ಉತ್ಥಾನ - ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ
ಪ್ರಕಟಣೆಯ
58ನೇ
ವರ್ಷ

ಉತ್ಥಾನ - ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ

  • ಉತ್ಥಾನ ಜೂನ್ 2022ರ ಪರಿಸರ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಇಂದೇ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿ

  • -ಕೊರ್ಗಿ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ

    ಕಜೆಯವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಛಾಲೆಂಜ್ ಹಾಕುವುದು ಬೇರೆಯವರೊಂದಿಗಲ್ಲ, ತನ್ನೊಂದಿಗೇ. ಯಾವುದೇ ಸಂಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಕೇಸ್ ಬಂದರೂ ಸವಾಲಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಶೋಭಾಜನರೂ ಆಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ರೋಗಸೀಮೆ ಇಲ್ಲ. ಆತ ಸೀಮಾತೀತ. ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಎಲ್ಲ ಅವತಾರದ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಗೂ ಆತ ಧನ್ವಂತರಿಯಾಗಬೇಕು. ಕಳೆದ ೨೩ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳು ಇವರಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದು ಸಾಂತ್ವನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಗಿರಿಧರ ಕಜೆಯವರ ಅವಿರತಕರ್ಮಶೀಲತೆಯ ಪ್ರಧಾನಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿರುವ ನಿತಾಂತ ಪ್ರಸನ್ನತೆ. ಮೊಗದ ಮೇಲಿನ ನಗೆಗೆ ಅವರು ರಜೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ.

    ಮನೋವಾಕ್ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದತ್ವವನ್ನು ಅನುಸಂಧಾನಿಸುವ, ಅನುಪ್ರಾಣಿಸುವ ವೈದ್ಯಾದರ್ಶ, ಡಾ. ಗಿರಿಧರ ಕಜೆ. ಹುಟ್ಟೂರು ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದ ಪುತ್ತೂರು. ತಂದೆ, ಶಿವರಾಮ ಕಜೆ. ತಾಯಿ, ಶಾರದಾ ಕಜೆ. ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯಪದವಿಯ (ಬಿಎಎಂಎಸ್) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು ಉಡುಪಿಯ ಎಸ್‌ಡಿಎಮ್ ಆಯುರ್ವೇದ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ. ವಿಶೇಷವ್ಯಾಸಂಗ (ಎಂ.ಡಿ.) ಮಾಡಿದ್ದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರೀ ಆಯುರ್ವೇದ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ.

    ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ದಿನದಿಂದಲೂ ರೋಗಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಆಯುರ್ವೇದ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದನ್ನೇ ಆಧೇಯವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಗಿರಿಧರರ ಪರಂಪರಾನಿಷ್ಠೆ, ಆರ್ಷಗೌರವ. ಆಡುವ ಮೊದಲು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಧೀರಪಂಥ ಕಜೆಯವರದು. ತಮ್ಮ ಸಂಸಾರದ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಪಾಲನೆಗೆ ಇದುವರೆಗೂ ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನಷ್ಟೇ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆತ್ಮಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಅನೂನವಾಗಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಇವರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಚಿರಾಯು, ಹಿತಾಯು – ಈವರೆಗೆ ರೂಢಿಂಗತವಾದ ಕಡ್ಡಾಯವೆನಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಲಸಿಕೆಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾದವರಲ್ಲ. ಇವರ ಪತ್ನಿ ಅನುರಾಧಾ, ಆಯುರ್ವೇದೇತರವಾದ ಮದ್ದಿನ ರುಚಿಯನ್ನು ಕಂಡವರಲ್ಲ. ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧ ಅಥವಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪಾರಮ್ಯದ ನಿದರ್ಶನಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನೇ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೊಡ್ಡಿ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪಂಡಿತ, ಡಾ. ಕಜೆ.

    ನಿರಂತರ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ, ಶೋಧಗುಣ, ಅಧ್ಯಯನಶೀಲತೆಗಳು ಇವರ ಜೀವನಸ್ಥಾಯಿ. ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಆಯುರ್ವೇದವೇ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಹಾರ ಎಂಬುದು ಇವರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ. ಇದನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಲು ಹಗಲಿರುಳೂ ಇವರ ಶ್ರಮವು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಸಂವಹನಾಂಗಗಳಲ್ಲೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.

    ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದ ಮೂರು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲದೆ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಮಾವೇಶ ಸಂಕಿರಣಾದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಸ್ತರದಲ್ಲೂ ಸಂಘಟಿಸಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು, ಎರಡು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ವೈದ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಕುಶಲ ಆಯೋಜಕ ಡಾ. ಕಜೆ. ಆಯುರ್ವೇದದ ಕುರಿತು ೧,೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷಣ, ೫೨೫ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಟಿ.ವಿ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ವಿಜಯವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ೫೨೫ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬರಹಗಳು; ಕಜೆ ಆಯುರ್ವೇದ ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಫೌಂಡೇಷನ್ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ, ವೈದ್ಯೇತರ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಇತ್ಯಾದಿ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಸಮಾಜೋತ್ಸಾಹಿಗಳು. ಎರಡು ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸಂಪಾದಕರು. ಇವರು ಬರೆದ ಪ್ರೊಫೆಶನಲ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್ (ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಕೃತಿಯು ಆರು ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ.

    ಡಾ. ಗಿರಿಧರ ಕಜೆಯವರ ಸಾಧನೆ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಿಯ ಫಲೌನ್ನತ್ಯವೆಂದರೆ, ಇವರೇ ಸಂಶೋಧಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ೧೫೨ ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧೀಯ ಸೂತ್ರ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಅಚಲಾಯತನ. ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನಾನುಭವಸಮೃದ್ಧಿಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ೨೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

    ಕಜೆಯವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಛಾಲೆಂಜ್ ಹಾಕುವುದು ಬೇರೆಯವರೊಂದಿಗಲ್ಲ, ತನ್ನೊಂದಿಗೇ. ಯಾವುದೇ ಸಂಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಕೇಸ್ ಬಂದರೂ ಸವಾಲಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಶೋಭಾಜನರೂ ಆಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ರೋಗಸೀಮೆ ಇಲ್ಲ. ಆತ ಸೀಮಾತೀತ. ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಎಲ್ಲ ಅವತಾರದ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಗೂ ಆತ ಧನ್ವಂತರಿಯಾಗಬೇಕು. ಕಳೆದ ೨೩ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳು ಇವರಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದು ಸಾಂತ್ವನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಗಿರಿಧರ ಕಜೆಯವರ ಅವಿರತಕರ್ಮಶೀಲತೆಯ ಪ್ರಧಾನಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿರುವ ನಿತಾಂತ ಪ್ರಸನ್ನತೆ. ಮೊಗದ ಮೇಲಿನ ನಗೆಗೆ ಅವರು ರಜೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ.

    ಪ್ರಶಾಂತಿ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಪ್ರಧಾನ ವೈದ್ಯರು ಡಾ. ಕಜೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ೨೧ ಶಾಖೆಗಳು ಇವೆ. ರಾಜಾಜಿನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಕರ್ಮ ಯೋಗ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಾದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಒಳರೋಗಿಗಳ ವಿಭಾಗವೂ ಇದೆ. ಪಥ್ಯ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟಕಲ್ಪನೆಯ ಕ್ಯಾಂಟೀನು, ಸಮಾವೇಶಾಂಗಣ ಇದೆ.

    ಕಜೆಯವರು ಸ್ವತಃ ಕಲಾವಿದ. ಯಕ್ಷಗಾನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಿವೇಶನವಿದೆ. ಕರ್ಣಾಟಕ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ಕರ್ಣಾಟಕ ಸರಕಾರದ ರಾಜ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶಂಕರ ಟಿ.ವಿಯ ಯುಗಾದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಲಿವಿಂಗ್‌ನ ಭಿಷಕ್ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಲಯನ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ದಿ ಲಯನ್ಸ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್, ವಿಪ್ರೋ ಇನ್‌ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌ನ ಕಾಯಕಶ್ರೀ _ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಇವರನ್ನು ಅರಸಿ ಬಂದಿವೆ.

    ಪ್ರ: ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಅನಿಚ್ಛೆಯೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೊಸ ಗಾದೆ ಹೇಳಿದರೆ ತಗಾದೆ ಮಾಡೋಹಾಗಿಲ್ಲ. ಆಯುರ್ವೇದದ ಪದವಿ ಓದಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿ?

    ಉ: ಉಡುಪಿಯ ಎಸ್‌ಡಿಎಮ್ ಆಯುರ್ವೇದ ಕಾಲೇಜು. ಆ ಕಾಲದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಗಗನಕುಸುಮ. ೮೦% ಕೊಟ್ಟರೆ ಪೂರ್ವಪುಣ್ಯ. ಅಂಥಾದ್ದರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷದ ಬಿಎಎಂಎಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಸ್ಟಿಂಕ್ಷನ್ ನನಗೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಬಂದದ್ದು ದೈವಾನುಗ್ರಹ. ಆಗ ಮೊದಲ ರ‍್ಯಾಂಕ್ ಬಂತು. ಇದರಿಂದ ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅವಧಾನ ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಛಲ ಅಚಲವಾಯಿತು. ಆಯುರ್ವೇದದ ಸತ್ತ್ವ ಅಪರಂಪಾರಪಾರಾವಾರ ಅನಿಸಿತು. ಎಂ.ಡಿ. ಮಾಡಿದ್ದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆಯುರ್ವೇದ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ.

    ಪ್ರ: ಉಡುಪಿಯಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಗರದಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತಹ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ದಿಗಿಲಾಗಲಿಲ್ಲವೆ?

    ಉ: ನಾನು ಕಳೆದೇ ಹೋಗ್ತೇನಾ ಎಂಬ ಹೆದರಿಕೆ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದಮೇಲೆ ಅಂತಹ ಹತಾಶಭಾವ ಬರಲೂ ಇಲ್ಲ, ಕಾಡಲೂ ಇಲ್ಲ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಳೆತದೊಂದಿಗೆ ಆಯುರ್ವೇದದ ಸೆಳೆತವೂ ಇತೋಪ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಮುಪ್ಪಟ್ಟು ಆಯಿತು. ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಆಯುರ್ವೇದದ ಅಸೀಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಕ್ರಮೇಣ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಾ ಬಂತು. ಅಂಥ ಮೂಲಸತ್ತ್ವವು ಇರುವುದರಿಂದಲೇ ಆಯುರ್ವೇದ ಈತನಕವೂ ಅಕ್ಷುಣ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

    ಪ್ರ: ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಪದ್ಧತಿಗಳೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆಯಲ್ಲವೇ?

    ಉ: ಗಮನಿಸಬೇಕು, ಅಲೋಪತಿಯು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ನೂರು ವರ್ಷ ಮೊದಲು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಗಡಿಗೆರೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಕಾಲಿಟ್ಟದ್ದು. ಮೊಘಲರ ಜೊತೆ ಯುನಾನಿ ಬಂತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಆಯುರ್ವೇದವು ತುಂಬ ಶಕ್ತಿಸಂಪನ್ನವಾಗಬೇಕಿತ್ತಲ್ಲವೆ! ಹಾಗಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಂದು ಕಾರಣ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಪ್ರಸಕ್ತ ಸರಕಾರದ ಹೆಲ್ತ್ ಬಜೆಟ್ಟನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ, ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಹಣ ಎರಡುಲಕ್ಷದ ಇಪ್ಪತ್ತುಸಾವಿರ ಕೋಟಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡುಸಾವಿರದ ಒಂಬೈನೂರು ಕೋಟಿ…

    ಪ್ರ: ಆಯುರ್ವೇದಕ್ಕೆ?

    ಉ: ಆಯುರ್ವೇದ ಒಂದಕ್ಕೇ ಅಲ್ಲ! ಆಯುರ್ವೇದ ಯುನಾನಿ ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ನ್ಯಾಚುರೋಪತಿ ಯೋಗ ಸಿದ್ಧ – ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಸೇರಿ ಈ ಮೊತ್ತ! ಅಂದರೆ, ಈ ಆರು ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಮೊತ್ತ ಕೇವಲ ಒಂದೂಕಾಲು ಪರ್ಸೆಂಟ್! ತೊಂಬತ್ತೆಂಟೂ ಮುಕ್ಕಾಲು ಪರ್ಸೆಂಟ್ ಅಲೋಪತಿಗೆ. ಕಳೆದ ಎಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಸರಕಾರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಕಡೆಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೈದ್ಯಕಪದ್ಧತಿ ಅಂದರೆ ಆಯುರ್ವೇದವೇ.

    ಪ್ರ: ಆದರೆ ನಾಡಾಡಿಗಳ ನಿತ್ಯಾನುಭವದಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದದ ಭೀಮಪಾದ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ ತಾನೆ!

    ಉ: ಹೌದೇ ಹೌದು. ಇಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರೀ ಕೃಪಾಪೋಷಿತದ ಅನುಗ್ರಹವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಯಾಕೆ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿ ನಿಂತುಕೊಂಡಿದೆ? ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥೂಲಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದರೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ, ಆಯುರ್ವೇದದ ಅಂತರ್ವಹನದ ವ್ಯಾಪಕತೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲ ಭಾರತ. ಸನಾತನಧರ್ಮದ ತತ್ತ್ವಗಳು ಹೇಗೆ ಸರ್ವತ್ರವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದಾವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೂಲವಿಚಾರಗಳು ಭಾರತದಿಂದಲೇ ಎಸಳೊಡೆದದ್ದು. ಧ್ಯಾನವು ಜೆನ್ ಆಯಿತು. ಮರ್ಮಚಿಕಿತ್ಸೆ ಆಕ್ಯುಪ್ರೆಶರ್, ಆಕ್ಯುಪಂಕ್ಚರ್ ಆಯಿತು. ಯೋಗದ ಮೂಲ ಭಾರತ. ಉಳಿದ ಪದ್ಧತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಆಯುರ್ವೇದವು ಟೈಮ್-ಟೆಸ್ಟೆಡ್, ಟೈಮ್ ಟ್ರಸ್ಟೆಡ್. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಲೋಕಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ತೇದುಕೊಂಡದ್ದು. ಕಾಲದಿಂದ ನಂಬಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು, ಕಾಲದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು.

    ಪ್ರ: ಆಯುರ್ವೇದ ಅಂದರೆ ಅದೊಂದು ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿ ಎನ್ನಬಹುದೆ?

    ಉ: ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಜೀವನಶೈಲಿ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬದುಕುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ನಿರಂತರ ಅನ್ವೇಷಣವೇ ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಯೋಗಗುಣ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಎಂಬುದು ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗ ಅಷ್ಟೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯಜ್ಞಾನವು ತುಂಬ ಅಭಿವೃದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತೇವಲ್ಲ, ಅದೆಲ್ಲ ಟ್ರಯಲ್ ಸೈನ್ಸ್. ಇನ್ನಿನ್ನೂ ಟ್ರಯಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇರುವುದು. ಟ್ರಯಲ್ಲಿನ ಫಲಿತಾಂಶ ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಇಲ್ಲ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಫಲಿತಾಂಶವೇ ಬೆಳಗಾಗುವುದರೊಳಗೆ ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ವಿಜ್ಞಾನ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ನಾವು ಕೊಡುವುದು ಪ್ರಮೆಯನ್ನಲ್ಲ, ಪ್ರಮಾದವನ್ನು.

    ಪ್ರ: ಆಯುರ್ವೇದದ ಮೂಲಕ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗೆ ಸಮರ್ಥನೆ ಇದೆಯೆ?

    ಉ: ಸೂರ್ಯಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ತ್ರಿದೋಷ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ವಾತ, ಪಿತ್ತ, ಕಫ. ರಕ್ತ ಎನ್ನುವ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದೋಷವು ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿದೆ. ಚಿಂತನಾಂತದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದೋಷವೇ ಇಲ್ಲ, ಇರುವುದು ಮೂರು ಮಾತ್ರ ಎಂದು ನಿಃಶಂಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಆಗಲಿ, ತೀರ್ಮಾನವಾಗಲಿ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿ ಎಷ್ಟು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಕಳೆಯಿತಲ್ಲ! ಇದುವರೆಗೂ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದೋಷದ ಸೇರ್ಪಡೆಯೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಬೇರ್ಪಡೆಯೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾದ ಅಂಥ ವೈದ್ಯಕಜ್ಞಾನವು ಯುಗಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬೆಳಕಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೋಡಿ, ಆಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಪೌರಜಾನಪದರಿಗೆ ದೋಷಗುಣಗಳ ಅರಿವು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಆಯುರ್ವೇದದ ಮೂಲಕ ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜನಪದದ ಜೀವನಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಅನೇಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಚಾರಗಳು ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಿರುತ್ತವೆ.

    ಪ್ರ: ಆಹಾರದ ಬಗೆಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ದೇಶನವಿರುವುದೋ ಅಥವಾ………

    ಉ: ಅಲ್ಲಪ್ಪ. ದಿನಚರ್ಯೆ ಋತುಚರ್ಯೆ ಸದಾಚಾರಾದಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ದರ್ಶನವಿದೆ. ನಾವೀಗ ವಾಕಿಂಗ್ ಎನ್ನುತ್ತೇವಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಚಂಕ್ರಮಣ ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆ ಇದೆ. ಚಂಕ್ರಮಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೋಲು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು, ಮುಂಡಾಸು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದಲ್ಲವೇ! ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬನ್ನಿ. ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಐದು ಗಂಟೆಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳಿ. ವಾಕ್ ವೀರರನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಐವತ್ತು ಶೇಕಡಾ ಜನರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೋಲು ಇರುತ್ತದೆ. ವಿಲಿಯಂ ಹಾರ್ವೆ ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಎಂದು ಪ್ರವಾದವಿದೆ. ನಮ್ಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಂಪರೆಯೂ ಇದನ್ನೇ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಚರಕಾದಿ ಸಂಹಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯ ಪರ್ಣ ವಿವರ ಇದೆ. ವಿಚಾರಮಾಡಿ ನೋಡಿ: ಹೃ-ದ-ಯ – ಈ ಶಬ್ದ ನಮ್ಮ ನೆಲದ ನುಡಿಬೆಡಗು. ಹೃದಯವು ವೈದಿಕಶಬ್ದ.  ಹರಣ, ದಾನ ಯಾನ, ಕೊಳ್ಳು ಕೊಡು ತಿರುಗು. ಈ ತ್ರೈಕರ್ಮ್ಯದ ಅಧಿಷ್ಠಾನವೇ ಹೃದಯ. ಈ ಶಬ್ದಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯ ಅಂತರರ್ಥವು ಅಡಗಿದೆ. ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಚರಕಾದಿಸಂಹಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ. ಗರ್ಭಕೋಶದಲ್ಲಿ ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ  ತ್ವಚಃ ಸಪ್ತ ಎಂದು ಇತ್ಯಾತ್ಮಕವಾದ ಘೋಷಸೂತ್ರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಪದರ ಏಳೇ ಎನ್ನುವ ಪರಮಾಂತಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅಂದೇ ಸಾರಿತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಮೇಲೆ ಕೆಲವೇ ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವು ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಪದರ ಏಳು ಎಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಶೋಧೋಪಕರಣಗಳ ಸಾಹಾಯ್ಯವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಚರ್ಮದ ಪದರಪದರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿತ್ತು, ಯಾವ ಯಾವ ಪದರದಿಂದ ಯಾವ ಯಾವ ಕಾಯಿಲೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲ! ಅದು ವಿಜ್ಞಾನವಿಸ್ಮಯವಲ್ಲವೇ? ಅದೆಂಥ ದೂರದರ್ಶಿತ್ವ!

     ಆಯುರ್ವೇದದ ಆಕರಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಆರುಸಾವಿರ ಔಷಧಸಸ್ಯಗಳ/ಮೂಲಿಕೆಗಳ ಸಲಕ್ಷಣವಾದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಅಲೋಪತಿಯು ಔಷಧಕ್ಕಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದು ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಕೇವಲ ನೂರು ಗಿಡಗಳನ್ನಷ್ಟೆ. ಅದರಿಂದಲೇ ರಸಾಯನವನ್ನು ಸಾಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಔಷಧವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಜ್ಞಾನದ ಹರಹು ಅಚ್ಚರಿಯದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವನಸ್ಪತಿಗೂ ಸರಿಸುಮಾರು ಐವತ್ತರಿಂದ ನೂರು ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನೂ ವಿನಿಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿದೆ. ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಗಣಿತರೀತ್ಯಾ ಅಪವರ್ತಿಸಿದರೆ ಲಕ್ಷಾಂತರವಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ವಾನಸ್ಪತ್ಯಗುಣಬೋಧವೂ ಸ್ವಯಂಭೂ ಎನಿಸುವ ಮಂಡನೆ. ತುಳಸಿಯು ಚರ್ಮರೋಗದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಬೇರೆಯದೇ ಆದ ಸ್ವತಃಸಿದ್ಧಾಂತ. ಅದು ಎಷ್ಟು ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ: ಅಂದರೆ, ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳು ಗತಿಸಿದರೂ ಅದರ ಲಕ್ಷಣಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಷರವೂ ಜಾರಿಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನಿರ್ದುಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂತ್ರಸ್ಥಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆತ್ಮಗುಪ್ತ ಎಂದು ಒಂದು ಸಸ್ಯವಿದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನಸುಗುನ್ನಿ. ಚುಣ್ಕೆ, ನಾಯಿಚುಣ್ಕೆ ದೇಸೀ ನಾಮ. ಅದರ ಎಲೆಯನ್ನು ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಉಜ್ಜಿದರೆ ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ತುರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗಿಡವು ಕಂಪವಾತಹರ ಎನ್ನುವ ಶಾಸ್ತ್ರೋಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಅಂದರೆ ನಡುಕುರೋಗ. ಅದೇ ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ಸ್ ಡಿಸೀಸ್. ಗಮ್ಮತ್ತು ಎಂದರೆ, ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ಸಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ, ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧ ಯಾವುದು ಎಂದರೆ, ಇದೇ ಪ್ಲಾಂಟಿನಿಂದ ಸಾರತಃ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ರಾಸಾಯನಿಕ – ಸಿಂಡೋಪಾ, ಸಿಂಡೋಪಾ ಪ್ಲಸ್, ಇತ್ಯಾದಿ.

    ಪ್ರ: ಈ ಆಧುನಿಕ ಔಷಧವನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದೋಕ್ತವಾದ ಆತ್ಮಗುಪ್ತದಿಂದಲೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದೇ?

    ಉ: ಅನುಮಾನವೇ ಬೇಡ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಸಸ್ಯಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಿಂದ ಇದನ್ನೇ ಹೇಗೆ ಆಯ್ದುಕೊಂಡರು? ಮೂರುಸಾವಿರ ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆಯೇ ಕಂಪವಾತವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು, ಆತ್ಮಗುಪ್ತವನ್ನೂ ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಈ ಶೋಧ? ಆಯುರ್ವೇದ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಬಂದ ವಿಜ್ಞಾನವಲ್ಲ. ಈ ಜ್ಞಾನವು ದೈವೀಕೃಪೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರಸಾದ. ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅದೊಂದು ಸ್ಫುರಣ, ದರ್ಶನ.

    ಪ್ರ: ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ, ಲ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾದದ್ದಲ್ಲ ಎನ್ನುವಿರಾ!

    ಉ: ಘಂಟಾಘೋಷವಾಗಿ. ಅದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಟ್ರಯಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಬೇರೆಯದೇ ಆದುದು.

    ಪ್ರ: ಆದರೆ ಪ್ರಯೋಗಸಿದ್ಧವಾಗದ್ದನ್ನು ಪ್ರಮಾಣ ಎಂದು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಜಗತ್ತು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ.

    ಉ: ಆಯುರ್ವೇದ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಔಷಧಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಿಪೇರ್ಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್. ಒಂದು ಮೂಲಿಕೆ ಎಂದಲ್ಲ. ಅಮೃತಾರಿಷ್ಟ ಅಶೋಕಾರಿಷ್ಟ ಉಶೀರಾಸವೇತ್ಯಾದಿ ಸಹಸ್ರಾರು ಔಷಧಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇದುತನಕ ಒಂದೇ ಒಂದೂ ಬಹಿಷ್ಕೃತ (ಬ್ಯಾನ್) ಆಗಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಔಷಧಗಳು. ಅದೇ, ಇವತ್ತು ಬರುವ ಮಾಡರ್ನ್ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೂರು ದಶಕದೊಳಗೆ ಎಷ್ಟೋ ಬ್ಯಾನ್ ಆಗುತ್ತವೆ. ಆ ಔಷಧಗಳು ಬರುವ ಮೊದಲು ಪರೀಕ್ಷಣದ ಒರೆಗಲ್ಲಿಗೊಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬಂದಿರುತ್ತವೆ ತಾನೆ! ಟ್ರಯಲ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಿ ಎಂದೆನಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಅದರ ವಿಕೃತಿಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಬಯಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅವರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಾದರಿ ತುಂಬ ಸೀಮಿತವಾದದ್ದು. ಜಗತ್ತಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ಇರುವಾಗ ಕೇವಲ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಣಮಾಡಿ ಬಂದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಮೂಲಬಲ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ತೀರಾ ಕಡಮೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಟ್ರಯಲ್ ಬೇಸ್ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಏನು ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ ಅದು ಸತ್ತ್ವಹೀನವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಇರುವ ಒಂದು ಔಷಧವನ್ನು ಹೇಳಿ ನೋಡೋಣ. ಒಂದು ಕಾಲಾವಧಿಯು ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಅದರ ಲೋಪದೋಷವೇನೆಂಬುದು, ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

    ಪ್ರ: ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಆಯುರ್ವೇದೀಯ ಔಷಧದಿಂದ ತೊಂದರೆಯೇ ಇಲ್ಲವೆ? ಲೋಪದೋಷಗಳೇ ಇಲ್ಲವೆ?

    ಉ: ಇದೆ. ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತೆ. ಅದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ನಿದರ್ಶನಕ್ಕೆ ನೀರು. ನೀರಿಗೂ ಅನೇಕ ಸೈಡ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಇದೆ. ಭೇದಿ ಆಗ್ತದೆ. ಸೋಂಕು ತಗಲುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ನಾವು ನೀರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತೇವೆ ತಾನೆ? ಉಪಯೋಗ ಎನ್ನುವುದು ಉಪದ್ರವಕ್ಕಿಂತ ಉಪಟಳಕ್ಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವತ್ತಿನ ತನಕವೂ ಅದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಆಯುರ್ವೇದದ ಔಷಧದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ. ವೈದ್ಯರ ಅನವಧಾನತೆಯಿಂದಲೂ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಏರುಪೇರು ಆಗಬಹುದು. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮಾಡದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಆಯುರ್ವೇದೀಯವಾದ ಮದ್ದು ಔಷಧವಾಗಿ ಇವತ್ತಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಕಾಲಯಾನವನ್ನು ಉತ್ತರಿಸಿ ಬಂದಿದೆ.

    ಪ್ರ: ಜನರೇಶನ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಎಂದಿದೆಯಲ್ಲ…?

    ಉ: ಅದು ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಈಗ ಮಾಲಿನ್ಯ ಜಾಸ್ತಿ ಇದೆ. ದೇಹಗಳ ಕ್ಷಮತೆ ಕುಗ್ಗಿದೆ. ವಿಷವನ್ನು ತಿಂದರೆ ಮಾತ್ರ ಬದುಕುವ ತುರೀಯಾವಸ್ಥೆ ತಲಪಿದ್ದೇವೆ. ಆ ರೀತಿ ನಮ್ಮ ದೇಹ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಕೂಡ, ಇವತ್ತಿಗೂ ಅದೇ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧವು ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಜನರೇಶನ್ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಫಸ್ಟ್ ಜನರೇಶನ್ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್, ಸೆಕೆಂಡ್ ಜನರೇಶನ್ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್, ಥರ್ಡ್ ಜನರೇಶನ್ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ – ಹೀಗೆ ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್‌ಗಳು ಜನರೇಶನ್ ಜನರೇಶನ್ ದಾಟಿ ಹೋಗುತ್ತಾ ಇರುವುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಲ್ಲಿಯೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನರೇಶನ್‌ನನ್ನು ಹಾದುಬಂದರೂ ಆಯುರ್ವೇದದ ಔಷಧಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಅದರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿ ಇದೆ ಎಂದು ಇದರಿಂದಲೇ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಆಯುರ್ವೇದವು ಎಂದಿಗೂ ಮುಳುಗಿಹೋಗದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಅದರ ಶಾಶ್ವತತೆಯು ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲ, ಆಧಾರಭೂತವಾದದ್ದು.

    ಪ್ರ: ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದಿರಿ. ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ: ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನೇ ಅಧ್ಯಯನಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಸ್ವಯಮಾಗ್ರಹವೂ ದೃಢತೆಯೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ವಿಪರ್ಯಾಸದಲ್ಲೂ ನೀವು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತದ್ದು ವಿಕ್ರಮ ಸಾಧಿಸಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

    ಉ: ಮೂರುನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಎಂಬಿಬಿಎಸ್ ಸೀಟು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಡೆಂಟಲ್ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಲಾದಲ್ಲಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಎನ್ನುವ ಇಲ್ಲಗಳ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದದ ಸೀಟು ಇದೆಯಂತೆ ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಮಾಡಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಜ್ಞೆ ಬೇರೂರಿತು. ನಾವು ಎಲ್ಲೂ ಸಲ್ಲದವರು. ನಮ್ಮ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿಯು ಕೂಡ ಅಂತಹದೇ ಎನ್ನುವ ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಟಿತು. ತಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ರಿಲೇಟ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆ ರೀತಿಯ ಅಪಕಲ್ಪನೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಎಲ್ಲಕಡೆ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜಿನ ಹೆಸರು ಹೇಳಲಿಕ್ಕೂ ಕೂರ್ಮಾಂಗರಾದರು. ಅಂಥವರೇ ಬಹುಮಂದಿ ಅನಂತರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವಿಲ್ಲ, ಅಂಥ ಪರ್ಯಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕಲಿತವರಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರತ್ಯಯ ಬಂದೀತಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಆಯುರ್ವೇದಕ್ಕೆ ಬಂದವರು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತ್ಯಙ್ಮುಖತೆಗಿಂತ ಪರಾಙ್ಮುಖತೆಯತ್ತ ಜಾರಿದ್ದಾರೆ. ಆಯುರ್ವೇದದ ಬಳಕೆಗೆ ಜನ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಈ ವರ್ಗದವರ ಹಳಹಳಿಕೆ ಶುದ್ಧಾಂಗ ಸುಳ್ಳು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡೆಂಗ್ಯೂ ಜ್ವರ…

    ಪ್ರ: ನಾನೇ ಇದ್ದೇನೆಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮ ಉಪಚಾರದಿಂದ ಚಿಗುರಿದವನು.

    ಉ: ಹೌದಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ತಂಗಿಗೆ ಡೆಂಗ್ಯೂ ಮತ್ತು ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತಲ್ಲ. ಆ ಸಂದಿಗ್ಧಪ್ರಕೋಪಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲೂ ಕೇವಲ ಆಯುರ್ವೇದದ ಔಷಧಮಾತ್ರದಿಂದ ಪೂರ್ತಿ ಉಪಶಮನವಾಯಿತಲ್ಲ! ಈ ರೀತಿಯ ಸಾವಿರಾರು ಕೇಸುಗಳು ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಯ ಅನುಭವದಲ್ಲಿವೆ. ಜನರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರ ಧರ್ಮ. ಔಷಧ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತದೆ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉಪಶಮನದ ಪಾರ್ಶ್ವಪರಿಣಾಮವೇನು, ಪೂರ್ತಿ ಹೇಗೆ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ ಇತ್ಯಾದಿ ವಾಸ್ತವವಿಷಯಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಮನದಟ್ಟುಮಾಡಿ, ಜನರನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿದರೆ ಜನರು ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

    ಪ್ರ: ನಿಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿತ್ತು?

    ಉ: ೨೩ ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಆರಂಭ ಮಾಡಿದ್ದು. ಆಗ ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನಿನಗೆ ತಲೆ ಕೆಟ್ಟಿದ್ಯಾ? ಎಂದು ಹತ್ತಿರದವರೇ ಕೇಳಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೋಡಿದಾಗ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ, ಸ್ಫೂರ್ತಿದಾಯಕರಾದ ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯರು ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅನುಕರಣಾರ್ಹರಾದ ವೈದ್ಯರು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ನಾನು ಕೈಗೊಂಡ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ – ಯಾರ ಹತ್ತಿರವೂ ತರಬೇತಿಗೆ ಹೋಗಬಾರದು. ಇಷ್ಟೂ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರೈನಿಂಗಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಡಾಕ್ಟರ ಹತ್ತಿರವೂ ನಾನು ಹೋಗಿಲ್ಲ. ನಾನೇ ನೇರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಲಂಘಿಸಿದ್ದು.

    ಪ್ರ: ಲಂಘನಂ ಪರಮೌಷಧಮ್!

    ಉ: ಅದು ಸರಳಸೂತ್ರ ನೋಡಿ. ನನ್ನೀ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಎತ್ತ ನೋಡಿದರೂ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಕೊರತೆ. ಅನಾಸಕ್ತವೈದ್ಯರಿಗೆ ನಾನು ನೆರಳಾದರೆ ನಾನೂ ಅವರದೇ ಪಡಿಯಚ್ಚಾಗುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಅಳ್ಳಂಕವಿತ್ತು. ನನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಯ ಪಥರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಬೇಕೆನ್ನುವ ವೀರವ್ರತಸ್ಥನಾದೆ. ಇದು ಅಹಂಕಾರದ ಮಾತಲ್ಲ. ಬೇರೆ ವೈದ್ಯರಿಗಿಂತ ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ತಜ್ಞನೆಂಬ ಹುಂಬತನವೂ ಅಲ್ಲ. ಅಂತೂ ನೇರವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಮಾಡಿದೆ. ಶುರುವಾದ ಮೇಲೆ ಗೊತ್ತಾಯಿತು, ಇದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ ಇದೆ ಎಂದು. ಜನರಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಆಯುರ್ವೇದ ಎಂದರೆ ಏನೆಂದೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೇನು ಪರಿಹಾರ? ಜನರಿಗಾಗಿ ಆಯುರ್ವೇದದ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

    ಪ್ರ: ಏನೇನು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಿರಿ?

    ಉ: ಆಯುರ್ವೇದದ ಮೂಲಸಂಗತಿ (ಬೇಸಿಕ್ಸ್) ತಿಳಿಸುವುದು. ಪಂಚಕರ್ಮಚಿಕಿತ್ಸೆ, ವಿಶೇಷಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ, ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಪರಿಚಯ, ನಾವೇ ಬೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಮನೆಮದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ; ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದದ ಕುರಿತು ಪಕ್ಷಿನೋಟ. ಜೊತೆಗೊಂದಿಷ್ಟು ಆರೋಗ್ಯಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಸಲಹೆ ಸೂಚನೆ. ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯರಕ್ಷಣಂ ಎಂಬುದು ಆಯುರ್ವೇದದ ಘೋಷವಾಕ್ಯ. ದಿನಚರ್ಯೆ, ರಾತ್ರಿಚರ್ಯೆ, ಋತುಚರ್ಯೆ, ಸದ್ವೃತ್ತ, ಸ್ವಸ್ಥವೃತ್ತ – ಈ ಐದು ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಬಲ ಅಸ್ತ್ರಗಳು. ಈ ಪಂಚಸೂತ್ರಗಳು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಲಪಬೇಕು. ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧವು ತಲಪುತ್ತದೋ ಬಿಡುತ್ತದೋ, ಅದು ದೊಡ್ಡ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ಔಷಧಗಳು ರೋಗ ಬಂದಾಗ ಮುಟ್ಟಬೇಕಾದವು. ರೋಗವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಏನು, ರೋಗವು ಬರದೇ ಇರುವ ಹಾಗೆ ತಡೆಯಲು ಏನು, ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದವು ವಿವರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಜಗತ್ತಿಗೆ ಇದು ಏಕೈಕ ಕೊಡುಗೆ. ಇವತ್ತು ಜಗತ್ತು ಪ್ರಿವೆನ್ಶನ್ ಕುರಿತು ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಆಯುರ್ವೇದವು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ತಿಳಿಸಿತು. ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟಿವ್ ಮೆಥಡ್ – ಜೀವರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ವಿಚಾರ. ಅದರ ಕೆಳಗಿನ ಹಂತ ಪ್ರಿವೆಂಟಿವ್ ಮೆಥಡ್ – ರೋಗಪ್ರತಿಬಂಧನ, ರೋಗ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಯುವ ನಿವಾರಣೋಪಾಯ. ಅದರ ಬಳಿಕ ಕ್ಯೂರೆಟಿವ್ ಮೆಥಡ್ – ರೋಗೋಪಚಾರ. ಅನಂತರದ್ದು ಪ್ಯೂರಿಫಿಕೇಶನ್ ಮೆಥಡ್ – ದೇಹವನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು. ಆಮೇಲೆ ರಿಜುವಿನೇಟಿವ್ ಮೆಥಡ್ – ಕಾಯಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಆಯುರ್ವೇದವು ಹೇಳಿದ ಐದು ಅದ್ಭುತ ವಿಚಾರಗಳು ಇವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆಯೇ ಇಲ್ಲ.

    ಪ್ರ: ಈ ವಿಚಾರಗಳು ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಶುದ್ಧ ವೇದವೆನ್ನುತ್ತೀರಾ?

    ಉ: ಸರಿಯಾದ ಗ್ರಹಿಕೆ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಂತರ್ಭವಿಸಿದ್ದರು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಶ್ರೀರುದ್ರ ಇದೆಯಲ್ಲ.

    ಪ್ರ: ನಮಸ್ತೇ ರುದ್ರ ಮನ್ಯವ ಉತೋತ ಇಷವೇ ನಮಃ.

    ಉ: ಹ್ಞಾ. ರುದ್ರದ ಮಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಅನ್ಯಾನ್ಯ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಗಣಿತೀಯವಾದ ಗೂಢವನ್ನೂ ಹೇಳುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರ್ಥವಂತೂ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಪ್ರಕೃತಿವರ್ಣನೆ ಇದೆ. ಲೋಕಚರ್ಯೆ ಇದೆ. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೊರತಾಗಿ, ಕೇರಳದ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ವಾಂಸರು ರುದ್ರದ ಮೊದಲ ಋಚೆಯಿಂದ ಕೊನೆಯ ಋಚೆಯ ತನಕ ಅನ್ವಯಾರ್ಥಸಹಿತವಾಗಿ ಆಯುರ್ವೇದೀಯವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯಜ್ವರದಿಂದ ಕ್ಷಯರೋಗದವರೆಗೆ ಎಪ್ಪತ್ತೈದಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸುಳುಹು ಅಲ್ಲಿ ಇದೆ. ನೂರಾರು ವನೌಷಧಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವವಿದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಈಗಲೂ ಆ ಪುಸ್ತಕ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ತಾತ್ಪರ್ಯತಃ, ಅಂದಿನ ಜಾನಪದರು ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕುಶಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎವಿಡೆನ್ಸ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಎಂದು ಈಗೇನು ಹೇಳುತ್ತಾರಲ್ಲ, ಆಯುರ್ವೇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಎವಿಡೆನ್ಸ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಸಿಗಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ.

    ಪ್ರ: ಅಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಆಶಯ, ಆಯುರ್ವೇದ ಮನೆಮನೆಗೂ ಬರಬೇಕು.

    ಉ: ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸು ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಬರಬೇಕು. ಔಷಧವಾಗಿ ತಲಪಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ. ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ತಲಪಬೇಕು. ಅದರ ತತ್ತ್ವ, ಸಿದ್ಧಾಂತ ತಲಪಬೇಕು. ಅದರಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕರಲ್ಲಿ ನೀರೋಗದೃಢಕಾಯತ್ವ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಮನುಷ್ಯರು ದುರ್ಬಲರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

    ಪ್ರ: ಈ ಅವರೋಹಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೇನಿರಬಹುದು?

    ಉ: ಔಷಧಪದ್ಧತಿಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಔಷಧದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ದೇಹ ದೃಢವಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಆಯುರ್ವೇದದ ಸ್ವಾಸ್ಥ ಸೂತ್ರದಿಂದ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಬಹುದು. ನಿದ್ರೆಗೊಂದು ಮಾತ್ರೆ, ಏಳಲಿಕ್ಕೊಂದು ಮಾತ್ರೆ, ಮೂತ್ರ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೊಂದು ಮಾತ್ರೆ, ಮೂತ್ರ ತಡೆಯಲಿಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತ್ರೆ, ಹಸಿವೆ ಆಗಲಿಕ್ಕೊಂದು ಮಾತ್ರೆ, ಜೀರ್ಣಕ್ಕೊಂದು ಮಾತ್ರೆ, – ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಔಷಧದ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ನೆಚ್ಚುತ್ತಾಹೋದರೆ ದೇಹ ಮತ್ತಷ್ಟು ನಿಃಶಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಯುರ್ವೇದದ ನಿಷ್ಪಾಕ್ಷಿಕ ಜನಪೋಷಣದೃಷ್ಟಿ ನೋಡಿ. ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಮಿಲ್ಕ್ ಷೇಕ್ ಮಾಡಿದರೆ, ಆಹಾ, ಸ್ವರ್ಗವೇ ರಸನಾಗ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಅಪಮಾರ್ಗದ ಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದ ಪುರಸ್ಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.  ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ವಿರುದ್ಧ ಆಹಾರ.

    ಪ್ರ: ಜನರು ಆಯುರ್ವೇದ ಎಂದಕೂಡಲೇ ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದಿಡುವುದು ಈ ನಮೂನೆಯ ಪ್ರತಿಬಂಧದ ಪಥ್ಯಗಳಿಗೇ ಅಲ್ಲವೆ?

    ಉ: ಪಥ್ಯಾಹಾರ ಅಂದರೆ ರುಚಿಹೀನ ಎಂದಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನವರಿಗೆ ರುಚಿಪ್ರಜ್ಞೆ ಇರಲಿಲ್ಲವೆ? ನಮಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರಸಜ್ಞತೆ ಇತ್ತು. ಪಥ್ಯಾಹಾರದಲ್ಲಿ ರಸದ ಉತ್ತುಂಗತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಿತಕಾರಿಯೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ರಸ-ರುಚಿಗಳ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಆ ಚಿಂತನೆಗಳೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಊಹೆಗೂ ನಿಲುಕದ್ದು. ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮದ ಅಗಾಧತೆ ಎಷ್ಟಿದ್ದೀತು!

    ಪ್ರ: ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೀವು ಕಂಡ ಬದಲಾವಣೆಗಳೇನು?

    ಉ: ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಪೇಶೆಂಟುಗಳು ಬಹಳ ಅಂದ್ರೆ ಬಹಳ ಕಡಮೆ. ನಾನು ಭಾಷಣ ಮಾಡಬಹುದು, ಸಲಹೆ ನೀಡಬಹುದು, ಎಲ್ಲ ಸರಿ. ಆದರೆ ಪಕ್ಕಾ ರಿಸಲ್ಟ್ ಕೊಡದೇ ಏನೂ ಮಾಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿಚ್ಚಳವಾಯಿತು. ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಆಗಿ ಯಾವ ಯಾವ ರೋಗವನ್ನು ಟ್ರೀಟ್ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದೇ ಮಾನದಂಡವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೊಟ್ಟ ರಿಸಲ್ಟ್ ಏನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಎಮ್‌ಡಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲೇ ನಾನು ಮಾಡಿದ ಅವಿಕಲ್ಪಸಂಕಲ್ಪ ಎಂದರೆ ನಾನು ಲೆಕ್ಚರರ್ ಆಗಿ ಎಲ್ಲೂ ಸೇರಬಾರದು. ಅದು ನನ್ನ ದಾರಿಯಲ್ಲ. ನನ್ನ ತಲೆಯೊಳಗೆ ರಿಸಲ್ಟ್-ಓರಿಯಂಟೆಡ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸಿನ ಸವಾಲು ಕೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲ. ನನ್ನ ನಿಲವಿಗೆ ಬದ್ಧನಾಗಿದ್ದೆ. ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಸುಲಭದ ಬಾಬತ್ತಲ್ಲ. ಹಣಕಾಸು, ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಉಪಕರಣ, ಔಷಧ ಒಂದೇ ಎರಡೇ, ಎಲ್ಲವೂ ತೊಡಕಿನ ಮುಡುಕುಗಳೇ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಈ ೨೩ ವರ್ಷದ ಸರ್ವಿಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಔಷಧವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು ತುಂಬ ತುಂಬ ಕಡಮೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯಕಾರಣ, ಔಷಧದ ಬೆಲೆಯು ದುಬಾರಿಯಾಗಿ, ಜನರು ಆಯುರ್ವೇದದಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗಬಾರದು ಎನ್ನುವುದು. ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥಭಾರವಾಗದ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶೋಧವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಇದುವರೆಗೂ ನನ್ನೀ ನಿಲವಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ.

    ಪ್ರ: ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ನೀವು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಮಾರ್ಗವೇನು?

    ಉ: ನನ್ನದೇ ಆದ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಡೆವಲಪ್ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಒಟ್ಟು ೧೫೨ ಔಷಧ. ಎಲ್ಲವೂ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಫಾರ್ಮಲ್ಲಿವೆ. ವಟಿಕಾರೂಪ ಏಕೆಂದರೆ, ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ತಲಪಿಸಬೇಕು.

    ನಮ್ಮ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಿಡ್ನಿ ಫೆಯ್ಲ್ಯೂರ್, ಹೃದ್ರೋಗದ ಕೇಸುಗಳನ್ನು ತುಂಬ ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಗುಣವೇ ಆಗದ್ದನ್ನು, ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಖರ್ಚು ಬರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಂಥದನ್ನು, ಬರೀ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಪಚರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಕಿಡ್ನಿಸ್ಟೋನ್, ಪ್ಯಾಂಕ್ರಿಯಾಟೈಟಿಸ್, ಹೃದಯ, ಗರ್ಭಕೋಶದ ಗಡ್ಡೆ, ಸೊಂಟನೋವು ಮುಂತಾದ ಸರ್ಜರಿ ಆಗಬೇಕಾದವುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಔಷಧದಲ್ಲಿ ಗುಣಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರೆ ಜನರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ, ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

    ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬಹುತೇಕ ರೋಗಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯ ಸಂಭಾಳಿಸಬಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಕಾಯಿಲೆ ಇರಲಿ, ಹಳೆಯದಿರಲಿ ಹೊಸ ವೈರಾಣುವಿರಲಿ, ಹಳೆ ವೈರಾಣುವಿರಲಿ, ನಮ್ಮ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೇ ಅನುಷ್ಠಾನಿಸಿ ರೋಗಮುಕ್ತರಾಗಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಅದ್ಭುತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿ ಅಂದರೆ ಆಯುರ್ವೇದ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ – ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.

    ಪ್ರ: ನಿಮ್ಮ ಆರಂಭೋದ್ಯೋಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ತರದ ಜನರು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು?

    ಉ: ವಯಸ್ಸಾದವರು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಳೆಮಂದಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ಭರವಸೆ. ಅವರಿಗಿರುವ ಜೀವನಾನುಭವವೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದಾದ ಕಹಿ ಅನುಭವ. ಯಥಾರ್ಥಕ್ಕೂ ವಯೋವೃದ್ಧರ ಉಪಚಾರಕ್ಕೆ ಆಯುರ್ವೇದವೇ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣ. ಎಂತಹ ಕಹಿ ಔಷಧವನ್ನಾದರೂ ತಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ, ಯಾವ ಔಷಧ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸೇವಿಸುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವ ಅವಸ್ಥೆಯೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಬಂದಾಗ ಅಂತಹವರು ಅಧಿಕಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕ್ರಮೇಣ ನನ್ನ ಜನಸಂಪರ್ಕ ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತರುಣರ ಪೀಳಿಗೆಯೂ ಪ್ರಚೋದಿತವಾಯಿತು. ನಮ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದ ಈಗಿನ ಸನ್ನಿವೇಶ ನೋಡಿ. ಬರುವವರಲ್ಲಿ ಬಹ್ವಧಿಕವಾಗಿ ಯುವಕರೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಔಷಧಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಜನಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಮಕ್ಕಳೂ ಬಹಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬರಲು ಮೊದಲಿಟ್ಟರು. ಪರಿಣಾಮ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ, ಎರಡು ದಿನದ ತೋಳ್ಗೂಸನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಕಾರಣ ಆಯುರ್ವೇದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಜನರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿದ ವಿಶ್ವಾಸ ಎನ್ನುವುದು ನನ್ನ ಶಾಸ್ತ್ರಶ್ರದ್ಧೆ. ಸಂತಾನಸಮಸ್ಯೆಯಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣಪ್ರಕರಣಗಳೂ ಬಂದು ಅವೂ ಫಲಿತಗುಣವನ್ನು ತೋರಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬರುವವರ ಹೆಚ್ಚಳವೂ ಸಹಜವೆಂಬಷ್ಟು ರೂಢವಾಯಿತು. ನಾನು ಕೈಗೊಂಡ ಇನ್ನೊಂದು ಉಪಕ್ರಮವೆಂದರೆ ದಾಖಲೆಗಳ ಶಾಶ್ವತೀಕರಣ.

    ಪ್ರ: ಓಹೋ. ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಗೂ ಗುಳಿಗೆ ರುಚಿ ತೋರಿಸಿದ್ದೀರಿ.

    ಉ: ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಡೆವಲಪ್ ಮಾಡಿಸಿದೆ. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದೆ. ಈಗ ಸುಮಾರು ೨೫-೩೦ ಲಕ್ಷ ಪ್ರಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಶನ್‌ಗಳು ನನ್ನ ಭಂಡಾರದಲ್ಲಿವೆ – ಒಂದು ಲಕ್ಷದ ಹದಿಮೂರು ಸಾವಿರ ರೋಗಿಗಳದ್ದು. ೨೦೧೨ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ಬಳಿಕ ನನ್ನ ಬಳಿ ಯಾರೆಲ್ಲ ಪೇಶಂಟುಗಳು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಾಖಲೆಯೂ ಇದೆ. ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಆಗಿ ಡಾಟಾ, ರಿಸರ್ಚಿನ ವಿಂಗ್‌ಗಳು, ಸ್ಟಡಿ ಮೆಟೀರಿಯಲ್, ಡಾಟಾ ಡೆವಲಪ್ ಮಾಡುವಂಥದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಪ್ರ್ರೆಸಿಶನ್ನೂ ಇದೆ. ಆಯುರ್ವೇದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಎಂದ ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಯಾವುದೋ ಹಳೇಕಾಲದ ಪಂಡಿತರ ಔಷಧಾಲಯ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸಬಾರದು. ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಿ ಮಾಡುವಾಗ ಈಗಿನ ಕಾಲದ ಜ್ಞಾನವಿಸ್ತಾರದ ಸ್ತರಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಬೇಕು. ಈಗಿನ ಜನರೇಶನ್ನಿಗೆ ತಕ್ಕದಾಗಿ ನಾವು ಇರಬೇಕು. ಬರೇ ಕಷಾಯವನ್ನು ಎರಡು ಚಮಚ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಈಗ ಹೇಳಿದರೆ ಯಾರು ಉತ್ಸಾಹ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ? ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವತ್ತ ಗಮನ ಕೊಡಬೇಕು. ನಮ್ಮ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಣೇತರ ದೂರದರ್ಶಿತ್ವವು ಹೇಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ಸುಮಾರು ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಔಷಧದ ರೂಪಭೇದಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಲೋಪತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಹದಿನೈದು ದಾಟುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಸಿರಪ್ ಮಾತ್ರೆ ಇತ್ಯಾದಿ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉರುಟು ಗುಳಿಗೆ, ಚಪ್ಪಟೆ ಗುಳಿಗೆ ಎರಡನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ – ನುಂಗುವವನ ಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯದಲ್ಲಿರಿಸಿ. ಈಗ ನಾವು ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಕಷಾಯವೋ ಮಾತ್ರೆಯೋ ಎಂದು. ಬೇಗ ರಿಸಲ್ಟ್ ಬರಲಿಕ್ಕೆ ಯಾವ ರೀತಿ, ಯಾವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಔಷಧವನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಉತ್ತಮವೆಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

    ಪ್ರ: ಆಯುರ್ವೇದ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಮಾಡುವ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಮೂಲದ್ರವ್ಯ ಆತ್ಮಪ್ರತ್ಯಯ ಹಾಗೂ

    ಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರಭುತ್ವವೆನ್ನುವುದೇನೋ ಒಪ್ಪತಕ್ಕದ್ದೇ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪಾದನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆಯಲ್ಲವೆ?

    ಉ: ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಉದ್ದೇಶ ನನಗೆ ಮೊದಲಿಂದಲೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಈಗಲೂ ಇದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಹಣ ಬೇಕೇ ಬೇಕು. ಹಣದ ಹಿಂದೆ ನಾವು ಹೋಗದೇ ಇದ್ದರೆ ಹಣವೇ ನಮ್ಮೊಟ್ಟಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಂಕಲ್ಪವು ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಧನಾನುಕೂಲವು ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಸನೀಯವಾದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ ಬರುವ ಪೇಶೆಂಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಇಮ್ಮಡಿ ಮುಮ್ಮಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣವೂ ಬರುತ್ತದೆ.

    ಪ್ರ: ಔಷಧದ ಕಂಪೆನಿಗಳ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಮಿಷನ್-ಪರ್ಸೆಂಟೇಜ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಹಲವು ಆಮಿಷಗಳಿದ್ದಾವಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಋಜುತೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

    ಉ: ಬೇಕಾದಷ್ಟಲ್ಲ, ಬೇಡದಷ್ಟು ಇವೆ. ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಪರ್ಸೆಂಟೇಜ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ ಅದನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವುದು, ಯಾವ ಲ್ಯಾಬಿನವರು ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಮಿಷನ್ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಅವರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುದುರಿಸುವುದು, ಅಂಥವನ್ನೆಲ್ಲ ದೂರವಿಟ್ಟಷ್ಟೂ ಕ್ಷೇಮ. ೨೩ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಲ್ಯಾಬಿನವರು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಕಮಿಷನಿನ ಚೆಕ್ಕುಗಳು ಈಗಲೂ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಬಿದ್ದಿವೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಹಾಕಲೇ ಇಲ್ಲ. ನೀತಿಪಾರಿಶುದ್ಧ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಶಃ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಸುಖ ಸಂತೋಷ ಸಮಾಧಾನಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದೇ ಬರುತ್ತವೆ. ಯಶಸ್ಸಾಗಲಿ ಕೀರ್ತಿಯಾಗಲಿ ಧನವಾಗಲಿ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಬರುವಂಥದಲ್ಲ. ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಪರಮಸೋಪಾನ. ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ನಾವೇ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು. ಆಗ ಅದರ ಲಾಭ ಏನು, ಏಕೆ ಅದು ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಏಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಏಕೆ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ, ಎನ್ನುವುದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

    ಪ್ರ: ಆಯುರ್ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರಸಂಹಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯ ರೋಗಗಳ ಅಸಂಖ್ಯ ಸಸ್ಯಾದಿಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದಿರಿ. ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದವರ ಹೆಸರು, ಅವರ ಪ್ರವರಗಳೇನಾದರೂ ತಿಳಿದಿದೆಯೆ?

    ಉ: ಸ್ವಾರಸ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಅದೇ ಆಯುರ್ವೇದದ ಅನನ್ಯತೆ. ಅಲೋಪಥಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಡಾಕ್ಟರ್ ಅಥವಾ ಯಾವ ಸಂಶೋಧಕನು ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೋ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಆಯಾ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಟಂಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಹೆಸರೇ ಡಾಕ್ಟರದೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ಸ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್, ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ಸ್ ಡಿಸೀಸ್, ಇತ್ಯಾದಿ. ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ ಎಂಬವನಿಗೆ ಆ ಕಾಯಿಲೆ ಇತ್ತೋ ಇಲ್ಲವೋ. ಆದರೆ ಅವರವರ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ರೋಗನಾಮಧೇಯವಂತೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪದ್ಧತಿ. ಭಾರತೀಯ ಪದ್ಧತಿ ಹೀಗಲ್ಲ. ಚರಕ ಸಂಹಿತೆ ಇರಲಿ, ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತೆ ಇರಲಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ರೋಗ ರೋಗೋಪಚಾರ ವನೌಷಧಾದಿಗಳು ಒಬ್ಬರೇ ರಿಸರ್ಚ್ ಮಾಡಿದ್ದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಸಂಹಿತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳು ವೈದ್ಯರು. ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿದ್ದರ ದಾಖಲೆ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ವೈದ್ಯರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಹೌದು. ಶಾಶ್ವತವಾದ ಸಂಶೋಧನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಮಹನೀಯರು ಋಷಿಗಳೂ ಹೌದು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರಿತ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೇ ಪ್ರಮಾಣ.

    ಪ್ರ: ಋಷಿರ್ದರ್ಶನಾತ್.

    ಉ: ಋಷಿಗಳಾಗಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಅವರು ನಿಃಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳೂ ಸರ್ವಲೋಕಹಿತರತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಆ ವಂದನೀಯರು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಜ್ಞಾನಶಾಖೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು, ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು. ಒಂದೊಂದು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅದೆಷ್ಟೊಂದು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹ! ಗ್ರಂಥವಿಸ್ತರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಯಾವನೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸುವಂಥದಲ್ಲವೆಂದು ತಾನಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಒಬ್ಬನ ಬದುಕಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಆಗದಿರುವಂಥದ್ದು. ಒಬ್ಬನೇ ಲೇಖಕ ಆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಒಬ್ಬನೇ ವೈದ್ಯ ಅಷ್ಟೊಂದು ರೋಗಗಳ ಸಮಗ್ರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಸಂಹಿತೆಗಳ ಕರ್ತೃಗಳು ಕೇವಲ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಆ ಗ್ರಂಥಗಳಿಗೆ ಮಂತ್ರಮೌಲ್ಯ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಯುರ್ವೇದದ ಶೋಧಮೌಲ್ಯದ ಅಗಾಧತೆಯನ್ನೂ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನೂ ಪರಾಂಬರಿಸಿದರೆ ಏಕೆ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲೇಬೇಕು ಎಂಬುದು ಮನದಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆಯುರ್ವೇದವು ಶಾಸ್ತ್ರವೋ ವಿಜ್ಞಾನವೋ ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ವಿದ್ವದ್ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಎರಡೂ ಹೌದು. ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಗುಣ ಉಳ್ಳದ್ದು ಎಂಬುದು ಪ್ರಾತಿಭಾಸಿಕ ಗ್ರಹಿಕೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಜಾಲೋಕವು ಕ್ಷೇಮವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ವೈಶ್ವಿಕಾಶಯದಿಂದ ವೈದ್ಯಕಜ್ಞಾನನಿಧಿಯನ್ನು ಆ ವರೇಣ್ಯರು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕರುಣರಸ ಇಲ್ಲವೆಂದಾಗಿದ್ದರೆ ಯಾವುದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ರೋಗಿಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ ವೈದ್ಯನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಮೂಡಬೇಕಾದದ್ದು ಕಾರುಣ್ಯ. ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ಹತ್ತಾಗಲಿ ಹನ್ನೊಂದಾಗಲಿ ರೋಗಿಗಳು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರಾದರೆ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ನೋಡಬೇಕು.

    ಪ್ರ: ನೀವು ರಸ-ರುಚಿಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಸ್ತಾವ ಮಾಡಿದಿರಿ. ಈಗ ಕರುಣರಸವನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಿರಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಸಚರ್ಚೆ ಇರುವುದು ಅಲಂಕಾರಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ. ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಇದರ ಮಾತೃಕೆ. ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ರಸಚಿಂತನೆ ಇದೆಯೇ?

    ಉ: ಈ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಚಿಂತನವಿದೆ. ವಿಮರ್ಶೆ ಇದೆ. ಸಿದ್ಧಾಂತವಿದೆ. ಅದು ಋಷಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಸಂವಾದಗೋಷ್ಠಿಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ರಸವನ್ನು ಕುರಿತ ಮಥನಕ್ರಮ ತುಂಬ ಹೃದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾದು (ಸಿಹಿ) ಎನ್ನುವುದು ಯಾಕೆ ರಸ? ಯಾಕೆ ರಸವಲ್ಲ? ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ವಿಚಾರವಿನಿಮಯವಿದೆ. ಚಿಂತನಾಸ್ತರಣದ ಕೊನೆಗೆ ಆರು ರಸಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಸಿದ್ದಾsರೆ. ಆರಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದವು ಯಾಕೆ ರಸವಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಕುರಿತೂ ಮಂಥನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ರಸಗಳು ಯಾವ ಯಾವ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿವೆ, ಯಾವ ಆಹಾರದ್ರವ್ಯಗಳಲ್ಲಿವೆ, ರಸದ ಗುಣ ಏನು, ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೇನು? – ಇವೆಲ್ಲದರ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣವಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಕಾವ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲೂ ಷಡ್ರಸೋಪೇತ ಭೋಜನದ ವರ್ಣನೆಗಳು ಢಾಳಾಗಿವೆ. ಕಾವ್ಯವಾಙ್ಮಯದಲ್ಲೂ ಆಯುರ್ವೇದ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲೂ ರಸಗಳು ಆರು ಎಂದು ಉದ್ಘುಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ದುರಂತ ನೋಡಿ. ಇವತ್ತಿನ ನಮ್ಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಸಗಳೆಷ್ಟು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಬರೆಯಬೇಕಾದ ಉತ್ತರ ನಾಲ್ಕು. ಇದು ಬೌದ್ಧಿಕ ಉನ್ನತಿಯೋ ಅವನತಿಯೋ! ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಜಾಸ್ತಿ ಇದೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆಸ್ತಮಾ ಇರುವಾಗ ಕಿತ್ತಳೆಹಣ್ಣನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ಕೊಡುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದೇವಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ ಉಬ್ಬಸ ಉಲ್ಬಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಹಣ್ಣಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದು ಆಯುರ್ವೇದ. ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕ್ಯಾಲರಿ ಇದೆ, ಕೆಮಿಕಲಿ ಏನಿದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯೇ. ಆದರೆ ಅದರ ಸೇವನೆಯಿಂದ ದೇಹದ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮವೇನು? ಆಸಿಡಿಟಿ ಬಢಕಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಾಯುಸಂಚಯನವಾಗುತ್ತದೆ – ಎಂಬ ತಥ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದು ಆಯುರ್ವೇದ. ಬೀಟ್ರೂಟಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣದಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಪಾರ್ಶ್ವಿಕ ಜ್ಞಾನ. ಉಸಿರಾಟದ ಸಮಸ್ಯೆ, ಕೆಮ್ಮು ಇರುವವರಿಗೆ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮನ್ನು ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಕೊಟ್ಟರೆ ಏನು ಗತಿ? ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ಮೂರೂ ಹೊತ್ತು ಕೊಟ್ಟು ಬಿಡುವ. ಮರುದಿನವೇ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕೊಡಬಾರದು ಎಂದು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಆಯುರ್ವೇದ.

    ಪ್ರ: ಏನನ್ನು ತಿನ್ನಬೇಕು, ಏನನ್ನು ತಿನ್ನಬಾರದು ಎಂಬ ಆಹಾರನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದವು ತುಂಬ ಕಠೋರ, ಬಿಗಿ, ನಿರ್ದಯ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಥೆ ಇದೆ. ಅದನ್ನೇ ಪಥ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರಲ್ಲವೆ? ಯಾಕೆ ಹಾಗೆ?

    ಉ: ಕೆಮ್ಮು ಇರುವ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮಗು ಫ್ರಿಜ್ಜಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೋಲ್ಡ್ ವಾಟರ್ ಕುಡಿದರೆ ಹಿರಿಯರು ಬೈಯುತ್ತಾರೆ, ನಿನಗೆ ಕಾಮನ್‌ಸೆನ್ಸ್ ಇಲ್ವಾ? ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವಿಗೆ ಎಂತಹ ಕಾಮನ್‌ಸೆನ್ಸ್? ಕೋಲ್ಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಸಾಮಾನ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾವು ಮಗುವಿನಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆ ಮಗುವಿಗೆ ತಿಳಿವು ಇರಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅದೇ ಪಥ್ಯ. ಪಥಾನಾಂ ಯತ್ ಹಿತಂ, ಪಥ್ಯಂ. ಪಥಾನಾಂ ಯತ್ ಅಹಿತಂ, ಅಪಥ್ಯಂ. ವಸ್ತುತಃ ಪಥ್ಯ ಯಾವುದು? ಅಪಥ್ಯ ಯಾವುದು? ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಹಾಗೆಂದು ಪೂರ್ತಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆಪಲ್ ತಿಂದರೆ ಕೀಲುನೋವು ಜಾಸ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆಂದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದು ವಾತವರ್ಧಕವೆಂದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಪಥ್ಯದ ಅಳವಡಿಕೆ ಎಂಬುದು ಕಾಮನ್‌ಸೆನ್ಸ್! ಆಯುರ್ವೇದವು ಹೇಳಿದ ಆಹಾರವಿಷಯ ಸಮಗ್ರವಾದುದು. ಪಥ್ಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಸ್ವಯಂ ಆರೋಗ್ಯಪಾಲನೆಯೂ ಸಂವರ್ಧನೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆಯುರ್ವೇದವು ಹೆಚ್ಚು ಗೊತ್ತಾದಷ್ಟೂ ಕೌಶಲದಿಂದ ಬದುಕಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್ ಲಿವಿಂಗ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಆಯುರ್ವೇದ ಬೇಕು.

    ಪ್ರ: ರೋಗೋಪಚಾರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೋಗಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೆಲವನ್ನು ಕಂಡದ್ದು ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವದಲ್ಲಿದೆಯೆ?

    ಉ: ಹೌದು, ಬೇಕಾದಷ್ಟಿದೆ. ಮೊದಮೊದಲು ಶುಗರ್ ಲೆವೆಲ್ ೩೫೦ ಇದ್ದರೂ ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಗೋದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಳುಕುತ್ತಿದ್ದೆ. ಈಗ ೬೫೦ ಇದ್ದರೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಮ್ಮ ಅನುಭವ ದಟ್ಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೂ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ತೂಗುಮಂಚವಲ್ಲ. ಕುದಿನೀರ ನಡೆ.

    ಪ್ರ: ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯಸಂದೋಹದಲ್ಲಿ ಬಹ್ವಂಶ ಈಗ ಅಲೋಪಥಿ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಮಾಡುತ್ತಾರಲ್ಲ. ಅದು ಅನಿವಾರ್ಯವೋ ಔದಾಸೀನ್ಯವೋ?

    ಉ: ನಮ್ಮ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪರಕೀಯವನ್ನು ಆತುಕೊಂಡರೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಲ್ಲ. ಅನ್ಯಪದ್ಧತಿ ನಮಗೇಕೆ? ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನುರಿತವರು ಕಲಿತವರು ಇದ್ದಾರಲ್ಲ. ಅಲೋಪತಿಯೂ ಘನತ್ವ ಉಳ್ಳ ವೈದ್ಯಶಾಖೆ ಹೌದು. ಆದರೆ ಆಯುರ್ವೇದ ಆಯುರ್ವೇದವೇ, ಅಲೋಪತಿ ಅಲೋಪತಿಯೇ. ಡಾಕ್ಟರಾದವರು ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಾರದು. ನೀವು ಪದವಿಯನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರೇ ಆಗಿ. ಶ್ರೇಷ್ಠವೈದ್ಯರಾಗಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎಂಬಿಬಿಎಸ್ ಮಾಡಿದವರು ಭಾರತದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಯಾರು. ಬಿಎಎಮ್‌ಎಸ್ ಮಾಡಿದವರ ತಾಣ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತು. ಅಂತಹ ಅಸೀಮ ವೈಶಾಲ್ಯವಿದೆ. ಇಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕತೆ ಇರುವಾಗ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಾವೂ ಮಾಡ ಹೊರಟರೆ ನಾವು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಜ್ಞರೋ ಪ್ರಾಜ್ಞರೋ ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಜನರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಗೌರವವೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೆಮ್ಮದಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

    ಪ್ರ: ಮನೋಗುಣ ಆತ್ಮಗುಣಗಳನ್ನು ಸಂಹಿತೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದಿರಿ. ಹಾಗಾದರೆ ಮನೋಬುದ್ಧಿಶ್ಚಿತ್ತಾಹಂಕಾರಗಳಿಗೂ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ನೇರಾನೇರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು, ಅಂದರೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಕ್ಕೂ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧನೈಕಟ್ಯವನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆಯೆ?

    ಉ: ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವು ಮನಸ್ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಹಲಕೆಲ ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ. ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯದ ಸ್ವರೂಪಲಕ್ಷಣ ಹೀಗಿದೆ: ಸಮದೋಷಃ ಸಮಾಗ್ನಿಶ್ಚ ಸಮಧಾತು ಮಲಕ್ರಿಯಾಃ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮೇಂದ್ರಿಯಮನಾಃ ಸ್ವಸ್ಥ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ. ಮನುಷ್ಯನು ಮನಃಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರಬೇಕು. ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವಿದ್ದರೆ ಆತ ಆರೋಗ್ಯವಂತನಲ್ಲವೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟೋಕ್ತಿ. ಬಹಿರಿಂದ್ರಿಯಗಳ ಪರೀಕ್ಷಣದ ವರದಿಗಳೆಲ್ಲ ನಾರ್ಮಲ್ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಏನು? ದೈಹಿಕವಾದ ಶಾಂತಿ, ಶಾಂತಿಯಲ್ಲ. ಮನೋಜಂಜಡದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಬರುತ್ತಾರೆ – ಜ್ವರದ ತಪಾಸಣೆಗಾಗಿ. ೯೯ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್‌ಷಿಯಸ್ ಇರಬಹುದು. ರಾತ್ರಿ ಪೂರಾ ಜ್ವರದ್ದೇ ದೊಂಬರಾಟ ಡಾಕ್ಟರೇ. ನನ್ನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ನಮೂನೆ ಸುಡುಜ್ವರವನ್ನು ಕಂಡದ್ದಿಲ್ಲ. ಬದುಕೋ ಭರವಸೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ನನ್ನನ್ನು ಬದುಕಿಸೋ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ, ಅಂಥಾ ಔಷಧ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಕೊಡಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಜ್ವರ ಕಡಮೆ ಆಗಲಿಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಾರ ತಗಲುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಧೀರರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ೧೦೪ ಡಿಗ್ರಿ ಜ್ವರ ಇರುತ್ತದೆ. ಡಾಕ್ಟರೇ, ಸ್ವಲ್ಪ ಜ್ವರ ಇದೆ. ಬೇಕಾದರೆ ಔಷಧ ಕೊಡಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಎರಡೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಹುಷಾರಾಗುತ್ತಾರೆ.

    ಪ್ರ:  ಮನ ಏವ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಕಾರಣಂ….

    ಉ: ಅದು ಯಾಥಾರ್ಥ್ಯ. ನನ್ನ ಅನುಭವದ್ದೇ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಹೊಸನಗರದ ಹತ್ತಿರದವರು ರೋಗಿ. ಆ ತಾಯಿಗೆ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್. ಏಳೆಂಟು ಸೆಂಟಿಮೀಟರಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಗಡ್ಡೆ. ಬೆಂಗಳೂರು, ಮುಂಬಯಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೆಲ್ಲ ಮುಗಿದಿದ್ದವು. ಫೈನಲ್ ಸ್ಟೇಜಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಲವು ದಿವಸ ಬದುಕಬಹುದಷ್ಟೇ ಎಂದು ಶರಾ ಬರೆದಿದ್ದರು. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿಯೂ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬ. ಆ ತಾಯಿಯು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರಂತೆ ನಂಗೆ ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬೇಡ. ಇದುವರೆಗೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ. ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್ ತಗೊಳ್ಳೋಕೆ ನಾ ರೆಡಿ ಇಲ್ಲ. ಯಾವುದನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಕೂಡ. ಆ ತಾಯಿಯ ಮಕ್ಕಳು ನನ್ನ ಬಳಿ ಬಂದರು. ಅಮ್ಮನ ಕ್ಯಾನ್ಸರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡುತ್ತೀರಾ? ಕೇಳಿದರು. ಇಲ್ಲ. ಫೈನಲ್ ಸ್ಟೇಜ್ ಅಲ್ವಾ. ಕಷ್ಟ ಆಗಬಹುದು ಎಂದೆ. ಮರಳಿದರು. ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ ಪುನಃ ಬಂದರು. ನೀವು ಟ್ರೀಟ್ ಮಾಡುವುದಾದರೆ ತಗೊಳ್ತಾರಂತೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ನೋವಿದೆ. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನೂ ಅವರು ಒಪ್ಪುತ್ತಿಲ್ಲ. ನೀವು ಹೂಂ ಅಂದರೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತೇವೆ ಎಂದರು. ಅವರ ಸೌಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೆ.  ಆ ತಾಯಿ ಬಂದರು. ೭೫ ವರ್ಷ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಡ್ಡೆ ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಉಬ್ಬಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಕೇಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ತಾಯಿಯೇ ನನ್ನೆದುರಿಗಿಟ್ಟರು. ನಂಗೆ ಫೈನಲ್ ಸ್ಟೇಜ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇದೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲ ಡಾಕ್ಟರೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ಗಳೂ ಹಾಗೇ ಹೇಳುತ್ತಿವೆ. ನಂಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ ಡಾಕ್ಟರೇ ಧೀರಗಂಭೀರಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ ಕೂತರು. ಗಮ್ಮತ್ತು ಅದಲ್ಲ, ನೀವಿನ್ನು ಒಂದು ವಾರವಷ್ಟೇ ಬದುಕಬಹುದು ಎಂದು ಡಾಕ್ಟರು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿ ೨೪ ವರ್ಷದ ಅನಂತರ ಅವರು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದದ್ದು. ಅದೆಂಥ ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯ! ಒಂದು ವಾರದಿಂದ ಸೊಲೂಪ ನೋವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆಯಂತೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸಾಧಾರಣ ಊರ್ಜೆಯನ್ನು ಆ ಕೇಸಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ, ಸ್ತಂಭಿತನಾಗಿಹೋದೆ. ವಸ್ತುತಃ ನಾನು ಕ್ಯಾನ್ಸರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕೊಡುವವನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅವರ ಆಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಟ್ಟೆ. ಮೂರುನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೋವು ಮಾಯಿತು. ಮತ್ತೆ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷ ನಿರೌಷಧರಾಗಿ ನಿರ್ಬಾಧರಾಗಿ ಬದುಕಿದ್ದರು. ಅವರ ಮನಸ್ಸೇ ಅವರಿಗೆ ಧನ್ವಂತರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ ಅಂದರೆ, ಅವರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುದೃಢರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂತಹವು ನೂರಾರು ಕೇಸುಗಳು ನನ್ನ ದಫ್ತರದಲ್ಲಿವೆ. ರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂತಃಕರಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು, ರೋಗ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.

    ಪ್ರ: ಮಂತ್ರಪುರಶ್ಚರಣೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಧಿಯು ಉಪಶಮಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಪಾರಂಪರಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆ. ನಿಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಇದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆಯೆ? ಪುರಾವೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆಯೆ?

    ಉ: ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ನಿರುಮ್ಮಳವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರದಿಂದ ದೇಹವೂ ದೃಢವಾಗುತ್ತದೆ.

    ಪ್ರ: ಔಷಧರಹಿತ ಮಂತ್ರೋಪಾಸನೆಯ ಕುರಿತು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲ. ಸಮಂತ್ರೌಷಧದ ಪ್ರಯೋಗ.

    ಉ: ನಾನೂ ಅದನ್ನೇ ಹೇಳೋದು. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಸಂಶೋಧನೆ ಆಯಿತು. ಮಿದುಳನ್ನು ಎಡ ಹಾಗೂ ಬಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಒಂದೊಂದು ಭಾಗವು ಒಂದೊಂದು ವೇದಮಂತ್ರಶ್ರವಣದಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಾಥರ್ವಣ ಋಚೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಒಂದು ಭಾಗವು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗುತ್ತದೆ – ಇದು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ. ರೋಗಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ರೋಗಿಗಳು ನೆಗೆಟಿವಿಟಿಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರದ ನಾದ ಹಾಗೂ ಲಯ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಪೋಷಕವಾಗುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲೇ ಗಮನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ತಮಗೆ ಅಂದಿಗರು ಬಂದಿಗರು ಬಂಧುಗಳು ಮಿತ್ರರು ತೀರ ಕಡಮೆ ಇರುವ ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರದ ಸಾಂಗತ್ಯದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಃಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಭಾವಸಾಂತ್ವನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅನಾಥತೆಯನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾನುಭವದ ನಿದರ್ಶನ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಹುಟ್ಟೂರಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸುರುಂಬಡ್ಕ ಅಜ್ಜ ಎಂದಿದ್ದರು, ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಸೋದರಮಾವ. ನಾನಾಗ ಹೈಸ್ಕೂಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ಹುಡುಗ. ಅವರಿಗೆ ೮೦ ದಾಟಿತ್ತು. ಪ್ರತಿದಿನದ ಗಾಯತ್ರೀಮಂತ್ರದ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅವಧಿ ಅವರದ್ದು ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ಗಂಟೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ತಿಂಡಿ ತಿಂದು ಜಪಕ್ಕೆ ಕೂತರೆ ಏಳುವುದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟಕ್ಕೆ. ಸಂಜೆ ಐದು ಗಂಟೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಜಪ ಶುರುವಾದರೆ ರಾತ್ರಿ ಊಟದ ಹೊತ್ತಿನ ತನಕ. ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಮನೆ ಕಜೆ. ಅದರ ಅಂಗಳದ ತುದಿಯಂಚಲ್ಲಿ ಕರ್ಗಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ತಡೆಗೋಡೆ. ಮನೆ ಬಹಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಕೆಳಗಿನ ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ ಬೆಳೆದ ಸುಮಾರು ೭೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಅಡಿಕೆಮರದ ತುದಿಯ ಟೊಂಗೆಯ ಗರಿಯು ಮನೆಯಂಗಳದ ಗೋಡೆಯ ಮೈಸವರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಜ್ಜನಿಗೆ ತಾಂಬೂಲಚರ್ವಣ ಪಿತೃಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಒಂದು ದಿವಸ ಕವಳ ಉಗಿಯಲಿಕ್ಕೆ ಅಂಗಳದ ತುದಿಗೆ ಬಂದ ಅಜ್ಜನಿಗೆ ತಲೆಸುತ್ತಿ ಜೋಲಿ ಹೊಡೆದು ಧೊಪ್ಪನೆ ಬಿದ್ದರು. ಅಜ್ಜ ಬಿದ್ದದ್ದು ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಮನೆಮಂದಿ ತೋಟ ಗದ್ದೆ ಹಟ್ಟಿ ಅಡುಗೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೆದುರಿ ವ್ಯಸ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಪಕ್ಕದ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಭಾವ ಆ ಕೆಳತೋಟದ ಒಳಹೊಕ್ಕಾಗ ನಾರಾಯಣಾ ನಾರಾಯಣಾ ಎನ್ನುವ ಮರ್ಮರ ಕೇಳಿಸಿದರೂ ನಿಗಾ ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಭಾವ ಸೀದಾ ಮನೆಗೆ ಬಂದರು. ಅಜ್ಜ ಎಲ್ಲೆಂದು ವಿಚಾರಿಸಿದರು. ಎದ್ದುಬಿದ್ದು ಹುಡುಕಿದರು. ಜಾಡು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ೭೦ ಅಡಿಯ ಆಳದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಧ್ವನಿಯ ನರಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲರೂ ಓಡಿದರು. ಅಜ್ಜನನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬಂದರು. ದೇಹದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಗೀರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ! ಮೂಳೆಮುರಿತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಮೂರು ದಿನ ಮೈಕೈ ನೋವು ಎಂದು ಮಲಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ ಘಟನೆ. ಗಾಯತ್ರೀಮಂತ್ರದ ರಕ್ಷೆಯಲ್ಲದೆ ಬೇರಾವ ಕಾರಣವೂ ಅವರ ಪತನೋದ್ಧರಣಕ್ಕೆ ತೋಚುವುದಿಲ್ಲ.

    ಪ್ರ: ಮಂತ್ರವಾಙ್ಮಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಜಪಿಸಬಹುದಾದ ಋಙ್ನಿರ್ದೇಶನಗಳಿವೆ. ಉದ್ಯನ್ನದ್ಯ ಮಿತ್ರಮಹಃ, ವಾತ ಆವಾತು ಭೇಷಜಂ, ಅಯಂ ಮೇ ಹಸ್ತೋ ಭಗವಾನ್, ತ್ರ್ಯಂಬಕಂ ಯಜಾಮಹೇ, ಪರಂ ಮೃತ್ಯೋ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಸ್ತೋಮಗಳನ್ನು ಪುರಶ್ಚರಿಸುವ ಪರಿಪಾಟಿಯಿದೆ. ಇದು ರೋಗೋಪಶಮನಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯೆ?

    ಉ: ನಿಃಸಂಶಯವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯು ಅನುಭವದಿಂದ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಸತ್ಯ ಅದು. ಋಷಿಗಳು ಆಪ್ತರು. ಋಷಿವಾಕ್ಯವೆಂದರೆ ಆಪ್ತವಾಕ್ಯ. ಅದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹ ಸಲ್ಲದು. ಜನರ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಬೇಕು.

    ಪ್ರ: ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೋಗಕ್ಕೂ ಯಂತ್ರಪರೀಕ್ಷಣವು ಕಡ್ಡಾಯ ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಂಬ ಅನಧಿಕೃತ ಅನುಶಾಸನ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಯಂತ್ರಾವಲಂಬನದ ಆವಶ್ಯಕತೆಯ ಪರಿಮಾಣ ಎಷ್ಟು?

    ಉ: ಇಂತಹ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಅಗತ್ಯಾಧಿಕವಾಗಿ ಈಗಿನ ದಿನಮಾನದಲ್ಲಿ ತಾಂಡವಿಸುತ್ತಿವೆ. ದರ್ಶನಸ್ಪರ್ಶನಪ್ರಶ್ನೈಃ ಪರೀಕ್ಷೇತ ಚ ರೋಗಿಣಮ್. ಇದರೊಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಮಾನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರ. ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ಹೈಯರ್ ಲೆವೆಲಿನ ಯಂತ್ರಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮುಗಿಯಬೇಕು. ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗುಗಳು ಅನುಮಾನಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವುದನ್ನು ನೋಡಲಿಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಕವನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಪರದೆ ಅಡ್ಡ ಹಿಡಿದೇ ನೋಡಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳ ಮೂಲಕವೂ ನೋಡಬಹುದು. ತೊಡಕೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಪೂರಕಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಿದರೂ ದೊರಕಬಹುದು. ತಪ್ಪೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದನ್ನೇ ಅತೀ ಮಾಡಬಾರದು. ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅತ್ಯವಲಂಬನವು ಸಾಧುವಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲು ನಾಡೀಶೋಧದಲ್ಲೇ ನಿದಾನದ ಆವಿಷ್ಕರಣವಾಗುವುದು ಯೋಗ್ಯತರ. ನಾಡೀಶೋಧದ ಆಳ ಅಗಲ ಅಸೀಮವಾದುದು. ಈ ಶೋಧವ್ರತದಲ್ಲಿ ನನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದಷ್ಟು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಯೋಗಫಲಿತಗಳು ಇವೆ. ಅದನ್ನು ಇದುವರೆಗೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ವೈದ್ಯಲೋಕದೆದುರು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲ ವೈದ್ಯರೂ ಅನುಸರಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ನನ್ನ ಮಹೋದ್ದೇಶ. ಅದು ಯಾವುದೆಂದರೆ, ಬಿಪಿ ಹಾಗೂ ಶುಗರ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಡಿಯಲ್ಲೇ ಅಳೆವ ಹದ ಹಾಗೂ ಹೂರಣ. ಅದರ ಅನುಭವವು ನನಗಾದದ್ದು ಆಕಸ್ಮಿಕ. ಅಂದು ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ. ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದ ನನ್ನ ಕ್ಲಿನಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಬಂದರು. ಅವರ ದೂರು ಇದ್ದದ್ದು ಹೊಟ್ಟೆನೋವಿನ ಕುರಿತು. ನಾನು ನಾಡಿ ಹಿಡಿದಾಗ ಆಕೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಬಿಪಿ ಇದ್ದದ್ದು ಭಾಸವಾಗಲು ಶುರುವಾಯಿತು. ಬಿಪಿ ಇದೆಯಾ? ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಇಲ್ಲವೆಂದರು. ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಾಡೀಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದೆ. ಬಿಪಿಯ ಉತ್ಕಟತೆಯು ಖಚಿತವಾಗಿ ಬೋಧವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಡೀಸ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ. ಆ ಗ್ರಹಿಕೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬಿಪಿಯದೇ ಎಂದು ಒಳಮನಸ್ಸು ಚೀರುತ್ತಿತ್ತು. ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ನಾಡಿಯ ಮೂಲಕ ಬಿಪಿ ಶುಗರ್ ತಿಳಿಯುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನೊಳಗೆ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಗುದುಮುರಿಗೆ ಕಸರತ್ತು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಬರುವ ರೋಗಿಗಳ ಬಿಪಿ ರೀಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಎಂದಾದರೂ ನಾಡಿಯು ಸತ್ಯವನ್ನು ನುಡಿದೀತೆಂಬ ಅಂತರ್ಬೋಧೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಏನೇನೋ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಫಲಿತಾಂಶವು ನಿರಾಶೆಯದೇ ಆಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಾಡಿಯು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ರಹಸ್ಯದ ಕುರಿತು ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಾಸ್‌ಚೆಕ್ ಮಾಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅಷ್ಟು ನಿಶ್ಚಯವಿತ್ತು. ಆ ಕ್ಷಣದ ರೋಮಾಂಚನವನ್ನು ಮರೆಯುವ ಹಾಗೇ ಇಲ್ಲ. ಒಳಕೋಣೆಗೆ ಹೋಗಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿ ಕುಣಿದೆ. ಊರಿಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ, ಹೆಂಡತಿಗೆ ಫೋನಿಸಿ ತಣಿದೆ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದ್ದು ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯ, ನಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಪಿ ನೋಡೋದು ಹ್ಯಾಗೆ ಎಂದು ನನಗೀಗ ಗೊತ್ತಾಯ್ತು. ಅದೇ ದಿನ ಹತ್ತಾರು ರೋಗಿಗಳ ಬಿಪಿಯನ್ನು ಬಾಲಕುತೂಹಲದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಅದರ ಮರುದಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಅಚ್ಚರಿ ಕಾದಿತ್ತು. ಶುಗರ್ ನಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಹಿಯಾಗಿ ಮಿಡಿದಿತ್ತು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದು ಬಹಳಷ್ಟಿದೆ. ನನ್ನ ಪರಿಶೀಲನವನ್ನು ಲೋಕಮುಖಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿ ಇಡೀ ವಿಶ್ವವೇ ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ಒಪ್ಪುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಆಶಯವಿದೆ.

    ಪ್ರ: ನಿಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಿಯು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ. ನಾಡೀಶೋಧಕ್ಕೂ ಯಂತ್ರಪರೀಕ್ಷೆಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನಾದರೂ ಇದೆಯೆ?

    ಉ: ಸ್ಥೂಲವಾಗಿಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರೂ ನಾಡೀಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಬೇಕು. ಕಲಿತೇ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲಿಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟವಿದೆ. ಹಿಂದಿನವರು ಹೇಳಿದ ಪರೀಕ್ಷಾವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ರೋಗಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈಗಿನ ವೈದ್ಯವಲಯವು ಬೌದ್ಧಿಕಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಅವಗಣಿಸಿದೆ. ಊಹಿಸುವ ಕೌಶಲವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದೆ. ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್ ರೀತಿ ಆಗಿದೆ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್. ಎರಡು ಕೂಡಿಸು ಎರಡು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲೂ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್ ಒತ್ತುವುದನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಇಂತಹ ಚಿಂತನಜಾಡ್ಯದಿಂದ ಹೊರಬರಬೇಕಾಗಿದೆ.

    ಪ್ರ: ರೋಗಿಯು ವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಬಂದಾಗ ತನಗೇನು ಆಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನೀವು ನಾಡೀಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ. ಅವನ ಹೇಳಿಕೆಗೂ ನಿಮ್ಮ ಪರಿಶೀಲನೆಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆಯೇ?

    ಉ: ನನ್ನ ಈಗಿನ ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವುದೆಲ್ಲ ರೋಗವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ರೋಗಿಗೆ ಹೇಳಲು ಆಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅಥವಾ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಅದು ನಾಡಿಯ ಮೂಲಕ ಬಹುತೇಕ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತನಗೆ ಬಿಪಿ ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ರೋಗಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಡಯಾಬಿಟೀಸ್, ಹೃದ್ರೋಗಗಳು, ಕಿಡ್ನಿಸ್ಟೋನ್ ಕೂಡಾ. ತೊಗಲ ತುರಿಕೆ ಇದ್ದರೆ, ಎಕ್ಸಿಮಾ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಸೋರಿಯಾಸಿಸ್ ಆಗಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ನಾಡೀಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟವಿಧದ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ: ನಾಡೀಂ ಮೂತ್ರಂ ಮಲಂ ಜಿಹ್ವಾ ಶಬ್ದಂ ಸ್ಪರ್ಶಂ ದೃಗಾಕೃತೀ. ಆ ಎಂಟನ್ನೂ ನಾವು ಕೇಳಿಯೇ ಕೇಳುತ್ತೇವೆ – ಪೇಶೆಂಟ್ ಏನೇ ಹೇಳಲಿ ಬಿಡಲಿ. ಎಂಟರಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ಕೈಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮರೆಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಪರೀಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿಯೇ ಬಹುಭಾಗ ಕವರ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಪರೀಕ್ಷಣಾಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಸಹವೈದ್ಯರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ರೋಗಿಯು ಕೊಡುವ ಮಾಹಿತಿ. ಎರಡನೆಯದು ನಮ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. ಮೂರನೆಯದು ನಮಗೆ ಯಾವ ಯಾವ ನಿಖರವಾದ ಪೂರಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ರೋಗಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು. ಅದು ವೈದ್ಯನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕೌಶಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜ್ಞತೆ. ನಾನು ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಆರಂಭಿಸಿದ ಮೊದಲ ದಿನದಿಂದಲೂ ರೋಗವನ್ನು ನಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿವ ತೀವ್ರ ಆಗ್ರಹವನ್ನು ನನಗೆ ನಾನೇ ಹೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಲ್ಲ. ಆಕರಗಳಿಲ್ಲ.

    ಪ್ರ: ಹೌದೇ! ಆಯುರ್ವೇದದ ಮೂಲನಾಡಿಯೇ ನಾಡೀಶೋಧವೆಂಬುದು ಲೋಕವಿದಿತವಾದ ಸತ್ಯ ತಥ್ಯ. ಆಕರಗ್ರಂಥವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದಾದರೆ ಯಾಕೆ ಹಾಗಾಯಿತು?

    ಉ: ಬಹುಶಃ ಹಿಂದೆ ನಾಡೀಪರೀಕ್ಷಣವಿಧಾನವು ಮೌಖಿಕಶಿಕ್ಷಣಪದ್ಧತಿಗೆ ಅಳವಟ್ಟಿರಬೇಕು. ದೇಹಪ್ರಕೃತಿಯ ಕುರಿತು ಆಕರವಿದೆ. ಅಷ್ಟವಿಧ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ನಾಡೀಶೋಧದ ಮೂಲಕ ರೋಗಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಅಕ್ಷರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಯಾವ ನಾಡಿಯು ಯಾವ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮಿಡಿಯುತ್ತದೆ ನುಡಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮೂಲಗ್ರಂಥಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿಲ್ಲ. ನಾಡೀಪರಿಚಯವು ಹಳಬರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆಂಬ ಗ್ರಹಿಕೆ ಸಮಾಜಕ್ಕಿದೆ. ನನ್ನದೇ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆಂದು ಹಿರಿಯ ಖ್ಯಾತ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಬಂದಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಯವರು ಮೂರುಜನ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂ ಮಾಡಲು ತಿಳಿಸಿದ್ದರಂತೆ. ಅವರ ಡಯಾಬಿಟೀಸ್ ನನ್ನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಪರಿಚಯವೂ ಇತ್ತು. ಮೊದಲ ಸಂದರ್ಶನ ನನ್ನದೇ. ಅಂಕಣಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದರು. ಪತ್ರಿಕೆಯವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತಂತೆ. ನಮ್ಮ ಕಾಲಮ್ಮಿಗೆ ಬೇಕಾದ್ದು ಸೀನಿಯರ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಸಂದರ್ಶನ. ಇವರು (ಕಜೆಯವರು) ತರುಣರು. ಬೇಡ ಎಂದರಂತೆ. ಲೇಖಕಿಯ ಉತ್ತರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ನನಗೆ ಕಜೆ ಗೊತ್ತು. ನನ್ನ ಡಯಾಬಿಟೀಸನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಅಂಕಣಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದೆರಡು ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಕೊನೆಗೂ ಪತ್ರಿಕೆಯವರು ಅವರ ಆಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಾಡಿಯ ಮೂಲಕ ರೋಗವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ನಿಮಗೆ ಬರುತ್ತದೆಯೆ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಆಗ ನನಗೆ ನಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾಬಿಟೀಸ್ ಇನ್ನೂ ಕೈಹಿಡಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಎಷ್ಟು ದಶಕಗಳು ಬೇಕೋ ಸಿದ್ಧಿಯ ಸೋಪಾನ ಮುಟ್ಟಲಿಕ್ಕೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕಂತೂ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ ಎಂದಿದ್ದೆ. ಅದಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಾಡಿಯು ಗುಟ್ಟನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಅವ್ಯಾಹತವಾದ ಪ್ರಯತ್ನವು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಖಂಡಿತ ಫಲಿತಾಂಶವು ಕೈಗೆಟುಕುತ್ತದೆ. ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರು ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲರಾಗಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವುದು, ಅವಧಾನ, ಸಮಾಧಾನ, ಅನುಸಂಧಾನ.

    ಪ್ರ: ನಾಸ್ತಿ ಮೂಲಂ ಅನೌಷಧಂ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಸುಭಾಷಿತ. ಮದ್ದಿಗೊದಗದ ಬೇರು ಇಲ್ಲ. ಆಯುರ್ವೇದ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಮೂಲಿಕೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದಿರಿ. ಆ ಮೂಲಿಕೆಗಳ ಪರಿಚಯ ಇವತ್ತಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆಯೇ?

    ಉ: ಸಾಕಲ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಹಲವು ಹೆಸರು ಇರುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯನಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ಗಳ ಜಾತಕದ ಉತ್ತರೋತ್ತರ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಎಲೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ, ಎಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇರುತ್ತದೋ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುತ್ತದೋ ಎನ್ನುವುದೆಲ್ಲ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೇ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಪ್ತಪರ್ಣ, ಏಳೆಲೆ ಎಂದು ಹೆಸರೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಕ್ತಮಾಲಾ ಅಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಣಧರ್ಮ ಬೋಧೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲಿಕೆಯ ಪರಿಚಯವು ನೆನಪಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ನಾಮಾಂತರವೂ ಒದಗಿಬರುವಂತೆ ಏನೇನೋ ಒಳದಾರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತಲೆಮಾರು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಪರಿಚಯಜ್ಞಾನವೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಾ ಬಂತು. ಈಗ ಬಿಎಎಮ್‌ಎಸ್ ಓದುವವರಿಗೆ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಸಸ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದದ್ದು ನೂರು-ಚಿಲ್ಲರೆ. ಮನೆಮದ್ದಾಗಿ ನಮೂನೆ ನಮೂನೆಯ ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯಗಳು ಜನಪದಕ್ಕೆ ಇವತ್ತಿಗೂ ಕೈಯೆಟುಕಲ್ಲಿವೆ. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸಮೀಕ್ಷಿಸಿ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ಡಾಟಾ ಡೆವಲಪ್ ಮಾಡಿದರೆ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪರ್ಯಾಪ್ತವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾಗುತ್ತದೆ. ನುರಿತ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಮುನ್ನೂರು ಸಸ್ಯಗಳ ಪರಿಚಯವಿದ್ದರೆ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸಿಗೆ ಧಾರಾಳ ಸಾಕು. ಅವುಗಳ ಪರಿವೃತ್ತಿ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಉಪಚರಿಸಬಹುದು. ಯಥಾರ್ಥ ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಆಯುರ್ವೇದವು ಗುರುತಿಸಿದ ಅಷ್ಟೂ ವನಸ್ಪತಿಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಲ್ಲಿ ಅದರ ರೇಂಜ್ ಏನಿರಬಹುದು, ಅನೂಹ್ಯ. ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಗಬೇಕಾದದ್ದು ಅನುಷ್ಠಾನ.

    ಪ್ರ: ಮಲೇರಿಯಾ ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಚಿಕನ್‌ಗುನ್ಯಾ ಡೆಂಗ್ಯೂ ಕೊರೋನಾ… ನೀವು ಆಯುರ್ವೇದದ ಔಷಧದಿಂದಲೇ ಇವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವೆನೆನ್ನುತ್ತೀರಿ. ಅಂದರೆ ರೋಗ ಮಾತ್ರ ಹೊಸತು, ಔಷಧ ಹಳತು ಎನ್ನಬಹುದೇ?

    ಉ: ಚರಕಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತು ಇದೆ. ರೋಗಿ ಬಂದಾಗ ಯಾವುದು ರೋಗವೆಂದು ಪತ್ತೆ ಆಗದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅಂತಹ ರೋಗ ಈ ಮೊದಲು ಕಂಡಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬೇರೆಬೇರೆ ಲಕ್ಷಣ ಪೂರ್ವರೂಪಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದು ಹೊಸ ಹೊಸ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಸೂಚ್ಯೋಕ್ತಿ. ಹೊಸ ರೋಗ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ವೈದ್ಯ ಹಿಂಜರಿಯಬಾರದು, ಕೈಚೆಲ್ಲಬಾರದು. ಆಲೋಡನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಉಪಚರಿಸಲೇಬೇಕೆಂಬುದು ಆರ್ಷಾದೇಶ. ರೋಗದ ಘಟಕಗಳು ಹೇಗೂ ನಮಗೆ ಜ್ಞಾತವಾಗುತ್ತವೆ. ಔಷಧಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು. ಹೊಸ ರೋಗವೆಂಬುದು ಇರುವುದೂ ಹೌದು, ಬರುವುದೂ ಹೌದು. ಅದು ಕಾಲವೈಪರೀತ್ಯ, ಕಾಲಪರಿಣಾಮ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅನಿವಾರ್ಯ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೋಗಪೀಡನೆಯಲ್ಲಿ ಜ್ವರವೇ ಅಗ್ರಮಾನ್ಯ. ಸುಮಾರು ೩೫ ಜ್ವರಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಸಂಹಿತೆ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಜ್ವರಗಳೇ ನಮಗೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರಾ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೊಸತೇನು ಬಂದೀತು? ಏನಿದ್ದರೂ ಆ ೩೫ರಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಫವಾತಜ್ವರ ಆಗಂತುಕಜ್ವರ ಅಭಿಘಾತಜ್ವರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿವೆ. ಇಷ್ಟೊಂದು ಜ್ವರವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಅಲೋಪತಿಯೂ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಶೋಧನಶೀಲತೆ ಇರುವ ವೈದ್ಯರು ನವೀನವ್ಯಾಧಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಕಂಗೆಡುವುದಿಲ್ಲ, ಯಶೋರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೆ.

    ಪ್ರ: ದರ್ಶನ ಸ್ಪರ್ಶನ ಪ್ರಶ್ನ ಅನುಮಾನಗಳಿಂದ ನೀವು ರೋಗಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ವ್ಯಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತೀರಿ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಆ ರೋಗವು ನಿಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯದಲ್ಲವೆಂದಾಗಿ, ಅಲೋಪತಿಯೇ ಅದಕ್ಕೆ ತಾರಕವೆಂದು ಅನಿಸಿದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ನಡೆ ಏನು?

    ಉ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ಷಯರೋಗ. ನಾನು ರೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಟಿಬಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕಾರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೋಪತಿಯಲ್ಲಿ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಹೊಸಪೇಟೆಯ ಒಬ್ಬರು ಪೇಶೆಂಟ್. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹತ್ತಾರು ಕಡೆ ರೋಗಾರ್ತರಾಗಿ ತಿರುಗಿದ್ದಾರೆ. ರೋಗದ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಬಳಿ ಬಂದರು. ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದೆ. ಟಿಬಿ ಎಂದೆ. ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಪುನಃ ಟೆಸ್ಟ್ ಮಾಡಿಸಿ ಎಂದೆ. ಮಾಡಿಸಿದರು. ಟಿಬಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾಯಿತು. ಅವರು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಸಂಶಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರಲಿಲ್ಲ ಫಲಿತಾಂಶದಲ್ಲಿ. ಮರಳಿ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದರು. ನಾನು ಸದ್ಯ ನಾನು ಟಿಬಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲೋಪತಿ ಮಾಡಿ ಎಂದೆ. ಒಪ್ಪಿ ಹೋದರು. ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದು ಹುಶಾರಾದರು. ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಟಿಬಿ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಸಮೇತ ನನ್ನಲ್ಲಿಗೇ ಬಂದರು. ರೋಗಸ್ಥಿತಿ ಉಲ್ಬಣಿಸಿತ್ತು. ಇದೇ ಪ್ರಶಾಂತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಭರಪೂರ ನೀರು ತುಂಬಿತ್ತು. ಇಂತಹ ವಿಷಮಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಯುರ್ವೇದಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಪರೀತಜ್ವರದ ಜುಗಲಬಂದಿಯೂ ಇತ್ತು. ಮಲಗಿದರೆ ಉಸಿರಾಡಲು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಕುಳಿತೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ನಮೂನೆಯ ಸಂದಿಗ್ಧಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಲ್ಲೂ ನಮ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ಗುಣಮುಖರಾದರು. ವೃತ್ತಿಯು ನಮಗೆ ಕೊಡುವ ಅನುಭವ ಹಾಗೂ ಭರವಸೆಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಕೈಯಳತೆಯದಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಆತ್ಮಪ್ರತ್ಯಯವು ಅನುಮೋದಿಸದ ಕೇಸುಗಳನ್ನು ನಾನಾಗಿ ಬೇರೆ ಪದ್ಧತಿಗೋ ಅಲೋಪತಿಗೋ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ್ದಿದೆ. ಸದ್ಯೋವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಧಿಯ ಕುರಿತು ನನಗೆ ಅಧೀರತೆ ಇಲ್ಲ. ಉದಾರಣೆಗೆ, ಕಿಡ್ನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಕೋಟಿಗೊಂದು ಕಾಣಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ಕೇಸು ಒಂದಿದೆ! ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಇರಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕರಣಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಇಂತಹ ವಿರಳಾತಿವಿರಳ ಕೇಸುಗಳೂ ಬರುತ್ತವೆ. ವೈದ್ಯರು ಸವಾಲನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಸ್ತುತದ ರೋಗಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯದ್ದಲ್ಲವೆನಿಸಿದರೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲೇಬಾರದು. ನೆಗೆಟಿವ್ ರಿಸಲ್ಟ್ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದು ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಮೇಲೆ ಕರಿನೆರಳನ್ನು ಮುಸುಕುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯನ ಅಸಹಾಯತೆಯು ಹೀನವೂ ಅಲ್ಲ, ಹೇಯವೂ ಅಲ್ಲ, ಲಜ್ಜಾಸ್ಪದವೂ ಅಲ್ಲ. ಇವತ್ತಿಗೂ ಪ್ರಶಾಂತಿ ಸೆಂಟರಿನಲ್ಲಿ ಇದು ನಮ್ಮದಲ್ಲ ಎಂದು ಕಳುಹಿಸುವ ಪ್ರಕರಣ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಎರಡು-ಮೂರು ಇರುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹ್ಯಾಗ್ರಾಹ್ಯದ ನಿರ್ಣಯ ತುಂಬ ಸುಲಭ. ಅದೇ ಕಾಯಿಲೆ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ, ನಮ್ಮ ಮನೆಮಂದಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆ ನಾವು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆವೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದರೆ ಸಾಕು. ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಂತ ಕುಟುಂಬದಂತೆ ಕಾಣಬೇಕು. ಅವರು ಯಾವುದೇ ಮತ ಜಾತಿ ಕುಲ ಪಂಥದವರಾಗಿರಬಹುದು, ಅಪರಿಚಿತರಾಗಿರಬಹುದು, ಸ್ಲಮ್ಮಿಂದ ಬಂದವರಿರಬಹುದು, ಮಹಲಿನಿಂದ ಬಂದವರಿರಬಹುದು, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರೇ, ನಾನು ಅವರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಎಂಬ ಆರ್ದ್ರಭಾವ ಸೌಹಾರ್ದ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಇದ್ದರೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವೇ ಇಲ್ಲ. ಇದು ನನ್ನ ಧ್ಯೇಯವೂ ಹೌದು, ಮಾರ್ಗವೂ ಹೌದು. ಎಷ್ಟು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದೆಂದು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಹೇಳಲಿಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಜಮಾಸು ಗುಣವಾಗುತ್ತದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

    ಪ್ರ: ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಯು ಗರಿಷ್ಠಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶ ನಿಷ್ಠವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ನೀವು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದಿರಿ. ಪ್ರಶಾಂತಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಸೆಂಟರಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ಹೇಗಿದೆ?

    ಉ: ನಮ್ಮ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಯ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ತರಬೇತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ದರ್ಶನ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ಒಂದಿಡೀ ದಿನ ರೋಗಿಗಳ ಪರೀಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ನನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಇರುವುದಷ್ಟೇ ಉದ್ದೇಶ. ಆ ವೈದ್ಯರು ಪರೀಕ್ಷಣಕಲಾಪವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಬಹುಪಾಲು ವೈದ್ಯರಿಗಾಗುವ ಮೊದಲ ಸೋಜಿಗವೆಂದರೆ, ಇಡೀ ದಿನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ನೂರಾರು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಬಾರಿಗಿಂತ ಈಗ ರೋಗ ಕಡಮೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಒಬ್ಬನೇ ಒಬ್ಬ ಇರದಿರುವುದು! ಈ ಸೌಖ್ಯಾನುಭವವು ನನಗೆ ನಿತ್ಯಕಟ್ಟಳೆ. ದಿನವೂ ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಇನ್ನೂರು ಪೇಶೆಂಟುಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದರೆ, ಅಹೋಭಾಗ್ಯವಲ್ಲವೆ! ಅಂತಹ ಯಶಸ್ಸು ಎಲ್ಲ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರಿಗೂ ಲಭಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿದಿನದ ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಯಶೋಲಾಭದ ಮೌಲ್ಯಾಂಕವು ೯೦%ಗಿಂತ ಇಳಿದದ್ದಿಲ್ಲ. ಇದು ಆಯುರ್ವೇದದ ಮಹತ್ತ್ವ, ಸತ್ತ್ವ. ಆ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಇದೆ, ಹಸಾದವಿದೆ.

    ಪ್ರ: ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನೇ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಆಸಕ್ತ ತರುಣ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ತಾವು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆ?

    ಉ: ಆ ಸತ್ಸಂಕಲ್ಪವಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಯುರ್ವೇದಪ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲವಿದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಸಹಸ್ರಾರು ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರಾದ ವೈದ್ಯರು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಜನಸೇವೆ ಮಾಡಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಿಗುವಂತಾಗಿಸಬೇಕು. ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಬೇಕು. ಕೇವಲ ಪದವೀಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ತೆರಳುವುದಲ್ಲ. ನೈತಿಕವಾದ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪರಿಶುದ್ಧ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಸಮಾಜಮುಖರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಮಾಡಲು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ಶಕ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಒದಗಿಸುವಂತಾಗಬೇಕು. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಿಯೇ ಸಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಅಪರಿಮಿತ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ.

    ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಸದಿಚ್ಛೆಗಳಿಗೆ ಸದನುಗ್ರಹವಿರಲಿ, ಸದಾನುಗ್ರಹವಿರಲಿ. ನಮಸ್ಕಾರ.

    ಆಯುರ್ವೇದವೇ ಆಧೇಯವಾಗಿರುವ ಡಾ. ಗಿರಿಧರ ಕಜೆ

  • ಕಾಶಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರಮೋದಿ ಅವರು ಈ ಪವಿತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನೇ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಐತಿಹಾಸಿಕವೇ ಸರಿ. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಪರಿಸರ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗೂಡಾಗಿದ್ದು, ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಅಭಾವ, ಗಿಜಿಗುಟ್ಟುವ ಮುರುಕಲು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮುಂತಾದವು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಭಕ್ತರನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮೋದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಹಿಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ್, ಮಹಾರಾಜಾ ರಣಜಿತ್‌ಸಿಂಗ್ ಮುಂತಾದವರು ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮೋದಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಓರ್ವ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದಾದರೂ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಗಮನ ಮತ್ತು ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ತೋರಿದ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಯು ದೇಶದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.

    ತಾಯಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದು ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದವರಲ್ಲಿ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರದ್ದು ತಪ್ಪದೆ ಬರುವ ಹೆಸರು. ತಾಯಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಹೇಳಿದ ಕಥೆಗಳನ್ನು, ಬುದ್ಧಿಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆತ ಯಾವ ರೀತಿ ಬೆಳೆದರೆಂದರೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ಎದುರುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು. ಆ ಮಹಾತಾಯಿಗೆ ಈ ಪುತ್ರರತ್ನನಲ್ಲಿ ಎಂತಹ ವಿಶ್ವಾಸವಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ. ಅದಕ್ಕೊಂದು ತಾಜಾ ನಿದರ್ಶನ ಇಲ್ಲಿದೆ.

    ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿ ಭಾರತದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಆಳಿದ ಮತಾಂಧ, ಕ್ರೂರಿ ಔರಂಗಜೇಬ್ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮರಾಠರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವುದರಲ್ಲೇ ಕಳೆದ; ಅದು ಅವನ ಅವನತಿಯ ಕಾಲವೂ ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಾವು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತೇವೆ. ಆತ ಈ ರೀತಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ಇಲ್ಲೇ ಕಾಲ ಕಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಒಡ್ಡಿದ ಒಂದು ಸವಾಲು ಎನ್ನುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಾರದು; ಆದರೆ ಅದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಸತ್ಯ; ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ತಿರುವಿನ ಬಿಂದು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ಔರಂಗಜೇಬನಿಗೆ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಸವಾಲು

    ಸಂದರ್ಭ ಹೀಗಿದೆ: ಹಿಂದುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ ವಾರಾಣಸಿ ಅಥವಾ ಕಾಶಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅದು ನಡೆಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶೀಯರ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಧರ್ಮೀಯರ ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗುರಿಯಾದ ಪವಿತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಶಿ ಒಂದು; ಮತ್ತು ಅದು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಔರಂಗಜೇಬ ಯಥಾಪ್ರಕಾರ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ ವಾರಾಣಸಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನಾದ. ಈ ಪವಿತ್ರ ನಗರದ ಹೆಸರನ್ನು ಮುಹಮ್ಮದಾಬಾದ್ ಎಂದು ಬದಲಿಸಿದ. ಆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆತ ಅಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವನಾಥ (ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ) ದೇವಳವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಮಾತೆ ಜೀಜಾಬಾಯಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೋಪ ಬಂತೆಂದರೆ ಆಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದರೆ ಔರಂಗಜೇಬ್ ತಮ್ಮ ಸಿಂಹಗಢವನ್ನು ವಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿ ಎಂದು ಸವಾಲು ಹಾಕಿದಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಶ್ರದ್ಧೆ, ದೇಶಪ್ರೇಮಗಳಂತೆಯೇ ಮಗ ಶಿವಾಜಿಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಅಖಂಡ ವಿಶ್ವಾಸವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಔರಂಗಜೇಬನಿಗೆ ಈ ಸವಾಲನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ಅನ್ಯಮಾರ್ಗವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ಇತಿಹಾಸದ ಗತಿಯೇ ಬದಲಾಯಿತು. ಕಾಶಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದವನು ಔರಂಗಜೇಬನೊಬ್ಬನೇ ಅಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಾಳಿಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳ ನಾಶ, ನಾಶವಾದಂತೆಲ್ಲಾ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನಿಂತ ದೇವಾಲಯಗಳು – ಈ ಸಂಗತಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ, ನವೀಕರಣ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹವಾದದ್ದಾಗಿದೆ.

    ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಂಗಾನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಾರಾಣಸಿ ಅಥವಾ ಕಾಶಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ವೇದ, ಉಪನಿಷತ್, ಪುರಾಣಗಳು, ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ-ಜೈನ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕಾಶಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೯ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗಾಗಲೆ ಅದೊಂದು ನಗರದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜಘಾಟ್ ಪೀಠಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಪುರಾವೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಕಾಶಿಯ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವು ಅಸಂಖ್ಯ ಸಂತರನ್ನು, ಭಕ್ತರನ್ನು ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈಗಿನಂತಹ ವಾಹನ ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಅನುಕೂಲಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗಲೂ ಹಿಂದುಗಳಿಗೆ ಕಾಶೀಯಾತ್ರೆ ಜೀವನದ ಒಂದು ಧ್ಯೇಯವಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆರು ತಿಂಗಳು ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆರು ತಿಂಗಳು ವಾಪಸು ಬರುವುದಕ್ಕೆ – ಹೀಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಅಲ್ಲಿಗೆಂದು ಹೋದ ಎಷ್ಟೋ ಜನ ವಾಪಸು ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ವೃದ್ಧರಾದರೆ ಶೇಷಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಕಳೆದು ಗಂಗೆಯ ತಡಿಯ ಶಿವನ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವುದೇ ಬದುಕಿನ ಪರಮ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಲ್ಲದವರು ಕೂಡ ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ದರೋಡೆಕೋರರು, ಕಳ್ಳಕಾರರ ದಾಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಮರಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪತಿ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗುವುದಾದರೆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಕಿವಿಯೋಲೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು; ಪತಿ ವಾಪಸಾದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು – ಎನ್ನುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದಿದೆ.

    ಗೌತಮನು ಬುದ್ಧನಾಗಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು ಕಾಶಿಯ ಹೊರವಲಯದ ಸಾರನಾಥದಲ್ಲಿ. ಬುದ್ಧನ ಜಾತಕಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾರಾಣಸಿಗೆ ತುಂಬ ಮಹತ್ತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಜೈನರ ಏಳನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ೨೩ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಇಬ್ಬರೂ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಮೊದಲ ಶೈವಮುದ್ರೆಗಳು ಕ್ರಿಶ ಶಕ ಆರಂಭದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂಥವು.

    ಮಹಾಭಾರತದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ವಾರಾಣಸಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರ ಶಿವಧ್ವಜವು ಬರುತ್ತದೆ; ಕಪಿಲಹ್ರದವು ಅಲ್ಲಿನ ಸರೋವರ. ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಆರನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯ ಬಗೆಬಗೆಯ ಮುದ್ರೆಗಳು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಅವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶೈವಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂಥವು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಳದ ಉಲ್ಲೇಖ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

    ವೈಷ್ಣವಧರ್ಮ

    ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವಧರ್ಮ ಕೂಡ ಇತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಒಂದನೇ ಶತಮಾನದ ಬಲರಾಮನ ಮೂರ್ತಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಬೆಣ್ಣೆ ಕದಿಯುವ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಆರನೇ ಶತಮಾನದ ಸಣ್ಣ ಮೂರ್ತಿಯೂ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದ ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿಧಾರಿ ಕೃಷ್ಣನ ಮೂರ್ತಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಬಕರಿಯಾ ಕುಂಡದ ಬಳಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ವಿಷ್ಣುದೇವಾಲಯ ಇದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜಘಾಟ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವ ಹೆಸರುಳ್ಳ ಗುಪ್ತರ ಹಲವು ಮುದ್ರೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಒಂದು ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದ ಒಂದು ವೈಷ್ಣವ ದೇವಳದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಕೂಡ ಇದೆ. ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಕಟಾದಿತ್ಯನ ಶಿಲಾಶಾಸನವೊಂದು ಸಾರನಾಥದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಆತ ಒಂದು ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅದರ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

    ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚೀನೀ ಯಾತ್ರಿಕ ಹ್ಯೂಯೆನ್‌ತ್ಸಾಂಗ್ ೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ವಾರಾಣಸಿಗೂ (ಬನಾರಸ್) ಬಂದಿದ್ದ. ಆತ ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ೩೦ ಸಂಘಾರಾಮಗಳ ಸುತ್ತ ಆ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩,೦೦೦ ಅರ್ಚಕರಿದ್ದಾರೆ; ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ೩೦ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಈ ದೇವಳಗಳು, ಗೋಪುರಗಳು, ಸಭಾಂಗಣಗಳು, ವಿವಿಧ ಶಿಲ್ಪಗಳು, ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ – ಎಂದಾತ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ನಗರದ ದೇವಳಗಳಿಂದ ಹ್ಯೂಯೆನ್‌ತ್ಸಾಂಗ್ ತುಂಬ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮಹಡಿಗಳಿರುವ, ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಶಿಲ್ಪಾಲಂಕಾರವಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನೀರಿನ (ನದಿ) ಅಂಚಿನಲ್ಲೇ ನಿಂತಿವೆ. ತುಂಬ ಮರಗಳಿರುವ ಉದ್ಯಾನಗಳಿದ್ದು ಅವು ಸ್ವ್ವಚ್ಛ ನೀರಿನ ಕೊಳಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ – ಎಂದು ಕೂಡ ಈ ಚೀನೀ ಯಾತ್ರಿಕ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಾಶಿಯ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತನ್ನು ಇತರ ಕೆಲವರು ಕೂಡ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಿದೆ.

    ಆರಂಭದ ದಾಳಿ

    ಬೇಸರದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಕಾಶಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದೆಂದರೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಪರಕೀಯ ದಾಳಿಗಳು. ದಾಖಲೆಗೆ ಸಿಗುವ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ದಾಳಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೩೩ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅದನ್ನು ನಡೆಸಿದವನು ಘಜ್ನಿ ಮಹಮ್ಮದನ ಮಗ ಮಹಮ್ಮದ್ ನಿಯಾಲ್ತಗಿನ್. ದಾಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಆತ ಕಾಶಿ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದನಾದರೂ ನದಿಯ ಮೂಲಕ (ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ) ಬಂದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಕೆಲವೇ ತಾಸುಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಬೇಗ ವಾಪಸಾದ. ಆ ದಾಳಿಯನ್ನು ಅಬುಲ್ ಫಜಲ್ ಅಲ್ ಬೈಹಾಕಿ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಸೇನೆ ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆಯಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಬಟ್ಟೆ, ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಆಭರಣದಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಆತ ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದ. ಅದರಿಂದ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಶ್ರೀಮಂತರಾದರು. ಚಿನ್ನ-ಬೆಳ್ಳಿ ಆಭರಣ, ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಳಿಕೋರರು ಸಾಗಿಸಿದರು. ಹಿಂದೂ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳವನ್ನು ಅವರು ಅಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿದರು.

    ಮುಂದೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದವನು ಘಜ್ನಿ ಮಹಮ್ಮದನ ಸೋದರಳಿಯ ಸಯ್ಯದ್ ಸಾಲಾರ್ ಮಸೂದ್. ಇಸ್ಲಾಮನ್ನು ಹಬ್ಬಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆತ ಅಜ್ಮೇರ್‌ನಿಂದ ಗೊಂಡಾದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದ. ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೆ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲಿಗ ಮಲ್ಲಿಕ್ ಅಫಜಲ್ ಅಲಾವಿಯ ಕೆಳಗೆ ಸೇನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ವಾರಾಣಸಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ. ನಗರದ ಗಡಿಭಾಗಕ್ಕೆ (ಇಂದಿನ ಕಾಶಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ) ಆ ಸೈನ್ಯ ಬಂದಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಘೋರ ಯುದ್ಧ ನಡೆದು ದಾಳಿಕೋರ ಸೇನೆ ಪೂರ್ತಿ ಅಳಿದಿರಬೇಕೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧ ನಡೆದ   ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಮಸೀದಿಯೊಂದನ್ನು ಮಸ್ಜಿದ್-ಐ-ಗಂಜ್-ಐ-ಶಹೀದ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಆ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನಗರದ ಉತ್ತರಭಾಗದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು; ಅದೇ ಅಲಾವಿಪುರ. ಅದು ಈಗಲೂ ಇದೆ ಎಂದು ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಜೈನ್ ತಮ್ಮ Flight of Deities and Rebirth of Temples ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ಇಸ್ಲಾಮೀ ಸವಾಲಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಢವಾಲಾಗಳು ಮೂಡಿ ಬಂದರು. ರಾಜಾ ಚಂದ್ರದೇವ ಆ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ.  ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಕನೋಜ್‌ನಿಂದ ವಾರಾಣಸಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಯನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಅವರು ತುರುಷ್ಕದಂಡ ಎನ್ನುವ ಹೊಸ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಗಢವಾಲಾಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪವಿತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಕರೆಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

    ರಾಜಾ ಚಂದ್ರದೇವನ ಆರು ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೫೦-೫೬) ಬನಾರಸ್‌ನ ಚಂದ್ರವಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಕಾಶಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಚಂದ್ರದೇವ ಅಲ್ಲಿ ಆದಿಕೇಶವನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಚಿನ್ನ-ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ – ಎಂದು ೧೧೫೬ರ ಶಾಸನ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ ತನ್ನ ತೂಕದ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತಿತರ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ೧,೦೦೦ ದನಗಳನ್ನು ಆದಿಕೇಶವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ. ಮಹಾದೇವ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದನೆಂದು ಇನ್ನೊಂದು ಶಾಸನ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಗೋವಿಂದಚಂದ್ರ ಗಢವಾಲಾನ ರಾಣಿ ಕುಮಾರದೇವಿಯ ೨೬ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಾರನಾಥ ಶಾಸನವು ಆಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಹಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಆಕೆ ಧರ್ಮಚಕ್ರಜಿನದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮಾಡಿ ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳೆಂದು ಕೂಡ ಶಾಸನ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

    ಘೋರಿಯ ದಾಳಿ

    ಮಹಮ್ಮದ್ ಘೋರಿ ವಾರಾಣಸಿ ಮತ್ತು ಕನೋಜ್‌ನ ರಾಜ ಜಯಚಂದ್ರನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಂದ ಬಳಿಕ ೧೧೯೪ರಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ದಾಳಿ ನಡೆಯಿತು. ಘೋರಿಯ ದಂಡನಾಯಕ ಕುತ್ಬುದ್ದೀನ್ ಐಬಕ್ ಆ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ಆಗ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೇವಾಲಯ ಕೂಡ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಹಸನ್ ನಿಜಾಮಿ ಐಬಕ್ ೧,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನೆಂದು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: “ಹಿಂದ್ ದೇಶದ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬನಾರಸ್‌ಗೆ ಸೇನೆ ಹೋಯಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿ, ಅವುಗಳ ತಳಪಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಯಾಯಿತು; ನಮ್ಮ ಮತದ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ದೀನಾರ್ ಮತ್ತು ದಿರಂನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ರಾಜರ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಹಿಂದ್‌ನ ರಾ(Rai)ಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮುಂದೆ ಬಂದು ವಿಧೇಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಆ ದೇಶದ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮವರ ಹಿಡಿತ ಬಂತು. ಮೂರ್ತಿಪೂಜೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಆ ರಾಜರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.” ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ನಡೆಯಿತು; ಮತ್ತು ಲೂಟಿ ನಡೆಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ೧,೪೦೦ ಒಂಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತೆನ್ನುವ ವಿವರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

    ಆದರೆ ಕುತ್ಬುದ್ದೀನ್ ಐಬಕ್‌ನ ಗೆಲವು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದುಗಳು ಕಾಶಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾರಣ ೧೧೯೭ರಲ್ಲಿ ಆತ ಮತ್ತೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ; ಆದರೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಬಂಗಾಳದ ಸೇನರಾಜ ಕಾಶಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨೧೨ರ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ, ವಾರಾಣಸಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯೂಪ (ಬಲಿಪೀಠ) ಮತ್ತು ವಿಜಯಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವನು ಸೇನರಾಜ ವಿಶ್ವರೂಪ. ಇದು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಯೂಪ ಮತ್ತು ವಿಜಯಸ್ತಂಭಗಳು ಸಂಕೇತವಾದವು; ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ಘೋಷಿಸಿದ. ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆತನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ದೇವಳ ಕಟ್ಟಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಸಮಯಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.

    ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಜಿಜಿಯಾ

    ಇತಿಹಾಸದ ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಗೆ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರ ಮೇಲೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೊರೆಗಳು ಜಿಜಿಯಾ (ತಲೆಗಂದಾಯ) ಹೇರುತ್ತಿದ್ದರೆನ್ನುವ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ೧೨೯೭ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರಾಜ ಮೂರನೇ ನರಸಿಂಹ ಆ ಜಿಜಿಯಾ ಪಾವತಿಗಾಗಿ ಇಡೀ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದನು. ಅದಲ್ಲದೆ ಕರ್ನಾಟಕ, ತೆಲಂಗಾಣ, ತಲ್ವಿ (ತುಳು), ತಿರ‍್ಹಟ್ (ಬಿಹಾರ), ಗುಜರಾತ್, ಗೌಡ(ಬಂಗಾಳ) ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು ಕೂಡ ಈ ತಲೆಗಂದಾಯ ಪಾವತಿ ಬಗ್ಗೆ ಉದಾರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಪೂಜೆಗೆ ಗುಜರಾತ್‌ನ ರಾಜ ಸೇಠ್ ವಸ್ತುಪಾಲನು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರೂ. ಕಳುಹಿಸಿದ್ದನು. ಅಂದರೆ ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ದೇವರೆನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಬಂದಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

    ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೩೫೩ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅವು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವಳದ ಪದ್ಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಘಾಟ್‌ನ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ. ಪದ್ಮೇಶ್ವರ ಶಾಸನವು ಪದ್ಮೇಶ್ವರನೆನ್ನುವ ಆ ವಿಷ್ಣುದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವಳದ ಉತ್ತರದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಇದೆ. ಕಟ್ಟಿಸಿದಾತ ಪದ್ಮಸಾಧು. ಶಾಸನ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಸಾಧೇಸಿಂಧು ಪುತ್ರ ಸಾಧುನಿಧಿಯ ಪುತ್ರ ಪದ್ಮಸಾಧು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೩೫೩ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಪದ್ಮೇಶ್ವರ ಶಾಸನವನ್ನು ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಾನ್ಪುರ್‌ನ ಲಾಲ್ ದರ್ವಾಜಾ ಮಸೀದಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು.

    ೧೩೭೬ರಲ್ಲಿ ಫಿರೋಜ್‌ಶಾ ತುಘಲಕ್ ಜಾನ್ಪುರದ ಅತಳದೇವಿ ಮಂದಿರವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿ, ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅತಳ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಅತಳದೇವಿ ಮಂದಿರದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಹಾಯ್, ಕಾಂಗರಾ, ಚಾಖಂಬಾ, ಗೋಲಾಘಾಟ್ ಮತ್ತು ಬಕರಿಯಾ ಕುಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿ ಕಟ್ಟಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಜಾನ್ಪುರದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಆಗ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಂದಿರ ಇಲ್ಲದಿದ್ದುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಗ ಆತನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಳದ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಲವು ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅಂದರೆ ಅದು ಕಾಶಿಯ ಮೂರನೇ ಸಾಮೂಹಿಕ ದೇವಾಲಯ ನಾಶವಿದ್ದಿರಬೇಕು.

    ಶಾಸನವು ಮಸೀದಿಗೆ

    ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೩೯೩ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ಶರ್ಕಿಗಳು ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದ ದೇವಾಲಯಗಳ ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಮಸೀದಿ ಉದ್ಯಾನದ ಆಸನಗಳನ್ನಾಗಿ ಹಾಕಿಸಿದರು. ಪದ್ಮೇಶ್ವರ ದೇವಳದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಪದ್ಮೇಶ್ವರ ಶಾಸನ ಜಾನ್ಪುರದ ಲಾಲ್ ದರ್ವಾಜಾ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಶರ್ಕಿಗಳು ಫಿರೋಜ್‌ಶಾ ತುಘಲಕ್ ಆರಂಭಿಸಿದ ಅತಲ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಇತರ ಹಲವು ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಬಳಸಿದ್ದು ಕೆಡವಿದ ದೇವಾಲಯಗಳ ಕಲ್ಲು. ಐದರಿಂದ ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ಪುರದ ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಕಾಶಿ ದೇವಾಲಯಗಳ ಕಲ್ಲನ್ನು ತಂದದ್ದು ಸ್ಪಷ್ಟ.

    ಕೊನೆಯ ಗಢವಾಲ ರಾಜ ಜಯಚಂದ್ರ (೧೧೭೫-೯೩) ಜಾನ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಅತಲದೇವಿ ಮಂದಿರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಶರ್ಕಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಅದನ್ನು ಮಸೀದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು.

    ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂಭತ್ತು ಶಾಸನಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಫಿರೋಜ್‌ಶಾ ತುಘಲಕ್ ೧೩೭೬ರಲ್ಲಿ ದೇವಳವನ್ನು ಮಸೀದಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಮತ್ತು ಇಬ್ರಾಹಿಂಶಾ ಶರ್ಕಿ ೧೪೦೮ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ. ವಿಜಯಚಂದ್ರ ಗಢವಾಲ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಬ್ರಾಹಿಂಶಾ ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಅದರಲ್ಲಿ ಖಾಲಿಸ್ ಮುಖ್ಲಿಸ್ ೧೪೧೭ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಮಸೀದಿಯೂ ಒಂದು. ಜಂಝರಿ ಮಸೀದಿ ಕೂಡ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯದ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಲ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದಾಗ ಹಿಂದುಗಳು ಆ ಅವಶೇಷಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿ ಕಟ್ಟಿ ಶ್ರದ್ಧಾಳು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವೇ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

    ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಕಾಶಿಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಕ್ರಮೇಣ ಹಲವು ದೇವಳಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಅವನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಅವನ ಆದೇಶದಂತೆ ನಾಶ ಮಾಡಿದ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ನಡೆಯಿತು; ಕೆಲವು ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. ಬಕರಿಯಾ ಕುಂಡದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆಯಿತು.

    ಶರ್ಕಿಗಳ ಪತನದ ಅನಂತರ ಕಾಶಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಜ ಉಸಿರಾಟದ ಕಾಲ ಬಂದಂತಾಯಿತು. ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಪೂರ್ತಿ ವೈಭವ ಮರಳಲಿಲ್ಲ. ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸುವುದು ಅಪ್ರಯೋಜಕ ಎನ್ನುವುದು ಕಾಶಿಯ ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಮೂರ್ತಿಭಂಜಕರ ಇನ್ನೊಂದು ದಾಳಿ ಯಾವಾಗ ಎಂದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪದ್ಮೇಶ್ವರ ಶಾಸನವನ್ನು ಜಾನ್ಪುರದ ಲಾಲ್ ದರ್ವಾಜಾ ಮಸೀದಿಗೆ ಸಾಗಿಸಿದ್ದು ಅಕ್ಬರನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದರ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಯಸಿದ್ ಬಯಾತ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆತ ತನ್ನ ನೆನಪಿನ ಗ್ರಂಥ ತಾಜಿರಾ-ಹುಮಾಯೂನ್-ಓ-ಅಕ್ಬರ್ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ (೧೫೭೦-೭೧) ಒಂದು ವಿಗ್ರಹದ ದೇವಾಲಯವಿತ್ತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಜನ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ಆ ಜಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಮದರಸಾವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ಅದು ಮುಗಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಾಜಾ ತೋಡರಮಲ್ಲ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬಂದ. ಆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ೧೨ ಗಜ (೩೨ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದ ಒಂದು ಸ್ತಂಭ ಇತ್ತು. ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಿಂದುಗಳ ಒಂದು ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ಕೆತ್ತಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ೭೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಿತ್ತು. ಬಯಸಿದ್ ಅದನ್ನು ಎರಡು ತುಂಡು ಮಾಡಿ, ಎರಡರಲ್ಲಿ ತಲಾ ನಾಲ್ಕರಂತೆ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ತುಂಡು ಮಾಡಿದ. ಕಂಬದ ಆರು ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಮದರಸಾದ ಮಸೀದಿಯ ಕಂಬ ಮತ್ತು ಚಪ್ಪಡಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಉಳಿದ ಎರಡು ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಖ್ವಾಜಾ (ದೋಸ್ತ್) ಮುಹಮ್ಮದ್ (ಖಾನ್ ಖಾನನ್‌ನ ಬಕ್ಷಿ) ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಜಾನ್ಪುರ ಮಸೀದಿಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹಾಸಿದ.

    ಲಾಲ್ ದರ್ವಾಜಾ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಸುಲ್ತಾನ್ ಮಹಮ್ಮದ್ ಶರ್ಕಿಯ ರಾಣಿ ಬೀಬಿ ರಜಿಯಾ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೪೭ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದಳು; ಪದ್ಮೇಶ್ವರ ಶಾಸನವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಂದು ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೇಶ್ವರ ಘಾಟ್‌ನ ಶಿಲಾಶಾಸನವು (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೩೦೩) ಇಬ್ಬರು ಸೋದರರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ವೀರೇಶ್ವರ ಅಣ್ಣನ ಹಾಗೆ ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನು ಜಯಸಿದ; ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೇಶ್ವರನ (ಶಿವ) ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು ಅವನೇ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

    ಸಿಕಂದರ್ ಲೋದಿ ದಾಳಿ

    ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೯೬ರಲ್ಲಿ ಕಾಶಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೊರೆಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು; ಆಗಿನ ದಾಳಿಕೋರ ಸಿಕಂದರ್ ಲೋದಿ. ಸಿಂಹಾಸನ ಏರುತ್ತಲೇ ಆತ ವಾರಾಣಸಿಯ ಎಲ್ಲ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ. ಕಾಶಿಯು ದೇವಾಲಯಗಳ ಅವಶೇಷಗಳ ರಾಶಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಬೇಡವೆಂದು ಹಿಂದುಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ೮೯ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಹಾಗೆಯೇ ಇತ್ತು. ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಳ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಜನ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೇ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ (ಗೌರವ) ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

    ‘ಜಾಗದ ಧರ್ಮ ಪಾಲಿಸಿ’

    ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿದ್ವಾಂಸ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನೇತಾರ ನಾರಾಯಣಭಟ್ಟ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಂಡು ನೋವಿನಿಂದ ತನ್ನ ಕೃತಿ ‘ತ್ರಿಸ್ಥಲ ಸೇತು’ವಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧಾಳು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಿದ: “ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವನ್ನು (ಈ ಕಾಲದ ಕಷ್ಟದ ಕಾರಣದಿಂದ) ಯಾರಾದರೂ ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ಒಯ್ದಿದ್ದರೆ, ಬೇರೆಯದನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಏನಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ಆಳ್ವಿಕೆದಾರರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವೇ ಇಲ್ಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ಜಾಗದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕು; ಸುತ್ತು ಬರುವುದು, ನಿತ್ಯಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರಬೇಕು.” ಬಹುಶಃ ಇಂತಹ ವಿಶ್ವಾಸವೇ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿರಬೇಕು ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

    ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿದ್ವತ್ತಿಗೆ ಪೆಟ್ಟು

    ದೇವಾಲಯಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದಂತೆಯೇ ಕಾಶಿ ವಿದ್ವತ್ತೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ದಾಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣವ್ಯವಸ್ಥೆ ಏನಾಯಿತೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯ ಬಿದ್ದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಗುರುಗಳು ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹೊರತಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ ಅವರಿಗೂ ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಬಹಳಷ್ಟು ವಿದ್ವಾಂಸರು ದಕ್ಷಿಣಭಾರತಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋದರು. ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಬೋಧನೆಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಹಿಂದೆ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಜಾಗ ಬಿಟ್ಟು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಕಾಶಿಗೆ ಓಡಿಹೋದುದಿತ್ತು. ಈಗ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿಯ ಮೂಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಇದರಿಂದ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಕುಂದಿತ್ತು. ಈ ನಡುವೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಅಧಿಕಾರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಕಾಶಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

    ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೬೭ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಎರಡನೇ ಸಲ ಗೆದ್ದ; ಮತ್ತು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದ. ಮತ್ತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಶಾಂತಿಯಿತ್ತು. ಅಕ್ಬರನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ರಜಪೂತ ರಾಜರಾದ ಮಾನಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರಾಜಾ ತೋಡರಮಲ್ಲ ವಾರಾಣಸಿಯ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಶ್ರಮಿಸಿದರು; ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಘಾಟ್‌ಗಳ ದುರಸ್ತಿ, ಪುನಾರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದರು. ದೇವಳದ ಸಮೀಪದ ಹಳೆಯ ಆದಿವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಘಾಟನ್ನು ಬುಂದಿಯ ರಾಜ ೧೫೮೦ರಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಅದಕ್ಕೆ ಬುಂದಿ ಪರ್ಕೋಟಾ ಘಾಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.

    ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೮೫ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಬಿಂದುಮಾಧವ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರಾಜಾ ತೋಡರಮಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಂಬರ್‌ನ ಮಹಾರಾಜ ಅದಕ್ಕೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದ್ದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿದ ನಾರಾಯಣಭಟ್ಟನ ಸಲಹೆ ಅದಕ್ಕಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಮೀ. ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜಾನ್ಪುರ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊಘಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ತೋಡರಮಲ್ಲನ ಮಗ ಮತ್ತು ಬೀರ್‌ಸಿಂಗ್ ಬುಂದೇಲ ಕೂಡ ಆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಹೊಸ ದೇವಳದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ನಾರಾಯಣಭಟ್ಟ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ. ಸ್ಕಾಂದ ಪುರಾಣದ ಕಾಶೀಖಂಡದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಲುಬೆಯಂತೆ (Crucifix) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

    ಪರಮಶತ್ರು ಔರಂಗಜೇಬ

    ವಾರಾಣಸಿಯ ಕೊನೆಯ ಸುತ್ತಿನ ಅಪವಿತ್ರತೆ ಕಾರ್ಯದ ಅಧಿಪತಿ ಮೊಘಲ್ ದೊರೆ ಔರಂಗಜೇಬನೇ ಸರಿ. ೧೬೬೮ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಿದ ಆತ ಮರುವರ್ಷವೇ ಕಾಶಿನಗರ ಮಧ್ಯದ ಧಾರಾನಗರದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೃತ್ತಿವಾಸೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಅನಂತರದ ವರ್ಷ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಬಿಂದುಮಾಧವ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಮಸೀದಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ಮೂರು ಕಡೆ ದೇವಾಲಯ ಹೋಗಿ ಮಸೀದಿಗಳು ಬಂದವು. ಬಿಂದುಮಾಧವ ದೇವಳದ ಜಾಗ ಪಂಚಗಂಗಾ ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಧಾರಾಹರ ಮಸೀದಿ ಮೇಲೆದ್ದಿತು. ಅದರ ಎರಡು ಮೀನಾರ್‌ಗಳು ತುಂಬ ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿ ಇಡೀ ನಗರವನ್ನು ನೋಡಬಹುದಿತ್ತು. ಕೃತ್ತಿವಾಸೇಶ್ವರದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅಲಂಗಿರ್ ಮಸೀದಿಯು ತಲೆ ಎತ್ತಿತು; ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವಳದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾನವಾಪಿ ಮಸೀದಿ. ಇವುಗಳಿಗೆ ದೇವಾಲಯಗಳ ಕಂಬ ಮುಂತಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಓಂಕಾರ, ಮಹಾದೇವ, ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರ, ಕಾಲಭೈರವ ಮುಂತಾದ ಅಸಂಖ್ಯ ದೇವಳಗಳನ್ನು ಔರಂಗಜೇಬ ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿದ; ಹೆಚ್ಚಿನ ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೆಸರನ್ನು ಮಹಮ್ಮದಾಬಾದ್ ಎಂದು ಬದಲಿಸಿದ; ಆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾಶಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಯತ್ನಿಸಿದ. ೧೮೫೨ರಿಂದ ೧೮೮೦ರಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದುವ ತನಕ ಬನಾರಸ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ರೆಶೆರ್ರಿಂಗ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಸ್ವರೂಪವೆಂದರೆ, ಪರಿಚಿತ ಪ್ರಾಚೀನತೆ ಇರುವಂತಹ ಬನಾರಸ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಮಸೀದಿ, ಮಾಸೋಲಿಯಮ್ ಅಥವಾ ದರ್ಗಾಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು.

    ಕೃತ್ತಿವಾಸೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತ್ತು; ನಾಶ ಮಾಡಿದಂತೆಲ್ಲ ಜನ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದು ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತಲೇ ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಔರಂಗಜೇಬನು ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅಲಂಗಿರ್ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಒಂದು, ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಆಗುವಾಗ ಆ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೆರೆ ಇತ್ತು. ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ದಿನ ಹಿಂದುಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದನ್ನು ಮಸೀದಿಯ ಮುತವಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಬನಾರಸ್‌ನ ರಾಜ ರಾಜಾ ಪತ್ನಿಮಾಲ್ ಸಣ್ಣ ಮಂದಿರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ.

    ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ಔರಂಗಜೇಬ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದರೂ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಸೇರಿದಂತೆ ಜನ ಅದಕ್ಕೆ ಸೊಪ್ಪುಹಾಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಿಟ್ಟುಗೊಂಡ ಆತ ಹಿಂದುಗಳ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ. ತುಂಬ ಉತ್ಸಾಹಿತರಾದ ಅವರು ವೇಣೀಮಾಧವ ಮುಂತಾದ ದೇವಳಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು.

    ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೇಲೆದ್ದ ವಿಶ್ವನಾಥ

    ಮಹಾನ್ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಳವನ್ನು ೧೧೯೪ರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೆಲಸಮ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕುತ್ಬುದ್ದೀನ್ ಐಬಕ್ ನಾಶ ಮಾಡಿದಾಗ ಕೆಲ ಸಮಯದ ಬಳಿಕ ಬೀಬಿ ರಜಿಯಾ ಅಲ್ಲೊಂದು ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದಳು. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವಳದ ಮುಂದಿನ ದಾಳೀಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಿಟ್ಟತನ ಮತ್ತು ಮತಾಂಧತೆ(bigotry)ಯದ್ದೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಳವು ಹಿಂದೂ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದಾಳಿಕೋರರು ಮಂದಿರವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದಂತೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ನಡೆಯಿತು.

    ಬಹುಶಃ ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದೆಂದು ನಂಬಲಾದ ಕಾಶೀಖಂಡದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಬಹುಕಾಲದ ಅಜ್ಞಾತವಾಸದ ಅನಂತರ ತಾನು ನಗರಕ್ಕೆ (ಕಾಶಿ) ಮರಳಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಗ್ರಂಥವು ಕಾಶಿಯ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಲಿಂಗಗಳ ಲಿಂಗ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೀಬಿ ರಜಿಯಾ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಮಸೀದಿಯ ಪಕ್ಕ ಒಂದು ವಿಶ್ವನಾಥ ಮಂದಿರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಓರ್ವ ಪೇಶ್ವೆ ಅಥವಾ ಅಂಬೇರ್‌ನ ಸವಾಯಿ ಜೈಸಿಂಗ್ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿರಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಆದಿವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಮಂದಿರವೆಂದು ಕರೆದರು. ಅಂದರೆ ಅದು ಮೂಲದೇವಳದ ಜಾಗವೆಂದು ನಂಬಬಹುದು. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವಳದ ಲಿಂಗ ಇರುವ ಪೀಠ ಒಬ್ಬ ರಜಪೂತ ಅರಸನಿಗೆ ಓರ್ವ ಮೊಘಲ್ ದೊರೆಯಿಂದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತೆಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಆ ಮಂದಿರವು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಗೋರಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ರಚನೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಜಾಗವಿತ್ತು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಳದ ಜಾಗವನ್ನು ರಜಿಯಾ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಮಸೀದಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾರಣ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕೆಲಕಾಲ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಳದ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಯಿತು. ಆ ಸಂಕೀರ್ಣವು ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದ ಮಣ್ಣಿನರಾಶಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ, ಹಿಂದಿನ ದೇವಳ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾನವಾಪಿ ಬಾವಿಯ ನಡುವೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಿಗೆ ಜಾಗ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಮೂರ್ತಿಭಂಜಕರು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಉರುಳಿಸಿದರು. ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ಗುಡಿಯನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

    ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವಳದ ಜಾಗವನ್ನು ರಜಿಯಾ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಮಸೀದಿಯು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹಿಂದುಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು; ಅಲ್ಲಿಯ ದೇವರನ್ನು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ಹೋಗಿ ಅದು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಯಿತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ನೇತಾರರು ಕೂಡ ಅವೆರಡು ಒಂದೇ ಲಿಂಗದ ಎರಡು ಹೆಸರೆಂದು ತಿಳಿದರು. ಅನಂತರ ‘ಕಾಶೀಖಂಡ’ದ ಪ್ರಕಾರ ಎರಡು ಲಿಂಗ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ; ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ್ದ – ಎಂಬುದು ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದ ಬಳಿಕ ಅವೆರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕವೆಂದು ತಿಳಿದು, ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಳದ ಆಗ್ನೇಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರನ ಸಣ್ಣ ಗುಡಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಮುಂದಿನ ಏರುಪೇರುಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರನಿಗೆ ಈಗ ಉಳಿದಿರುವುದೆಂದರೆ, ಗ್ಯಾನವಾಪಿ ಮಸೀದಿಯ ಉತ್ತರದ ಮೂರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಗೋರಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಡಗಿರುವ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಕಲ್ಲಿನ ತುಂಡು ಮಾತ್ರ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ದಿನ ಅದರ ಮೇಲೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹೂಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಂದಿನ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ

    ೧೫೮೫ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು ನಡೆದ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಯಾತ್ರಿಕರ ಸಮಾಧಾನ-ಸಂತೋಷಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಅದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ವಿದೇಶೀ ಯಾತ್ರಿಕ ಟಾವರ್ನಿಯರ್ “ಬನಾರಸ್‌ನ ಪಗೋಡವು (ಪುರಿ)ಜಗನ್ನಾಥನ ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಗಂಗಾನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ; ನಗರಕ್ಕೆ ಅದೇ (ವಿಶ್ವನಾಥ) ಹೆಸರಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನೆ.

    ಮುಂದೆ ಶತಮಾನ ಕಳೆಯುವುದರೊಳಗೆ ಕಾಶಿಯ ಮೇಲೆ ಮತಾಂಧ ಔರಂಗಜೇಬನ ಕಣ್ಣು ಬಿತ್ತು. ಅವನ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ದಶನಾಮೀ ಪಂಥದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳ ನಡುವೆ ತೀವ್ರ ಯುದ್ಧ ನಡೆದು, ದಾಳಿಕೋರರು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ ಮೂರ್ತಿಭಂಜಕರಿಂದ ದಾಳಿ ನಡೆದಾಗ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಪಂಥಿಗಳು ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದು ‘ಆಖಾಡಾ’ ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ಹಿಂದೂಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.

    ದೇವಳದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಸೀದಿಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಗೋಡೆಯಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ವ್ಯಂಗ್ಯವೆಂದರೆ ಆ ಮಸೀದಿಯ ಹೆಸರು ಗ್ಯಾನವಾಪಿ ಮಸೀದಿ; ಕಾರಣ ಅದು ನಿಂತ ನೆಲದ ಹೆಸರು.

    ಔರಂಗಜೇಬನು ವಿಶ್ವನಾಥ ಮತ್ತು ಕೇಶವದೇವ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಾ  ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಆಶರ್ ಒಂದು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೆಂದರೆ, ಮೊಘಲ್ ಅಮೀರರು ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ವಿಧೇಯತೆ ತೋರುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಔರಂಗಜೇಬ, ಹಿಂದೆ ಮೊಘಲರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ – ಎಂದಾಕೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ದಾಳಿಕೋರರು ದೇವಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಏಕೆ ನಾಶ ಮಾಡಿದರೆಂದು ಹೇಳಲು ಆಕೆ ವಿಫಲರಾಗುತ್ತಾರೆ.

    ಮಂದಿರ ನಾಶದ ಬಳಿಕ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಗ್ಯಾನವಾಪಿ ಬಾವಿಯ ದಕ್ಷಿಣದ ಯಾರಿಗೂ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಕಾಣಿಸದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ಅದರ ಮೇಲೆ ದೇವಳವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮೊಘಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗದಂತೆ ಹಿಂದುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗ್ಯಾನವಾಪಿಯ (ಬಾವಿ) ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಏನನ್ನೂ ಕಟ್ಟಲಿಲ್ಲ. ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥನಿಗೆ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ರಾಜ-ಮಹಾರಾಜರೇ ಇದ್ದಾರೆ. ರೇವಾದ ಮಹಾರಾಜ ಭಾವಾಸಿಂಗ್ ೧೬೭೨ರಲ್ಲಿ, ಉದಯಪುರದ ಮಹಾರಾಜ ಜಗತ್‌ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರೇವಾ ಮಹಾರಾಜ ಅನಿರುದ್ಧಸಿಂಗ್ ೧೬೯೫ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಉದಯಪುರದ ಮಹಾರಾಜ ಜವಾನ್‌ಸಿಂಗ್ ೧೭೩೪ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ; ಅದಕ್ಕೆ ಜವಾನೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ೧೭೪೯ರಲ್ಲಿ ಉದಯಪುರದ ಮಹಾರಾಜ ಸಂಗ್ರಾಮಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ೧೭೬೫ರಲ್ಲಿ ಅನೀಸಿಂಗ್ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

    ಅಹಿಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ್ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು

    ಔರಂಗಜೇಬನ ಸಾವಿನ ಅನಂತರ (೧೭೦೮) ವಾರಾಣಸಿಯ ನಿಜವಾದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮರಾಠರು, ರಜಪೂತರು, ಬಂಗಾಳಿಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಶ್ರದ್ಧಾಳು ಹಿಂದುಗಳು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಸುವರ್ಣಮಂದಿರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಇಂದಿನ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಇಂದೋರ್‌ನ ರಾಣಿ ಅಹಿಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ್ ೧೭೭೭ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದಳು. ಆಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ ಶಾಸನವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವು ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಇದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಉತ್ತರವಾಗಿದೆ; ಹೊಸ ಲಿಂಗವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

    ಔರಂಗಜೇಬ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಗ್ಯಾನವಾಪಿ ಮಸೀದಿಯ ಕೆಲವು ಮೀಟರ್ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಅಹಿಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ದೇವಳದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಇತರ ದೊಡ್ಡ ದೇವಳಗಳ ವೈಭವವಿಲ್ಲ. ಅದು ನಗರದ ಜನಜಂಗುಳಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಆವರಣ ಗೋಡೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಂಶಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರಾಗಿ ಅದು ಉತ್ತರಭಾರತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದಂತಿದೆ – ಏನಿದ್ದರೂ ಮಹಾರಾಜಾ ಬಲವಂತ್‌ಸಿಂಗ್ ವಾರಾಣಸಿಯ ಅಧಿಪತಿ ಎನಿಸಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ದೇಗುಲಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ, ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ದೊಡ್ಡ ದೇವಳಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಅಹಿಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದ ನೇತರ್‌ನ ರಾಣಿ ಭವಾನಿ ಇದಕ್ಕೆ ತುಂಬ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದರು.

    ವಾರಾಣಸಿಯ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಘಾಟ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ದುರಸ್ತಿ, ನವೀಕರಣಗಳು ಕೂಡ ನಡೆದು ಕಾಶಿ ಜಾಜ್ವಲ್ಯಮಾನವಾಯಿತು.

    ಗವರ್ನರ್ಜನರಲ್ ಮೆಚ್ಚುಗೆ

    ಅಹಿಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ದೇವಳದ ಘನತೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ವಾರನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ೧೭೮೧ರಲ್ಲಿ ಬನಾರಸ್‌ನ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಅಲಿ ಇಬ್ರಾಹಿಂಖಾನ್‌ಗೆ ದೇವಳಕ್ಕೊಂದು ಸುಂದರ ದ್ವಾರ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದ (ಸಾಬತ್ ಖಾನಾ ಅಥವಾ ಡ್ರಮ್‌ಹೌಸ್). ೧೮೨೮ರಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ರಾಜ ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ ದೌಲತ್‌ರಾವ್ ಸಿಂಧಿಯಾನ ವಿಧವೆ ಬೈಜಾಬಾಯಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಳದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾನವಾಪಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಂತಹ ತಗ್ಗುಮಾಡಿನ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು (ಆವರಣ) ಕಟ್ಟಿಸಿದಳು. ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಘಾಟ್ ಆದ ಸಿಂಧಿಯಾಘಾಟ್ ಬಳಿ ಆಕೆ ಒಂದು ಮಂದಿರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದಳು. ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಳದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹಲವು ರಾಜಮನೆತನಗಳು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದವು ೧೮೪೧ರಲ್ಲಿ ನಾಗಪುರದ ಭೋಸಲೆಗಳು ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಳಕ್ಕೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ೧೮೫೯ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿನ ಮಹಾರಾಜ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ದೇವಳದ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನದ ತಗಡನ್ನು ಹೊದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಟನ್ ಚಿನ್ನ ನೀಡಿದ.

    ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಳದ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಅನೇಕ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಗುಡಿಗಳು ಬಂದವು. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶದ ಎಡದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಿಗ್ರಹವಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ವಿಶ್ವನಾಥನ ಜೊತೆಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಮೀಪ ಅವಿಮುಕ್ತ ವಿನಾಯಕ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ; ಅದು ಹಿಂದಿನ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ದೇವಳದ ತೀರಾ ಬಲಭಾಗದ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವಿದೆ.

    ಲಾಟ್ ಯುದ್ಧ

    ಮುಂದೆ ಕೂಡ ಗ್ಯಾನವಾಪಿ ಮಸೀದಿಯ ಜಾಗ ಸಾಕಷ್ಟು ಆತಂಕದ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು. ೧೮೦೯ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕೋಮುಗಲಭೆಯು ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು. ಕಾರಣ ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ದೇವಳದ ನಡುವಣ ಕಿರಿದಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಗಳು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಗುಡಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದು, ಲಾಟ್‌ನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ (ಘರ್ಷಣೆ) ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯ, ಕಪಾಲಮೋಚನ ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾನವಾಪಿ ಮಸೀದಿ – ಈ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿ ಲಾಟ್ (ಎಲ್‌ಎಟಿ) ಭೈರವ್ ಸ್ತಂಭ ತುಂಬ ಹಳೆಯದು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೬೩೬ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯೂಯೆನ್‌ತ್ಸಾಂಗ್ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಬೌದ್ಧಸ್ತೂಪದ ಬಳಿ ಕಂಡಿದ್ದ. ಅಶೋಕಸ್ತಂಭ ಇರಬಹುದೆಂಬುದು ಆತನ ಊಹೆಯಾದರೆ, ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಗಳು ಮಹಾಸ್ಮಶಾನ ಸ್ತಂಭದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆ ಸ್ತಂಭದ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಾಗ ಕಾಪಾಲಿಕರು ಮತ್ತು ಪಾಶುಪತರಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರಮೇಣ ಅದು ನಾಥರು ಮತ್ತು ಗೋಸಾಯಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳವರ ವಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತು.

    ಲಾಟ್ ಭೈರವ್ ಸ್ತಂಭ ಇದ್ದ ದೇವಳ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಔರಂಗಜೇಬ ನಾಶ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಗೋರಿ ನಿವೇಶನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ್ದನಷ್ಟೆ. ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಹಾಗೆಯೆ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸಣ್ಣ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಗೋಡೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಈದ್ಗಾದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗೋಡೆಯ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಭರತಕೂಪವಿದೆ; ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕಪಾಲಮೋಚನ ಸರೋವರವಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಗಳು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವಳಗಳು ಭಾಗಶಃ ಅಥವಾ ಇಡಿಯಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜಾಗ ಮಸೀದಿ ಅಥವಾ ಗೋರಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಹಿಂದುಗಳು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯಭಾವನೆ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸ್ತಂಭದ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಹಿಂದುಗಳಿಗೆ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆಯ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಕೊಡಬೇಕಿತ್ತು. ೧೮೦೯ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಮನವಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ: ಕೆಲವು ವರ್ಷ ಹಿಂದುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಕೆಳವರ್ಗದ ಜನ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಲಾಟ್‌ನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಅರ್ಪಣೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನುವ ವಿವರವಿದೆ.

    ೧೮೦೯ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಿಂಸಾಚಾರ ನಡೆಯಿತು; ಸಣ್ಣ ಘಟನೆಯಿಂದ ಅದು ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ನಾಗರ ಹಿಂದು ಕಾಯಿಲೆ ಗುಣವಾದಾಗ ಹರಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಈದ್ಗಾ ಮತ್ತು ಲಾಟ್‌ನ ನಡುವಣ ತಕರಾರಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಹನುಮಂತನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮಣ್ಣಿನ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕಲ್ಲಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದ. ಈದ್ಗಾವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ನೇಕಾರರು ಆ ರಚನೆಯು ತಮ್ಮ ಜಾಗದ ಮೇಲಿನ ಶಾಶ್ವತ ಆಕ್ರಮಣವೆಂದು ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು; ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕಿದರು. ಆಗ ನಗರದ ರಜಪೂತರು ಸಮೀಪವಿದ್ದ ಇಮಾಂಬರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿ ನೇಕಾರರ ಗುಂಪು ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಳದತ್ತ ಹೋಯಿತು. ಆಗ ಗುಂಪನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟಿತು. ಕೆಲವರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಹಿಂಜರಿದ ನೇಕಾರರು ಅದೇ ದಿನ ಲಾಟ್ ಭೈರವ್ ಸ್ತಂಭದ ನಾಶಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಮರುದಿನ ರಜಪೂತರು ನೆರೆಯ ನೇಕಾರರ ಮೇಲೆ ಸಮೀಪದ ಫಾತಿಮಾ ನಿವೇಶನದ ಮೇಲೂ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು; ಹಾಗೂ ಗೋಸಾಯಿಗಳು ಗ್ಯಾನವಾಪಿ ಮಸೀದಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾನಿಯಾಯಿತು.

    ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಬಿಷಪ್ ಹೆಬರ್ ಬನಾರಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಬರ್ಡ್ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಈ ವಿವರವನ್ನು ನೀಡಿದರು: ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅರ್ಧಭಾಗ ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಧಭಾಗದ ವಿರುದ್ಧ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾದರು. ಇಬ್ಬರ ನಡುವಣ ಸಿಟ್ಟು ಜೋರಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ಹಿಂದುಗಳಿಗೆ ತುಂಬ ಪೂಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಶಿವನ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮುರಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಘಟನೆ ಶುರುವಾಯಿತು. ಈಚೆಯವರು ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಮಸೀದಿ ಒಡೆದು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದರು. ಆಗ ಮುಸ್ಲಿಮರು ದನವನ್ನು ಕೊಂದು ಅದರ ರಕ್ತವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಬಾವಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿಯುವ ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲ ಹಿಂದುಗಳು ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾದರು; ಇತರರು ಅವರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರ ಒದಗಿಸಿದರು. ಶತ್ರುಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಬಲಿಹಾಕಿದರು. ಇವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಜಾಸ್ತಿಯಿದ್ದ ಕಾರಣ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಇಲ್ಲವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂತು. ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕರೆಯದಿದ್ದರೆ ೨೪ ತಾಸಿನೊಳಗೆ ಆ ಭಾಗದ ಎಲ್ಲ ಮಸೀದಿಗಳು ಬೆಂಕಿಗೆ ಆಹುತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು ಇದು ಲಾಟ್ ಯುದ್ಧ ನಡೆದ ಬಗೆ. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಹಿಂದುಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮವಾದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಿಂದುಗಳು ಗ್ಯಾನವಾಪಿಗೊಂದು ವೇದಿಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಕ್ರಮೇಣ ಮಸೀದಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಪೂರ್ತಿ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡವು.

    ಓಂಕಾರ ದೇವಳ

    ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಶಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಶಿವಲಿಂಗವು ಓಂಕಾರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆ ಮಂದಿರವು ಅಲ್ಲಿನ ಇಡೀ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಮುಸ್ಲಿಮರು ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ಗೋರಿ, ಓರ್ವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತನ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳ (ದರ್ಗಾ) ಇತ್ಯಾದಿ ಮಾಡಿದರು. ಓಂಕಾರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗಾತ್ರ ಸಣ್ಣ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ರಾಣಿ ಭವಾನಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ, ಬನಾರಸ್‌ನ ಒಂದು ಅರ್ಚಕ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನೀಡಿದಳು. ಆ ಕುಟುಂಬ ದೇವಳದ ದಿನದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ಪೂಜಾರಿಗೆ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿ ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ಮುಸ್ಲಿಮರಿದ್ದು, ಹಿಂದುಗಳು ಯಾರೂ ದೇವಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸುತ್ತ ಇದ್ದ ಕೆಲವೇ ಹಿಂದುಗಳು ಬಡವರಾಗಿದ್ದು, ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಅವರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಜೈನ್ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ಕಾಲಭೈರವ, ಕೇದಾರ

    ಕಾಶಿಯ ಕಾಲಭೈರವ ಮೂರ್ತಿಯು ಮೊದಲು ಓಂಕಾರ ದೇವಳದಲ್ಲಿತ್ತು. ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿದ್ದ ಹುಲ್ಲುಮಾಡಿನ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿಟ್ಟರು; ಮತ್ತೆ ಮಾಡಿಗೆ ನಾಡಹಂಚನ್ನು ಹೊದಿಸಿದರು. ಮುಂದಿನ ದಾಳಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೂರ್ತಿ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳ ಹಿಂದುಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ೬೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅದು ಮೂರ್ತಿಭಂಜಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗಿನ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪೇಶ್ವೆಗಳ ದಂಡನಾಯಕ ವಿಂಚೂರ್ಕರ್ ೧೮೨೫ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ.

    ಕಾಶಿಯ ಆರಂಭದ ದೇವಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೇದಾರವೂ ಒಂದು. ಪುರಾಣಗಳ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಭಕ್ತರ ಪ್ರಕಾರ ಕೇದಾರ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಅಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಶಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಲಿಂಗ. ಔರಂಗಜೇಬ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಕೇದಾರ ಉಳಿದುಕೊಂಡನೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಈಗಿನ ಕೇದಾರ ದೇಗುಲವು ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಗಂಗಾನದಿ ದಂಡೆಯ ಕೇದಾರ ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಔರಂಗಜೇಬನ ಸೈನ್ಯ ಈ ದೇವಳದ ಸಮೀಪ ಬಂದಾಗ ಒಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತರು ವಾಪಸು ಹೋಗುವಂತೆ ಹೇಳಿದರೆಂದು ಕಥೆಯಿದೆ.

    ಇನ್ನೂ ಅಸಂಖ್ಯ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ದಾಳಿಕೋರರು ನಾಮಾವಶೇಷಗೊಳಿಸಿದರು. ಆತ್ಮವೀರೇಶ್ವರ ಎನ್ನುವ ವೀರೇಶ್ವರ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ದೇವರಾಗಿದ್ದು, ಮೂಲತಃ ರಾಜಘಾಟ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ಕಾಶಿಯ ೬೮ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಶಿವಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ತ್ರಿಲೋಚನೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವು ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅದು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿವಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ನಾಥು ಬಾಲ ಎಂಬಾತ ತ್ರಿಲೋಚನೇಶ್ವರನಿಗೆ ಹೊಸ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದ.

    ಮಹಾಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ವಾರಾಣಸಿಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೇಳುವ ಏಕೈಕ ಲಿಂಗ ವೃಷಭಧ್ವಜನನ್ನು ಜನ ಈಗಲೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಂಚಕೋಸೀ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಲು ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

    ವಿಷ್ಣು ದೇವಳಗಳು

    ಹಿಂದೆ ಕೇಶವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆದಿಕೇಶವ ಗಢವಾಲ ವಂಶದವರ ಪ್ರಮುಖ ದೇವರು. ೧೧೯೪ರಲ್ಲಿ ಐಬಕ್ ರಾಜಘಾಟ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ ಅನಂತರ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಈ ದೇವಳ ಅವಶೇಷಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಳು ನಡೆದರೂ ಕೂಡ ಹಿಂದಿನ ವೈಭವ ಮರಳಲಿಲ್ಲ. ೧೮೫೭ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಂಗ್ರಾಮದ ವೇಳೆ ರಾಜಘಾಟ್‌ನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸೇನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು; ಬಳಿಕ ಹಲವು ವರ್ಷ ದೇವಳ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

    ಬಿಂದುಮಾಧವ ದೇವಾಲಯವು ೫ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಕಾಶಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷ್ಣು ಮಂದಿರವಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ಸ್ಯಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೆಸರಿದ್ದು, ಇದು ವಾರಾಣಸಿಯ ಐದು ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲೊಂದು. ೧೨-೧೬ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹಲವು ಸಲ ದಾಳಿಗೀಡಾಯಿತು. ರಾಜಾ ಮಾನ್‌ಸಿಂಗ್ ೧೫೮೫ರಲ್ಲಿ ಬಿಂದುಮಾಧವ ದೇವಳದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ. ಅದು ಪಂಚಗಂಗಾ ಘಾಟ್ ಮೇಲಿನ ಅತ ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸುಂದರ ಕಟ್ಟಡ ಎನಿಸಿತ್ತು. ಇದು ಬನಾರಸ್‌ನ ನದೀತೀರದ ಅತಿಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡವೆಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಯಾತ್ರಿಕ ಟಾವರ್ನಿಯರ್ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡು ಒಂದು ರಾಮಚಂದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಒಂದು ವೈದಿಕ ಪಾಠಶಾಲೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರು. ದೇವಳದ ಆವರಣ ಗೋಡೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಗೌರಿ ದೇವಸ್ಥಾನವಿತ್ತು.

    ಔರಂಗಜೇಬ ಬಿಂದುಮಾಧವ ದೇವಳವನ್ನು ಒಡೆದು ಹಾಕಿ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಎರಡು ಮೀನಾರ್‌ಗಳಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನಷ್ಟೆ. ಆಗ ಪವಾಡಸದೃಶವಾಗಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮಸೀದಿಯ ಆ ಮೀನಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಂದುಗಳು ಮಾಧವರಾವ್ ಕಾ ಧರಾಹರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೮೬೮ರಲ್ಲಿ ರೆಶೆರ್ರಿಂಗ್ ದಾಖಲಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಭದ್ರವೆನಿಸಿದ ಕಾರಣ ಮೀನಾರ್‌ಗಳನ್ನು ೫೦ ಅಡಿ ಗಿಡ್ಡ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಿಡ್ಡ ಮಾಡಿದರು; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವು ಇರಲೇ ಇಲ್ಲ.

    ಬಿಂದುಮಾಧವನ (ವಿಷ್ಣು) ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವುದೋ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು. ೧೪ ಅಥವಾ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಈಗಲೂ ಕಾಲಭೈರವ ದೇವಳದ ಬಿಂದುಮಾಧವನ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಮಂದಿರವು ಮಸೀದಿಯ ಪಕ್ಕ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ.

    ಬಕರಿಯಾ ಕುಂಡ್

    ಉತ್ತರ ಬನಾರಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣು ದೇವಳ ನಿವೇಶನ ಬಕರಿಯಾ ಕುಂಡ್ ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದ್ದು. ಗೋವರ್ಧನಗಿರಿಯನ್ನೆತ್ತಿದ ಕೃಷ್ಣನ ಮಾನವ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮೂರ್ತಿ ಅಲ್ಲಿದೆ. ಆ ದೇವಳದ ಮೇಲೂ ದಾಳಿ ನಡೆದಿದೆ. ದೇವಳ ಹಿಂದೆ ದೊಡ್ಡದಿದ್ದು, ಅದು ಕೃಷ್ಣಪಂಥದ ಸ್ಥಳ ಆಗಿದ್ದಿರಬೇಕು. ದೇವಳದ ತಳಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಮಸೀದಿ ಈಗಲೂ ಇದೆ; ಸುತ್ತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಗೋರಿಗಳಿವೆ.

    ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಶಿಯ ಮುಕ್ತಿಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೬೬೯ರಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ತುಂಬ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವಿತ್ತು. ಮುಕ್ತಿಮಂಟಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ ಅನಂತರ ಪೂಜೆ ನಿಂತಿತು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮುಂದೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇಗುಲ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಎಡಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಯಿತು.

    ಭೈರವ ಪೀಠಗಳು

    ಕಾಶಿಯ ಭೈರವ ಪೀಠಗಳಿಗೂ ಮಹತ್ತ್ವವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಅಸಿತಾಂಗ ಭೈರವ ಮೂಲತಃ ಇದ್ದದ್ದು ಕೃತ್ತಿವಾಸೇಶ್ವರನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ. ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು ವೃದ್ಧಕಾಲ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ಕಾಶಿಯ ಕಪಾಲಭೈರವ ಮಂದಿರವು ನಾಗಕುಂವಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಸಂಹಾರ ಭೈರವ ಮೊದಲು ರಾಜಘಾಟ್‌ನ ಖರ್ವ ವಿನಾಯಕನ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿದ್ದರೆ, ಮುಂದೆ ಪಂಟಾನ್ ದರ್ವಾಜಾ ಬಳಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು.

    ದೇವೀ ಮಂದಿರಗಳು

    ಕಾಶೀ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೇವೀ ಮಂದಿರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಈಗ ಅವು ಇಲ್ಲ. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಭವಾನಿಗೌರಿಯನ್ನು ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆ ಇರುವ ದೇವಳದ ದೇವತೆಯನ್ನು ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ೧೪೯೬ರಲ್ಲಿ ಲೋದಿ ಎರಡೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ಹಾಕಿದ. ಭವಾನಿಗೌರಿ ದೇವಳವು ಈಗಲೂ ಅವಶೇಷವಾಗಿಯೇ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಭುವನೇಶ್ವರಿ ದೇವಳದ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಂದಿರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭವಾನಿಗೌರಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆಯನ್ನು ಭವಾನಿಗೌರಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇತರ ಹಲವು ದೇವೀ ಮಂದಿರಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ್ದು, ಕಿರಿದು ಮಾಡಿದರು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಿದರು. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಬನಾರಸ್ ನಾಶಗೊಂಡ ಬನಾರಸ್‌ಗಿಂತ ಪೂರ್ತಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು; ಅಲ್ಲಿನ ಪವಿತ್ರ ಭೂಗೋಳವು ಗುರುತಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಬದಲಾಗಿತ್ತು.

    ಕೆಲವು ಸಮಯದ ಹಿಂದೆ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ತಾಯಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆಯ ಒಂದು ಮೂರ್ತಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ೧೦೮ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಶಿಯಿಂದ ಕಳುವಾಗಿದ್ದ ಅದನ್ನು ಕೆನಡಾದ ಒಂದು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲವಾಗಿ ಅದು ನಮಗೆ ಮತ್ತೆ ಸಿಗುವಂತಾಯಿತು.

    * * *

    ಮೋದಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರ್ಯ

    ಕಾಶಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರಮೋದಿ ಅವರು ಈ ಪವಿತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನೇ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಐತಿಹಾಸಿಕವೇ ಸರಿ. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಪರಿಸರ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗೂಡಾಗಿದ್ದು, ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಅಭಾವ, ಗಿಜಿಗುಟ್ಟುವ ಮುರುಕಲು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮುಂತಾದವು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಭಕ್ತರನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮೋದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಹಿಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ್, ಮಹಾರಾಜಾ ರಣಜಿತ್‌ಸಿಂಗ್ ಮುಂತಾದವರು ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮೋದಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಓರ್ವ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದಾದರೂ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಗಮನ ಮತ್ತು ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ತೋರಿದ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಯು ದೇಶದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಳದ ಮುಂಭಾಗದ ಜಾಗ ಕೇವಲ ೩೦೦೦ ಚದರ ಅಡಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ವಿಶ್ವನಾಥನಿಗೆ ಗಂಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ಕಾರಿಡಾರ್ ೫ ಲಕ್ಷ ಚದರ ಅಡಿ ಜಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದೇವಳ ಮತ್ತು ನದಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿವೆ. ವಿಶ್ವನಾಥ ಎಲ್ಲೋ, ಎದುರಿಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ನಂದಿ ಎಲ್ಲೋ – ಎಂಬಂತಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ೩೫೨ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ನಂದಿವಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾನವಾಪಿಗಳು ದೇವಳ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಇನ್ನೂ ತುಂಬಾ ಕೆಲಸಗಳಾಗಬೇಕು; ಗಂಗಾಮಾತೆಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಪೂರ್ಣವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದೆಲ್ಲ ಪ್ರಧಾನಿಯವರ ಮುಂದಿವೆ.

    * * *

    ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯ ಶತಮಾನಗಳ ಏಳುಬೀಳುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವಾಗ ಹಿಂದುಗಳ ಕೆಲವು ಗುಣವಿಶೇಷಗಳು ಕೂಡ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ಶ್ರದ್ಧಾಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಅನ್ಯಮತೀಯರಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಘಾತಕಾರಿ ದಾಳಿಗಳು ನಡೆದರೂ ಕೂಡ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅದರಿಂದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಎದುರಾದ ತೊಡಕನ್ನು ಅವರು ಸಹಜವೆಂಬಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ; ಎಂದಿಗೂ ಮುಂದಿನ ಪಯಣವನ್ನು ಕೈಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ವಾರಾಣಸಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಕಥೆಯೆಂದರೆ ಅದು ವಿನಾಶವನ್ನು ಮೀರಿದ್ದು. ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಹಿಂದುಗಳ ಶ್ರದ್ಧೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ವಿಶ್ವನಾಥನಂತೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ದೇವಳ ಈ ಬಗೆಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ಏಕತೆ, ಶ್ರದ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿರುವುದು ದುರ್ಲಭ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಶಿ ಹಿಂದುಗಳ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರೂಪಕವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.

    ಹಿಂದುಗಳು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಬೆಳಕು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉರಿಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಳವು ನಮಗೆ ಹಿಂದೂ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ನಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲು ಶಕ್ತಿ ನೀಡಿದೆ. ವಾರಾಣಸಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ನಗರವಲ್ಲ; ಅದು ಹಿಂದೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕಾಲಾತೀತ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

    ಕಾಶಿ: ಸತ್ಯಂ ಶಿವಂ ಸುಂದರಂ

    ಅಹಂ ಕಾಶೀಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ತತ್ರೈವ ನಿವಸಾಮ್ಯಹಂ |

    ಇತಿ ಬ್ರುವಾಣಃ ಸತತಂ ಕಾಶೀವಾಸಫಲಂ ಲಭೇತ್ ||

    (ನಾನು ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೇಳುವವನು ಕಾಶೀವಾಸದ ಫಲವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.)

    – ಎಂದು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶ್ರದ್ಧಾಳು ಜನರು ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಶಃ ಇಂತಹ ಒಂದು ಶ್ರದ್ಧೆ ಕೇವಲ ಕಾಶಿಗೆ ಮೀಸಲಾದುದಿರಬೇಕು. ಗಂಗಾನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಶಿವನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅಂತಹ ಒಂದು ಮನ್ನಣೆ ಸಂದಿದೆ. ದೇಶದಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಯಾತ್ರೆ ಹೋಗುವಂತೆಯೇ ಬಹಳಷ್ಟು ವೃದ್ಧರು ವೃದ್ಧೆಯರೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಕಳೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಈಗಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಪವಿತ್ರ ನಗರದ ಪ್ರಾಚೀನತೆ ೬೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನವರೆಗೂ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜನವಸತಿಯಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಶಿ ಅಥವಾ ವಾರಾಣಸಿಗೆ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವಿದೆಯೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪರಂಪರೆಗಿಂತ, ದಂತಕಥೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಳೆಯ ನಗರ ಎಂದು ಹೇಳಿದವನು ಮಾರ್ಕ್ ಟ್ವೈನ್.

    ಕಾಶಿಗೆ ಹಲವು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ

    ಋಗ್ವೇದ, ಸ್ಕಾಂದಪುರಾಣ, ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮುಂತಾದ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಲೇಖಕರು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ವಾರಾಣಸಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ಧಾಮ್ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ (ಬಿಎಚ್‌ಯು) ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ-ಸಂಶೋಧಕ ಪ್ರೊ|| ರಾಣಾ ಪಿ.ಬಿ. ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾಲದ ದೇವಳ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಶಿಯ ರಾಜಘಾಟ್ ಬಳಿ ಉತ್ಖನನ ನಡೆಸಿದಾಗ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ಮುದ್ರೆಗಳು ಆ ಕಾಲದವು. ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೦೦೦ ವರ್ಷದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜನವಸತಿ ಇತ್ತು ಎಂದವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

    ಚೀನೀ ಯಾತ್ರಿಕ ಹ್ಯೂಯೆನ್ತ್ಸಾಂಗ್ ಮೆಚ್ಚುಗೆ

    ಜೈನರ ತೀರ್ಥಂಕರ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೭-೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಬುದ್ಧನ ಜಾತಕ ಕಥೆಗಳು ಇದು ಹಿಂದೆ ಬೌದ್ಧರ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೩೨೦-೫೫) ವಾರಾಣಸಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು; ಆಗಲೇ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿದ್ದವು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೬೩೫ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಚೀನೀ ಯಾತ್ರಿಕ ಹ್ಯೂಯೆನ್‌ತ್ಸಾಂಗ್ ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ಧಾಮ್ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನೆ: ನಗರದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಜನರಿದ್ದಾರೆ; ವಿದ್ಯೆಗೂ ಈ ನಗರ ಮುಖ್ಯ; ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ ಎಂದಾತ ಮೆಚ್ಚಿ ನುಡಿದಿದ್ದಾನೆ.

    ಸ್ಕಾಂದಪುರಾಣದ ಕಾಶಿ

    ಸ್ಕಾಂದಪುರಾಣದ ಕಾಶೀಖಂಡವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಶಿಯ ಬಗೆಗೇ ಇದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಿರ್ವಾಣ ಪಡೆಯುವ ಸ್ಥಳವಾದ್ದರಿಂದ ಕಾಶಿ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರು ಎನ್ನುವ ವಿವರಣೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಶಿವನು ಈ ನಗರವನ್ನು ಬಿಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿನ ಗ್ಯಾನವಾಪಿ (ಜ್ಞಾನವಾಪಿ) ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಕಂದನು ಅಗಸ್ತ್ಯರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸನಾತನಿಗಳಿಗೆ ಅವೆಲ್ಲ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಸತ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ (ಶಿವ) ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಮಹಾಸ್ಮಶಾನವಾದ ಕಾಶಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಸ್ವಯಂಭೂ ಶಿವಲಿಂಗದ ದರ್ಶನವಾಯಿತು; ತಾನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಜ್ಞಾನದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವ ಸ್ಕಂದ ಜ್ಞಾನವಾಪಿ ಶಿವನದೇ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಬೇರೆ ತೀರ್ಥವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

    ಇದು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಊರು

    ಹಿಂದೆ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿವಲಿಂಗವೇ ಈಗ ಗ್ಯಾನವಾಪಿಯ ತಳದಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಔರಂಗಜೇಬನ ಸೇನೆ ಬಂದಾಗ ದೇವಳದ ಅರ್ಚಕ ಶಿವಲಿಂಗದೊಡನೆ ಬಾವಿಗೆ ಹಾರಿದ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

    ಇದು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಊರು. ಜ್ಞಾನವಾಪಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಗಂಗೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದದ್ದು. ಮಹಾಸ್ಮಶಾನ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆಯ ಊರು. ಸತ್ಯಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮಶಾನದ ಕಾವಲು ನಡೆಸಿದ ಎಂಬುದೊಂದು ಐತಿಹ್ಯ. ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ, ಸಿಕ್ಖರಿಗೂ ಇದು ಪವಿತ್ರ ನಗರ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಾರನಾಥದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರವಚನವನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಗುರುನಾನಕ್ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಆಯುರ್ವೇದ, ಯೋಗ, ಜ್ಯೌತಿಷಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಕೂಡ ಹೌದು.

    ಕಾಶಿ: ಇದು ಬೆಳಕಿನ ನಗರ

    ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಏಳು ಮೋಕ್ಷದಾಯಿನಿ ಪವಿತ್ರನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯೂ ಒಂದು. (ಅಯೋಧ್ಯೆ, ಮಥುರೆ, ಹರಿದ್ವಾರ, ಕಾಂಚಿ, ಉಜ್ಜಯಿನಿ, ಪುರಿ-ದ್ವಾರಕಾ ಇತರ ಆರು). ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಶಿ ಅನಂತರದ ಹೆಸರು. ವಾರಣಾವತಿ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು. ಅದು ಮುಂದೆ ವಾರಾಣಸಿ ಆಯಿತು; ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅದನ್ನು ಬನಾರಸ್ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವು ವಾರಣ ಮತ್ತು ಅಸಿ ನದಿಗಳ ನಡುವಣ ಜಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಾರಣವು ಪ್ರಯಾಗ (ಅಲಹಾಬಾದ್)ದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಸುಮಾರು ೧೬೦ ಕಿ.ಮೀ. ಹರಿದು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಅಸಿ ಕೇವಲ ತೋಡು ಅಥವಾ ಹಳ್ಳದ ಗಾತ್ರದ್ದು. ವಾರಣವು ಕಾಶಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಗೆ ಸೇರಿದರೆ ಅಸಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಗಮಗಳ ನಡುವಣ ಜಾಗದ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು ೬ ಕಿ.ಮೀ. ಇಲ್ಲಿ ಸುತ್ತು ಹಾಕುವುದನ್ನು ಪಂಚಕೋಸೀ ಯಾತ್ರೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕಾಶಿ ಪದವು ಕಶ್ ಶಬ್ದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಕಶ್ ಅಂದರೆ ಬೆಳಕು; ಇದು ಬೆಳಕಿನ ನಗರ. ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತು ಗಂಗಾನದಿಯಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಾಗ ಇದು ಬೆಳಕಿನ ಪುಂಜವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

    ಕಾಶಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ

    ಗಂಗಾನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಶಿ ನದಿಯ ಹೊರಬಾಗುವಿಕೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಅರ್ಧಚಂದ್ರನಂತಹ ಜಾಗ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಎದುರಿನ ನದಿ ದಂಡೆಗಿಂತ ಇದು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದು ಪ್ರವಾಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಗರದ ನದೀಮುಖವನ್ನು ಗಂಗೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಕಂಡರೆ ಸಾಲು ಸಾಲು ಘಾಟ್‌ಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಶಿಯ ಸೌಂದರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳದ್ದು ಸಿಂಹಪಾಲು.

    ಕಲಾವಿದರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಲವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಕಾಶಿಯ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ತಿ ಮನಸೋತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನದಿಯಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಇದು ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ದಿಗಂತ (ಸ್ಕೈಲೈನ್)ಗಳಲ್ಲೊಂದು; ಯಾವನೇ ಪೈಂಟರ್ ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಓರ್ವ ಚಿತ್ರಕಾರ ಉದ್ಗರಿಸಿದ್ದ.

    ಅನ್ಯಧರ್ಮೀಯರ ಶತಮಾನಗಳ ದಾಳಿ; ಪುಟಕ್ಕಿಟ್ಟ ಚಿನ್ನವಾದ ಕಾಶಿ

  • ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಜ್ಞಾನ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮಯ ವ್ಯಯಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಕರೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯ ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ, ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ತೆರಬೇಕಾದ ಸಂಭಾವನೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಮೈನಿಂಗ್ (ಗಣಿಗಾರಿಕೆ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

    ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಬೃಹದ್ರೂಪ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತ, ಅದರ ಉಪಯೋಗದ ಆಯಾಮಗಳೂ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತ, ಅದೀಗ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಒಂದು ಅಂಗವೆನಿಸಿರುವುದು ವಾಸ್ತವ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅದು ತನ್ನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದೂ ಸತ್ಯ. ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ತನ್ನ ಜಾಲದಿಂದ ಅಪರಿಮಿತ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕರಂಗದಲ್ಲಿ ಅದೀಗ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಉದ್ಯಮರಂಗ, ಹೂಡಿಕೆ, ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಅದು ತನ್ನ ವಿಶಾಲ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಚಾಚುವುದರ ಜೊತೆಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂತಹ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

    ಸರಿಸುಮಾರು ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಂತೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಹಣದ ರೂಪವೆ? ಇದಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯವಿದೆಯೆ? ಇದರ ಹುಟ್ಟು ಹೇಗೆ? ನಿರ್ವಹಣೆ ಯಾವ ರೀತಿ? ಅಂತರ್ಗತ ನೀತಿಗಳೇನು? ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ಹಣದ ರೂಪಗಳಿಗಿರುವ ಮೌಲ್ಯ, ಭದ್ರತೆ ಇದಕ್ಕಿದೆಯೆ? ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತು ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಅದು ಪಡೆದಿದೆಯೆ? ಕೇವಲ ಲಾಭದಾಯಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದರ ವಿಕಾಸವಾಗುತ್ತಿದೆಯೆ? ಅದರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಗೆ ಹೇಗೆ? – ಇವೆಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇವುಗಳ ಬಗೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಮತವೂ ಸಹ ಭಿನ್ನ ಧ್ವನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿವೆ.

    ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಪರಾಮರ್ಶಿಸತೊಡಗಿದರೆ, ಅದಕ್ಕಿರುವ ನಾಮಾಂಕಿತದಂತೆ ಕಂಡರೆ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಹಣವಲ್ಲ. ಅದು ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಪಾವತಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿನಿಮಯದ ರೂಪ. ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ರೂಪ ತಳೆದಿರುವುದು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇಶ, ಕಂಪೆನಿ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಕುತೂಹಲಕರ. ಇದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಎನ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಆಗಿ (ಗೌಪ್ಯಲಿಪಿ) ರೂಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಹಣವನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೊಳ್ಳುವ ಮೌಲ್ಯಯುಕ್ತ ಟೋಕನ್ ಎಂದು ಪರಿಭಾವಿಸಬಹುದು. ಇದರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಧಾರ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರವು ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ/ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

    ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳು ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಎಂಬ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಎನ್ನುವುದು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದ್ದು, ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮತ್ತು ದಾಖಲಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುತ್ತವೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವೇ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಎನ್ನುವುದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಮತವೂ ಆಗಿದೆ. ವಹಿವಾಟುಗಳು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ರೆಕಾರ್ಡ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ, ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಥವಾ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಯಾವುದೇ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ.

    ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಜ್ಞಾನ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮಯ ವ್ಯಯಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಕರೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯ ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ, ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ತೆರಬೇಕಾದ ಸಂಭಾವನೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಮೈನಿಂಗ್ (ಗಣಿಗಾರಿಕೆ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

    ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಂಕೀರ್ಣವೂ, ಜಟಿಲತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದೂ ಆಗಿದೆ. ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಭಾಗಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶ ಇಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ವಹಿವಾಟಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಂತರ, ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಡ್ಜರ್ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಡ್ಜರ್‌ಗಳು ಅಂದರೆ, ಎಲ್ಲ ದೃಢೀಕೃತ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಲೆಕ್ಕಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಶೇಖರಣಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಂತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಗುರುತನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಕೀ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ಗಳಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾತೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

    ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು

    ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಭಾರತೀಯ ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ತೆರವು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ೨೦೨೧ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ೨.೭೪ ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ೧.೭೪ ಕೋಟಿ ಮಂದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

    ಸದ್ಯಃಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯ ಅಪಾಯಗಳು

    ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್, ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಕಳೆಯುವಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಅದು ಗುರಿಯಾಗಬಹುದಾಗಿವೆ.

    ಪಾವತಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಏಜೆನ್ಸಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಒಂದು ನ್ಯೂನತೆ.

    ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಧರಣೆ ಕೇವಲ ಊಹೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

    ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಕಾನೂನಿನ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ.

    ಇದರ ವ್ಯಾಪಾರವು ಅನಾಮಧೇಯವಿರುವುದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಅಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೂ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಸೆಳೆಯಬಹುದು.

    ಇದರ ವ್ಯವಹಾರವು ಮನಿ-ಲಾಂಡರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇಂಬು ಕೊಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

    ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಹಿಂಬಾಗಿಲ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.

    ಸರ್ಕಾರಗಳು ಇದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದರೆ ಭಾರೀ ಊಹಾಪೋಹ/ಜೂಜುಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಹುದು.

    ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತೀವ್ರ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಕಬಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಚೀನಾ ಮತ್ತಿತರ ದೇಶಗಳು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚೀನಾ ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರಹಸ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದಾಳಿ ಇಟ್ಟು ಅಂತಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಅನೇಕ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳು ಕುಸಿತ ಕಂಡವು.

    ಭಾರತದ ನಿಲವು

    ಭಾರತೀಯ ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಹಾಗೂ ಬಂಡವಾಳ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಘಟಕವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಬಾರದೆಂದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ದೇಶದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ (ಎನ್‌ಬಿಎಫ್‌ಐ) ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಿಸಿಲ್ಲ.

    ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ತರುವ ಕುರಿತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ವ್ಯಾಪಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ. ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗೆ ಕರೆನ್ಸಿಯಾಗಿ ಅನುಮತಿಕೊಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ. ಅಂತೆಯೇ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವತ್ತುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಚಿಂತನೆಯೂ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

    ನವೆಂಬರ್ ೩೦, ೨೦೨೧ರಂದು ವಿತ್ತ ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯ ಹೊಸ ಮಸೂದೆಯ ಕರಡನ್ನು ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಮುಂದೆ ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ಮಂಡಿಸಲಾಗುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ‘ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಅದು ತಪ್ಪಾದ ಕೈಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೊಸ ಮಸೂದೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯ ಎಲ್ಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳ ಪರಾಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಬಿಐ, ಸೆಬಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ’ ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.

    ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗೆಗೆ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಭೆ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿರುವುದರತ್ತ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಮುಕ್ತತೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಬಾರದು ಎಂದರು. ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗವು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದು ದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಆಡಳಿತ, ನೈತಿಕತೆ, ಕಾನೂನು, ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ನಡೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.

    ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಹೂಡಿಕೆ ಲಾಭ/ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

    ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಕುರಿತ ಸಂಸದೀಯ ಸ್ಥಾಯೀ ಸಮಿತಿಯು ಉದ್ಯಮದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಸಮಿತಿಯೂ ಉದ್ಯಮ ಸಂಘಗಳೂ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಹಣಕಾಸು ತಜ್ಞರೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಬಗೆಗೆ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಗವರ್ನರ್ ಶಕ್ತಿಕಾಂತ ದಾಸ್ ಅವರು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅವು ಸವಾಲು ಹಾಕಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

    ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾದ

    ಸಂಭಾವ್ಯ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು

    ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಕಾನೂನು ‘ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಆಕ್ಷನ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್’ (ಎಫ್‌ಎಟಿಎಫ್) ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾಗಬಹುದು. ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವವರನ್ನು ವಾರಂಟ್ ಇಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಾಮೀನು ಇಲ್ಲದೆ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರಿಸಲು ಮತ್ತು ಭಾರಿ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆ ‘ಮೈನಿಂಗ್’ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಖರೀದಿ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮಾರಾಟ, ವ್ಯವಹಾರ, ವರ್ಗಾವಣೆ, ಬಳಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನಾಗಲಿ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ.

    ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ ಆಫ್ ಅಫಿಶಿಯಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ ಬಿಲ್ ಅನ್ನು ಲೋಕಸಭೆಯ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಾಗಿ  ಹಾಗೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಮಂಡನೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಿದೆ.

    ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಉದ್ಯಮವು ಧನಾತ್ಮಕವೆನಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅದು ಕೆಲವು ನಿರ್ಬಂಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಪ್ಟೋದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಸಿಗಬಹುದು. ಕ್ರಿಪ್ಟೋವನ್ನು ಕರೆನ್ಸಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಜಟಿಲಸಂಗತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಸ್ವತ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.

    ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಾಗಿ, ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಬಿಲ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಊರ್ಜಿತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕಾಗಿದೆ.

    ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರ/ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಅಭಿಮತಗಳು

    ಭಾರತೀಯ ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮಾಜಿ ಗವರ್ನರ್ ಡಿ. ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಅವರು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಬಗೆಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೇಶದ ಹಣ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಭಾರತವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ (ಸಿಬಿಡಿಸಿ) ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸುಧಾರಿತ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾನೂನುಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆಯು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಭವವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್‌ಗೆ “ಆಂತರಿಕ ಮೌಲ್ಯ” ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅನೇಕ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅದೊಂದು ಪಾಂಜೀ (ಮೋಸದ ಹೂಡಿಕೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ) ಯೋಜನೆ ಎನ್ನುವ ಅಭಿಮತವೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

    ಬರ್ಕ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಸಂಶೋಧಕ ನಿಕೋಲಸ್ ಅವರು, ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ವಿನಿಮಯವು ನಿಯಮಿತ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ಗಳ ರೀತಿಯದಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಘಟಕಗಳು, ಹಾಗಾಗಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಮೂಲಭೂತ ಆವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

    ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾದ ವಾರೆನ್ ಬಫೆ, ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್‌ನಂತಹ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವುಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಸಲಹೆ ಕೊಡುತ್ತ, ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ಅನ್ನು ಕಾಗದದ ಚೆಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ಹಣವನ್ನು ರವಾನಿಸುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

    ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತಜ್ಞರುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳ ನಿಷೇಧ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ದೊಡ್ಡ ದೇಶಗಳು ಅವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರೂ ಸಹ, ಸಣ್ಣ ದೇಶಗಳು ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶಗಳಿರುತ್ತವೆ.

    ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿಗಳು (ಸಿಬಿಡಿಸಿ) ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರೀ ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟೋಕನ್‌ಗಳು, ಇಂದು ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ೨೦೨೧ರ ಬ್ಯುರೋ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ (ಬಿಐಎಸ್) ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚದ ೮೬ ಪ್ರತಿಶತ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಸಿಬಿಡಿಸಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ರಿಜರ್ವ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಹ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ. 

    ‘ಫ್ಯೂಚರ್ ಆಫ್ ಮನಿ’ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಈಶ್ವರ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ‘ಸಿಬಿಡಿಸಿ’ಗಳ ಧನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ‘ಭೌತಿಕ ನಗದಿನ ಉಪಯೋಗ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆದಾರರಿಗಾಗಿ, ‘ಸಿಬಿಡಿಸಿ’ಗಳನ್ನು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕವೂ ಸರಳವಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಬಳಸಬಹುದು’ ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

    ಕೆಲವು ದೇಶಗಳ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮೌಲ್ಯದ ಪಾವತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ತೊಡಗಿವೆ.

     ‘ಪೀಪಲ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ’ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿದೆ.

    ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪುರದ ಹಣಕಾಸು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಅಂತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅದರ ಬಳಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.

    ‘ಕ್ರಿಪ್ಟೋ’ ಯುವ ಜನಾಂಗದ ಆಕರ್ಷಣೆ

    ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ (೨೦೧೪ ಮತ್ತು ನಂತರ) ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಅಂತರ್ಜಾಲ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಬಗೆಗೆ ಜ್ಞಾನವಿರುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಯುವಕರು ಮೈನಿಂಗ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಳ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಅವರು ಕ್ರಿಪ್ಟೋದಲ್ಲಿ ಉಜ್ಜ್ವಲ ಭವಿಷ್ಯ ಕಂಡು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಕೇವಲ ಕ್ರಿಪ್ಟೋವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಹೊಸದಾದ ಈ ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಅದರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಅರಿಯತೊಡಗಿದರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ವ್ಯವಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಲು ಭಾರತೀಯ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

    ಅನೇಕರು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಡೆವಲಪರ್ ಮತ್ತು ‘ಮೈನರ್’ (ಗಣಿಗಾರಿಕೆ)ಗಳಾಗಿ ಹೊಸ ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಒಡೆಯರಾಗತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.

    ‘ಗಣಿಗಾರಿಕೆ’ಗೆ ಸ್ವಂತ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಅನೇಕ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಡೇಟಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನುs ಮತ್ತು ಕ್ಲೌಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರಣ, ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುವ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಶಕ್ತಿಯು ಈಗ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಬೆಳೆದಿದೆ.

    ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳು

    ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ‘ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್’ ಮೊದಲ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯೆನಿಸಿದೆ. ಇದು ಒಮ್ಮತದ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಆಗಿದ್ದು ಹೊಸ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ತಜ್ಞರು ಇದರ ಪರವಾಗಿ ವಾದ ಹೀಗೆ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ: “ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ಹಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಗಮನಾರ್ಹ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್‌ಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸಾಧ್ಯ. ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಪಾವತಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದಿತವಲ್ಲದ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ಜಾಲಗಳಿಂದ ನಿರೋಧಿಸಬಹುದು. ಬ್ಯಾಕಪ್‌ಗಳು, ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಬಹು ಸಹಿಗಳಂತಹ ಬಲವಾದ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಳ್ಳತನ ಮತ್ತು ನಷ್ಟದ ವಿರುದ್ಧ ಹಣವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿಸಲು ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಟ್ರಿಪಲ್ ಎಂಟ್ರಿ ಬುಕ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ಅನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.”

    ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇತರ ಅನೇಕ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಎಂಟು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳು ಈಗ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಥರಿಯಮ್, ಲೈಟ್ ಕಾಯಿನ್, ಎಕ್ಸ್‌ಆರ್‌ಪಿ, ಕಾರ್ಡಾನೊ, ಪೊಲ್ಕಾಡಾಟ್, ಪಾಲಿಗಾನ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಮುಖವೆನಿಸಿವೆ.

    ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುವ ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಅದು ಡ್ರಗ್ ಡೀಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭೂಗತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣವಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಶಯಗಳಿದ್ದರೂ, ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಸೆಳೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಸರ್ಕಾರಗಳ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತಿಯನ್ನೂ ಬಯಸಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ವಹಿಸುವ, ಅವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯಗಳಂತಹ  ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಅಂತಹ ಭಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

    ಭವಿಷ್ಯದತ್ತ ಒಂದು ನೋಟ

    ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ/ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಚಾಚುತ್ತಿದ್ದು ಅದರ ಇರುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬ್ಲಾಕ್-ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಉಳಿಯುವ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಇವೆ. ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಉಪಕರಣ, ಅವುಗಳ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ನ್ಯೂನತೆಗಳು ಅನೇಕವಿವೆ. ಇದು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸವಾಲನ್ನು ಒಡ್ಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅನಾಮಧೇಯತೆಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ದುರುಪಯೋಗದ ಅಪಾಯಗಳಿವೆ.

    ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

    ೧. ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳೂ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಉಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ರೂಢಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.

    ೨. ಕೆವೈಸಿ (ಗ್ರಾಹಕರ ಬಗೆಗೆ ಅರಿವು) ಮೂಲಕ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು.

    ೩. ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು.

    ೪. ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು (ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ) ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಮಾರ್ಗಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಬಗೆಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವುದು.

    ೫. ಸಮತೋಲನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು.

    ಈ ವಿಷಯದ ಬಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿವೆ.

    ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್

    “ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್” ಎಂಬುದು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೊದಲ ಕೂಸು. ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಫಿಯ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಭಾವರೂಪ ‘ಸತೋಶಿ ನಕಾಮೊಟೊ’ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಬರೆದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ/ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

    ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಹಣವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ, ಆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ಗಣಿಗಾರ’ರಾಗಿ (ಮೈನರ್ಸ್) ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು, ಗಣಿಗಾರರು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಬಳಸಿ ಅತಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗಣಿತದ ಒಗಟುಗಳನ್ನು (ಪಝಲ್) ಬಿಡಿಸಿ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂಸ್ಕರಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಹು ವಿಶೇಷ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

    ಯಾರು ಮೊದಲು ‘ಪಝಲ್’ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ (ಲೆಡ್ಜರ್) ವಹಿವಾಟುಗಳ “ಬ್ಲಾಕ್” ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ನಿನ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸಂಭಾವನೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

    ಮೇ ೨೨, ೨೦೧೦ರಂದು, ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ೪೦ ಡಾಲರ್ ಬೆಲೆಯ ಎರಡು ಪೀಟ್ಜಾಗಳಿಗೆ ೧೦,೦೦೦ ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ್ದು ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಹಿವಾಟು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

    ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ೨೦೦ ಡಾಲರ್ ಮುಖಬೆಲೆಯ ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ೨೦೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೪೮೭೦೦ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದೆ.

    ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ೨೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು ಆ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕೆಲವು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು ೧೯ ಮಿಲಿಯನ್.

    ಎಲ್‌ಸಾಲ್ವಡಾರ್ ದೇಶವು ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ಅನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ದೇಶವೆನಿಸಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಸ್ಪೇನ್, ಜರ್ಮನಿ, ಜಪಾನ್, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಬ್ರಿಟನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಟ್‌ಕಾಯಿನ್ ಅನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

    ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಚಿಂತನೆಗಳು

  • ಧರ್ಮಪಾಲರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು, ಬರಹಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ಮುಂಚಿನದು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಧರ್ಮಪಾಲರು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿಯೇ ದೈವಾಧೀನರಾದರು. ಆದರೂ ಈ ಸಮಯ ಮಿತಿಯೇನೂ ಅವರ ವೈಚಾರಿಕಧಾರೆಯ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಡಮೆಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಖಚಿತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅವರು ಆ ಕಾಲದ ಮೇಲ್ಮೇಲಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ನೋಡದೆ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಆಳಕ್ಕೆ, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಸಂರಚನೆಯ ತತ್ತ್ವದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ ಅಯೋಧ್ಯೆ ಕುರಿತ ಅವರ ವಿಚಾರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 

    ಸತ್ಯದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗೆ ಬೇಕಿರುವುದು ಸಾಕ್ಷಿಯಲ್ಲ, ಅರಾಜಕತೆ! – ಎಂಬುದು ಅಯೋಧ್ಯೆ ಶ್ರೀರಾಮ ಮಂದಿರದ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೆಳೆಯನೊಂದಿಗೆ ಬಿಸಿಬಿಸಿ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ಮಾತು. ಸಾಲು ಸಾಲು ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು, ಆಯೋಗಗಳು, ಸಂಧಾನಗಳು, ದಾವೆಗಳು, ವಾದ-ಪ್ರತಿವಾದಗಳು, ಪುರಾವೆಗಳು, ಉತ್ಖನನದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ರಾಮಲಲ್ಲಾ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಟೆಂಟಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತಿದ್ದ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಹೊರತಂದ ಆಕ್ರೋಶದ ನುಡಿಗಳಿವು.

    ಬಹುಶಃ ಇದು ನನ್ನೊಬ್ಬನ ವಿಚಾರವಲ್ಲ, ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೊಸ ಪರಿವರ್ತನೆ ಯುಗದ ಆರಂಭದ ಕಾಲ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದ ಸಹಸ್ರಾರು ತರುಣರ ಭಾವನೆಯೂ ಆಗಿದ್ದಿತು. ಅನುಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಘಟಿತ ಸ್ವರೂಪದ ಶಕ್ತಿಯೂ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಕಟ್ಟಡದ ಕೊಠಡಿಯಿಂದ ರಾಮನನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ‘ಅರಾಜಕತೆ’ಯ ಮೊರೆಹೊಗಬೇಕಾಯಿತು ಎಂಬ ಮಾತು ಒಂದೆಡೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ದಿನ ಅಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು ಯಾವುದೇ ಸಂಘಟನೆಯ ಅಥವಾ ಯಾರದೇ ಒಂದು ಆಜ್ಞೆಗೆ ಒಳಪಡಬಹುದಾಗಿದ್ದಂತಹ ಜನಸಮೂಹವಲ್ಲ. ವಿಹಿಂಪದಂತಹ ಹಿಂದೂ ಪರಿವಾರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕರಸೇವೆಗೆ ಕರೆಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅಂದು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ಸೇರಿದ್ದು ಶ್ರೀರಾಮನಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ.  ಯಾವುದೇ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಿರಲೇಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಅವರಿಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವರನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ್ದು ರಾಮಭಕ್ತಿ, ಅವರು ಮನೆಯಿಂದ ಬಂದದ್ದೇ ದೇಗುಲ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತೇವೆಂದು. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಂಸ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗದಂತೆ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪ್ರಮುಖರು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸೂಚನೆ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕರಸೇವಕರು ಇರಲಿಲ್ಲ.

    ಕಟ್ಟಡದ ಅವಶೇಷದಿಂದಲೇ ಬಂದ ತೀರ್ಪು

    ಶ್ರೀರಾಮ ಜನ್ಮಭೂಮಿಯ ಕುರಿತಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದೀರ್ಘ ಅವಧಿ ಕಾಯುವ ತಾಳ್ಮೆ ಯಾರಿಗಿದೆ? ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಮಾನವಾಗದೆಯೆ ಇರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಬರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ವಿವಾದಿತ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ತೆರವುಗೊಂಡ ಮೇಲೆಯೇ ಇದು ದೇವಾಲಯವೆಂಬ ತೀರ್ಪುಕೊಡಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೂ ಧೈರ್ಯ ಬಂದದ್ದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ೧೯೯೨ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಆರರಂದು ಅಲ್ಲಿ ವಿವಾದಿತ ಕಟ್ಟಡ ಉರುಳದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಹಿಂದುಗಳ ಪರ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬರುತ್ತಿತ್ತೆ? ಬಂದರೂ ಸಹ ಆಗ ಇನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಬಾಬರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಿವಾದಿತ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆ? – ಎಂಬುದು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಶ್ನೆ.

    ರಾಮಲಲ್ಲಾ ಪ್ರಕರಣ ಹೊಸ ಚಿಂತನೆಗೆ ನಾಂದಿ

    ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ-ಆಧಾರಿತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನೂ, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಇದೊಂದು ಕುತೂಹಲಕರ ಅಧ್ಯಯನ. ಕಾನೂನು ಪಂಡಿತರ, ಸಂವಿಧಾನತಜ್ಞರ ಪರಿಧಿಯ ಹೊರಗೂ ಈ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಬಂದಿರುವ ಶತಶತಮಾನಗಳ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಆಳವನ್ನು ಗಮನಿಸದೇ ಇದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ಉದ್ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದವರಿಗೂ ಗೊಂದಲ ಮೂಡಿಸುವ ಪ್ರಕರಣವಿದು. ಸಮಗ್ರ ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅರಿತವರು ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಸೂತ್ರರೂಪವನ್ನು ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ಬಿ.ಬಿ. ಲಾಲ್, ಸೀತಾರಾಮ ಗೋಯಲ್, ರಾಮಸ್ವರೂಪ್‌ರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅರುಣ್‌ಶೌರಿಯವರೆಗೆ ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದು ಬಂದಿವೆ.

    ಇದೇ ಸಾಲಿನವರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಗಾಂಧಿವಾದಿಯಾದರೂ, ಅದನ್ನೇ ಒಂದು ಹೊರೆಯನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಸತ್ವ ಮತ್ತು ‘ಸ್ವ’ತ್ವ ಎರಡರ ಆಳ ಮೂಲಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳ ಮೂಲಕ ಬಿಡಿಸಿಟ್ಟಿರುವ ಧರ್ಮಪಾಲರ ವೈಚಾರಿಕತೆ ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ, ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ, ತುಲನೆ ಮಾಡಿದ ಪರಿ ವಿಶಿಷ್ಟವೇ ಆಗಿದೆ. ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹ, ಗಾಬರಿ, ಸಂತಸದ ಭಾವಗಳ ಹೊರಗೆ ನಿಂತು ಕಾಲಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತು ಇಂತಹವರು ನೋಡುವ ರೀತಿ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಮುಂದಿನ ದಾರಿಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲಿದೆ.

    ಗಾಂಧಿವಾದಿಯ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ

    ಧರ್ಮಪಾಲರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು, ಬರಹಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ಮುಂಚಿನದು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಧರ್ಮಪಾಲರು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿಯೇ ದೈವಾಧೀನರಾದರು. ಆದರೂ ಈ ಸಮಯ ಮಿತಿಯೇನೂ ಅವರ ವೈಚಾರಿಕಧಾರೆಯ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಡಮೆಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಖಚಿತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅವರು ಆ ಕಾಲದ ಮೇಲ್ಮೇಲಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ನೋಡದೆ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಆಳಕ್ಕೆ, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಸಂರಚನೆಯ ತತ್ತ್ವದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ ಅಯೋಧ್ಯೆ ಕುರಿತ ಅವರ ವಿಚಾರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

    ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಗುಲಬರ್ಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಗ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ದಾಳಿಯಿಂದ ನಾಶಗೊಂಡ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಂಡು ನುಡಿದುದನ್ನು ಧರ್ಮಪಾಲರು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ನಾನು ಆ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು, ಮುಂಭಾಗದ ನಂದಿ ಭಗ್ನಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನೂ ಕಂಡೆ. ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ವಿಗ್ರಹಾರಾಧಕ ಎಂದು ಕರೆದರೂ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ, ಆ ದೃಶ್ಯ ನನಗೆ ತೀವ್ರ ನೋವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು’ ಎಂದು ಗಾಂಧಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಧರ್ಮಪಾಲರು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

    ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡಿದಧ್ವಂಸ

    ಕರಸೇವೆಯ ದಿನದಂದು ವಿವಾದಿತ ಕಟ್ಟಡವು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಜನರ ತಾಳ್ಮೆಯ ಕಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿತೋ ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಯೋಜನೆಯೋ ಎಂಬ ವಾದ ಈಗಲೂ ಇದ್ದದ್ದೇ. ಇದರ ಕುರಿತು ಸಭೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಧರ್ಮಪಾಲರು, ತಾವು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಗಾಂಧಿವಿಚಾರದ ವಾರಸುದಾರರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಈ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. “ಬಾಬರಿ ಕಟ್ಟಡವು ಪಿತೂರಿಯಿಂದಾಗಿಯೋ ಅಥವಾ ಜನರ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯಿಂದಲೋ ಕುಸಿದು ಬಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವರು ವಿವಾದಿತ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿದರು. ಮತ್ತು ಜನರು ಅದನ್ನು ಕೆಡವಿದಾಗ ಮತ್ತು ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಾನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಿದಾಗ ಅಥವಾ ಬಹುಶಃ ಬೇರೊಬ್ಬರಿಂದ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಮಾಧಾನವಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೂ ಸಮಾಧಾನವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಭಾವನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಜಾತ್ಯತೀತರು, ಬಿಜೆಪಿ ಅಥವಾ ಆರೆಸ್ಸೆಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರಿಗೂ ಆಗ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಾನವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಇದಾದ ನಂತರ, ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ವಿವಿಧ ನಾಯಕರುಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ನಿಲವುಗಳನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. … ಆದರೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂದು ಆ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕೆಡವದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ಏನಾಗಬಹುದಿತ್ತು? ಇದು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಹತಾಶೆ, ಆಕ್ರೋಶಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು.” ಇದು ಸಮಾಜದ ಒಟ್ಟು ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಅರಿತ ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಾಜ್ಞನ ಮಾತುಗಳೇ ಸರಿ.

    ಇತಿಹಾಸದ ತಿರುವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ ಕ್ಷಣ 

    ಧರ್ಮಪಾಲರು ತಿಳಿಸುವಂತೆ ಕರಸೇವಕರು ಮಾಡಿದ ಆ ‘ಧ್ವಂಸ’ ಒಂದು ಸಮಾಜ ತೋರುವ ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿದೆ: ೧೯೯೨ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೬ರಂದು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜಮಾಯಿಸಿದ ಜನರು ಏನನ್ನೋ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಭಾವನೆ. ಅವರು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಏನು ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಳವಾದ ಆಂತರಿಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ – ಅವರದು ತರ್ಕಬದ್ಧ ಅಥವಾ ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ, ಸಮಂಜಸವಾದ ಅಥವಾ ಅಕಾರಣವಾದ ಕಾರ್ಯವಿರಬಹುದು – ಆದರೂ ಆ ಕ್ರಿಯೆ (ವಿವಾದಿತ ಕಟ್ಟಡ ಧ್ವಂಸ) ಘಟಿಸಿದ್ದರಿಂದಲೇ ನಾವು ಪುನಶ್ಚೇತನದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊರಳಲು  ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾವು ಪದೇ ಪದೇ ಎಡವಿ ಬೀಳುವುದೇ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿತ್ತು.

    ಧರ್ಮಪಾಲರಿಗೆ ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿಯ ವಿವಾದ ಕೇವಲ ರಾಮನಿಗೋಸ್ಕರ ಭಾರತೀಯರು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಥೆಯೋ ಅಥವಾ ಒಡೆದುಹಾಕಿದ ದೇವಸ್ಥಾನವೊಂದನ್ನು ಪುನಃ ಕಟ್ಟಿಬಿಡುವ ಹಪಾಹಪಿಯೋ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದು ಮೈಕೊಡವಿ ಪುಟಿದೆದ್ದು ತನ್ನತನವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನವನವೀನ ಕಥೆ ಇದಾಗಿತ್ತು.

    ದೇವಸ್ಥಾನವೋ ರಾಮನೋ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ ಭಾರತ ಪುನಃ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿಯು ಭಾರತೀಯರ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಭಾರತೀಯರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೊಸ ಪಯಣದ ಶೋಧಕ್ಕೆ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿದವರು ಪ್ರಖರ ಗಾಂಧಿವಾದಿ ಧರ್ಮಪಾಲ್.

    ದೇಶವೊಂದು ಹೊಸ ಇತಿಹಾಸವೊಂದರ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಂಧಿಕಾಲಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಮಹತ್ತರ, ಅನೂಹ್ಯ ಘಟನೆಗಳೇ ತಿರುಗುದಾಣಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಧರ್ಮಪಾಲರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಯೋಧ್ಯೆ ಆಧುನಿಕರ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಸಿಗುವಂತಹದ್ದಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.  ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಕಟ್ಟಡವೇ ಆದರೂ ಅದರ ಆಳ ಅಗಲಗಳು ಬೇರೆಯೇ. ಅಯೋಧ್ಯೆಯಂತಹ ಸಹಸ್ರ ಆತ್ಮಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರಪುರುಷನನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ಭಾರತ ದೇಶವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗುಳಿಸಿವೆ. ಸೋಮನಾಥದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಗಾಂಧಿಯ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಶಿಷ್ಯ ನೆಹರೂರವರಿಗೆ ಇದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಗಾಂಧಿಯ ಬೌದ್ಧಿಕ ವಾರಸುದಾರರೆಂದು ಹಲವರು ಗುರುತಿಸುವ ಧರ್ಮಪಾಲರು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಣಯ; ಸಂಘಟನೆಯದ್ದಲ್ಲ

    ಮಹತ್ತರ ಉದ್ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಆದೇಶವೂ ಇಲ್ಲದೇ ಭಾರತದ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರೂ ಒಂದುಗೂಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಧರ್ಮಪಾಲರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಸತ್ಯ. ಅವರ ಅನುಭವವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣ. ಮಡಿಮೈಲಿಗೆಯ ಆಚರಣೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೈಲಿನ ಬೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಇವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳ ಜನರು ಯಾವುದೇ ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ತಿಂಡಿಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಚಕಿತಗೊಂಡ ಧರ್ಮಪಾಲರಿಗೆ ಆ ಮುಗ್ಧ ಜನರು ಹೇಳಿದ್ದು ‘ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆಂದು ಹೊರಟಾಗ ಭೇದವಿಲ್ಲ’ ಎಂಬುದು. ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಪ್ರಕರಣವೂ ಅದೇ ಹಾದಿಯದ್ದು. ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಜನತಾ ಪರಿವಾರ, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಹಿಂದೂವಿರೋಧಿ ವೈಚಾರಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನುಳ್ಳ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಅವರ ಮನೆಗಳವರು ಕರಸೇವಕರಾಗಿ ಹೊರಟಿದ್ದರು. ಆರೆಸ್ಸೆಸ್, ಬಿಜೆಪಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳವರು ಇವರನ್ನು ಕರಸೇವಕರಾಗಿ ಹೊರಡಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ಮೇಲ್ನೋಟದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮಾತ್ರ. ಬದಲಾಗಿ ಭಾರತೀಯರ ಆಂತರ್ಯದ ಜಾಗೃತ ಶಕ್ತಿಯೇ ಆರೆಸ್ಸೆಸ್, ಭಾಪಗಳನ್ನು ಉಪಕರಣವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಎಂಬುದು ಈ ನೆಲದ ಸತ್ವದ ಅರಿವುಳ್ಳವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. ‘ನೀನು ಶಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದು ನೆಪ ಮಾತ್ರ ನಾನಾಗಲೇ ದುರ್ಯೋಧನಾದಿ ಕೌರವರನ್ನು ಕೊಂದು ಮುಗಿಸಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವೇ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಅರ್ಜುನರೂಪದ ಹಿಂದೂ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಧುಮುಕಿಸಿತು – ಎನ್ನುವುದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿದರೆ ಅರಿವಾದೀತು.

    ಮಸೀದಿಯೆಂಬ ಹುಸಿ ನಂಬಿಕೆ

    ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಡಿಯಿಟ್ಟ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಂನ ಹೇರಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಿಂದುಗಳನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಲೆಂದೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಆ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಆ ಕಾಲದ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಮಸೀದಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸದೇ ಇದ್ದರೂ ತಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರ, ಶಕ್ತಿ, ಮದಗಳನ್ನು ಮೆರೆಸಲು ಇರುವ ಸಾಧನವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಸೆಕ್ಯುಲರ್ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕೃಪಾಪೋಷಿತ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಇದನ್ನು ‘ಬಾಬರ್ ಮಸೀದಿ’ಯೆಂದೇ ಬಿಂಬಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು. ಇದು ದೇವಾಲಯವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂಗಳು ಮೊಗೆಮೊಗೆದು ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಆಗ ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತನ್ನ ಮೇಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹುಸಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳ ಆಟದಿಂದ ಮಂದಿರ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿದ್ದುದನ್ನು ಒಪ್ಪಲು ತಕರಾರು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಹಿಂದೂ ತನ್ನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಎಷ್ಟುಕಾಲ ಅದುಮಿಡಲು ಸಾಧ್ಯ? ಅದು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಹಿಡಿತದಲ್ಲೂ ಸಿಗದೇ ಆಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

    ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಧರ್ಮಪಾಲರು ಬಹು ವಿವೇಚನೆಯಿಂದಲೇ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ ಕುರಿತ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ನಾನು ಈ ರೀತಿಯ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಕೇಳಿಬಂದಂತೆ ಇಂತಹದೇ ಒಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದುವೊಬ್ಬ ‘ಬಾಬರಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಿದ್ದು ನಿಮಗೆ ನೋವಾಯಿತೆ?’ ಎಂದು ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಭಿಕನಿಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಆತ  ‘ಹೌದು, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಾನ ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೂ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ, ಹಿಂದೆ ಇಂತಹದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ.” ಈ ಮಾತುಕತೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಪ್ರಕರಣ ಮುಸಲ್ಮಾನರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಹೊಸ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರಹಾಕಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ಈ ರೀತಿ ಚಿಂತಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕಡಮೆ ಇರಬಹುದು ಆದರೆ ಆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ಶುರುವಾಗಿರುವುದಂತೂ ಹೌದು. ತುಷ್ಟೀಕರಣವೆಂಬ ಬಲೂನನ್ನು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಊದುತ್ತಾ ಹೋಗಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮ ಹಿಂದು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಅಗಾಧ ಅಂತರವನ್ನು ತೊಡೆಯಲು ವಿವಾದಿತ ಕಟ್ಟಡ ಧ್ವಂಸವಾಗಬೇಕಾಯಿತು.

    ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವೆಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷರ ತಂತ್ರ

    ಧರ್ಮಪಾಲರು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಇಸ್ಲಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂಬ ಭಾವನೆ ಮುಸಲ್ಮಾನರಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆಯೇ, ಇಸ್ಲಾಂ ಎಂದರೆ ಅತಿ ಬಲಿಷ್ಠ ಅಥವಾ ಉನ್ನತವೆಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲೂ ಮೂಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆಂದೇ ಹಿಂದುಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ನಾವು ಇಸ್ಲಾಂ ಸುಲ್ತಾನರು, ಲೋಧಿಗಳು, ಮೊಘಲರು ಅವರ ವಂಶಾವಳಿಗಳ ಕುರಿತೇ ಓದುವುದು, ಮಾತನಾಡುವುದು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಅವರು ಯಾವ ಸೀಮೆಯ ನಾಯಕರು? ಅವರೋ ಮಹಾ ದುರ್ಬಲರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ಸುಲ್ತಾನನಾದರೂ ಅಖಂಡ ಭಾರತವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಆಳಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಕೆಲಕಾಲ ದೆಹಲಿ ಆಳಿದವರು. ದೆಹಲಿ ಆಳುವುದೆಂದರೆ ಭಾರತವನ್ನು ಆಳುವುದಲ್ಲ. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾರತವನ್ನೂ ಸಹ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಗೆದ್ದು ಶಾಸನ ನಡೆಸಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರವೊಂದು ಬೇಕಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಕೊಲ್ಕೊತಾ ನವಾಬ, ಆರ್ಕಾಟ್ ನವಾಬರುಗಳನ್ನು ಮೇಲಿಟ್ಟು ಅವರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೆ ಭಾರತವನ್ನು ಹಿಡಿದಂತೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಅನಂತರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಂಬಿಸಿ ಅದನ್ನು ಗೆದ್ದು ‘ಭಾರತವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟೆವು’ ಎಂದರು.

    ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡವರಲ್ಲ. ಆಗಲೂ ಬಹುಪಾಲು ಹಿಂದು ಆಡಳಿತದ ಪ್ರದೇಶಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದವು.  ಆದರೂ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರಗಳೆಂಬ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಅನಂತರ ನಮ್ಮ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮಾಡಿದ ದೋಷದಿಂದ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಮಹಾನ್ ಆದರು. ಅವರ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಶೈಲಿಗಳು ನಮ್ಮ ಮೇಲೂ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟವು. ದೆಹಲಿಯ ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿಯ ಇಮಾಂ ಅನ್ನು ಶಾಹಿ ಇಮಾಂ ಎಂದೇಕೆ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ? ಬರೀ ಇಮಾಂ ಎಂದೇಕೆ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ? – ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಧರ್ಮಪಾಲರು ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ.

    ಧರ್ಮಪಾಲರಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದ್ದಿದ್ದು ಮುಸಲ್ಮಾನರು-ಹಿಂದುಗಳ ನಡುವೆ ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎಂಬ ಕುರಿತದ್ದಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ವಾನುಭವ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು-ಚಿಂತಕರು ಕಂಡಂತೆ ಹಿಂದು-ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸಮಸ್ಯೆಯಂತೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸಹಜವಾಗಿ ಅವರವರ ಶ್ರದ್ಧೆ-ನಂಬಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದುಕಬಹುದಾದ ಸಮುದಾಯಗಳೆರಡನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಈ ಮಿಥ್ಯಾರೋಪಗಳ ಕುರಿತು ಧರ್ಮಪಾಲರಿಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. ಒಂದು ಕಡೆ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಶೌರ್ಯವಂತರೆಂದೂ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡುವವರೆಂದೂ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಲೇ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಹಿಂದುಗಳನ್ನು ಹೇಡಿಗಳು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಆಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದವರು, ಪರಕೀಯರ ಕೆಳಗೆ ಮಾತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬದುಕಬಲ್ಲವರು ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಧರ್ಮಪಾಲರು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ಹಾಕಲು ಅವರು ಸತತವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

    ಅವರು ಗ್ರಹಿಸಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಧಿಕೃತತೆ (legitimacy) ಎಂಬ ಕೃತಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜ ಬಲಿಯಾಯಿತು. ಈಗಲೂ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ವಿಷಯಕ್ಕೂ ನಾವು ಮೊರೆ ಹೋದದ್ದು ಅವರ ದಾಖಲೆಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಹೊರತು ನಮ್ಮ ಶಾಸನ, ವೇದ, ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ, ನಂಬಿಕೆಗಳ, ಪುರಾವೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಾವು ಶ್ರೀರಾಮನ ವಂಶಜರು, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ವಂಶಜರು ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜರು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಹೇಳುವುದೇ ಮರೆತು ಹೋಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ‘ದಾಖಲೆ’ಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮದೆನ್ನುವ ಪ್ರಥೆಯೊಂದನ್ನು ಕೀಳರಿಮೆಯಿಂದಲೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮುಸಲ್ಮಾನನೂ ಸುಲ್ತಾನ ವಂಶಜ ಎಂಬಂತೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದುವೇಳೆ ನಾವೆಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂತಾನರು ಎಂಬ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆದಲ್ಲಿ ಅದು ಎಲ್ಲ ಭೇದಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಏಕತೆ ಅದ್ಭುತವಾದದ್ದು. ಆದರೆ ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಅವರ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರ ಹಿಡಿದವರ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡ ಆಡಳಿತ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳಿಂದಲೋ ಸ್ವಾತಂತ್ರ÷್ಯ ಬಂದು ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಮೂಡಿಸದೇ ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಿಬಿಟ್ಟಿವೆ.

    ಅಯೋಧ್ಯೆ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ

    ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಬಾಬರಿ ಎರಡೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಳಗಳು, ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ ತುಲಸೀದಾಸರು ಬರೆದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಮಚರಿತಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಅದರ ಉಲ್ಲೇಖವೇಕಿಲ್ಲ? – ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ಧರ್ಮಪಾಲರು ಅವರದೇ ದಾಖಲೆಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಮಚರಿತಮಾನಸ ಆ ಕಾಲದ ಚಾರಿತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಬರೆದದ್ದಲ್ಲ. ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏನಾಯಿತೆಂದು ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತ ಕೂಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಉದ್ದೇಶ ಇನ್ನೂ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವಾದದ್ದು. ಅವರು ರಾಮಚರಿತಮಾನಸ ಬರೆದ ಉದ್ದೇಶದ ಮುಂದೆ ಆ ಸಮಕಾಲೀನ  ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಸಹಜವಾದ ಗುಣ. ಈಗಲೂ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ವಿಶ್ವನಾಥನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೂ ಅದರ ಮೂಲಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಮಸೀದಿಯ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಲ್ಲೂ ಅದೇ ವರ್ತನೆಯಿತ್ತು. ಯಾವ ದೇಗುಲಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತ್ತೋ ಅಲ್ಲಿ ತೆರಳದೆ, ಪ್ರಶ್ನಿಸದೆ ಸುಮ್ಮನಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆರೆಸ್ಸೆಸ್, ವಿಶ್ವಹಿಂದೂ ಪರಿಷತ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಇಂತಹದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ, ದೇಶದ ಮೂಲೆಮೂಲೆ ಸುತ್ತಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗಲೂ ಜನತೆ ಉಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಸುಮ್ಮನಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬಂತಾಗುತ್ತದೆ.  ಆಗ ಇಡೀ ಸಮಾಜವೇ ಅದನ್ನು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

    ಆತ್ಮಗೌರವದ ಸಂಕೇತ

    ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಅಯೋಧ್ಯೆಯು ರಾಮಜನ್ಮಸ್ಥಾನ ದೇಗುಲವೆಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆಂದೇ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಯುದ್ಧಗಳು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಲಿದಾನಗಳು ಆಗಿಹೋಗಿವೆ. ಆದರೆ ಸುಮಾರು ನೂರೈವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅದರ ವಿಚಾರ ಹಿಂದೂ ಜನಮಾಸನದಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು – ಎಂಬುದನ್ನು ಧರ್ಮಪಾಲರು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

    ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಅದರಲ್ಲೂ ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆಯ, ಗೌರವದ ಸಂಕೇತಗಳು ಅನ್ಯರಿಂದ ಭಗ್ನಗೊಂಡಿರುವಂತಹ ಸಂಗತಿಗಳು ಮೇಲೇಳಲು ಶುರುವಾದರೆ ಅದನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ – ಎಂದು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ವಿಷಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎದ್ದ ಜನಾಂದೋಲನದ ಕುರಿತು ಧರ್ಮಪಾಲರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

    ಅಯೋಧ್ಯೆ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣದಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ನಮ್ಮ ಸಹಜ ಆದ್ಯತೆಗಳಾಗಬೇಕಿತ್ತೆಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲವು ಧರ್ಮಪಾಲರದು. “ನಾವು ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದೆವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವೇನು? ದೇಶದ ಯಾವುದೋ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗನೋ, ಚಮ್ಮಾರನೋ, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಯೋ ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅರಿವಾಗುವುದು ಹೇಗೆ? ಅದರ ಪರೀಕ್ಷೆ ಹೇಗೆ? ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಲೆಕ್ಟರನೊಬ್ಬ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಕೈಕುಲುಕುವುದರಿಂದ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಅಥವಾ ಅವನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಆಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? ಅವನಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಾನದಂಡಗಳಿವೆ, ನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ. ಇಂತಹ ಜನರಿಂದಲೇ ಭಾರತವು ರೂಪಗೊಂಡಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲವೇ ಅಲ್ಲ.” ಇಂತಹ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅನುಭವ ನೀಡುವುದು ಸೋಮನಾಥ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯಂತಹ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವೇ ಆಗಿದೆ.

    ಸಮಸ್ಯೆ ಮುಂದೂಡುವುದು ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ

    ನಮ್ಮ ದೇಶ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗೊಂಡರೂ ಮಂದಿರ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರಗೊಳ್ಳಲು ಎಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಏಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಧರ್ಮಪಾಲರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

    ಭಾರತದ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುವುದು. ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಷ್ಟ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ದೂಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಅದರೊಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡ ಭೂತಕಾಲದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಇದಮಿತ್ಥಂ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲು, ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಕಷ್ಟ. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ಎದುರಿಸುವ ಧೈರ್ಯ ತೋರದೆ ಕೆಸರಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಒದ್ದಾಡುವಂತಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆಂದೇ ನಾವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಓಡಿ ಹೋಗುವ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಹಾಕಿ ಸುಮ್ಮನಾಗುವುದೇ ಉಚಿತ ಎಂದು ಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಅಯೋಧ್ಯೆ ಮಂದಿರದ ಕುರಿತು ಖಚಿತ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಈ ಹಿಂದೆ ಬರಲಾಗದೇ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣ.

    ಮಂದಿರ ಸಮಾಜದ ಪುರುಷಾರ್ಥ

    ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಂದಿರ ಬೇಕೆ? ಬೇಡವೆ? ಅದಕ್ಕೆ ಹಿಂದು ಸಮಾಜ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕೆ ಅಥವಾ ಬೇಡವೆ? – ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಧರ್ಮಪಾಲರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲ. ಅವರು ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗುಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಳನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾದಿ ಮೊಹಮದ್ ತೀರಿಕೊಂಡ ೫೦ ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಇಸ್ಲಾಂ ಸ್ಪೇನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸಿಂಧ್ ಅನ್ನು ತಲಪಿತು. ಇವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಙಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂಬುದು ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ಹರಡುವ ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹವೇ ಅವರನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಸಿತು.

    ಹಾಗೆಯೇ ನಾವು ಉತ್ತಮ ಜೀವನಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿರಬಹುದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲತೆಯೂ ಇರಬಹುದು. ಅದರೆ ಅವೆಲ್ಲಾ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ನಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆಯೆ? ನಮ್ಮ ಚೈತನ್ಯ ಯಾವುದು? ನಮಗೆ ಏನು ಬೇಕು? ನಮಗೆ ನಮ್ಮದೇ ಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆ ಇದೆಯೆ? ನಾವು ಭಾರತೀಯರಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಇದನ್ನು ನಾವು ಸಾಧಿಸದಿದ್ದರೆ ನಾವು ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಮ್ಮದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾವು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಜಗತ್ತು ಏನೂ ಸಾಧಿಸದೇ ಸುಮ್ಮನಿರುವವರದಲ್ಲ, ಯಾವುದನ್ನೂ ಬಯಸದೇ ಇರುವವರದೂ ಅಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಸತ್ತ್ವರಹಿತರಾಗಿ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವವರದೂ ಅಲ್ಲ.

    ಅಯೋಧ್ಯೆಯೊಂದೇ ಅಲ್ಲ

    ಧರ್ಮಪಾಲರು ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದು ದೇವಾಲಯಗಳ ಮರುನಿರ್ಮಾಣದ ಕುರಿತು ಆಗಿನ ಹಿಂದು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ನಿಲವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೆಹಲಿಯ ಸಭೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಾಬರಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು. ಮಸೀದಿಗಳಾಗಿರುವ ಮತ್ಯಾವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ನಾವು ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಲಾಲ್ ಕೃಷ್ಣ ಅಡ್ವಾಣಿಯವರು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದುದನ್ನು ಧರ್ಮಪಾಲರು ಸರಿಯಿಲ್ಲವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲು ನೀವು ಯಾರು? ಈಗಿನ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಯಾವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರುಗಳು ಏನೇ ಬರೆಯಲಿ, ಅವೆಲ್ಲ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ನಿಜವೆಂದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ಜನಿಸಿದವರ ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಮುಂದಿನ ಕೆಲವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಜನಿಸಿದವರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಸಿಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ – ಎಂಬುದು ಧರ್ಮಪಾಲರ ಅಭಿಮತ.

    ಬಹುಶಃ ದೇಶವಿಭಜನೆಗೆ ಒಪ್ಪಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ಅಂದಿನ ನಾಯಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ದೇವಾಲಯ ಒಂದನ್ನು ಕೊಡಿ ಮಿಕ್ಕ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರುವ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳ ತಂಟೆಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಎರಡೂ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳ ಮನೋಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಸಾಮ್ಯ ಅವರ ತೀಕ್ಷಣ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿರಬೇಕು.  

    ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣ

    ಯೂರೋಪಿನ ಮತ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ಅವೆರಡನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಂದು ನೋಡಬೇಕು ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೂ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕಠಿಣಗೊಳಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಧರ್ಮಪಾಲರು ದೇಶೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. “ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತ ಬೇರೆಬೇರೆಯೇ? ಇದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನಾವು ಯಾರು? ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳು ಬೆರೆತಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಇತರ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಏಕೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕು? ನಾವು ಮಹಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಸಂತರು, ಋಷಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ, ಬರೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಂತಹವರು ಸಹ ಧರ್ಮದ ಜೊತೆಗೆ ಇರುವ ಮಾನವಸಹಜ ಗುಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥನೀಯವೂ ಅಲ್ಲ.”

    ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರ ಆಲೋಚನೆಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಿಲಿಜಿಯನ್ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ನಡುವೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೇನೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದೂ ಇರಬಹುದು. ಹಾಗಿದ್ದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರ ಪಡಿಯಚ್ಚಿನಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನುಕರಣೀಯವೂ ಅಲ್ಲ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವೂ ಅಲ್ಲ – ಎನ್ನುವುದು ಧರ್ಮಪಾಲರ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲವಾಗಿತ್ತು.

    ಹಾಗಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರಂತೆಯೇ ಶುದ್ಧ ರಾಜಕಾರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಂಪರೆ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ಆಚಾರ, ಸಂಪ್ರದಾಯ – ಇವುಗಳ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಧರ್ಮಪಾಲ್ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಜನರ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಇರಬಹುದಾದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತು ಅವರ ನಿಲವುಗಳು ಭಿನ್ನವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವೂ ಮತ್ತು ನಿಖರವೂ ಆಗಿದ್ದವು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಧರ್ಮಪಾಲರ ಸೆಕ್ಯುಲರ್ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಧರ್ಮಪಾಲರನ್ನು ಕಂಡು ಕಸಿವಿಸಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಕೂಡಾ ಇದ್ದೇ ಇದೆ.

    ಕೊರತೆ ಇದ್ದದ್ದು ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ

    ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಹಿಡಿದ ಆರಂಭದ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಹುತೇಕ ರಾಜಕೀಯ ನೇತೃತ್ವಗಳು ದೇಶ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟದ್ದು ಕಡಮೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದೋ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಪರಿಹಾರ ತರುವ ಯೋಚನೆಯನ್ನೇ ನಾಯಕರು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅಥವಾ ಜಾತ್ಯತೀತ, ತುಷ್ಟೀಕರಣ, ಅರೆಬರೆ ಸಮಾಜವಾದ, ಅರೆಬರೆ ಗಾಂಧಿವಾದ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಗುಂಗಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸೂಕ್ತ ಸಮಾಧಾನಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವೇ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಕೇವಲ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಕುರಿತು ಮತ್ತು ನಾಯಕರುಗಳು ಅಧಿಕಾರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಕುರಿತು ಮಾತ್ರ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ‘ಎತ್ತು ಹೋದ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಗಾಡಿ’ ಎಂಬಂತೆ ದೇಶದ ಸ್ಥಿತಿ ಆಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಭಾರತೀಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ದಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದುದೇ ಹೆಚ್ಚು.

    ಇದರ ಕುರಿತು ಧರ್ಮಪಾಲರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: “ದೇಶದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಮಹತ್ತರ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿರುವವರು ಜನರಿಂದ ದೂರವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೇಶಗಳು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿವೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಮಾನವಸಂಪನ್ಮೂಲ ಒದಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ವಿಶ್ವಮಾನವರಾಗುವ ಹುಚ್ಚು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಾವೇ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ, ನಾವು ಜಗತ್ತಿನ ಇತರ ದೇಶಗಳ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಹಾಗೋ ಹೀಗೋ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಹೊರತು ಬೆಳೆಯಲು ಅಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು ದೇಶಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರುತ್ತಾರೆ.” ಬಹುಶಃ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಆಗಿದ್ದು.

    ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಚಿಂತನೆ

    ಧರ್ಮಪಾಲರು ದಾಖಲಿಸುವಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬರಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆದದ್ದಲ್ಲ. ಅವರ ದೇಶ ನಡೆಸುವ ಶೈಲಿಯೇ ಅಹಿತಕರವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಅತೃಪ್ತಿ, ಅಸಮಾಧಾನಗಳನ್ನು ನುಂಗಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಥವಾ ಹೊರಹಾಕಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವರು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿಟ್ಟರು. ಒಂದುವೇಳೆ ಹಾಗೆ ಹೊರಬಂದಂಥವುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರುವ ಸುಲಭ ವಿಧಾನ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅವರು ಕ್ರೆöÊಸ್ತೀಕರಣ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭ್ರಾತೃತ್ವ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಧವಿಧವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅದಾವುದೂ ಭಾರತೀಯರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಮ ಬೀರದೇಹೋಯಿತು. ಆದರೂ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಏನೊಂದು ಸಂಗತಿಯೂ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತವಾಗದಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಹೋದರು. ೧೯೪೭ರ ನಂತರವೂ ನಮ್ಮದೇ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಉಡುಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾಯಿತೇ ಹೊರತು ಗಮನಿಸುವ ಯೋಚನೆಯನ್ನೇ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

    ನೇತೃತ್ವ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ

    ಧರ್ಮಪಾಲರ ವಿಚಾರಚಿಂತನೆಗಳು ಬರೀ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ವಿಷಯವಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನೂ ಅದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾದ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ಆಳಿದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮದೇ ಚಿಂತನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಬೇಕಿದೆ.

    ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪಾಲರಿಗೆ ಅಯೋಧ್ಯೆ ಆಂದೋಲನವು ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ, ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಒಡೆಯುವ ವಿಷಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗದೆ ಹತಾಶಗೊಂಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದು ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿ-ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು ಯಾವುದೇ ಪರಕೀಯ ಚಿಂತನೆಗೆ ಮಣಿಯದೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಲು ಹೊರಟಿರುವ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಮುನ್ನಡಿಯಾಗಿತ್ತು.

    ಧರ್ಮಪಾಲರು ಇದನ್ನು ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿಯೇ ಗುರುತಿಸಿರುವ ರೀತಿ ಅವರನ್ನೊಬ್ಬ ಕೇವಲ ಗಾಂಧಿವಾದಿಯನ್ನಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತದ ಅಂತಃಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಈ ಅಂತಃಸತ್ತ್ವದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅದರ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಲ್ಲ ದ್ರಷ್ಟಾರರಾಗಿದ್ದರು ಅವರು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

    ಧರ್ಮಪಾಲರಿಗೆ ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿಯ ವಿವಾದ ಕೇವಲ ರಾಮನಿಗೋಸ್ಕರ ಭಾರತೀಯರು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಥೆಯೋ ಅಥವಾ ಒಡೆದುಹಾಕಿದ ದೇವಸ್ಥಾನವೊಂದನ್ನು ಪುನಃ ಕಟ್ಟಿಬಿಡುವ ಹಪಾಹಪಿಯೋ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದು ಮೈಕೊಡವಿ ಪುಟಿದೆದ್ದು ತನ್ನತನವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನವನವೀನ ಕಥೆ ಇದಾಗಿತ್ತು.

    ***

    ಒಂದು ಕಡೆ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಶೌರ್ಯವಂತರೆಂದೂ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡುವವರೆಂದೂ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಲೇ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಹಿಂದುಗಳನ್ನು ಹೇಡಿಗಳು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಆಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದವರು, ಪರಕೀಯರ ಕೆಳಗೆ ಮಾತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬದುಕಬಲ್ಲವರು ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಧರ್ಮಪಾಲರು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

    ಜನ್ಮಭೂಮಿ ಮಂದಿರ ಭಾರತೀಯ ಅಸ್ಮಿತೆ

ಆಯುರ್ವೇದವೇ ಆಧೇಯವಾಗಿರುವ ಡಾ. ಗಿರಿಧರ ಕಜೆ
ಆಯುರ್ವೇದವೇ ಆಧೇಯವಾಗಿರುವ ಡಾ. ಗಿರಿಧರ ಕಜೆ

-ಕೊರ್ಗಿ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಕಜೆಯವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಛಾಲೆಂಜ್ ಹಾಕುವುದು ಬೇರೆಯವರೊಂದಿಗಲ್ಲ, ತನ್ನೊಂದಿಗೇ. ಯಾವುದೇ ಸಂಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಕೇಸ್ ಬಂದರೂ ಸವಾಲಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಶೋಭಾಜನರೂ ಆಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ರೋಗಸೀಮೆ ಇಲ್ಲ. ಆತ ಸೀಮಾತೀತ. ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಎಲ್ಲ...

ಅನ್ಯಧರ್ಮೀಯರ ಶತಮಾನಗಳ ದಾಳಿ; ಪುಟಕ್ಕಿಟ್ಟ ಚಿನ್ನವಾದ ಕಾಶಿ
ಅನ್ಯಧರ್ಮೀಯರ ಶತಮಾನಗಳ ದಾಳಿ; ಪುಟಕ್ಕಿಟ್ಟ ಚಿನ್ನವಾದ ಕಾಶಿ

ಕಾಶಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರಮೋದಿ ಅವರು ಈ ಪವಿತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನೇ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಐತಿಹಾಸಿಕವೇ ಸರಿ. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಪರಿಸರ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗೂಡಾಗಿದ್ದು, ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಅಭಾವ, ಗಿಜಿಗುಟ್ಟುವ...

ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಚಿಂತನೆಗಳು
ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಚಿಂತನೆಗಳು

ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಜ್ಞಾನ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮಯ ವ್ಯಯಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಕರೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯ ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ, ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ತೆರಬೇಕಾದ ಸಂಭಾವನೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಮೈನಿಂಗ್ (ಗಣಿಗಾರಿಕೆ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತರ್ಜಾಲದ...

ಜನ್ಮಭೂಮಿ ಮಂದಿರ ಭಾರತೀಯ ಅಸ್ಮಿತೆ
ಜನ್ಮಭೂಮಿ ಮಂದಿರ ಭಾರತೀಯ ಅಸ್ಮಿತೆ

ಧರ್ಮಪಾಲರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು, ಬರಹಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ಮುಂಚಿನದು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಧರ್ಮಪಾಲರು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿಯೇ ದೈವಾಧೀನರಾದರು. ಆದರೂ ಈ ಸಮಯ ಮಿತಿಯೇನೂ ಅವರ ವೈಚಾರಿಕಧಾರೆಯ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಡಮೆಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಖಚಿತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅವರು...

ಆಯುರ್ವೇದವೇ ಆಧೇಯವಾಗಿರುವ ಡಾ. ಗಿರಿಧರ ಕಜೆ
ಆಯುರ್ವೇದವೇ ಆಧೇಯವಾಗಿರುವ ಡಾ. ಗಿರಿಧರ ಕಜೆ

-ಕೊರ್ಗಿ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಕಜೆಯವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಛಾಲೆಂಜ್ ಹಾಕುವುದು ಬೇರೆಯವರೊಂದಿಗಲ್ಲ, ತನ್ನೊಂದಿಗೇ. ಯಾವುದೇ ಸಂಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಕೇಸ್ ಬಂದರೂ ಸವಾಲಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಶೋಭಾಜನರೂ ಆಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ರೋಗಸೀಮೆ ಇಲ್ಲ. ಆತ ಸೀಮಾತೀತ. ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಎಲ್ಲ...

ಅನ್ಯಧರ್ಮೀಯರ ಶತಮಾನಗಳ ದಾಳಿ; ಪುಟಕ್ಕಿಟ್ಟ ಚಿನ್ನವಾದ ಕಾಶಿ
ಅನ್ಯಧರ್ಮೀಯರ ಶತಮಾನಗಳ ದಾಳಿ; ಪುಟಕ್ಕಿಟ್ಟ ಚಿನ್ನವಾದ ಕಾಶಿ

ಕಾಶಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರಮೋದಿ ಅವರು ಈ ಪವಿತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನೇ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಐತಿಹಾಸಿಕವೇ ಸರಿ. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಪರಿಸರ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗೂಡಾಗಿದ್ದು, ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಅಭಾವ, ಗಿಜಿಗುಟ್ಟುವ...

ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಚಿಂತನೆಗಳು
ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಚಿಂತನೆಗಳು

ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಜ್ಞಾನ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮಯ ವ್ಯಯಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಕರೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯ ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ, ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ತೆರಬೇಕಾದ ಸಂಭಾವನೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಮೈನಿಂಗ್ (ಗಣಿಗಾರಿಕೆ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತರ್ಜಾಲದ...

ಜನ್ಮಭೂಮಿ ಮಂದಿರ ಭಾರತೀಯ ಅಸ್ಮಿತೆ
ಜನ್ಮಭೂಮಿ ಮಂದಿರ ಭಾರತೀಯ ಅಸ್ಮಿತೆ

ಧರ್ಮಪಾಲರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು, ಬರಹಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ಮುಂಚಿನದು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಧರ್ಮಪಾಲರು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿಯೇ ದೈವಾಧೀನರಾದರು. ಆದರೂ ಈ ಸಮಯ ಮಿತಿಯೇನೂ ಅವರ ವೈಚಾರಿಕಧಾರೆಯ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಡಮೆಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಖಚಿತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅವರು...

ಸ್ವರಾಜ್ಯ
ಸ್ವರಾಜ್ಯ

ಇಲ್ಲಿಯ ಮನೆಗಳು, ಹೊಲಗಳು, ಮರಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಅದು ಇರುವ ಹಾಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಆಗಲಿ ಎರಡೋ ಮೂರೋ ಭಾಗಗಳಾಗಿಯಾಗಲಿ ಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಸಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿಯ ಸರ್‌ಪಂಚ್‌ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ದೂರದರ್ಶನ...

ನಿರೀಕ್ಷೆ
ನಿರೀಕ್ಷೆ

ಜೀವತಂತಿ ಕಡಿದುಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ಮೋಹಜಾಲಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಮ್ಮೆ ಕಳಚಿಟ್ಟು ನಾನು ನಾನಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕಿದೆ ಒಮ್ಮೆ ಬರುವುದೆ ಆ ಒಂದು ದಿನ? ಕಣ್ಣ ಜ್ಯೋತಿ ಆರಿಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ನನ್ನ ನಾನೇ ಮರೆತು ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ  ನಾನು ನಾನಾಗಿ ಬೆಳಗಬೇಕಿದೆ ಒಮ್ಮೆ ದೊರೆವುದೆ ಆ ಒಂದು...

ಚಪ್ಪಲಿಗಳು
ಚಪ್ಪಲಿಗಳು

ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು, ಮಠಾಧೀಶರು ಪಾದುಕೆ ಅಥವಾ ಹಾವುಗೆಗಳನ್ನು ಪಾದಗಳಿಗೆ ಧರಿಸಿಯೇ ಓಡಾಡುವುದು. ಚರ್ಮದಿಂದ ಮಾಡಿದವನ್ನು ಹಾಕಿ ನಡೆದಾಡಿದರೆ ಅದು ಭೂತಾಯಿಗೆ ಮಾಡುವ ಅಪಚಾರವೆಂಬ ಕಾರಣವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಚಪ್ಪಲಿ ತಯಾರಿಕೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯೂ ಇದ್ದೀತು. ಸುಮ್ಮನೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಎಂದರೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಲ್ಲಾ, ಬಹುವಚನವೇಕೆ? ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯಿದ್ದರೆ...

ಇತಿಹಾಸ
ಇತಿಹಾಸ

ಇತಿಹಾಸಗಳ ಪ್ರತಿಸೃಷ್ಟಿಸೋಣ ಕಟ್ಟಳೆಗಳ ಒಡೆದು ದಾಸ್ಯವನು ಕಿತ್ತುಹಾಕೋಣ. ಮಲಗಿರಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ತಾವೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸೆರೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ. ನೋಡಲಿ ಜಗವು ನಮ್ಮ ಈ ಕಾರ್ಯವ ಬರೆದಿಡಲಿ ಹೋರಾಟದ ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ಕಾಯಕವ. ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಬಂಧಿಸಿದ ಶೃಂಖಲೆಗಳ ಕಡಿದುಹಾಕೋಣ ಜಗದ ಇರುವಿಕೆಗೆ ಹೊಸ ಸೃಷ್ಟಿ...

ನಿಜವಾದ ಸುಳ್ಳು
ನಿಜವಾದ ಸುಳ್ಳು

ಇಷ್ಟು ದಿನ ಹೌದಾಗಿದ್ದು, ಇಂದು ಅಲ್ಲವಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲವೆನ್ನುವುದು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾವುದೊ ಭಯ, ಚಿಂತೆಗಳ ಸುಳಿ ಇಲ್ಲದ್ದು ಇದೆಯೆಂಬ ಭಾವನೆಗಳ ಬಿರುಗಾಳಿ. ಎಲ್ಲಾ ಬರೆ ಭ್ರಮೆ ನೀನೆಣಿಸಿದಂತೆ ಏನು ಇಲ್ಲ ಹಿರಿಯರ ವಚನ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಈ ತನು ರೋಗ ನಿರೋಗಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನ...

ಉತ್ಥಾನ - ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ

`ಉತ್ಥಾನ’ : ೧೯೬೫ರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ. ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸರಣ ಇರುವ ಸಂಚಿಕೆಯು ಈಗ ಕ್ರೌನ್‌ ಚತುರ್ದಳ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ೧೧೨ ವರ್ಣಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಲೇಖನ, ನುಡಿಚಿತ್ರ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ.  ಸಂಚಿಕೆಯ ಬೆ ಲೆ ೨೦ ರೂ.

Utthana
Kannada Monthly Magazine ​
Utthana Trust
Keshavashilpa, Kempegowda Nagara
Bengaluru - 560019
Karnataka State , INDIA

Phone : 080-26612732
Email : [email protected]

ಉತ್ಥಾನದ ಹೊಸ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಈಮೈಲ್‌ ಅಂಚೆಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಕ್ಕೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ