇಲೆ ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನೀಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು.

    ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ತಂದಿಟ್ಟ ಅನಾಹುತದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಬಳಿಕ ತನ್ನ ವಿಶಾಲ ಅನುಭವ, ಮಾನವನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತರುವಂತಹ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.

    ಭಾರತವು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಆಚೆಗೆ ನೋಡುತ್ತ  ಬಂದಿದೆ. ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಕಲ್ಯಾಣದ ಕಡೆಗೆ ಅದು ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೆಟ್ಟಿದೆ. ‘ಆತ್ಮನೋ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಜಗತ್ ಹಿತಾಯ ಚ’ (ತನ್ನ ಮೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ) ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

    ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು

    ‘ಸ್ವದೇಶ್, ಸಮಾಜ್, ಗುರುವರ್ಯ’ ಎನ್ನುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ರಬೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: “ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ನಾವು ಏನಾಗಿದ್ದೇವೋ ಅದು ಆಗಬೇಕು.” ಇಲ್ಲಿ ‘ನಾವು’ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಅಸ್ಮಿತೆ ಅಥÀವಾ ಅನನ್ಯತೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಉತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪದವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿರುವ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ, ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ, ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ, ವಿಭಿನ್ನ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಜನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮದೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಜನ ಹಲವು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.

    ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ‘ಏಕಂ ಸತ್ ವಿಪ್ರಾಃ ಬಹುಧಾ ವದಂತಿ, (ಇರುವುದೊಂದೇ ಸತ್ಯ. ಅದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹಲವು ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಆ ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ತಲಪಬಹುದು). ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ವಿವಿಧತೆಯನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಎಂದು ನೋಡುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ವಿವಿಧತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದೇ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಮೂಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು. ಮೂರನೆಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆತ್ಮವೂ ಪರಮಾತ್ಮನ ಒಂದು ಭಾಗ; ಮತ್ತು ತನ್ನ ಒಳಗಿರುವ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಕಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವುದು ಮಾನವ ಜೀವಿತದ ಗುರಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು. ಇನ್ನು ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಪರಮಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗ ಒಂದೇ ಆಗಬೇಕಿಲ್ಲ; ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಸಕ್ತಿ, ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅದು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಸೇರುವ ಎಲ್ಲರ ದಾರಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಆ ಪರಮೋಚ್ಚ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವುದು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆಗಿರಬೇಕು. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ನಾಲ್ಕು ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಅಸ್ಮಿತೆಯು ಎಲ್ಲ ಭಾರತವಾಸಿಗಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಧರಿಸಿದ ಅಸ್ಮಿತೆಯು ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

    ಈಗಲೂ ಶೇಕಡಾ 60ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರತೀಯ ಬದುಕು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಈ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮವಾಗೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ರಸ್ತೆಗಳಿಲ್ಲ; ಗುಣಮಟ್ಟ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ; ಒಳ್ಳೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸವಲತ್ತಿಲ್ಲ; ಹಾಗೂ ಯುವಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದೆಂದರೆ ಹಿಂದುಳಿದವರು ಆಗಿರುವುದೆಂದೇ ಅರ್ಥ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ, ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು ಹಾಗೂ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಇದ್ದವರು ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದರು.

    ನಿಚ್ಚಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಅವಕಾಶಗಳು ಆದರೆ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ಸಮಯದಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಅಲ್ಲಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳು ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿವೆ; ಸಂಚಾರ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಕೂಡ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೆ ಜನ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವುದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡಬಹುದು. ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‍ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನ ನಗರಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ತಮ್ಮ ಮನೆಯವರನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಊರನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಮರಳಿದವರಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನ ವಿದ್ಯಾವಂತ ವರ್ಗದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಆ ರೀತಿ ಮರಳಿದವರಲ್ಲಿ ಶೇ.40ರಷ್ಟಾದರೂ ಜನ ಅಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

    ಇಂದಿನ ವಿದ್ಯಾವಂತ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸತರ ಹುಡುಕಾಟ (ಸಂಶೋಧನೆ) ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಶೀಲತೆಗಳ ಕೊರತೆ ಎದ್ದುಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು. ಹೊಸ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಂದಿಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರ, ಪ್ರದರ್ಶನ-ಮಾರಾಟ, ತರಬೇತಿ ಮುಂತಾಗಿ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಗ್ರಾಮೀಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ-ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬಹುದು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾದ ಸರಣಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಮುದಾಯಿಕ (ಕ್ಲಸ್ಟರ್) ಗ್ರಾಮವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಬಲ್ಲದು. ಅವರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಲಪಲು ಸಾಧ್ಯ. ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ ಯುವಜನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ಒದಗಿಸಲು ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಉಬರ್ ಮತ್ತು ಓಲಾದಂತಹ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಆಪರೇಟರ್‍ಗಳು ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದ ಅನುಕೂಲಕರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅದಲ್ಲದೆ ಅವರು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶವನ್ನು ಕೂಡ ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೆಲ್ಲವೂ ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ.

    ಸಾವಯವ ಆಹಾರಪದಾರ್ಥಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಈಗ ಬಲವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ; ಆದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಜನರಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜಾಗೃತಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಬಳಕೆದಾರರು ತಾವು ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರಪದಾರ್ಥಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

    ಆದ್ದರಿಂದ ಆಸಕ್ತರಾದ ಯುವಜನರು ಸಾವಯವ ಆಹಾರದ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಮತ್ತು ಈ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಂಘಟಿತವಾದ ಬೇಡಿಕೆ-ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಆ ಮೂಲಕ ಪರಸ್ಪರ ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವೆಸಗಬಹುದು; ಮತ್ತು ಸಮತೋಲಿತ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು. ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಮನೆಮನೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿಕನ ಅಂಗಳದಿಂದ ಪದಾರ್ಥಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಿಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅದರಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಅದು ಗ್ರಾಹಕಸ್ನೇಹಿಯೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಇರುವ ಕಾರಣ ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿನ ಅಂತಹ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬಲ್ಲದು. ದೇಸೀ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ; ಭಾರತದ ದೇಸೀ ತಳಿಯ ದನಗಳ ಹಾಲು ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಜನರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ನಗರದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಯ ದೇಸೀ ಹಾಲನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬೇಡಿಕೆ-ಪೂರೈಕೆಯ ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಕೂಡ ಸಾಕಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.

    ದೇಶದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ (ಎಂಎಸ್‍ಎಂಇ) ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ತ್ವವಿರುತ್ತದೆ; ಇತರ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಡಮೆ ಬಂಡವಾಳದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ಜಾಸ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ನಿರಂತರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ, ಕಡಮೆ ದರದ ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲ, ತೆರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ಮತ್ತಿತರ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಜನರ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಸಬಲ್ಲವು.

    ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಚೀಣಾ ಪ್ರಭಾವ

    ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಚೀಣಾದ ಪ್ರಭಾವ ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ. ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‍ನ ಪಿಡುಗು ಮತ್ತದರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಡುವೆ ಚೀಣಾದ ಸರಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಗತ್ತಿನ ಹಸಿವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಡಿತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ; ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅಂತಹ ಒಂದು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಚೀಣಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಕರೆ ಈಗ ಯಾರಿಂದಲಾದರೂ ಬಂದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಿಗುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ನಾವು ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯ; ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿದೆ; ಚೀಣಾದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಬೇಡಿಕೆ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಅವು ಕಡಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದೇ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇದೊಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮರ.

    ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಡೆದರೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ; ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಚೀಣಾ ಜೊತೆಗಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಅದು ನಿಜವಾದರೆ, ಚೀಣಾದಂಥದೇ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿರುವ ಭಾರತವು ಆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬದಲಿ ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಬಹುದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನಾವು ಬಳಸಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ; ದೇಶದ ರಫ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ; ಆ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ರಫ್ತು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕು. ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಕಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಭಾರತದ ಜನ ಈ ಸವಾಲನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಿದ್ದಾರೆ.

    ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯೋಗದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶೀ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಅತ್ಯವಶ್ಯ. ‘ಒಂದು ಗಾತ್ರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ’ ಎನ್ನುವ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಧೋರಣೆಯು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ವ್ಯಾಪಾರವು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆದ್ಯತೆಗಳು, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಕಾರಣ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೇರಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ವೀಕೃತವೂ ಪೂರಕವೂ ಸಹಕಾರಿಯೂ ಆದ ಆರ್ಥಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಅದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ ಕಡಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನನಿರ್ವಹಣೆಯ ವೆಚ್ಚ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಮೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜೀವನವು ಸಾಧ್ಯ. ಹೀಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಕಡಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಜನ ತಮ್ಮವರೊಂದಿಗೆ ಜೀವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

    ಸ್ವದೇಶೀ ಸಮಾಜ

    ಇದೆಲ್ಲ ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರಬಾರದು. ಸಮಾಜದ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆತಾಗ ದೂರಗಾಮಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪೂರ್ಣವೂ ಸಮಗ್ರವೂ ಆದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಇಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗುವುದನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಮೆ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಸಮಾಜವು ಶಕ್ತವಾಗಬೇಕು. ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಬೇಕು. ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಸ್ವದೇಶೀ ಸಮಾಜ ಎಂದರೆ ಇದೇ. ಸರ್ಕಾರದ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಮೆ ಅವಲಂಬಿತವಾದ ಸಮಾಜವೇ ‘ಸ್ವದೇಶೀ ಸಮಾಜ’ವಾಗಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಅದು ಭಾರತದ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.

    ಭಾರತದಲ್ಲೀಗ ಹೊಸ ಶಿಕ್ಷಣನೀತಿಯು ಸಿದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ವಿಚಾರವಿನಿಮಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರ ಅದನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ಣರೂಪದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಅದರಲ್ಲಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಬಳಿಕ ಬಹುಬೇಗ ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಅದು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡಾಗ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಒಂದು ತಲೆಮಾರು ರೂಪಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಆ ತಲೆಮಾರು ಭಾರತೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಲಿದೆ; ಅಂತಹ ಜನ ಸಮುದಾಯವು ನಮ್ಮ ಶ್ರಮಿಕವರ್ಗವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬಂದಾಗ ಪೂರ್ಣರೂಪದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನಾವು ಇಂದಿಗಿಂತ ಹತ್ತಿರ ಆಗಲಿದ್ದೇವೆ.

    ಭಾರತೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

    ಭೌತಿಕಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಮಾನಹಂಚಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ದೈವಿಕಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು ಯಶಸ್ಸಿನ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಎನ್ನುವುದು ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದಲೂ ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮದ (ಮತ ಅಲ್ಲ) ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಅದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ‘ಯತೋ„ಭ್ಯುದಯ ನಿಃಶ್ರೇಯಸಸಿದ್ಧಿಃ ಸ ಧರ್ಮಃ’ (ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭೌತಿಕಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ) ಎಂಬುದಾಗಿ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಾನವಜೀವಿಯೂ ಅಂತಹ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜೀವನವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

    ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರಿವು ಮೂಡಿದಾಗ ಇಡೀ ಸಮಾಜದ ಕಲ್ಯಾಣವು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ ಅಥವಾ ಧರ್ಮ ಎಂದುಕೊಂಡು ಅವರು ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಸಮಾಜದ  ಒಟ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಅಥವಾ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಉನ್ನತಿಯ ಬಗೆಗೂ ಅದು ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಆತನ ಪಾಲು ದೊರೆಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

    ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ ವಿದೇಶೀ ಮೂಲದ ಶಿಷ್ಯೆ ಸೋದರಿ ನಿವೇದಿತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: “ಒಂದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಜನ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸಂಬಳವನ್ನು ತಾವೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದಲ್ಲಿ ಅದರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಹಣವೇ ಬಂಡವಾಳವಾಗಿ ಸಮಾಜವು ಶ್ರೀಮಂತವೂ ಸಮೃದ್ಧವೂ ಆಗುತ್ತದೆ; ಆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಶ್ರೀಮಂತನೂ ಸಮೃದ್ಧನೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಸಮಾಜದ ಚಿತ್ರವೇ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಜನ ತಾವು ಗಳಿಸಿದ ಸಂಬಳವನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೊಡದೆ ಪೂರ್ತಿ ಸ್ವಂತಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಸಮಾಜದ ಕೇವಲ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ಜನ ಶ್ರೀಮಂತರು ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧರಾಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಸಮಾಜ ಬಡತನದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.”

    ಹೀಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಸಮಾಜವನ್ನು ತನ್ನದೆಂದು ತಿಳಿದು, ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳೆಂದು ಪರಿಭಾವಿಸಿ, ತನ್ನ ಗಳಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮರಳಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ‘ಧರ್ಮಕಾರ್ಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

    ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ, ಒಂದು ಸಮಾಜವಾಗಿ ನಾವು ಎಂದೂ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾದ ಸಮಾಜವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಒಟ್ಟುಮಾಡಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಂಡವಾಳದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಆ ಮೂಲಕ ಧರ್ಮವು ಇಡೀ ಸಮಾಜವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಇರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

    ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಯಾವ ರೀತಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ ಇತರರು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಮುಂದೆ ಏನನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತಾರೋ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನ ಅದೇ ರೀತಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂದು ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆ ಮಾತು ಹೀಗಿದೆ:

    ಯದ್ಯದಾಚರತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ತತ್ತದೇವೇತರೋ ಜನಃ |

    ಸ ಯತ್ಪ್ರಮಾಣಂ ಕುರುತೇ ಲೋಕಸ್ತದನುವರ್ತತೇ||

    ಇದುವರೆಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚಂಡ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಹು-ಆಯಾಮದ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರವಾದ ಬೃಹದ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಚಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ತಂದ ಸಂಕಷ್ಟವು ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಇಂತಹ ಒಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕೂಡ ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದೆ; ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮಗೆ ಸೇರಿದ್ದು.

    ಅನು: ಎಚ್. ಮಂಜುನಾಥ ಭಟ್

    ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ

  • ಸಮರ್ಥ ಭಾರತವನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕಾದರೆ ಅಂತಹ ಭಾರತದ ಚಿತ್ರ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಕನಸನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು, ಗಾಂಧಿಯವರು (ಈ ಕುರಿತು ‘ಮೇರೇ ಸಪ್ನೋಂ ಕಾ ಭಾರತ್’ ಎಂಬ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪುಸ್ತಕವಿದೆ.) ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮಹಾಪುರುಷರು ಬೇರೆಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬಗೆಗಿನ ತಮ್ಮತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

    ಸಮರ್ಥ ಭಾರತವೆಂದರೆ ಅದು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಏಕಾತ್ಮ ಭಾರತ. ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಭಾಷೆಗಳು, ಮತ ಪಂಥ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಹೀಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ದೇಶ ಭಾರತ. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾಗಿವೆ. 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರವೂ ದೇಶದ ಏಕಾತ್ಮತೆ, ಐಕಮತ್ಯಕ್ಕೆ ಸವಾಲಾಗುವ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಎದುರಿಸಿದೆ. ನಮ್ಮ ಜನರಲ್ಲಿರುವ ಆಂತರಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ, ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಶ್ರಮದ ಫಲವಾಗಿಯೋ ಅಥವಾ ಸಂಕಟದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದಂತಹವರ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದಾಗಿಯೋ ಭಾರತ ಇಂದಿಗೂ ಏಕಾತ್ಮವಾಗಿ, ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಇದು ಹೀಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆಂದು ಆಶಿಸೋಣ.

    ಐದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಮೀರಿ ಹರಿದುಬಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ಪರಂಪರೆ, ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೋಷಗಳು, ಕಳಂಕಗಳು ಆಗೀಗ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಇದು ಯಾವುದೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹದ್ದೇ ಆಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಅಥವಾ ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕಬಲ್ಲ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಬಲ್ಲ ಒಂದು ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕಾದರೆ ನಮ್ಮ ಜನರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ತುಂಬಬೇಕು. ದೇಶದ ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದು ಸಮಾಜದ ಜನರ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಸಮಾಜ-ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿರುವ ಉದಾತ್ತತೆಯಲ್ಲಿ. ಸಶಕ್ತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಭಾಗವೂ ಇದೆ. ಭಾಷೆ, ಮತ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದು ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಬಲ, ಸೈನ್ಯದ ಬಲ, ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಲ, ಶಿಕ್ಷಣ – ಇವುಗಳಿಂದ ಸಶಕ್ತ ಭಾರತ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಸಮಾಜ ಒಂದಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಎದುರಾದ ಸವಾಲನ್ನು, ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ, ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳನ್ನು ನಾವು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಭಾರತ, ಸಶಕ್ತ ಭಾರತ, ಸಂಘಟಿತ ಭಾರತ, ಏಕಾತ್ಮ ಭಾರತ – ಇವು ಸಮರ್ಥ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಡಿಗಲ್ಲುಗಳು.

    ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದರು. ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ ಎಂದರೆ ಸ್ವಾವಲಂಬೀ ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣ ಭಾರತ. ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿದ್ದರೂ ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣತೆ ಅದನ್ನು ಮೀರಿರುವಂತಹದ್ದು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದದ್ದು.

    ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತಳಹದಿ

    ನನಗೆ ನಾನೇ ಹೊರೆಯಾಗದಂತೆ, ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ನಾನು ಹೊರೆಯಾಗದಂತೆ ಇರುವುದು ಹೇಗೆ? ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಯಾಮವೂ ಅಡಗಿದೆ. ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ನಾನು ಭಾರವಾದಾಗ ಆ ಮನೆ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತದೆ. ಅದು ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ, ನನ್ನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ, ನನ್ನ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ, ಸೃಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವವನಾದಾಗ ನಾನು ನನಗೆ ಭಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ನಾಡಿಗೆ ಭಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ನಾನೇ ಭಾರವಾಗದಂತೆ ಇರಬೇಕಾದರೆ, ನನ್ನೊಳಗಿನ ಚೇತನವನ್ನು ನಾನು ಜಾಗೃತವಾಗಿಡಬೇಕು. ನನ್ನೊಳಗೆ ಆ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನೂ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ನಾನು ಪುಟಿದೇಳಬೇಕು. ನನ್ನೊಳಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಹರವನ್ನು ಹರಡಬೇಕು. ಆಗ ನಾನು ಸಮರ್ಥನಾಗುತ್ತೇನೆ. ಇದೇ ಮಾತು ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ದೇಶಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

    ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪುರುಷ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯಿದೆ. ಪುರುಷಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ‘ಸಹಸ್ರಶೀರ್ಷಾ ಪುರುಷಃ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ಸಹಸ್ರಪಾತ್’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಪುರುಷನ ಕಲ್ಪನೆ ಇರುವುದು, ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರ ಒಬ್ಬ ಪರುಷನಂತೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಕಾಲ ಮೇಲೆ ನಿಂತಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವನನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಆಗ ಆತ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ವಿವೇಚಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ವಾಣಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಹವನನ್ನು ಸಮರ್ಥ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎನ್ನಬಹುದು.

    ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರ ಸದಾ ಕಾಲದ ಇಚ್ಛೆ. ಇದು ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನೂ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಎದುರು ಕೈನೀಡಬೇಕಾದಾಗ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯಬೇಕಾದಾಗ ಮನುಷ್ಯ ಕುಗ್ಗುತ್ತಾನೆ. ನಡೆಯಲು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ನಾವು ಕೈಹಿಡಿಯಲು ಹೋದಾಗ ‘ಬೇಡ ಬೇಡ, ನಾನು ನಡೆಯುತ್ತೇನೆ, ಹತ್ತುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ನಾನು ನನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ನನಗೇ ಹೊರೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಂತಹವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲೆ, ನಡೆಯಬಲ್ಲೆ, ಹತ್ತಬಲ್ಲೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಸದಾಕಾಲ ಪ್ರಯತ್ತಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ಸಹಜ ಸ್ವಭಾವ.

    ಮನುಷ್ಯನಂತೆಯೇ ಒಂದು ಸಮಾಜ, ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಕೂಡಾ ಹೀಗೆ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯೂ ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣವೂ ಆಗಿರಬೇಕು. ಇದೇ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆ. ಭರ ಎಂದರೆ ಭರಿಸುವಂತಹದ್ದು, ತುಂಬುವಂತಹದ್ದು ಎಂದರ್ಥ. ನಿರ್ಭರ ಎಂದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತುಂಬುವಂತಹದ್ದು. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರವಾಗಲು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಸಂಘಟನೆ, ಸಶಕ್ತತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

    ಸಮಸಾಮಯಿಕ ಚಿಂತನೆ

    ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮೋದಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಮನುಸ್ಮøತಿಯ ‘ಸರ್ವಂ ಆತ್ಮವಶಂ ಸುಖಮ್’ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಸರ್ವಂ ಪರವಶಂ ದುಃಖಮ್, ಸರ್ವಂ ಆತ್ಮವಶಂ ಸುಖಮ್’ ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಚೀನೋಕ್ತಿ. ಅಂದರೆ ಯಾವುದು ಪರಾಧೀನವಾಗಿದೆಯೋ ಅದು ದುಃಖವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಯಾವುದು ಸ್ವಾಧೀನವಾಗಿರುತ್ತದೋ ಅದು ಸುಖವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಪರಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಪರಾಧೀನತೆ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣ; ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನತೆ ಸುಖಕ್ಕೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಾಗುತ್ತವೆ – ಎಂಬ ಮನುಸ್ಮøತಿಯ ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿದೆ.

    ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಶ ಆತ್ಮವಶವಾಗಬೇಕು. ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಾನಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ ಯಾವಾಗ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಬಹುದು? ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಆವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ನಾವೇ ಪೂರೈಸಿಕೊಂಡು ನಿಲ್ಲುವಂತಾದಾಗ ನಾವು ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ನಮಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಮನೋರಂಜನೆ, ಉಪಭೋಗದ ವಸ್ತುಗಳಿಗಾಗಿ ನಾವು ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ವಿಶೇಷವೆನಿಸದು. ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆ ಎಂದರೆ ಹೊರಗಿನ ಎಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚುವುದು ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಜೀವನಾವಶ್ಯಕ ವಸ್ತುಗಳಿಗಾಗಿ ಕೈಯೊಡ್ಡಬಾರದು. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜೀವನಾವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಯಾವುವು? ಆಧುನಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅನ್ನದ ಭದ್ರತೆ. ನಮ್ಮ ಬೆಳೆಯನ್ನು ನಾವೇ ಬೆಳೆಯಬೇಕು. ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗುವುದು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆಯ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಭಾಗ.

    ನಾವು ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣರೂ, ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳೂ, ಆತ್ಮನಿರ್ಭರರೂ ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೂಲಾವಶ್ಯಕಗಳಾದ ಸಂಗತಿಗಳು ಅನ್ನ, ಅರಿವು, ಬಟ್ಟೆ, ವಸತಿ, ಔಷಧಿ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು. ನಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಬೇಕು, ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು. ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತಹ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಬೆಳೆಯಬೇಕು. ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿವೆ. ಹಲವು ವರ್ಷ ಹಿಂದೆ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಪಾಲಿಸಿ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ‘ಅನ್ನಂ ಬಹು ಕುರ್ವೀತ’ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಬಹುದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಆ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಹೊತ್ತಿನ ಊಟವನ್ನು ಕೊಡುವಂತಾಗಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅನ್ನದಾನವನ್ನು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಆಂದೋಲನದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು.

    ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಕ್ರಮಗಳು

    ಇನ್ನೊಂದು ಆವಶ್ಯಕತೆ ಔಷಧಿ. ಕೊರೋನಾ ಸಂಕಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಭಾರತ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಕ್ಲೋರೋಕ್ವಿನ್, ಪ್ಯಾರಸೆಟಮಾಲ್‍ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ನಾವು ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾದ ಸನ್ನಿವೇಶವೂ ಎದುರಾಯಿತು. (ಉದಾ: ಪಿಪಿಇ – ಪರ್ಸನಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಎಕ್ವಿಪ್‍ಮೆಂಟ್, ವೆಂಟಿಲೇಟರ್‍ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ). ಆದರೆ ಕಳೆದ ಎರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂಕಟದ ಪರಿಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜನತೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಒಂದಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಇಂತಹ ಅನೇಕ ವಿಕ್ರಮಗಳು ಇತಿಹಾಸಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಾವು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದವುಗಳು. ಒಂದು ಸಂಕಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್, ಜಪಾನ್, ಜರ್ಮನಿ, ಬ್ರಿಟನ್ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡವು ಎಂಬ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಕೊರೋನಾ ಸಂಕಟವನ್ನು ಭಾರತದ ಜನತೆ, ಸಮಾಜ, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ನೇತೃತ್ವ ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸಿತು ಎಂಬ ಉದ್ಬೋಧಕ ಸಂಗತಿಗಳು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಆನಂದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತುಂಬುವ ಸಂಗತಿಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿವೆ.

    ಹಾಲು, ಹಣ್ಣು, ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾವು ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು. ಇದು ಕೇವಲ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲ್ಲ. ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿಗೂ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಪೂರ್ಣ ಹಾಲು ಸಿಗುವುದು ಹೇಗೆ? ಇದಕ್ಕಾಗಿ ‘ಕ್ಷೀರ ಕ್ರಾಂತಿ’ ಎಂಬ ಪ್ರಯತ್ನ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ನಡೆದಿದೆ. ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ದೇಶದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ದೇಸೀ ಗೋತಳಿಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ, ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಹಾಲನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಾವು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗುತ್ತೇವೆ.

    ಭಾರತ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರವಾಗುವ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಗ್ರಾಮಭಾರತವನ್ನು ಸಶಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು. ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಹಳ್ಳಿ ಜೀವನವನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಗಮನವೂ ಅಗತ್ಯ. ಗ್ರಾಮಜೀವನ ಸಶಕ್ತಗೊಂಡಾಗ ಕೃಷಿ, ಗ್ರಾಮಕೈಗಾರಿಕೆ, ಕುಶಲಕೆಲಸ ಮುಂತಾದವು ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವಿಕಸಿತಗೊಂಡು ಭಾರತವನ್ನು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿರುವ ವಲಸೆಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಕಟವನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಹರಿಸುವ ಉಪಾಯ ಅದೇ. ತನ್ನ ಪರಿಸರದಲ್ಲೇ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಬದುಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದಾಗ ನಮ್ಮ ಜನ ದೂರದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಗುಳೆಯೆದ್ದು ಕೊಳಚೆಪ್ರದೇಶದ ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಬೇಕಾದ ದುಃಸ್ಥಿತಿ ಬಾರದು.

    ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಸಂದೇಶ

    ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಒಂದು ಯುವಕರ ಅಧಿವೇಶನಕ್ಕೆ ಡಾ. ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಅವರು ಒಂದು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು. ಒಂದು, ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ. 350 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಆಹಾರಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಂತಾಗಬೇಕು. ಎರಡು, ನಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ನಾವೇ ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕು. ಭಾರತ Energy securityಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು. ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನೂ ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಬೇಕು. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ Material science. Material
    engineering, Nano-engineeringಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಬೇಕು. ಮುಂದಿನ ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಈ ಮೂರು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣರಾಗಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಆವಶ್ಯಕವಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಇವು ಮೂರೂ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆಗೆ ತುಂಬಾ ಆವಶ್ಯಕ ಆಯಾಮಗಳು.

    ದೇಶದ ರಕ್ಷಣಾ ರಂಗದಲ್ಲೂ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ನಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕು. ದೇಶ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನೂ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವ ಸಶಕ್ತ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

    ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (Systems and Institutions)

    ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ: ಭಾರತ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಇಂದಿನ ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಡಚಣೆಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದು 73 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಅನೇಕ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯದೆ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ಪೂರಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಾರದು. ಹೀಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಬೇಕಾದ ಆವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ನಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ – ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಇಂದು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಭಾರತೀಯ ಪದ್ಧತಿಗೆ, ಭಾರತೀಯ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ, ಭಾರತೀಯ ಜನಮಾನಸಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಪುನಃ ಎರಕಹೊಯ್ಯಬೇಕಾದ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.

    ನಮ್ಮ ಜನಮಾನಸವನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಭಾರತವನ್ನು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರರಾಗುವತ್ತ ಕೆಲ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತುಂಬಬೇಕು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ: ಜನರು ಪರಿಶ್ರಮಿಗಳಾಗಬೇಕು. ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ, ಕೇಂದ್ರಸರ್ಕಾರಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಕೊರೋನಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಹಗಲಿರುಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಆ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಇದೆ. ಸಂಕಟದ ಕಾಲದಲ್ಲೇನೋ ಅವರು ಎದ್ದು ನಿಂತರು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಇದನ್ನು ಮಾಡುವಂತಾಗುವುದು ಹೇಗೆ? ಅಂತಹ ಒಂದು ಪರಿಶ್ರಮದ, ರಾಷ್ಟ್ರನಿಷ್ಠೆಯ ಕಡೆಗೆ ಅವರನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಪರಿಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಸಮರ್ಥ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ದೇಶವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

    ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತಾಗ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‍ನ ಸೇನಾಪತಿಯನ್ನು ‘ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಯಾಕೆ ಸೋತಿತು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗಿಂತ ನಿಮ್ಮ ಮಿಲಿಟರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ ಯಾಕೆ ಗೆಲ್ಲಲಿಲ್ಲ?’ ಎಂದು ಯಾರೋ ಕೇಳಿದರಂತೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ – ‘France was not defeated in the battlefield; It was
    defeated in the nightclubs of Paris.’ ನಮ್ಮ ಯುವಕರು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿದೆ, ಸಂಕಟದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಾಣದೆ ಮೋಜಿನಲ್ಲಿ, ವಿಲಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದುದರಿಂದ, ಅವರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬಗೆಗೆ ಜಾಗೃತಿಯಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸೋಲನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಯಿತು – ಎಂದು ಸೇನಾಪತಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದ. ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯೋ ಸರ್ಕಾರವೋ ಅಥವಾ ಕೆಲವರೋ ಹಗಲಿರುಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ, ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೆ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ ಸಾಲದು. ಇಡೀ ಹಾಗೆ ಸಮಾಜ ಎದ್ದುನಿಲ್ಲಬೇಕು, ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಡಬೇಕು.

    ಯುಗಾನುಕೂಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ

    ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥಭಂಡಾರವನ್ನು ಗಿಳಿಪಾಠದಂತೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದಂತಾಗದು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನಭಂಡಾರ, ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ವಿದ್ವಾಂಸರುಗಳು, ಸಾಧುಸಂತರು, ಋಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ ದಿಗ್ಗಜರು ಬರೆದಿಟ್ಟಿರುವ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇಂದಿನ ಯುಗಾನುಕೂಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪುನಃ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕು.

    ಯೋಗಿ ಅರವಿಂದರು ಭಾರತ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಲು ಮಾಡಬೇಕಾದುದರ ಕುರಿತು ಮೂರು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನರಾಶಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅದನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಭಾರತದ ಜ್ಞಾನವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಪರಂಪರೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ದಾಟಿಸಬೇಕು. ಎರಡನೆಯದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಜ್ಞಾನರಾಶಿಯನ್ನು ಈವತ್ತಿನ ಯುಗಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಮೂರನೆಯದು, ಹೊಸ ಜ್ಞಾನದ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಜ್ಞಾನದ ಸೃಜನೆ ಸಮಾಜವನ್ನು ಎದ್ದುನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದ ಸೃಜನೆಯನ್ನು, ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುವಂತಹ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು – ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

    ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡಾ ನಾವು ಒಂದು ಏಕಾತ್ಮತೆ ಹಾಗೂ ಏಕತೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ವಿವಿಧ ಸ್ವಾರ್ಥಪ್ರೇರಿತ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಕೆಲಸಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ದೇಶ, ಸಮುದಾಯ, ಸಮೂಹ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಈ ರೀತಿಯ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಮೇಲೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಲ್ಲಿ ನಡೆದರೂ ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಕು. ವಿವೇಕಾನಂದರು ಅದನ್ನೇ ಹೇಳಿದ್ದು: “ನೀನು ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸು ಮತ್ತು ಯಾರು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೋ ಮತ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿರು” ಎಂದು. ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಆತ್ಮೀಯತೆಯಿಂದ, ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಕಂಡು ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಕು.

    ಬೃಹಜ್ಜಾಲ ಏರ್ಪಡಲಿ

    ಆಹಾರ, ಅರಿವು, ವಸತಿ, ಔಷಧ, ಮೂಲಾವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಂತಹ ಮಾನಸಿಕ ತಯಾರಿಯನ್ನು ನಾವು ಮಾಡಬೇಕು. ಜನರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ networking ಮತ್ತು collaboration ಕೂಡಾ ಅಗತ್ಯ. ಒಂದು ಕಡೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಅವರು ಆ ಕೆಲಸದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವನ್ನು ಮಾಡುವಂತಾಗಬೇಕು. ಅನೇಕ ನಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನದ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡುವಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮತನವನ್ನು ಜೋಡಿಸುವಂತಹ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಆವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಗಳಿಂದ ಭಾರತವನ್ನು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ.

    ನಾವು ನಮ್ಮ ಕಾಲ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಕೈಯೊಳಗೆ ನಾವಿರಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿ ನಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನನ್ನನ್ನು ಅರಳಿಸಬೇಕು. ನನ್ನ ಹೃದಯ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರರಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವಂತಹ ಸಮರ್ಥ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಮಾಡಬೇಕು. ‘ಅಪಿ ಸ್ವರ್ಣಮಯೀ ಲಂಕಾ, ನ ಮೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರೋಚತೇ | ಜನನೀ ಜನ್ಮಭೂಮಿಶ್ಚ ಸ್ವರ್ಗಾದಪಿ ಗರೀಯಸೀ ||’ ಇದು ರಾಮಾಯಣದ ಒಂದು ಪ್ರಚಲಿತ ಮಾತು. ಜನನಿ ಮತ್ತು ಜನ್ಮಭೂಮಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲು – ಎಂದು. ಈ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆಯ ಒಂದು ಸಮರ್ಥ ಭಾರತವನ್ನು ನಾವು ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗಿದೆ.

    ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ : ಸಮರ್ಥ ಭಾರತ

ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡಿನ ಮುನ್ನೆಲೆಯ ಮಹನೀಯ  ಎಸ್.ಪಿ.ಬಿ.
ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡಿನ ಮುನ್ನೆಲೆಯ ಮಹನೀಯ ಎಸ್.ಪಿ.ಬಿ.

ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ಮುನ್ನ ನನ್ನ ಸಂಗೀತಗುರುಗಳ ಗಾನದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅರವಿಂದ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿಗೇ ಅಲ್ಲಿಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ನಡುವೆ ಸಂಭ್ರಮೋತ್ಸಾಹಗಳು ಪುಟಿದೆದ್ದವು. ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನೇಪಥ್ಯಗಾಯಕ ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಾಡೊಂದರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ...

ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನ ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’
ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನ ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’

ಮೇ 12, 2020ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ದೇಶವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ.  ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಲಾಕ್‍ಡೌನ್ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದೇ ದೇಶದ ಜನತೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನಿಯವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯೇ ವಿಭಿನ್ನ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ...

ಸ್ವರಾಜ್ಯಾರಾಧಕ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್
ಸ್ವರಾಜ್ಯಾರಾಧಕ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್

ತಿಲಕರ ನಿಧನದ ನೂರನೇ ವರ್ಷ ನಿಮಿತ್ತ ಸ್ಮರಣಲೇಖನ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ದಶಕದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಹೃದಯಸಮ್ರಾಟರೂ ರಾಷ್ಟ್ರನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಣಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದವರು ತಿಲಕರೆಂಬುದೂ ಸ್ವರಾಜ್ಯಾಭಿಮುಖ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯತೆ ತಂದವರು ಅವರೆಂಬುದೂ ವಿವಾದಾತೀತ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವನ್ನು ನೀಡಿದವರು...

ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ
ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ

ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಿತಗೊಳಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಿದೆವು; ಮುಂದೆ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಬೇಕೆಂದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಈಗ ಚಿಂತಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದೆ? ‘ಹೌದು’...

ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ : ಸಮರ್ಥ ಭಾರತ
ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ : ಸಮರ್ಥ ಭಾರತ

ಸಮರ್ಥ ಭಾರತವನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕಾದರೆ ಅಂತಹ ಭಾರತದ ಚಿತ್ರ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಕನಸನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು, ಗಾಂಧಿಯವರು (ಈ ಕುರಿತು ‘ಮೇರೇ ಸಪ್ನೋಂ ಕಾ ಭಾರತ್’ ಎಂಬ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪುಸ್ತಕವಿದೆ.) ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮಹಾಪುರುಷರು ಬೇರೆಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ...

ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡಿನ ಮುನ್ನೆಲೆಯ ಮಹನೀಯ  ಎಸ್.ಪಿ.ಬಿ.
ಹಿನ್ನೆಲೆಹಾಡಿನ ಮುನ್ನೆಲೆಯ ಮಹನೀಯ ಎಸ್.ಪಿ.ಬಿ.

ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ಮುನ್ನ ನನ್ನ ಸಂಗೀತಗುರುಗಳ ಗಾನದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅರವಿಂದ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿಗೇ ಅಲ್ಲಿಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ನಡುವೆ ಸಂಭ್ರಮೋತ್ಸಾಹಗಳು ಪುಟಿದೆದ್ದವು. ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನೇಪಥ್ಯಗಾಯಕ ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಾಡೊಂದರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ...

ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನ ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’
ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನ ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’

ಮೇ 12, 2020ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ದೇಶವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ.  ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಲಾಕ್‍ಡೌನ್ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದೇ ದೇಶದ ಜನತೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನಿಯವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯೇ ವಿಭಿನ್ನ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ...

ಸ್ವರಾಜ್ಯಾರಾಧಕ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್
ಸ್ವರಾಜ್ಯಾರಾಧಕ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್

ತಿಲಕರ ನಿಧನದ ನೂರನೇ ವರ್ಷ ನಿಮಿತ್ತ ಸ್ಮರಣಲೇಖನ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ದಶಕದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಹೃದಯಸಮ್ರಾಟರೂ ರಾಷ್ಟ್ರನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಣಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದವರು ತಿಲಕರೆಂಬುದೂ ಸ್ವರಾಜ್ಯಾಭಿಮುಖ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯತೆ ತಂದವರು ಅವರೆಂಬುದೂ ವಿವಾದಾತೀತ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವನ್ನು ನೀಡಿದವರು...

ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ
ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ

ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಿತಗೊಳಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಿದೆವು; ಮುಂದೆ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಬೇಕೆಂದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಈಗ ಚಿಂತಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದೆ? ‘ಹೌದು’...

ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ : ಸಮರ್ಥ ಭಾರತ
ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ : ಸಮರ್ಥ ಭಾರತ

ಸಮರ್ಥ ಭಾರತವನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕಾದರೆ ಅಂತಹ ಭಾರತದ ಚಿತ್ರ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಕನಸನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು, ಗಾಂಧಿಯವರು (ಈ ಕುರಿತು ‘ಮೇರೇ ಸಪ್ನೋಂ ಕಾ ಭಾರತ್’ ಎಂಬ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪುಸ್ತಕವಿದೆ.) ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮಹಾಪುರುಷರು ಬೇರೆಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ...

ಇಂದೇಕೆ ಹೀಗೆ?
ಇಂದೇಕೆ ಹೀಗೆ?

ಅಂದು ಹಂಚಿ ತಿಂದ ಹುಳಿ ಮಾವು ಜೇನಿಗಿಂತ ಸವಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊಳೆಯೊಳಗಿನ ಕಪ್ಪೆ, ನೀಲ ಮಣಿಯಂತೆ ಹೊಳೆದಿತ್ತು. ಮೆತ್ತಿದ ಮಣ್ಣು, ರೋಗವ ತರಲು ಮರೆತಿತ್ತು. ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪಿನ ಜಗದೊಳು ಸಪ್ತ ವರ್ಣಗಳು ಕಂಡಿತ್ತು. ದಿನದ ಕ್ಷಣಗಳ ಸವಿದ ದೇಹಕ್ಕೆ, ನಿದ್ದೆಯೊಡನೆ ಸ್ನೇಹವಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ...

ಕಾಡುಬಿದಿರು ನಾದ ತುಂಬಿ ಕೊಳಲಾದಂತೆ...
ಕಾಡುಬಿದಿರು ನಾದ ತುಂಬಿ ಕೊಳಲಾದಂತೆ…

ಇದೊಂದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಸ್ಯ. ಹೆಸರು ‘ಬಿದಿರು’ ಎಂದು. ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ಏನನ್ನೂ ನೋಡದೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ಇದರ ಹವ್ಯಾಸ. ರೆಂಬೆ, ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಬಿಡದೆ, ಜನರಿಗೆ ಫಲ, ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನೂ ಕೊಡದೆ, ಕೊನೆಗೆ ಯಾರಿಗೂ ನೆರಳಾಗದೆ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಉದ್ದುದ್ದ ಬೆಳೆದು ನಿಂತ...

ಕರಣಿ... ಕರಣಿ... ಶೀಕರ್ಣಿ
ಕರಣಿ… ಕರಣಿ… ಶೀಕರ್ಣಿ

‘ಸೀಕರಣೆ’ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ಬಾಯಲ್ಲಿ ನೀರೂರದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ರಸಾಯನ ಮಾಮೂಲು. ಮಾವಿನಹಣ್ಣಿನ ರಸಾಯನ…. ಸೀಕರಣೆಯ ಸಂಭ್ರಮವೇ ಬೇರೆ. ಮಾವಿನಹಣ್ಣು ಹಣ್ಣುಗಳ ರಾಜನಲ್ಲವೇ? ಮಾವಿನಹಣ್ಣಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೀಕರಣೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟು…. ಅದು ಸುಪರ್‍ಫಾಸ್ಟ ರಾಜಧಾನಿ ಎಕ್ಸಪ್ರೆಸ್‍ನಂತೆ ಶರವೇಗದಿಂದ ಓಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಉಳಿದ ಪಲ್ಯ, ಚಟ್ನಿ, ಕೋಸಂಬರಿಗಳೆಲ್ಲ ಬದಿಗೆ...

ಜೀವನ ಚೈತ್ರ
ಜೀವನ ಚೈತ್ರ

“ಹಕ್ಕಿಗಳ ಹಾಡುಗಳ ಹೊದಿಸಿ ನೆರಳನು ಸುರಿದು ನಿಂತ ಮರಗಳ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನಬೇಕು ಜೀವಜೋಳಿಗೆ ಹೆಗಲಿಗೇರಿಸಿ ಬಂದುದೆಲ್ಲ ದೂರ ಪಯಣದ ಬುತ್ತಿ ಅನ್ನಬೇಕು” – ಸು.ರಂ. ಎಕ್ಕುಂಡಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಹೊರಟ ಇಂಡಿಗೋ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಸುಧಾಕರ, ಪತ್ನಿ ರೋಹಿಣಿ ಮತ್ತು ಮಗಳು ಜಾಹ್ನವಿ...

ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ
ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ

ಬೆಳೆದು ಬೆಳಗಲಿ ಭಾರತ | ನನ್ನಾತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ || ಅಂಕೆ ಸೂತ್ರವ ಮರೆತ ಮಾನವ ಮೆರೆದ ಹಮ್ಮಿನ ಜಾಲದಿ ಅಗೋಚರ ಕ್ರಿಮಿಯೊಂದದು ಕೆಡವಿತವನನು ಮಾಯದಿ | ದುಡಿದು ತಿನ್ನುವ ಕೈಗಳೆಲ್ಲವು ಬೇಡಿ ಬದುಕುವ ಕಾಲವು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಗೆ ದಾರಿ ಸವೆದು ಸೊರಗಿಹೋದವು ಕಂಗಳು...

ಉತ್ಥಾನ - ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ

`ಉತ್ಥಾನ’ : ೧೯೬೫ರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ. ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸರಣ ಇರುವ ಸಂಚಿಕೆಯು ಈಗ ಕ್ರೌನ್‌ ಚತುರ್ದಳ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ೧೧೨ ವರ್ಣಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಲೇಖನ, ನುಡಿಚಿತ್ರ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ.  ಸಂಚಿಕೆಯ ಬೆ ಲೆ ೨೦ ರೂ.

Utthana
Kannada Monthly Magazine ​
Utthana Trust
Keshavashilpa, Kempegowda Nagara
Bengaluru - 560019
Karnataka State , INDIA

Phone : 080-26612732
Email : utthana1965@gmail.com

ಉತ್ಥಾನದ ಹೊಸ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಈಮೈಲ್‌ ಅಂಚೆಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಕ್ಕೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ