ಉತ್ಥಾನ - ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ
ಪ್ರಕಟಣೆಯ
57ನೇ
ವರ್ಷ

ಉತ್ಥಾನ - ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ

  • ಸಪಾದ ಶತೋತ್ಸವ

    ಹಲವು ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ಧಾರೆಗಳಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆದ ಅನ್ಯಾನ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಫಲಿತವಾಗಿ 1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಲಭಿಸಿತು.

    ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರು, ಬಿಪಿನ ಚಂದ್ರಪಾಲ್, ಲಾಲಾ ಲಜಪತರಾಯ್, ಆ್ಯನಿ ಬೆಸೆಂಟ್, ಚಿತ್ತರಂಜನ್‍ದಾಸ್ ಮೊದಲಾದವರ ಕೊಡುಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೊಡುಗೆಯಷ್ಟೆ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದು – ಎಂಬ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮರೆತಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿಕೃತಗೊಳಿಸಿದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದು ಗಾಂಧಿಯವರು ನಿರಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಗೇ ಅಪಚಾರ ಮಾಡಿದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

    ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಈವರೆಗಿನ ಪ್ರಚಲಿತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಮರದ ಕಥನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಕೃತಿಗಳು ಹುದುಗಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ವಿಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಎದ್ದುಕಾಣುವುದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಮರದಲ್ಲಿ ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರ ಧೀರೋದಾತ್ತ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾರೆಮಾಚಿರುವುದು.

    “ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿಯ ನಂತರ ‘ಮಹಾಕ್ಷತ್ರಿಯ’  ಎನಿಸಿದವರು ಸುಭಾಷರು” – ಎಂದಿದ್ದರು, ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಸಮರ್ ಗುಹಾ.

    ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನೇತಾಜಿಯವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲು ವರ್ಷಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಲಯದಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದಿದೆ. ಇದು ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಅಪಚಾರ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ಆಗಿದೆ.

    ವಿರೋಧಾಭಾಸವೆಂದರೆ, ನಾಯಕರು ಎನಿಸಿಕೊಂಡವರು ನೇತಾಜಿಯವರನ್ನು ದುರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ನೇತಾಜಿಯವರ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನೇತಾಜಿ ಅವಸಾನಗೊಂಡು ಮುಕ್ಕಾಲು ಶತಮಾನ ಕಳೆದ ಮೇಲೂ ನೇತಾಜಿಯವರ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದರೆ ಪುಲಕಗೊಳ್ಳುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಈಗಲೂ ದೊಡ್ಡದಿದೆ.

    ದಿಕ್ಪರಿವರ್ತನೆ

    ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರೆಗೆ ಸೇರಿದ ನಾಯಕರು ಸಂವೈಧಾನಿಕ ಕ್ರಮಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತವೆ – ಎಂದು ನೆಚ್ಚಿದ್ದವರು. ಈ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ವ್ಯವಹಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸಮರ್ಥನೆ ಕೊಡಬಹುದೇನೋ. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ್ದು ಪಾಶವೀ ಶಕ್ತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೇಯೇ. ಅಂಥ ಅಸುರೀ ಪ್ರಭುತ್ವವು ನೈತಿಕ ಶಕ್ತಿಗೆ ಮಣಿಯುವಂಥದ್ದಲ್ಲ – ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಲು ತುಂಬ ಜಾಣತನವೇನೂ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಿಂದ ಸೊಂಟ ಮುರಿಯದಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇನ್ನಷ್ಟು ವರ್ಷ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರೇ ಎಂಬುದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹ.

    ಒಂದು ಸಂಗತಿಯಂತೂ ಅಸಂದಿಗ್ಧವೆನ್ನಬಹುದು:

    1857ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೃಹತ್ ಸೇನೆಯನ್ನೇ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮೇಲೆ ನೇರ ಯುದ್ಧವನ್ನೇ ಘೋಷಿಸಿದ ಸಾಹಸ ನಡೆಸಿದವರು ಸುಭಾಷಚಂದ್ರ ಬೋಸರು ಮಾತ್ರ. ಸುಭಾಷರ ಹೆಸರನ್ನು ಅಮರಗೊಳಿಸಲು ಇದೊಂದೇ ಕಾರಣ ಸಾಕಾದೀತು.

    ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಘರ್ಷದ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಏಕೈಕ ಅವಲಂಬವಾಗಿದ್ದ ಸೇನಾಪಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹಿಂದಿದ್ದ ಪ್ರಭುತ್ವನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸಿ ಸ್ವರಾಷ್ಟ್ರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಖರಗೊಳಿಸಿದರು, ನೇತಾಜಿ. ಸೈನಿಕರ ಮಾನಸಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿವರ್ತನೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು ನೇತಾಜಿಯವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆದರೋ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರನ್ನು ‘ಹಣಕ್ಕೆ ಮಾರಿಕೊಂಡವರು’ ಎಂದು ತುಚ್ಛೀಕರಿಸಿ ಅವರಿಂದ ದೂರವೇ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾದಳದವರು 1946ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆರೂಢ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ವ್ಯಾಪಕ ಬಂಡಾಯ ನಡೆಸಿದಾಗ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರು ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿಯೇ ನಿಂತರು.

    ಇತಿಹಾಸದ ಕರೆ ಮೊಳಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆಗಿನ ನಾಯಕರಿಗೆ ಎಂಥ ಕಿವುಡು ಆವರಿಸಿತ್ತು ಎನ್ನಲು ಬೇರೆ ನಿದರ್ಶನ ಅನಾವಶ್ಯಕ.

    ಚಿತ್ತರಂಜನದಾಸ್ ಹೇಳಿದ್ದ ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಸುಭಾಷರು ಆಗಾಗ ನೆನೆಯುತ್ತಿದ್ದರು:

    “ದುರದೃಷ್ಟವೆಂದರೆ ಸ್ವರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ಒಪ್ಪಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ದೇಶದವರ ಮನವೊಲಿಸುವುದೇ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತದೆ!” (“The Pity is, I have had to tilt even more with my own
    countrymen than with the English when I preached Swaraj!”)

    ಇಂಥ ಮಾನಸಿಕತೆ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದಾಗ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರಕ್ಕೆ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನೂ ಓಘವನ್ನೂ ತರಲು ಎದ್ದುನಿಂತವರು ಸುಭಾಷಚಂದ್ರ ಬೋಸ್.

    ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯೆಡೆಗೆ

    ಸುಭಾಷರು (23.1.1897-18.8.1945) ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ ಐ.ಸಿ.ಎಸ್. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ 1921ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದುದು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಪೇಲವ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯಂತಹ ಪ್ರಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವ ತೀವ್ರ ಯೋಜನೆಯೂ ಇರದಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡು ಅನುತ್ಸಾಹಿತರಾಗಿ ಚಿತ್ತರಂಜನದಾಸ್ ಅವರ ಬಳಿಸಾರಿ ‘ಆಲ್-ಬೆಂಗಾಲ್ ಯೂತ್ ಲೀಗ್’ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಹಜ ಜನನಾಯಕರಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿದುದು, ದಮನಶೀಲ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿ ಬರ್ಮಾದ ಮಾಂಡಲೇ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಸೆರೆವಾಸಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದುದು, 1927ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದದ್ದು, ಆ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಮುಖ್ಯಧಾರೆಯವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ‘ಮಾಂಡಲಿಕ’ (ಡೊಮಿನಿಯನ್) ಸ್ಥಾನ ಕೋರುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಹತಾಶರಾದದ್ದು – ಈ ಮಜಲುಗಳು ಪರಿಚಿತವೇ ಆಗಿವೆ.

    ಇಂಥ ಮಂದವಿಧಾನಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಸಾಲುವುದಿಲ್ಲ – ಎಂಬ ಖಚಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸುಭಾಷರು ನಿರಂತರ ಮಂಡಿಸುತ್ತ ಬಂದರು. 1931ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದೆರಡು

    ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಮನಗಂಡು ಸವಿನಯ ಕಾಯಿದೆಭಂಗ ಆಂದೋಲನವನ್ನೇ ಬರಖಾಸ್ತು ಮಾಡಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಒಪ್ಪಿದರು. ಆ ‘ಗಾಂಧಿ-ಅರ್ವಿನ್ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್’ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಿಕಟವರ್ತಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಮುಂತಾದವರಿಗೂ ನಿರಾಶೆಯನ್ನೇ ತಂದಿತು.

    ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ತರಬೇಕು. ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಭಾಗವಾಗಿಯೋ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೋ ಹೆಚ್ಚು ಓಜಸ್ವಿಯಾದ ಸಂಘಟನೆ ಏರ್ಪಡಿಸಬೇಕು – ಎಂದು ಚಿತ್ತರಂಜನದಾಸ್, ಸುಭಾಷ್‍ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಮೊದಲಾದವರಿಗೆ ಅನಿಸತೊಡಗಿದುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ.

    ಹೀಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರೊಡನೆ ದೃಷ್ಟಿಭೇದ ಇದ್ದರೂ ಸುಭಾಷರು 1938ರ ಹರಿಪುರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡಿದ್ದರು.

    ಮಾರ್ಗಾಂತರ

    ಸುಭಾಷರು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನಿಂದ 1939ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದು ತಮ್ಮದೇ ಪಥದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಾಗಲೂ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಸುಭಾಷರ ಅಸೀಮ ದೇಶಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಸುಭಾಷರೂ ಪೂರ್ವಏಷ್ಯಾದ ಅಭಿಯಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

    ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಮನೋವೈಶಾಲ್ಯ ಪೂರ್ತಿ ಮರೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈಗ ಇರುವುದು ಧ್ಯೇಯವಾದದ ಅಭಾವ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಭ್ಯತೆಯ ಅಭಾವವೂ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.

    “ಜೈ ಹಿಂದ್” ಎಂಬ ಇಂದು ಜನಜನಿತವಾಗಿರುವ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದವರು ನೇತಾಜಿ – 1941ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ‘ಫ್ರೀ ಇಂಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್’  ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವಾಗ.

    ಗಾಂಧಿಜೀಯವರನ್ನು ‘ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ’ – ‘ಫಾದರ್ ಆಫ್ ದಿ ನೇಷನ್’ ಎಂದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಸಂಬೋಧಿಸಿದವರು ಬಹುಶಃ ನೇತಾಜಿಯವರೇ.

    ಕೇವಲ ಪಾಶವೀ ಶಕ್ತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೆರೆದಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದ ಭಾರತ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳ್ಳುವುದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗದು – ಎಂಬ ಸುಭಾಷರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇತಿಹಾಸ-ಆಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಧೀನರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದು ಮುಕ್ತಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ಯರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೂ ಮಹತ್ತ್ವದ ಪಾತ್ರವಿರುತ್ತದೆ – ಎಂಬುದೂ ಇತಿಹಾಸದ ಅನುಭವವೇ.

    ಸುಭಾಷರು 1939ರಲ್ಲಿ ‘ಫಾರ್‍ವರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್’ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸಿ ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮ ಬೆಳೆಸಿದ್ದು, 1941-43ರಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತಪರ ಅಭಿಯಾನ ನಡೆಸಿ ‘ಫ್ರೀ ಇಂಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್’ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಆ ಪ್ರಯಾಸಕ್ಕೆ ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳ ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತ ತಲಪುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪೂರ್ವಏಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಜಪಾನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದು ಅಲ್ಲಿ ಭಾರತಮೂಲದ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ‘ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಹಂಗಾಮಿ ಸರ್ಕಾರ’ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಜೈತ್ರಯಾತ್ರೆಗೆ ತೊಡಗಿದ್ದು – ಈ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅತಾರ್ಕಿಕವೆನ್ನಲಾಗದು. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಅಧೀನರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಯಾಸಗಳು ಅನೇಕ ಇವೆ.

    ಚಿಂತನಸ್ಫುಟತೆ

    ಸುಭಾಷರದು ದೂರಗಾಮಿ ಚಿಂತನೆಯಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನಲು ಒಂದೆರಡು ನಿದರ್ಶನ ಸಾಕು. ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರದಿದ್ದರೂ ಭಾರತದೇಶ ವಿಭಜನೆಯಾದೀತು ಎಂಬ ಶಂಕೆಯನ್ನು 1938ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 19ರ ಹರಿಪುರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಸುಭಾಷರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಬೋಸರು ಆಗಬಾರದೆಂದಿದ್ದ ದೇಶವಿಭಜನೆ ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಯ ಒಂದೇ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದುಹೋಯಿತು.

    ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಯೂ ಸರ್ವಾಂಗೀಣವೂ ಆದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೋಜನೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮೊತ್ತಮೊದಲು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದವರು ಸುಭಾಷರು – 1938ರಲ್ಲಿ. ತಾವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದಾಗ ಸುಭಾಷರು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುರವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು; ಈ ಪ್ರಯಾಸಕ್ಕೆ ಖ್ಯಾತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ  ಪ್ರೊ|| ಕೆ.ಟಿ. ಶಹಾ ಮುಂತಾದ ಗಣ್ಯರ ನೆರವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ಅಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತೆ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಗೆ ಜಾರಿದ್ದರಿಂದ ಆ ಯೋಜನೆ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಅದನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವಿಸಲಾದದ್ದು ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ – ಜವಾಹರಲಾಲರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ಆದಮೇಲೆ.

    ಮೇಲಣ ವಿವರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಿದುದರ ಉದ್ದೇಶ – ಸುಭಾಷರು ಒಬ್ಬ ಅಪ್ರಬುದ್ಧ ಸಾಹಸಿ, ಕನಸುಗಾರ ಎಂಬ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಲಯದ ಪ್ರಚಾರ ಎಷ್ಟು ಪೊಳ್ಳಾದದ್ದು – ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವುದು.

    ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದ ಮೇಲೆ, ಆ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಲಾಭ ಪಡೆದು ಭಾರತವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ತ್ವರೆಯಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು – ಎಂದು ಬೋಸರು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ್ದು ಅಸಹಜವೇನಲ್ಲ. ಸುಭಾಷರು ಪದೇಪದೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತು:

    “ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೆಂಬುದು ಯಾರೂ ಕೊಡುವಂಥ ಸರಕಲ್ಲ; ಅದು ನಾವು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದದ್ದು” (“Freedom is not given; it is taken.”)

    ಕರ್ತೃತ್ವಶಕ್ತಿ

    ಸುಭಾಷರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕಟ ಯುದ್ಧ ಸಾರಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬರ್ಮ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಕೆಲ ಕಾಲಾನಂತರ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ – ಇವೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈ ತಥ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಸುಭಾಷರು ಕೈಗೊಂಡ ಅಭಿಯಾನ ವಾಸ್ತವ ಇತಿಹಾಸ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಗೊಂಡಿತ್ತು – ಎಂದು ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಗಡಿಯಾಚೆ ಹೋಗಿ ಕೇವಲ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಸೇನೆಯೊಂದನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಸುಭಾಷರು ಬಹಿರಂಗ ಸಮರವನ್ನು ಸಾರಿದುದು ಒಂದು ಅಸೀಮ ಸಾಹಸ. ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು ನೇತಾಜಿಯವರ ಕರ್ತೃತ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ.

    ಬ್ರಿಟಿಷರ ಗೃಹಬಂಧನದಿಂದ 1941ರ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸುಭಾಷರು ಚಾಣಾಕ್ಷತೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹೋದದ್ದು, ಒಂದು ರೋಚಕ ಕಥೆ. ಜರ್ಮನ್ ಸೇನೆಯ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ಧ ಕೈದಿಗಳನ್ನೂ ಇತರ ತರುಣರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಲೀಜನ್’  ಸೇನೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ‘ಫ್ರೀ ಇಂಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್’ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪರವಾದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆಲ್ಲ ಬಿತ್ತರಿಸಿದರು.

    1942ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನೀ ಸೇನೆಯು ಸಿಂಗಾಪುರವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೈಯಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಸುಭಾಷರು ತಾವು ಹಿಂದೆಯೇ ಯೋಜಿಸಿದ್ದಂತೆ ಪೂರ್ವಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ‘ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಮಿ’  – ‘ಆಜಾದ್ ಹಿಂದ್ ಫೌಜ್’ ರಚನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ನೆಲೆಗಟ್ಟನ್ನು ಹಿಂದೆಯೇ ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ್ದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರಾಸಬಿಹಾರಿ ಬೋಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.

    1942ರ ಮೇ ವೇಳೆಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಭಾಗವಷ್ಟೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಮೆ ಜಪಾನಿನ ವಶವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಗಿನ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ನೆರವು ಪಡೆದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರ ನಡೆಸುವ ನೇತಾಜಿಯವರ ನಿರ್ಣಯ ಅತಾರ್ಕಿಕವೆನ್ನಲಾಗದು.

    ಐ.ಎನ್.ಎ.-ಜಪಾನೀ ಸೇನೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೇನೆಗೆ ಸರಿಗಟ್ಟುವ ಪ್ರಮಾಣದ್ದು ಇರಲಿಲ್ಲ – ಎಂಬುದು ವಾಸ್ತವವೇ. ಆದರೆ ಆಗಿನದು ಮಿಲಿಟರಿ ಅಭಿಯಾನದಷ್ಟೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೈತಿಕ ಅಭಿಯಾನವೂ ಆಗಿತ್ತು – ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.

    ಭಾರತದ ಗಡಿಯಾಚೆಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸುವ ನಿರ್ಣಯವೂ ಏಕಾಏಕಿ ಕೈಗೊಂಡದ್ದೇನಲ್ಲ. 1940ರ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೀರ ಸಾವರ್ಕರರೊಡನೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ ಮೇಲೆ ಬೋಸರ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹರಳುಗಟ್ಟಿತು ಎನ್ನಬಹುದು.

    1943ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21ರಂದು ವಿವಿಧ ಪೂರ್ವಏಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಹಂಗಾಮಿ ಸರ್ಕಾರ’ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಬೋಸರು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅದರ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅದಾದ ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರ ಘೋಷಿಸಿದರು.

    ಜಪಾನ್, ಜರ್ಮನಿ, ಇಟಲಿ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳು ನೇತಾಜಿಯವರ ಹಂಗಾಮಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದವು.

    ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಗ ಜಪಾನಿನ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಂಡಮಾನ್-ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಹಂಗಾಮಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಂಡವು.

    1944ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೇತಾಜಿಯವರ ಐ.ಎನ್.ಎ. ಸೇನೆ ಭಾರತದ ಗಡಿಯ ಕೊಹಿಮಾ ಮತ್ತು ಇಂಫಾಲ್‍ಗಳಿಗೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಟ್ಟಿತು. ಆ ಸಾಹಸವನ್ನು ಇಡೀ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಅದ್ವಿತೀಯ ಎಂದು ಎಷ್ಟೋ ಜನ ಮಿಲಿಟರಿ ಪರಿಣತರು ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

    1944 ಏಪ್ರಿಲ್ ವೇಳೆಗೆ ಕೊಹಿಮಾ – ಇಂಫಾಲ್ ಮಾರ್ಗದ ಬದಿಯ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಐ.ಎನ್.ಎ. ಸೇನೆಗೆ ವಶವಾಗಿದ್ದವು.

    ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಐ.ಎನ್.ಎ. ತನಗಿಂತ ಬಹುಪಾಲು ಹೆಚ್ಚು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ (ಮಾರ್ಚ್ 1944-ಏಪ್ರಿಲ್ 1945) ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದುದು ಒಂದು ಅಸಮಾನ ಸಾಧನೆ.

    ಬರ್ಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1944 – ಜನವರಿ 1945ರಲ್ಲಿ ಐ.ಎನ್.ಎ. ಸೇನೆ ನಡೆಸಿದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಸಮರದ್ದು ಒಂದು ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಕೀರ್ತಿಗಾಥೆ. 1944ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನೀ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವನ್ನು ನೇತಾಜಿಯವರಿಗೆ ನೀಡಬಯಸಿತ್ತು. ನೇತಾಜಿ ಅದನ್ನು ಸ್ನೇಹಪೂರ್ವಕ ನಿರಾಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದರು: “ಅಂಥ ಗೌರವವನ್ನು ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು ನನ್ನ ಸಹಕಾರಿಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದೇಶ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ…”

    ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸ್ಥಿತಿ: ಅಸ್ಖಲಿತ ಶ್ರದ್ಧೆ

    1944ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಎರಡನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಹೊಸ ತಿರುವನ್ನು ಪಡೆದು ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೇನೆಯದು ಮೇಲುಗೈಯಾಯಿತು. 1945ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 7 ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 9ರಂದು ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹ್ಯಾರಿ ಟ್ರೂಮನ್ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಹಿರೋಷಿಮ, ನಾಗಸಾಕಿ ನಗರಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗತಾನೇ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕಾರಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಣುಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಜಪಾನಿನ ಹಿನ್ನಡೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

    1945ರ ಮೇ-ಜೂನ್ ವೇಳೆಗೆ ನೇತಾಜಿ ಐ.ಎನ್.ಎ. ಸೇನೆಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆಗಿನ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಐ.ಎನ್.ಎ. ಸೈನಿಕರಿಗೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಂಬಳ ವಿತರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಾವಿರಾರು ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಲು ನೇತಾಜಿ ಮುತುವರ್ಜಿ ವಹಿಸಿದರು.

    ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಐ.ಎನ್.ಎ. ಸೇನೆಯು ಭಾರತದ 200 ಚದರ ಮೈಲಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು – ಎಂಬುದು ಕಡಮೆಯ ಸಾಧನೆಯೇನಲ್ಲ.

    ಭಾರತದ ಅಂತಿಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ನಾಂದಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ತಪ್ಪಾಗದು.

    ಸಾವಿರಾರು ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ ಅಸೀಮ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಚಿಮ್ಮಿಸಿದ್ದು ನೇತಾಜಿಯವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಡವಳಿಕೆ.

    ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಗೌರವ-ಸಂಮಾನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನೇತಾಜಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಿಲ್ಲ.

    ನಿದರ್ಶನಕ್ಕೆ, ಜಪಾನೀ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಐ.ಎನ್.ಎ. ಪಡೆದಿದ್ದ ಅಷ್ಟೂ ನೆರವನ್ನು ಸಾಲವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆಂದು ನೇತಾಜಿ ಸಾಲಪತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿದರು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಜಪಾನಿನ ಆಗ್ರಹವೇನಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೇತಾಜಿ ಯಾವುದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ.

    ಪೂರ್ವಏಷ್ಯಾದ ನಾಗರಿಕರಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ‘ಫ್ರೀ ಇಂಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್’ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಜರ್ಮನಿ ಇತ್ತಿದ್ದ ನೆರವಿನ ಸಲುವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು.

    ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟನಾವಳಿ

    ಜಪಾನ್ ಶರಣಾಗತವಾದ ಮೇಲೂ ನೇತಾಜಿಯವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಏನೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. “ಸೋತಿರುವುದು ಜಪಾನೀ ಸೇನೆಯೇ ಹೊರತು ಭಾರತವಲ್ಲ. ಭಾರತದ ವಿಮೋಚನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮುಂದುವರಿಯಲೇಬೇಕು” ಎಂದರು.

    ಸುಭಾಷಚಂದ್ರಬೋಸರು ಫಾರ್ಮೋಸಾ ವಿಮಾನಾಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವಸಾನರಾದದ್ದು 1945ರ ಆಗಸ್ಟ್ 18ರಂದು. ಅದಾದ ಎರಡೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಂಡಿತು. ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ತೀವ್ರತರಗೊಳಿಸಿದ ಸಂಗತಿಗಳು –

    (1) ನೇತಾಜಿಯವರ ಪೂರ್ವಏಷ್ಯಾದ ಐ.ಎನ್.ಎ. ಅಭಿಯಾನ (2) ಐ.ಎನ್.ಎ. ವೀರರ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ 1945ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕ್ರಮ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಉಕ್ಕಿಸಿದ ಜನಾಕ್ರೋಶ (3) ನೇತಾಜಿ ಅಭಿಯಾನದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ 1946ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಸೇನೆಯ ಬಂಡಾಯ; – ಇವೇ ಎಂಬುದು ನಿಸ್ಸಂಶಯ. ಈ ಮಾತನ್ನು ಆಗಿನ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ಆ್ಯಟ್ಲಿಯೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ.

    ಅದುವರೆಗೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಭುತ್ವನಿಷ್ಠೆಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಅವಿತುಕೊಂಡಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಾಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ಸಾಹದ ಅಯಸ್ಕಾಂತಸ್ಪರ್ಶ ನೀಡಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಇರಿಸಿದ್ದ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿದ್ದು ನೇತಾಜಿಯವರ ಐ.ಎನ್.ಎ. ಕಾರ್ಯಚರಣೆಯೇ – ಎಂಬುದನ್ನು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರೇ ಹೇಳಿದರು.

    ***

    ಸುಭಾಷರು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರೂಢವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಪಂಕ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂಬುದು ವಾಸ್ತವವೇ. ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಲೇಬೇಕು. ಸುಭಾಷರ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ವ್ಯಾಪಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಭಿಯಾನ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು ಎಂಬುದೂ ನಿಜವೇ. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಎನ್ನುವುದು ಸುಭಾಷರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಮಗ್ರ ವರ್ಣನೆಯಾಗದು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ನವೋತ್ಥಾನದ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನಪಥವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇರಣೆಯೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವೂ ದೊರೆತದ್ದು ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿ ಅರವಿಂದರಿಂದ. ಈ ಮೂಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬೇರನ್ನು ಸುಭಾಷರು ಜೀವಮಾನಪರ್ಯಂತ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸುಭಾಷರಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ನಿಃಸ್ವಾರ್ಥ, ತ್ಯಾಗಸಿದ್ಧತೆ, ಅಂತರ್ಮುಖತೆ, ಅನುದ್ವೇಗ, ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಪ್ರವೃತ್ತಿ – ಇವೆಲ್ಲ ಗುಣಗಳ ಮೂಲಸ್ರೋತವು ದಾರ್ಶನಿಕತೆಯೇ. ಲೋಕಹಿತಕಾರಿ ಎಂದು ತಮಗೆ ಅನಿಸಿದ ಪ್ರಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆಗೆಯದ ಬೋಸ್ ಅವರ ಅಸೀಮ ಮನಃಸ್ಥೈರ್ಯಕ್ಕೂ ಇಂಬುಗೊಟ್ಟದ್ದು ಅವರ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೇ.

    ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಔನ್ನತ್ಯ

    ಸ್ವಭಾವತಃ ಸುಭಾಷರು ಒಬ್ಬ ಸುಸಂಸ್ಕøತ ವ್ಯಕ್ತಿ; ಪಾರಂಪರಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಷ್ಠೆ, ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಗೌರವ, ಭಾರತ ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯವೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ರಾಷ್ಟ್ರ ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ – ಇವೆಲ್ಲ ಸುಭಾಷರಲ್ಲಿ ರಕ್ತಗತವೇ ಆಗಿದ್ದ ಗುಣಗಳು.

    ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಷ್ಟು ಪಾರಿಶುದ್ಧ್ಯ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆಂದರೆ, ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿ ವಲಯದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅವರದು ತುಂಬ ಮಡಿವಂತಿಕೆ ಎಂದೇ ಗಣನೆ ಇತ್ತು. ಅವರು ಇತಿಹಾಸಾಗತ್ಯದ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿದರು, ಅಷ್ಟೆ.

    ಪೂರ್ವಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಸೇನಾಚರಣೆ, ಸಮರಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾಗಲೂ ನೇತಾಜಿ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಾಧ್ಯಯನ, ಸಂಗೀತದ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಜೀವಂತ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಿಂಗಾಪುರ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಸಮರಸಿದ್ಧತೆಯ ಒತ್ತಡ ಇದ್ದಾಗಲೂ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಹೋಗಿ ಒಂದಷ್ಟು ಸಮಯ ಧ್ಯಾನಸ್ಥರಾಗಿ ಇದ್ದು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು.

    ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಂಧುಮಿತ್ರರಿಗೆ ನಿರಂತರ

    ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ‘ಶ್ರೀ ಈಶ್ವರ ಸಹಾಯ್’, ‘ಶ್ರೀ ಮಾತೃ ಸಹಾಯ್’ ಎಂದು ಬರೆದು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

    ನಾವು ಮನಸ್ಸಿನ ಮುಂದೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದದ್ದು ಸುಭಾಷರ ಇಂಥ ಚಿತ್ರವನ್ನು.

    ಸುಭಾಷರದು ಸಮಗ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಿರುಕು-ದ್ವೈಧಗಳಿರಲಿಲ್ಲ.

    “ಒಂದು ಉದಾತ್ತ ತತ್ತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕಿ ಸತ್ತೆನೆಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಾಧಾನ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬೇರೆ ಏನಿದ್ದೀತು? ನಾನು ಮುಗಿಸಲಾಗದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಾಳಿನವರು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ.”

    ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿರೋಧಾಭಾಸವೆಂದರೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನಿಂದ ದೂರಸರಿದು ಸ್ವಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದಲೂ ಸ್ವಪರಿಶ್ರಮದಿಂದಲೂ ಸುಭಾಷರು ನಡೆಸಿದ ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಫಲಾನುಭವಿಯಾಯಿತು, ಅವರನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ.

    ಸ್ವಾತಂತ್ರೋತ್ತರ ಸರ್ಕಾರ ನೇತಾಜಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡಿತೆನ್ನಲು ಒಂದೆರಡು ಪುರಾವೆ ಸಾಕು. ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನೇತಾಜಿಯವರ ಭಾವಚಿತ್ರ ಹಾಕುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ‘ಆಜಾದ್ ಹಿಂದ್’ವೀರರಿಗೂ ನೌಕಾ ಬಂಡಾಯ ನಡೆಸಿದ ವೀರರಿಗೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.

    ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಸಮೀಪಗತಗೊಳಿಸಿದ ಐ.ಎನ್.ಎ. ಅಭಿಯಾನದ ಮತ್ತು ನೌಕಾಸೇನಾ ಬಂಡಾಯದ ಸುವರ್ಣೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕೆಂದು 1995-96ರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೆನಪಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ!

    ಡಾ|| ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಇದು:

    “ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಉಷಃಕಾಲವನ್ನು ಬೆಳಗಿದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ವೀರರಲ್ಲೊಬ್ಬರೆಂದು ನೇತಾಜಿಯವರ ಅದ್ಭುತ ಪವಾಡಸದೃಢ ಜೀವನವನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದಲೂ ಗೌರವದಿಂದಲೂ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳವರು ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ.”

    (Future generation would read the amazing story of his life with pride and reverence, and salute him as one of the great heroes who heralded India’s dawn.”)

    ‘ಮಹಾಕ್ಷತ್ರಿಯ’ ಸುಭಾಷಚಂದ್ರ ಬೋಸ್

  • ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾನ್ ಸಾಧಕರನ್ನು, ಕವಿಗಳನ್ನು, ಅಮರಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ನಾಡು ಭಾರತದ ಮಕುಟಮಣಿಯಾದ ಕಾಶ್ಮೀರ. ಇಂತಹ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಬರೆಹವನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಲಿಪಿ ಶಾರದಾಲಿಪಿ. ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ/ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಲಿಪಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿ.ಶ. 8ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿನಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಶಾರದಾಪೀಠವೆಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯುಂಟು (ನಮಸ್ತೇ ಶಾರದಾದೇವೀ ಕಾಶ್ಮೀರಪುರವಾಸಿನೀ). ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರಾದ ಶಾರದಾ ಎಂಬುದನ್ನೇ ಈ ಲಿಪಿಗೆ ಇಟ್ಟಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಲಿಪಿಯು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಲಡಾಖ್, ಗಾಂಧಾರ (ಈಗಿನ ಆಫಘನಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರದೇಶ) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು (ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಭೂಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಈಗ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಬಳಕೆ ಇತ್ತು). ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರು ಜಾತಕಗಳು, ಜ್ಯೋತಿಷಗ್ರಂಥಗಳ ರಚನೆ, ತಂತ್ರಸಂಬಂಧೀ ಆಚರಣೆಗಳು, ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾಶೈವದರ್ಶನದ ಬಹುತೇಕ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ. ಇಂದಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪೆಶಾವರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಬಕ್ಷಾಲಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ದೊರೆತು, ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯೂ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ (ಚಿತ್ರ-1). ಇದರ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಶ. ಸುಮಾರು 9ನೆಯ ಶತಮಾನವಿರಬಹುದೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯ ಅಥವಾ ಸೊನ್ನೆಯ ಬಳಕೆಯಿರುವುದು ಬಹು ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು (ಚಿತ್ರ-2). ಕ್ರಿ.ಶ. ಸುಮಾರು 11-12ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಈ ಲಿಪಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು, ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ನೆರವು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಬೌದ್ಧಮತದ ಅಭಿಧರ್ಮದೀಪ ಎಂಬ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ಸುಮಾರು 11ನೆಯ ಶತಮಾನದ್ದಾಗಿದೆ.

    ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಸುಮಾರು 500ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಸನಗಳು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳೆಂದರೆ, ಈಗಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅತ್ತೋಕ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹುಂಡ್

    (ಚಿತ್ರ-3) ಎಂಬಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಕ್ರಿ.ಶ. 774ರ ಶಾಸನ (ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಯಾ ಇಂಡಿಕಾ-22, ಪುಟ 97-98) ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. 804ರ ಕಾಂಗ್ರಾದ (ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ) ಭೈಜನಾಥ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯು ಕಂಡುಬರುವ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳೆಂದರೆ ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಆಳಿದ ಉತ್ಪಲ ರಾಜವಂಶದ ನಾಣ್ಯಗಳು (ಕ್ರಿ.ಶ. ಸುಮಾರು 9ನೆಯ ಶತಮಾನ), ಕಾಶ್ಮೀರದ ಅವಂತಿಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಹಿಡಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಪಾತ್ರೆಯ ತುಣುಕಿನ ಮೇಲಿನ ಶಾಸನ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಅನಂತರ ದೊರಕುವ ಇತರ ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳೆಂದರೆ ಶಾಹಿ ಮನೆತನದ ರಾಜ ಭೀಮದೇವನ (ಕ್ರಿ.ಶ. ಸುಮಾರು 10ನೆಯ ಶತಮಾನ) ದೇವಾಯಿ (North-West Frontier Province, Pakistan) ಶಾಸನ, ಲಾಹೋರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಶ್ರೀನಗರದ ಎಸ್.ಪಿ.ಎಸ್. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಾಣಿ ದಿದ್ದಾಳ (ಕ್ರಿ.ಶ. 980 / 1000-1003) ಆಳಿಕೆಯ ಶಾಸನಗಳು, ಶ್ರೀನಗರ, ಬ್ರಹ್ಮೋರ್ ಮತ್ತು ಸುಂಗಲ್ (ಚಂಬಾ ಜಿಲ್ಲೆ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ರಾಜ ಯುಗಕರವರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ವಿದಗ್ಧದೇವ ಇವರ ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು ಪ್ರಮುಖವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

    ಆಫಘನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜಾಧಿರಾಜ ಶ್ರೀಷಾಹಿಖಿಂಗಳ ಎಂಬ ದೊರೆ ಮಾಡಿಸಿರುವ ಗಣೇಶನ ವಿಗ್ರಹ ದೊರೆತಿದೆ (ಚಿತ್ರ-4). ಇದರ ಮೇಲೆ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯ ಆರಂಭದ ಹಂತದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಶಾಸನವಿದ್ದು, ಇದರ ಕಾಲವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. ಸುಮಾರು 8ನೆಯ ಶತಮಾನ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ (ಇದರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು ಕ್ರಿ.ಶ. 7-10 ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ). ಕಾಂಗ್ರಾದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರನ ವಿಗ್ರಹದ ಮೇಲಿರುವ ಶಾಸನವು ಕ್ರಿ.ಶ. ಸುಮಾರು 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಸುಂದರವಾದ ಲಿಪಿಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಿರ್ಕುಲಾ ದೇವಾಲಯದ (ಉದಯಪುರ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ) ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿ ವಿಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ದೊರಕುವ ಕ್ರಿ.ಶ. 1569ರ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯ ಶಾಸನವೇ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಲಿಪಿಯ ಕೊನೆಕೊನೆಯ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಎಂಬಂತೆ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಶಾಸನಗಳು ಸುಮಾರು 1800ರ ವರೆಗೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶ್ಮೀರದ ದಿಗೋಮ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 1789ರ ಶಾಸನ ದೊರೆತಿದೆ. ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಆಳಿದ ವರ್ಮ ರಾಜವಂಶದವರ ರಾಜಮುದ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆ ಬಹುವಾಗಿ ಆಗಿದೆ. ಅನೇಕ ನಾಣ್ಯಗಳೂ ಶಾಸನ ಸಹಿತವಿರುವ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಈ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳವಾಗಿ ದೊರಕಿವೆ.

    ಇದು ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯಿಂದಲೇ (ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಗುಪ್ತಕಾಲೀನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ) ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಲಿಪಿಯಾಗಿದ್ದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಲಿಪಿಯು ಸ್ತಂಭಾಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲವಾದ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ರೇಖೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಾಗಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಈ ರೀತಿ ಬಾಗಿರುವುದು ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಲಿಪಿಗಳ ಉಗಮಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ತಲೆಕಟ್ಟುಗಳು ನೇರವಾಗಿದ್ದು ಗುಂಡಗಿರುವುದು ಗಮನಿಸತಕ್ಕುದಾಗಿದೆ. ಅನುಸ್ವಾರ, ವಿಸರ್ಗಗಳು ದುಂಡಗಿದ್ದು, ಬಟ್ಟುಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ

    (ಚಿತ್ರಗಳು 5,6). ಅಂಕಿಗಳು ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಹೊಂದಿವೆ. ಸೊನ್ನೆಯನ್ನು ದುಂಡಗೆ ಬಟ್ಟಿನಂತೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಲಿಪಿಸ್ವರೂಪವು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಅನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಅಂದವೆನ್ನುವುದು ಮರೆಯಾಗಿದೆ. ‘ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯೇ ಮುಂದೆ ಇದೇ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನಗೊಂಡು ನಾಗರೀ ಲಿಪಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ನಾಗರೀ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಗಳೆರಡೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದ ಅಂತರವಿಲ್ಲದೆ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ. ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯ ಸ್ವರೂಪವು 8ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿನಿಂದಲೇ ಗೋಚರವಾದರೂ (ಇದರ ಸ್ವರೂಪವಾದರೂ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ನಾಗರೀ ಲಿಪಿಯಂತೆಯೇ ಇದೆ. ಆದರೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಇದರ ಬಗೆಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ.) 9ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ’ ಎಂಬುದು ಸಂಶೋಧಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಆದರೆ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸದೆ ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ನಿಲವುಗಳಿಗೆ ಬಂದಂತಿದೆ. ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯ ಶಾಸನಗಳಿಗೂ ಮೊದಲೇ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಗರೀ ಲಿಪಿಯ ಶಾಸನಗಳು ದೊರಕುತ್ತವೆ. ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ {=ದಕ್ಷಿಣಭಾರತ} ನಾಗರೀ ಲಿಪಿಯ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿ ಚಲುಕ್ಯರ ಎರಡನೆಯ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 746-757) ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನ ಸ್ತಂಭಶಾಸನವೇ ಮೊದಲನೆಯದು (ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಯಾ ಇಂಡಿಕಾ-3, ಸಂಖ್ಯೆ-1, ಪುಟ 1-7). ಅನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ದಂತಿದುರ್ಗನ ಕ್ರಿ.ಶ. 754ರ ಸಾಮನಗಡ ತಾಮ್ರಶಾಸನ ದೊರಕುತ್ತದೆ (ಇಂಡಿಯನ್ ಆ್ಯಂಟಿಕ್ವೆರಿ-11, ಪುಟ 108-115). ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯಿಂದಲೇ ನಾಗರೀ ಲಿಪಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆಯೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪುನಃಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಸದ್ಯದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಾಗರೀ ಲಿಪಿಯು ಮೊತ್ತಮೊದಲು ದೊರಕುವ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ಕರ್ನಾಟಕವೇ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಬೇಕಿದೆ. ಅಹ್ಮದ್ ಹಸನ್ ದಾನಿ ಎಂಬ ವಿದ್ವಾಂಸರು ನಾಗರೀಲಿಪಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಿಂದಲೇ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕಡೆಗೆ ಹರಡಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವುದು ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ. 10-11ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅನಂತರ ಕಂಡುಬರುವ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಗೂ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲಿನ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಗೂ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮುಂತಾದೆಡೆ ದೊರೆತಿರುವ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕಂಡುಬರುವುದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ. ಗುರುಮುಖೀ ಲಿಪಿಗೆ ಮೂಲ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ಶಾರದಾ ಲಿಪಿ, ಸಿದ್ಧಮಾತೃಕಾ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ನಾಗರೀ ಲಿಪಿ ಮೂರಕ್ಕೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವಂತೂ ಇದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಗೂ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಗೂ ಕೆಲವೊಂದು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಸಾಮ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ : ಕ, ಗ, ಶ ಅಕ್ಷರಗಳು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇವೆರಡೂ ಲಿಪಿಗಳು ಮೂಲತಃ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯಿಂದಲೇ ಉಗಮಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿದೆ.

    ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು (ಭೂರ್ಜಪತ್ರ, ಓಲೆಗರಿ, ಕಾಗದ) ದೊರಕುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಭಾಷೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕøತವೇ ಆಗಿದೆ (ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷೆಯವೂ ಕೂಡ ದೊರಕುತ್ತವೆ). ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಪ್ರತಿಯಾದ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಶ. ಸುಮಾರು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ 19 ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಎಂದು ಲಭ್ಯ ಆಧಾರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ಸು 1300ರಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಶ್ಮೀರದ ವಿದ್ವಾಂಸ ನರಹರಿ ಪಂಡಿತನು ಅಭಿಧಾನ ಚೂಡಾಮಣಿ ಅಥವಾ ರಾಜನಿಘಂಟನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದರ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯ ಓಲೆಪ್ರತಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 1379ರ ತೇದಿಯುಳ್ಳದ್ದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದ್ದು, ಈಗ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಭಂಡಾರದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ನರಹರಿ ಪಂಡಿತನು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಶದವನು. ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ತನ್ನ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಶಾರದಾ ಇಲ್ಲವೇ ನಾಗರೀ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದೇ ಸೂಕ್ತ. ಅದರ ಪ್ರತಿ 70-80 ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಶದ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಓದುವವರಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾ ‘ದೇಶಭಾಷಾವಿಶೇಷ ಲಿಪಿ ನಿರೂಪಣ ವಿಧ್ಯಾಧರರುಂ’ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ {ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಯಾ ಕರ್ಣಾಟಿಕಾ-5 (ರೈಸ್ ಆವೃತ್ತಿ), ಅರಸೀಕೆರೆ-130, ಕಾಲ-ಕ್ರಿ.ಶ. 1200}. ‘ಛಪ್ಪನ್ನದೇಶ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಲೇಖ ಕೋವಿದಂ’ ಎಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿದೆ {ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್‍ಕ್ರಿಪ್‍ಷನ್ಸ್-9, ಭಾಗ-2, ಸಂಖ್ಯೆ-507}. ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೂ ದೊರಕುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಾಗರೀ ಲಿಪಿಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳೆಂದು ಕೆಲವೆಡೆ ದಾಖಲಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕದಂತಾಗಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಸಂಪಾದನೆಗೆ ವಿ.ಎಸ್. ಸುಕ್ತಂಕರ್ ಅವರು ಬಳಸಿರುವ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೆರವು ನೀಡಿವೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಮುಲ್ಲರ್ ತನ್ನ ಋಗ್ವೇದದ ಸಂಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯ ಪ್ರತಿಯೂ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಈಗ ಪುಣೆಯ ಭಂಡಾರ್ಕರ್ ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‍ನಲ್ಲಿದೆ. ಇಡಿಯ ಭಾರತದ ಬಹುಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ವಿದ್ವಾಂಸರ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ, ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಚಾರ. ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ, ವೈದಿಕ ಪಂಥಗಳ ಸಾವಿರಾರು ಗ್ರಂಥಗಳು ಈ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತಿಯಾಗಿವೆ.

    ಈ ಲಿಪಿಯ ಉಗಮ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗೆಗೆ ಸಂಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಧದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಲಭ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕ ಗೊಂದಲಗಳಿರುವುದುಂಟು. ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯ ಲಭ್ಯ ಮೊದಲ ಶಾಸನ, ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಯಾವುದೆಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಲಿಪಿಯನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೊರಕುವ ವಿವರಗಳು ಅಷ್ಟು ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿಲ್ಲ, ಲಿಪಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಶಾರದಾ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರು ಯಾವಾಗ ಬಂತು, ಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖ ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬಂತಹ ವಿವರಗಳು ಲಭ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವಾಗಿವೆ. ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನುಳ್ಳ ಶಾಸನಗಳು ಇಂದಿನ ಭಾರತದ ಮೂರು, ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಂತಗಳು, ಇಂದಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಆಫಘನಿಸ್ತಾನದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಚದುರಿಹೋಗಿವೆ. ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಲಭ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಗಳು, ದೋಷಗಳು ಸಂಭವಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ಇದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಈ ಲಿಪಿಯ ಶಾಸನಗಳನ್ನು, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಲಿಪಿಗಳೊಡನೆ ತೌಲನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಬಹಳವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಕರವಾದ, ಸಮರ್ಪಕವಾದ ವಿವರಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

    ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಆಕ್ರಮಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ (ಇದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಬಲವಾದ ಆಧಾರಗಳಿವೆ) ಅರಬ್ಬಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯು ಅಳಿವಿನತ್ತ ಸಾಗಿತು.

    ಇಂದು ಈ ಲಿಪಿಯು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಲಿಪಿತಜ್ಞರ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುವಂತಹುದಾಗಿದೆ (ಆದರೂ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಇದನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ ಮನೆತನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ). ಇದನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವಿಸುವಂತಾಗಬೇಕು. ಭಾರತದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು, ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ/ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ, ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಈಗ ಇದು ನಡೆಯಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ.

    ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

    ಆಧಾರಸೂಚಿಗಳು :

    1. A Recently Discovered Jaina Pedestal Inscription of Śarada Script from Kangra fort, Himachal Pradesh – Vivek Dangi, S. Krishnamurthy and Ritu Malkotia, Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology-6, (2018), pp 1080 – 1083

    2. Critical Study Of The Bakhshali Manuscript – Sushma Zadoo,  Ph.D.
    Thesis,  University of Kashmir, 1992 (Published or Unbublished ?)

    3. Critical Studies in the Mahabharata – V.S. Sukthankar, V.S. Sukthankar Memorial Edition Committee,
    Poona-1944

    4. Corpus of Śarada Inscriptions of Kashmir by B.K. Kaul Deambi, Agam Kala Prakashan, Delhi – 1982

    5. Indian Palaeography – Ahmad Hasan Dani, Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd., NewDelhi – 1985, 2nd Edition

    6. On the Śarada Alphabet – George Grierson, Journal of the Royal Asiatic
    Society of Great Britain and Ireland, (October, 1916), pp 677-708

    7. Observations on the Architecture and on a Carved Wooden Door of the Temple of Mirkulā Devī at Udaipur, Himachal  Pradesh – Francesco Noci, East and West, Volume-44, No. 1 (March 1994), pp  99-114

    8. Śarada and Takari Alphabets Origin and Development – B.K. Kaul Deambi, D.K. Print World Ltd., NewDelhi –  2008

       9. The Bakshali Manuscript {3 Parts} – G.R. Kaye, Archaeological Survey of India, Delhi – 1933

    10. The Bakhshali Manuscript: An  Ancient Treatise of Indian Mathematics – (Ed) Svami Satya Prakash Sarasvati and Dr. Usha Jyotishmati, Dr. Ratna Kumari Svadhyaya Sansthan, Allahabad – 1979

    11. The Bakhshali Manuscript: An Ancient Indian Mathematical Treatise- Takao Hayashi, Published by Egbert Forsten Publishing – 1995

    12. The Critical Edition of The Mahābhārata: Ādiparvan – M. Winterinitz, Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute Vol. 15, No. 3-4 (1933-34), pp 159-175

    13. ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳು

    ಶಾರದಾ ಲಿಪಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪಕ್ಷಿನೋಟ

  • ಆಂಗ್ಲ ಮೂಲ: ಸುಗತ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಜು  (ಹಿರಿಯ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಾರರು, ‘ಔಟ್‍ಲುಕ್’)

    ಕನ್ನಡಾನುವಾದ : ಪ್ರೊ|| ಎಂ. ಧ್ರುವನಾರಾಯಣ

    ಉದ್ಯಾನನಗರವೇ, ಉದ್ಯಾನನಗರವೇ ನಿನ್ನ ಉದ್ಯಾನಗಳೆಲ್ಲಿವೆ? – ಎಂದೇ ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉದ್ಭವಿಸಿರುವುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಶೋಚನೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆಂದೇ ಆಭರಣಗಳ ಅಂಗಡಿಯ ಮಾಲಿಕರು ಉದ್ಯಾನನಗರಿಯನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಪರ್ಯಾಸದ ವಿಷಯ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಷ್ಟು ಹದಗೆಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಗುಲ್‍ಮೋಹರ್, ಪಾರಿಜಾತ, ಸಂಪಿಗೆ, ಆಕಾಶಮಲ್ಲಿಗೆ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡಿರಿಯಾ ಲಾರೆಲ್ಸ, ಬೊಹಮಿಯಾ ಮುಂತಾದ ಪುಷ್ಪಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಪುಷ್ಪನಗರಿಯ ಹೊಗಳಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಉದ್ಯಾನನಗರಿಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಇಂದು ಕೇಳಿದಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆಯ ಗೊಂದಲ ಎಂದೇ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಧಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಾಗೂ ‘ಸಿಲಿಕಾನ್ ಕಣಿವೆ’ ಎಂದೇ ಹಿಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಇಂದಿನ ಉದ್ಯಾನನಗರಿ ಅರ್ಥಾತ್ ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರು.

    ‘ಉದ್ಯಾನನಗರ’ ಹಾಗೂ ಪಿಂಚಣಿದಾರರ ಸ್ವರ್ಗ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರು ಇಂದು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ದಕ್ಷಿಣಬೆಂಗಳೂರು ವಿಭಾಗದ ಜನರು ಅನೇಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಶಾಂತಿಯ ಸುಖಜೀವನಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿದ್ದವರು ಇಂದು ಬೆಂಗಾಡಿನ ಬಸವಳಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಾಗರಿಕರು, ನಗರದ ವಿಕಾಸದ ಫಲಾನುಭವಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಮಾಹಿತಿತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ರೂವಾರಿಯಾದ ನಾರಾಯಣಮೂರ್ತಿ ತಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು ಜಯನಗರದಿಂದ.

    ಪರಂಪರೆಯ ಬಲಿ

    ಈಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು, ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರವಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಮುಂದೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಮೇಲುಸೇತುವೆ ಮಾರ್ಗದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಸುಮಾರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿರೂಪವಾಗಿ ವಾಣಿವಿಲಾಸ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿದ್ದ ಛಾಂಡೆಲಿಯರ್ ದೀಪಸ್ತಂಭವನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಬಸವನಗುಡಿಯ ಈ ವೃತ್ತ ನೂರು ವರ್ಷದ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠ ಹಾಗೂ ಲಾಲ್‍ಬಾಗ್ ಪಶ್ಚಿಮದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಸಾಲುಮರಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ವಾಯುವಿಹಾರಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. ದಿವಂಗತ ಹೆಚ್. ನರಸಿಂಹಯ್ಯನವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗಿನಜಾವದಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಈ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಶೋಚನೀಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ನೂರು ವರ್ಷದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದ ಇಂದೂ ಜೀವಿಸಿರುವ ದೆಹಲಿ ನಗರಕ್ಕೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಪರಂಪರೆ ಅಧಿಕವೆನಿಸಲಾರದು. ಆದರೆ ಕೇವಲ 467 ವರ್ಷಗಳಿಂದಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ನೂರುವರ್ಷದ ಪರಂಪರೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಇತಿಹಾಸದ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಬಸವನಗುಡಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತದ ಹಿಂದೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಹಾಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಚರಿತ್ರೆ ಅಡಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧುರೀಣರಾದ ಗಾಂಧಿ, ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಕಂಡ ಈ ವೃತ್ತ ಇಂದು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

    ಸಾರಿಗೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರ ಸಾರಿರುವುದು ಕೇವಲ ದಕ್ಷಿಣಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ ಸಮಸ್ತ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ನಗರದ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಪರಂಪರೆಯ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳೇ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಪ್ರಲಾಪವು ಅರಣ್ಯರೋದನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿರುವುದು ದುಃಖದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದ ನಗರಗಳಂತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಗರದಲ್ಲಿಯೂ ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು, ಉದ್ಯಾನಗಳು, ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಆಧುನಿಕಜೀವನದ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಏನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಲ್ಲರು? ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಪ್ರತಿದಿನ 650ರಿಂದ 700 ಹೊಸ ವಾಹನಗಳ ನೋಂದಣಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸಧ್ಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ 19,81,589 ವಾಹನಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸುಮಾರು 20 ಲಕ್ಷ ವಾಹನಗಳು ಉಗುಳಬಹುದಾದ ಹೊಗೆ ಹಾಗೂ ವಾಹನಗಳ ಒತ್ತಡದ ನಡುವೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಾಗರಿಕರು ಬದುಕಿರುವುದೇ ಒಂದು ಪವಾಡವಲ್ಲವೇ?

    ದಯಮಾಡಿ ದಿವಾನ್ ನ್ಯಾಪತಿ ಮಾಧವರಾವ್ ಅವರು 1954ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವರದಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಅಂಕಿ-ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿನೋಡಿ. ಅವರು ವಿಕಸಿತ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಗೆಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಅಂದಾಜಿನಂತೆ ನಗರದಲ್ಲಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 12.5 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿ 2001ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 14,14,000 ಎಂದೇ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಊಹಿಸಿದಂತೆ 2031ಕ್ಕೆ 20,00,000 ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಅಂಕೆ-ಸಂಖ್ಯೆಯಂತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 65,23,110. ಅವರು ತಮ್ಮ ವರದಿಯನ್ನು 1954ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ನಗರದಲ್ಲಿನ ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 8535. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ವಿಕಾಸ ಸುಮಾರು 1990ರಿಂದ ಇ-ಮೇಲ್‍ನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ನಗರ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿ ಹಾಗೂ ಗೊಂದಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಾನನಗರಿಯ ಪುರಾತನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗತೊಡಗಿದೆ.

    ಮಾಯವಾದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು

    ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳೆಂದರೆ ಕಳೆದ ಎಪ್ಪತ್ತು ಅಥವಾ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಬಿಂದುಗಳು ಆಧುನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿ ಕೊಡಲೆಂದೇ ಮಾಯವಾಗಿಹೋಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸೇವಾಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದ ಜಾಕ್ಷುವಾ ಹಡ್ಸನ್ ವೃತ್ತ ಇಂದು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರಂತೆಯೇ ಲಾರ್ಡ್ ಇರ್ವಿನ್ ನೀಡಿದ ಭೇಟಿಯ ಕುರುಹಾಗಿದ್ದ ಇರ್ವಿನ್ ಸರ್ಕಲ್ ಇಂದಿಲ್ಲ.  ಶೋಚನೀಯ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ಅವರು ಮನಸಾರೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಕೇಂದ್ರಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಅಧಿಕಮೊತ್ತದ ಸಾಲವನ್ನೇ ಮಾಫಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಉತ್ತರಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸುರಂಗ ರಸ್ತೆಗೆ 1937ರಲ್ಲಿ ಇನಾಯತುಲ್ಲಾ ಮೇಕ್ರಿಯವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೇಕ್ರಿ ವೃತ್ತವನ್ನೇ ಬಲಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ದುರದೃಷ್ಟದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ಮೇಕ್ರಿಯವರ ನಾಮಫಲಕವನ್ನೇ ಬಿಸಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರ ಮನೆತನದವರು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1947ರ ‘ಮೈಸೂರು ಚಲೋ’ ಚಳವಳಿಗೆ ಆಸ್ಪದ ನೀಡಿದ ವಾಣಿವಿಲಾಸ ವೃತ್ತ ಹಿಂದೆ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅದರಂತೆಯೇ ರಿಚ್‍ಮಂಡ್ ವೃತ್ತ, ಸದಾಶಿವ ನಗರದ ಭಾಷ್ಯಂ ವೃತ್ತ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಪುರಾತನ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆಯ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಾಗಿದ್ದವು.

    ಬೆಂಗಳೂರಿಗರು ಈ ಸಾರಿಗೆ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಸ್ಥಳಗಳೆಲ್ಲ ನಗರದ ಬಿಡುವಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವು ಇಂದಿಗೂ ನಾಗರಿಕರ ಮನದಾಳದಿಂದ ಮರೆಯಲಾಗಿಲ್ಲ. ಸುದ್ದಿ ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬರುವ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ನಗರದ ವಿರಾಮ ವಿಹಾರಗಳಂತಿದ್ದವು. ಈ ವೃತ್ತಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಇದ್ದು ಉದ್ಯಾನ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದು ನಾಗರಿಕರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮುದ ಹಾಗೂ ಸೌಂದರ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಗರದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ಸುರೇಶ ಮೂನಾ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ ಈ ವೃತ್ತಗಳು ಸರ್ ಮಿರ್ಜಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಅವರು, ಮೈಸೂರಿನ ಒಡೆಯರಾಗಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ ಆಡಳಿತದ ರಜತ ಮಹೋತ್ಸವದ ನೆನಪಿಗೆಂದೇ ನಗರದ ಈ ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ದೀಪಸ್ತಂಬವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆಂದೇ ಕೆ.ಆರ್. ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಬಳಿ ‘ಸಿಲ್ವರ್ ಜುಬಿಲಿ ಪಾರ್ಕ್’ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ನಗರದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಇಂದು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸಿರ್ಸಿ ಮೇಲು ಸೇತುವೆ ಅದನ್ನು ನುಂಗಿ ನೀರುಕುಡಿದಿದೆ. ನಗಬೇಕೆ ಅಥವಾ ಅಳಬೇಕೇ?

    ಬದಲಾದ ಹವಾಮಾನ

    ಸಾರಿಗೆ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಲಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಸೌಂದರ್ಯ ಅಥವಾ ಸೊಬಗಿನ ದೃಶ್ಯ ಎಂದರೆ ಬೀದಿಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಂಪಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಸಾಲುಮರಗಳು. ಈ ಸಾಲುಮರಗಳಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹವೆ ಸದಾ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಿಸಂಕುಲಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿತ್ತು. ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮುಸ್ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವ ಕೇಳುವುದೇ ಒಂದು ಭಾಗ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಳಲಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ತಂಪಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರು ಇಂದು ಸುಡುಬಿಸಿಲಿನ ಬೆಂಗಾಡಾಗಿದೆ. ಮನೆ ಮುಂದೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ತೆಂಗು, ಮಾವು, ಹಲಸು ಹಾಗೂ ಸಂಪಿಗೆ ಗಿಡಗಳು ಮಂಗಮಾಯವಾಗಿ ಹೋಗಿವೆ. ಅರಣ್ಯಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿ ಎಸ್.ಜಿ. ನೇಗಿನಹಾಳ್ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕುನೂರು ಅಥವಾ ಐದುನೂರು ವರ್ಷದ ಗಿಡ-ಮರಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆ ಅಗಲಗೊಳಿಸುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕಡಿದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿಷಯವೆಂದರೆ 1982ರಿಂದ 1987ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಹಸಿರುಪಟ್ಟಿಗೆಂದೇ ನೆಡಲಾದ ಲಕ್ಷಾವಧಿ ಗಿಡಗಳನ್ನೂ ರಸ್ತೆ ಅಗಲ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಡಿದುಹಾಕಲಾಯಿತು.

    ಮುಂದುವರಿದು ನೇಗಿನಹಾಳ್ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ ಶೇಷಾದ್ರಿ ರಸ್ತೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಯ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಿರುವ ಆನಂದರಾವ್ ವೃತ್ತದ ಮೇಲು ಸೇತುವೆಗೆಂದೇ ಕಡಿದುಹಾಕಲಾಗುವುದು. ಆನಂದರಾವ್ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳ ಸಂಚಾರ ಅಧಿಕ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನೀಲಕಂಠನಂತೆ ನುಂಗಿ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ತಂಪುನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಗಿಡಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾದಾಗ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಅಧಿಕವಾಗಿ, ನಗರದ ನಾಗರಿಕರು ಬಿಸಿಲಿನ ಬೇಗೆಯಿಂದ ಬೆಂದುಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

    ಹೀಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಮರಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತ ಹೋದಾಗ ಬದುಕಿ ಬಚಾವಾದ ಮರಗಳ ಭವಿಷ್ಯವೂ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ರಸ್ತೆ ಅಗಲೀಕರಣ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ನೂತನ ರೂಪ ನೀಡುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯು, ಬೇರುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನಬಂದಂತೆ ಕತ್ತರಿಸಿಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಬಿರುಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಜಡಿಮಳೆ ಸುರಿದಾಗ, ಬೇರು ಸಡಿಲಾದ ಈ ಮಹಾ ಮರಗಳು ಬಿದ್ದು ನಾಗರಿಕರ ಸಾವು ಇಲ್ಲವೇ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಜಖಂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ದಾರುಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲಿಗೇ ಕೊನೆಗಾಣದೆ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆಗಳ ದಾಳಿಗೂ ಗುರಿಯಾಗಿ ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವೃಕ್ಷಸಂಹಾರ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಉದ್ಯಾನನಗರವು ಬೆಂಗಾಡಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇರಲಾರದು ಎಂದೇ ನೇಗಿನಹಾಳರ ಉದ್ಗಾರ. ಆನಂದರಾವ್ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವ ಮೇಲುಸೇತುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ ಸುಮಾರು ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ನಗರದ ಮಧ್ಯೆ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರು ಟರ್ಫ್‍ಕ್ಲಬ್ ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧವಾಗಿ ಮೇಲುಸೇತುವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಉದ್ಯಾನನಗರಿಯ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಂತಿದ್ದ ಕಬ್ಬನ್‍ಪಾರ್ಕ್, ಲಾಲ್‍ಬಾಗ್, ಹೈಗ್ರೌಂಡ್ಸ್, ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್‍ಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಆನಂದರಾವ್ ಮೇಲುಸೇತುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು ಮೂರುಸಾವಿರ ಚದರ ಅಡಿ ಗಾಲ್ಫ್‍ಕ್ಲಬ್‍ನ ಜಾಗ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ. ನಿಜಸ್ಥಿತಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಆನಂದರಾವ್ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆಯ ದಟ್ಟಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 15,125 ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅಂದರೆ ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ಕಾರ್ ಯೂನಿಟ್ ಮಟ್ಟ ತಲಪಿ ಅನೇಕ ಆತಂಕಗಳಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದೇ ಒಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

    ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆತಂಕ

    ಆನಂದರಾವ್ ವೃತ್ತದಿಂದ ಶೇಷಾದ್ರಿರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅನತಿದೂರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ. ಶ. 1867ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರಾಗೃಹವಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ನೇಣುಗಂಬಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಾರಿದಾಗ, ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧುರೀಣರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಾಗೃಹವನ್ನು ಕೆಡವದೆ ಊರಹೊರವಲಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಕಾರಾಗೃಹವನ್ನು ಕೆಡವಿದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಉದ್ಯಾನವನವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದೇ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ಮೇಲುಸೇತುವೆಯಿಂದಾಗಿ ಉದ್ಯಾನಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳ ಎಷ್ಟು? ಅಥವಾ ಭೂಹಗರಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಗರಣದಾರರು ಕಬಳಿಸದೇ ಬಿಡುವರೇ? – ಎಂಬ ಆತಂಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ತಲೆದೋರಿದೆ.

    ಇನ್‍ಟ್ಯಾಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಧ್ಯಾಯದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದ ಅನೇಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಭವಿಷ್ಯ ಡೋಲಾಯಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಯೋಜಕರಾದ ಹೆಚ್.ಆರ್. ಪ್ರತಿಭಾ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಆಡಳಿತಕಛೇರಿಯ ಎದುರಿರುವ ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ಕಾರಂಜಿ ಗ್ರೀಕರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸದೇ ಸಿರಸಿ ಮೇಲುಸೇತುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆಂದೇ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಶೋಚನೀಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಈ ಪುರಾತನ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಹತ್ತು ಬಾರಿ ದ್ರಾವಣ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯವೇ ನಷ್ಟವಾಗಿಹೋಯಿತು. ಮುಂದುವರಿದು ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ರಾಜಧಾನಿಯ ಆಡಳಿತಕೇಂದ್ರವಾದ ವಿಧಾನಸೌಧ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಲ್ಮಶ ನಿವಾರಣೆಗೆಂದೇ ಹಾನಿಕರ ದ್ರಾವಣಗಳಿಂದ ತೊಳೆಯಲಾಗಿದ್ದು ಸೌಧವು ತನ್ನ ಮೊದಲಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿ ಹೀಗಿದ್ದರೂ ತುಂಬಾ ಪ್ರಯಾಸದಿಂದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘ಮೇಯೋಹಾಲ್’ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕಟ್ಟಡದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಹಾದುಹೋಗುವ ವಾಹನಗಳಿಂದ ಕಂಪನ ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲ. ಈ ಕಂಪನದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಪುರಾತನವಾದ ಕಟ್ಟಡ ಘಾಸಿಗೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದೇ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ.

    ಅವಸಾನದತ್ತ ರಾಜಪಥ

    ಬಹು ಭಯಾನಕ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ನಗರದ ನಾಡಿಯಂತೆ ಇದ್ದ ಅಥವಾ ಇರುವ ಅವೆನ್ಯೂರೋಡ್ ಅಗಲೀಕರಣ. ಈ ರಸ್ತೆ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿ.ಶ. 1537ರಿಂದಲೇ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದು ಇಂದು ಅವಸಾನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲಪಿರುವುದು. ನಗರದ ಸಮಸ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕೇಂದ್ರನಾಡಿಯಂತಿರುವ ಈ ರಸ್ತೆಯ ಅಗಲೀಕರಣವನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲು ಸರ್ ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ, ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ದೇವರಾಜ ಅರಸರು ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ವರ್ತಕರ ವಿರೋಧವನ್ನು ಇಂದಿನ ಸರಕಾರ ಪರಿಗಣಿಸುವುದೇ?

    ಈಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಕರಾಳ ಘಟನೆ ಎಂದರೆ ಬೌರಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್ ಹಿಂಭಾಗದ ಲ್ಯಾವೆಲ್ಲೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಲ್ಪಿ ಬಾಲನ್ ನಾಯರ್ ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು, ಸಾರಿಗೆಯ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ತೆಗೆದಿದ್ದು 1986ರಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಆ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಬಿಸಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಯಾರಿಗೂ ಅದರ ಸುಳಿವು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಅದನ್ನು ಲೋಹದ ಆಸೆಯಿಂದ ಕರಗಿಸಿರಲೂ ಬಹುದು!

    ನಾವು ಎದುರಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಂದರೆ: ಪುರಾತನ ಸಾರಿಗೆ ದ್ವೀಪಗಳಂತೆ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಿದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ನೂತನ ಮೇಲುಸೇತುವೆಗಳಿಂದ ವಾಹನದಟ್ಟಣೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆಯೇ? ಒಂದು ದಾಖಲೆಯಂತೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಏಳಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲುಸೇತುವೆಗಳು, ಒಂದು ಕೇಬಲ್ ಸೇತುವೆ ಹಾಗೂ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳಿದ್ದರೂ ಅಧಿಕ ದಟ್ಟಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಪೀಕ್ ಅವರ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 10,000 ಪಿ.ಸಿ.ಯ ವಾಹನ ಸಂಚಾರವಿದೆ. ಸುಮಾರು 45 ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಮುಖ ಸಂಚಾರ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೂರಡಿಯ ರಸ್ತೆಗಳು ಕ್ಚಚಿತ್. ನಗರದ ರಸ್ತೆಗಳು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕವು. ಇದು ವಾಹನ ಸಂಚಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ ಎಂದೇ ಪೆÇಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರ ಹೇಳಿಕೆ.

    ಕಾಂಪ್ರೆಹೆನ್ಸಿವ್ ಟ್ರಾಮಾ ಕನ್ಸೋರ್‍ಶಿಯಂನ ಅಧಿಕಾರಿ ಡಾ. ಎನ್.ಕೆ. ವೆಂಕಟರಮಣ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ ತುರ್ತುವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಗುರಿಯಾದ ರೋಗಿಗಳ ಬಗೆಗೆ 2002ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ 402 ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ವಾಹನದ ಸಾರಿಗೆ ಒತ್ತಡ, ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್‍ಗಳಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ ಕನಿಷ್ಠ 15 ಕರೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದು ಉದ್ಯಾನನಗರಿಯ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿ. ವಿಪರ್ಯಾಸದ ವಿಷಯ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಎಸ್.ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಸಿಂಗಾಪುರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹಾತೊರೆದಿದ್ದರು.

    ಲಂಡನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅಜಯ್ ಥಾಚಿಲ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಬೆಂಗಳೂರು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಭಾವಿ ಅಂಶಗಳು ಇಂತಿವೆ. “ಸುಂದರವಾದ ತಂಪನೆಯ ವಾತಾವರಣ, ಗಿಡ-ಮರಗಳ ವನ-ಉಪವನಗಳ ವಾತಾವರಣ, ಬಹು ಭಾಷಾ-ಸಂಸ್ಕøತಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯ, ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಷ್ಟಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಎಣೆಯಿಲ್ಲದ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ – ಬೆಂಗಳೂರಿಗರ ಗುಣಗಳಾಗಿವೆ.” ತಕ್ಷಣ ತುರ್ತುಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲೆರಡು ಇತಿಹಾಸ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಲಿವೆ. ಉಳಿದವುಗಳಿಗೂ ಸರಿದುಹೋಗುವ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದುಕಿ ಬಾಳಲೇಬೇಕು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸರಿದುಹೋದ ನಂತರವೂ, ಬೆಂಗಳೂರಿಗರಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣವಂತೂ ನಿರಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

    ಕಾಲಾಯ ತಸ್ಮೈ ನಮಃ ಅಲ್ಲವೇ?

    (ಕೃಪೆ: ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ 2005ರಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಕಲನ: ಜಾಗತೀಕರಣ ಬೆಂಗಳೂರು; ಸಂಪಾದಕರು: ಪ್ರೊ. ಡಿ. ಲಿಂಗಯ್ಯ)

    ಉದ್ಯಾನನಗರದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಬದಲಿಸಿದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪ್ರವಾಹ

  • ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಾದೆಯೊಂದು ‘ಉಳಿತಾಯವೇ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಮೂಲಧನ’ ಎಂದು ಸಾರಿದೆ. ಇಂದಿನ ಉಳಿತಾಯ ನಾಳೆಯ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಲಿದೆಯೆಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಗಾದೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಉಳಿತಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಉಳಿತಾಯ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ತನಕ ಆದ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಾಳೆಯ ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ಇಂದು ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 

    ಆದಾಯ, ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞ ಜೆ.ಎಂ. ಕೀನ್ಸ್‍ನ ಆರಾಧಕ ಎ.ಎಚ್. ಹಾನ್ಸೆನ್ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ (1953) ‘ಯಾವುದೇ ದಿವ್ಯ ತತ್ತ್ವವಾಗಿರಲಿ ಅದನ್ನು ವಿವಾದದ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಎಸೆದಾಗ  ತನ್ನ ಅಂತಃಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಈಗಲೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ತ್ರಿಕಾಲಾಬಾಧಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಇನ್ನೂ ಉದಯಿಸಿ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಸಮನಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ವಾದಿಸುವಾಗ ಕೊಳ್ಳುಬಾಕತನಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದ ನೀಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ.

    ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಿತ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆಯ ನಡುವಿನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದರೆ ಉಳಿತಾಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಬಾರದಂತೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಬಹುದು. ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕ್ಷುದ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಸಾಲಮನ್ನಾದಂಥ ಜವಾಬ್ದಾರಿರಹಿತ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಸರಕಾರಗಳು ಶರಣಾಗಬಹುದು. ಈಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದಾಖಲೆಯಾದ ಸತ್ಯ ಇದು. ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಬದಲು ಹಿಂದಿನ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳು ವೋಟ್‍ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಾಲಮನ್ನಾ ನೀತಿಯನ್ನು ಸಾರುವ ದುಸ್ಸಾಹಸ ಮಾಡಿವೆ.  ಆದ ಪ್ರಮಾದ ಮತ್ತೆ ಆಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಈಗ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ  ಸಾಲಮನ್ನಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದಾದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಈಗ ಮತ್ತೆ ಗುರುತಿಸಬೇಕು.

    ದುಂದುವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಬೇಕು ಉಳಿತಾಯದ ಕಡಿವಾಣ

    ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಜನಕ ಎಂದೇ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ ಆಡಂ ಸ್ಮಿತ್ 1776ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕುಕಂಡ ‘ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಪತ್ತಿನ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ವಿಚಾರಣೆ’ಎನ್ನುವ ಆತನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ  ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಚಯನದ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿಶದಪಡಿಸಿದ್ದ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಉಳಿತಾಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಬಂಡವಾಳದ ಪ್ರಮಾಣ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ದುಂದುವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ದುರ್ನಡತೆಯಿಂದ ಅದು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆತನ ವಾದವನ್ನು ಈಗಲೂ ಆಗಾಗ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸ್ಮಿತ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕಪ್ರಗತಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಕೊಳ್ಳುಬಾಕತನದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿದ್ದ.

    ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ, ಯೋಜನೆಗಳ ಶತಮಾನವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿದರವನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಭಾರತದಂಥ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿದರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಹಸಿವು, ಬಡತನ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಾಣುವ ಸವಾಲನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಗ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯಜನರಲ್ಲಿದ್ದ ಉಳಿತಾಯದ ಗುಣಕ್ಕೆ ಭಂಗ ಬರಬಾರದೆಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ದ್ವಿತೀಯ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (1956-61) ಭಾರೀ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗೆ ಒತ್ತುನೀಡುವ ನೀತಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ನೆಹರು-ಮಹಲನೋಬಿಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿ ಕೂಡ ಉಳಿತಾಯದ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಗಮನಿಸಿತ್ತು.

     ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಬಗೆಗೆ ಸಮಾಜದ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವೇ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ದಿನಕರ ದೇಸಾಯಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಮುಂಬಯಿ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೇಣಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ ಉತ್ತರಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಶಾರದೆಗೆ ಶಾಲೆಗಳ ಹಾರ ಹಾಕಿದ ಅವರು ದುಂದುವೆಚ್ಚವನ್ನು ಎಂದೂ ಸಹಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಪ ಆದಾಯವುಳ್ಳವರೂ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಬರೆದ ಎರಡು ಚೌಪದಿಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಮಿತವ್ಯಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಜೀವನದ ತಳಪಾಯ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರೆಂದು ಹಿತ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತವೆ.

    ಒಂದು ಚೌಪದಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಯೋಜನೆ ಹೇಗಿದ್ದರೆ ಸರಿ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ದೇಸಾಯಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ:

    “ಇವು ನನ್ನ ಶರ್ಟಿನ ಮೂರು ಗುಂಡಿ

    ಇವುಗಳಷ್ಟೇ ನನ್ನ ಜೀವಿತದ ಹುಂಡಿ.

    ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ನಾನು ಮಾಡಿ ಉಳಿತಾಯ,

    ಕಟ್ಟಬೇಕಂತೆ ಜೀವನದ ತಳಪಾಯ.”

     ಉಳಿತಾಯ ಎಂದರೆ ಜೀವನದ ತಳಪಾಯವೆಂದು ತಿಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ದೇಸಾಯಿ ಈ ಚೌಪದಿ ಬರೆದಿದ್ದು. ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ಉತ್ತರಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಕೆನರಾ ವೆಲ್‍ಫೇರ್ ಟ್ರಸ್ಟ್’ ಅನ್ನು (ಸ್ಥಾಪನೆ: 1953) ಕಟ್ಟಿಬೆಳೆಸಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಬಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸ ಅವರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಮಿತವ್ಯಯ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಹಿತವ್ಯಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಹೊಂದಿತು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕೆನರಾ ವೆಲ್‍ಫೇರ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಇತರರಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾದ ರೀತಿಯನ್ನು ಲೇಖಕ ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ಕೆನರಾ ವೆಲ್‍ಫೇರ್ ಟ್ರಸ್ಟಿನ ಬೆಳ್ಳಿಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸ್ಮರಣಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ತಮ್ಮ ಸುದೀರ್ಘ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ (1979) ತಿಳಿಸಿದ್ದು ಸೊಗಸಾಗಿದೆ.

    ಇನ್ನೊಂದು ಚೌಪದಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಚಾಟಿ ಬೀಸುವಾಗಲೇ ಮಿತವ್ಯಯ ಭದ್ರಬದುಕಿಗೆ ಸೋಪಾನ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು ದೇಸಾಯಿ:

    “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಣ ಬೇಕು, ನೀರೆ

    ಆದಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದಾಗಲಿ ನಿನ್ನ ಸೀರೆ

    ನೀನು ಧರಿಸುವ ರವಕೆಗೂ ಬೇಡ ತೋಳು

    ಕಡಮೆ ಊಟ ಮಾಡಿ ಉಳಿಸೋಣ ಕಾಳು.”

    ದೇಶದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಣ ಒದಗಿಸಲು ಶತಾಯ ಗತಾಯ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯ ಬಗೆಗೆ ದೇಸಾಯಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯಂಗ್ಯೋಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು ಹೌದಾದರೂ, ಕೊಳ್ಳುಬಾಕತನದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಅವರು ಸರಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು.

      ಸಾಹಿತಿ ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ ಸುಮಾರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಗುಜರಾತಿನ ಜನರಿಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರಿಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ದೂರದರ್ಶನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದು ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿತ್ತು: “ಗುಜರಾತಿನ ಜನರು ಅನಗತ್ಯ ಖರ್ಚು ಮಾಡದೆ ಹಣ ಉಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರು ಹಣ ಉಳಿಸದೇ ಅನಗತ್ಯ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ” ಎಂದು ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ. ಅನಗತ್ಯ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವುದು ಕೊಳ್ಳುಬಾಕತನವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಪಡಿಸುವ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಲಕ್ಷಣ. ಈಗಲೂ ಜಾಗತಿಕ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ) ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಉಳಿತಾಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೇ ಹೊರತು ಕೊಳ್ಳುಬಾಕತನದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲ.

    ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿರುವ ಉಳಿತಾಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ

     ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯದ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ (ಐ.ಎಂ.ಎಫ್.) 2019ರಲ್ಲಿ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಉಳಿತಾಯದ ಪ್ರಮಾಣ 2010ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 10ರಷ್ಟು ಇದ್ದದ್ದು 2018ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಶೇ. 6.8ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದ್ದನ್ನು ಅದು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹದಿಹರೆಯದವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅವರಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಮೆ ಇದೆಯೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿತ್ತು.

    ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಉಳಿತಾಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ದೇಶದ ಯುವಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿಸುವ ಕೆಲಸಮಾಡುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಐ.ಎಂ.ಎಫ್. ಒತ್ತಾಯಿಸಿತ್ತು. ಇದು ಸಹ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಉಳಿತಾಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು  ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದೆ.

    ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಚೀಣಾದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ನೀತಿ ಖಂಡನಾರ್ಹವೆನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅದು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಹೊಂದಿದ ದೇಶ ಎನ್ನುವುದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸಂಗತಿ.  ಅದು ಈಗ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದಿಮೆ ರಂಗಗಳಲ್ಲಂತೂ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧಿಸಿದ ದೇಶ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಚೀಣಾದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿದ್ದು ಆ ದೇಶದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅದು ದೊಡ್ಡ ನೆರವಾಗಿದೆ. 2019ರಲ್ಲಿ (ಕೊರೋನಾ ಹಾವಳಿ ಹರಡುವ ಮುನ್ನ) ಒಟ್ಟು ಉಳಿತಾಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಅಲ್ಲಿಯ ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇ. 44.6ರಷ್ಟಾಗಿತ್ತೆಂಬುದು ಮಹತ್ತ್ವದ ಸಂಗತಿ. ಇದೇ ಪ್ರಮಾಣ 2019ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶೇ. 30ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಒಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಉಳಿತಾಯದ ಪ್ರಮಾಣ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಡಮೆಯಾಗಿದ್ದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. 

    ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ತೊಟ್ಟಿಲಿಗೆ ಸಮೂಹ ಉಳಿತಾಯದ ಬಳ್ಳಿ

    ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿಯೂ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿಯೂ (ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಚೇರ್‍ಮನ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ನವೀನಚಂದ್ರ ಕೆ. ತಿಂಗಳಾಯ ಬರೆದ ‘ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು’ಎನ್ನುವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕ 2010ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ‘ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ತೊಟ್ಟಿಲು’ಎಂದು ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಅವರು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಿಂಗಳಾಯರು ಸಂದರ್ಭೋಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿಸುವಂತೆ, “ಯಾವ ಅಂಶಗಳು ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಬದುಕಿ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವ ಅಂಶಗಳು ಕೊಯಂಬತ್ತೂರಿನ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲೇ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗೆ ತಪಾಸಣೆ/ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಸೂಕ್ತ” ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಬದುಕಿ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ರಕ್ತಗತವಾಗಿ ಬಂದ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ದೇಶ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಇಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಪ್ರಧಾನ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಾದ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್, ಕೆನರಾ, ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್, ವಿಜಯಾ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಿಂಡಿಕೇಟ್‍ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಸಣ್ಣಉಳಿತಾಯದ ಯೋಜನೆ ‘ಪಿಗ್ಮಿ ಡೆಪೆÇಸಿಟ್ ಸ್ಕೀಂ’ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದೆ. ಯೋಜನೆ ಯಾವುದೇ ಆಗಿರಲಿ; ಪ್ರವರ್ಧಮಾನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯವೇ ಆರ್ಥಿಕಪ್ರಗತಿಯ ಮೂಲ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆರ್ಥಿಕಪ್ರಗತಿಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಳಿತಾಯ ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಾಸ್ತವ. ಹೀಗೆಲ್ಲ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಮಿತವ್ಯಯವನ್ನು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ವೈಭವೀಕರಿಸಿದಂತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅದರ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಫುಟಗೊಳಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. 

    ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ತನ್ನ ಐವತ್ತನೇ ವರ್ಷದ (2006) ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಆದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದು ಸತ್ಯ. ತಿಂಗಳಾಯರೇ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ಸರಪಡಬಹುದಾದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದು ದಾಖಲೆಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ 2006ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವಾಗ ‘ಸುದೃಢ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ’ ಎನ್ನುವ ಘೋಷಣೆ ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು, ಆಗಲೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರ ಉಳಿತಾಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು. ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕ ವರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಉಳಿತಾಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ 2006ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ‘ನಿರಂತರ ಪ್ರಯಾಣ – ಪ್ರಗತಿಯತ್ತ’ ಎಂದು ಸಾರಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಖಾಸಗಿರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬೆಳೆದದ್ದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿದ್ದ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಎನ್ನುವುದು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಇತಿಹಾಸ ಓದುವುದರಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ, ಜನರ ಉಳಿತಾಯ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳು ಮುಂಬಯಿ-ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (ಸಾಗಾಟ-ಸಂಪರ್ಕದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿದ್ದರೂ) ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಬೆಳೆದದ್ದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದಲೇ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಥಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯಜನರ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವ ಗುಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಎನ್ನುವುದು ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧನೆ.

    ಕೃಷಿಗೆ ಮಹತ್ತ್ವ ಕೊಡುವ ಯಾವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದರೂ ಧೈರ್ಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ನಾಳೆ ಬರಬೇಕಾದರೆ ಇಂದು ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಕವಿ  ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೋರರು ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿಕೇತನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಬೆಳೆಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ಭೂನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನತೆಯ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಾಧಾರಿತ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. “ಪರಮಾತ್ಮ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಶ್ನಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ನಕಲು ಹೊಡೆಯುವುದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗದು” ಎಂದು ಟಾಗೋರರು ಹೇಳಿದ್ದು ಸ್ಮರಣಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕಸುಧಾರಣೆಗಳು ಜಾರಿಯಾದ (1991) ನಂತರ ಕೃಷಿರಂಗ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಸಾಂಪತ್ತಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ರಹಿತರಾದ, ಸಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿಸಣ್ಣ ರೈತರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಆಗಲೇ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ದೇಶ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಯುವಂತಾಯಿತು. ಹಿಂದೆ ಪ್ರಧಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಎ.ಬಿ. ವಾಜಪೇಯಿ ಮತ್ತು ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಈಗ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಬಯಸಿದ ದ್ವಿತೀಯ ಹಸಿರುಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಬೇಕಾದರೆ ರೈತಸಮುದಾಯ ಸುಭದ್ರ ನಾಳೆಯ ಆಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ಇಂದೇ ಉಳಿತಾಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈಗಿನ ಸ್ಥಿತಿ-ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳುಬಾಕ ಸಂಸ್ಕøತಿ ನಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿಸಣ್ಣ ರೈತರ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವುಳ್ಳ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೇಳಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲ.

    ಯಾವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವೇ ಆಗಿರಲಿ, ಅದು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಸತ್ಯವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ನಾವು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೆಲವು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಜೋಸೆಫ್ ಶುಂಪಿಟರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಗಳು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಡೆತನಕ್ಕಿಂತ ನಾಯಕತ್ವ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ತ್ವದ್ದೆಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರೂ, ಕಡ್ಡಾಯ ಉಳಿತಾಯಗಳು ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ನಿಧಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಆರ್.ಎಫ್. ಹ್ಯಾರಡ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಇ. ಡೋಮರ್ ಮಂಡಿಸಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ರಾಸ್ಟೋ ಅವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಾಗ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವೇಗವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬಲು ಬೇಕಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜತೆಗೆ ಜನರ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜೋನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್ ಮಂಡಿಸಿದ ನವಸಂಪ್ರದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮಾದರಿ ಉಳಿತಾಯ ಯಾವಾಗಲೂ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಸಮನಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಇದು ಉಳಿತಾಯದ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರಸರಕಾರದ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಭಾಗ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಗೆ ಮೊದಲು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸುವ ಆರ್ಥಿಕಸಮೀಕ್ಷೆ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಉಳಿತಾಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.

    ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸುಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಸಾಲಮನ್ನಾ ಪ್ರಯೋಗ

    ಸಾಲಮನ್ನಾ ನೀತಿ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದು, ಕೊಳ್ಳುಬಾಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಂತೆಯೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. 1970 ಮತ್ತು 1980ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರ ಮೂಲಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳು ಸಾಲಮನ್ನಾ ಮಾಡುವ ಹವ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡವು. ಇದರಿಂದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ರೈತ ಸಮುದಾಯದ ಮೂಲಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯೊದಗಿತು. ಆರನೇ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯ (1980-85) ದಾಖಲೆಪತ್ರ ಸಾಲಮನ್ನಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸದಂತೆ ನೀಡಿದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಏಳನೇ ಯೋಜನೆ (1985-90) ಸಹ ಸಾಲಮನ್ನಾ ಪರಿಪಾಠದ ವಿರುದ್ಧ ನೀಡಿದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದವು. 1990ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರವೇ ಆಸಕ್ತಿವಹಿಸಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಾಲಮನ್ನಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಮಾದಗಳ ಸರಪಳಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿ ಸಾಲಗಳ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕೃಷಿಕರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅದು ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯಿಲ್ಲದ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದು ಕೂಡ ಸತ್ಯವೇ.

    2008-09ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆಯಾದ ಸಾಲಮನ್ನಾ ಯೋಜನೆ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 70 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಗೂ ಮಿಕ್ಕಿದ ಮೊತ್ತದ ಭಾರವನ್ನು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಹೇರಿತ್ತು. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅದರ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. 2013ರ ಮಹಾ ಲೇಖಪಾಲರ (ಸಿಎಜಿ) ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಕೃಷಿಯೇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ರೈತರು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮನ್ನಾ ಆಗುವ ಅರ್ಹತೆಯಿಲ್ಲದ ಕೃಷಿಸಾಲಗಳನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ವೇಳೆ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಲೇಬೇಕಾದ ಸಾಲಗಳನ್ನು (ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರ ಸಾಲಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಪರಿಗಣಿಸಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಲಮನ್ನಾ ನಿಯಮಾವಳಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳೇ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪರಿಹಾರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಬಳಿಸಿದ್ದವು! 2014ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ 70ನೇ ಸುತ್ತಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾದರಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ವರದಿ ಶೇ. 50ರಷ್ಟು ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸಾಲಮನ್ನಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಲಾಭ ಸಿಗಲಿಲ್ಲವೆನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಸಾಲಮನ್ನಾ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ಭಾರವಾದ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತೇ ಹೊರತು, ಬೇರೇನು ಪ್ರಯೋಜನವೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಮಿತವ್ಯಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ವ್ಯತ್ತಿರಿಕ್ತವಾದ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಹಾದಿ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಒಂದು ಸಾಲಮನ್ನಾ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಲಮನ್ನಾಕ್ಕೆ ಒತ್ತಡ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸಾಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಹಣದ ಅಪವ್ಯಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಳ್ಳುಬಾಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಕೂಡ ಕಾರಣವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಬೇಕಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.

    ಸಾಲಮನ್ನಾ ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲವೆನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಅದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಯಾದ ನಂತರವೂ ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತಿತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದ ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ರೈತರ ಬದುಕು ಹಸನಾದರೆ ಖಂಡಿತ ಅವರು ಸಾಲಮನ್ನಾದ ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಲಮನ್ನಾ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅದು ಸರಕಾರದ ಮಹಾಸಾಧನೆ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಕೆಲವು ದೈನಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪೋಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಮತದ ಬಲದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರ ನಡೆಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ರೈತರನ್ನು ತೀರ ಹಗುರವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಿತ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆಯ ನಡುವಿನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸಿಗೆ ವಿಪತ್ತು ತಗಲುತ್ತಿದೆ. ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿಗೆ ದಿಕ್ಕುದೆಸೆ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿಹೋಗುತ್ತಿದೆ. 

    ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೂ ಸಾಲಮನ್ನಾ ಕಸರತ್ತುಗಳು ಆಗಾಗ ನಡೆದುಹೋಗಿದ್ದು, ಈ ಕಸರತ್ತುಗಳಿಂದ ಆದ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ನಷ್ಟವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ ಘೋಷಿಸಿದ ಸಾಲಮನ್ನಾ ದುರುಪಯೋಗವಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಬಯಲಾದವು. ಸಾಲಮನ್ನಾ ರಾಜ್ಯದ ವಿತ್ತೀಯ ಬೊಕ್ಕಸದ ಮೇಲೆ ಭಾರವಾಗಿದ್ದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಜೆಡಿಎಸ್-ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮೈತ್ರಿ ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ 2018ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 34 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ರೈತರ ಸಾಲಮನ್ನಾ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ‘ಮನ್ನಾಭಾಯ್’ ಎನಿಸಿಕೊಂಡು ಧನ್ಯರಾದರು! ಆದರೆ ಅವರು ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಲು ಪರದಾಟ ಪಡಬೇಕಾಯಿತು. ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್ ದುಬಾರಿ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ವಿದ್ಯುತ್ ದರವನ್ನು ಏರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಲಮನ್ನಾ ಒಂದು ಸಾಧನೆಯಾಗುವ ಬದಲು ಅನೇಕರಿಗೆ ವೇದನೆಯಾಯಿತು. ಅದರ ಲಾಭ ತಲಪಬೇಕಾದವರನ್ನು ತಲಪಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ಕೊರಗು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹೇಗೆಹೇಗೋ ಸಾಲಮನ್ನಾ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕೈಚಳಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಕೃಷಿಕರು ಈಗ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ದುರುಪಯೋಗವಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಈಗಲೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಈಗ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಿತ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಇರಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದೆ.

    ಯುಪಿಎ ಅವಧಿಯಲ್ಲಾದ ಸಾಲಮನ್ನಾ ಅವಾಂತರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮಾಜಿ ಗವರ್ನರ್ ರಘುರಾಂ ರಾಜನ್ ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿ ಸಾಲ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಮನ್ನಾದಂತಹ ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯಿಲ್ಲದ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಂದ ವಸೂಲಾಗದ ಸಾಲದ ಸಮಸ್ಯೆ (ಎನ್.ಪಿ.ಎ.) ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಲಿದೆಯೆಂದು 2018ರಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಸಾಲಮನ್ನಾ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಜಗ್ಗದ, ಬಗ್ಗದ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರಕಾರ ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ  ಮರುಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಸಮರ್ಪಕವಾದ, ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ನೀತಿ. ಕೃಷಿಯೇತರ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಮರುಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುವ ಸಾಲಗಾರರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಕೆಲಸ ಈಗ ಆಗುತ್ತಿದೆ.  ಇದೇ ಆಗಬೇಕಾದ ಕೆಲಸ ಹೊರತು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ಸಾಲಮನ್ನಾ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ತಾರ್ಕಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇಲ್ಲದ, ವಿವೇಚನಾರಹಿತ ಖಾಸಗಿ ದುಂದುಗಾರಿಕೆಗೆ ಹಾದಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿರಂಗದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಕೃಷಿಯೇತರ ರಂಗದಲ್ಲಾಗಲಿ ಸಾಲಮನ್ನಾ ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ಒಂದು ಸಾಧನೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ನಮ್ಮ ಈ ಬೃಹತ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ?  

    ಜಾಗತೀಕರಣದ ಹಂದರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕೊಳ್ಳುಬಾಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ

    ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅನುಭೋಗದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಜಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಅಮೆರಿಕದಂಥ ಬಲಾಢ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಅಗಾಧ ಲಾಭದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ವೇಗಕ್ಕೆ ಈಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿನ್ನಡೆಯಾದರೂ, ಅದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹಂದರವೆನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವೇ ಇಲ್ಲ. ಈ ಹಂದರದ ಅಡಿಯಲ್ಲೇ ವಿದೇಶೀ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಸಡಿಲಗೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಷರತ್ತುಗಳು   ಕಡಿತಗೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಸಾಗಾಟ-ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಾದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಂತೂ ಜೀವನದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ್ದು ಯಾರಿಗಾದರೂ ತೀರಾ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣದ ವಿಶಾಲವಾದ ಚಪ್ಪರದ ಅಡಿಯಲ್ಲೇ ಯೂರೋಪಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ, ಕೊಳ್ಳುಬಾಕತನದ ತವರು ಎನಿಸಿಕೊಂಡು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ರತ್ನಗಂಬಳಿ ಹಾಸಿದ, ಐಷಾರಾಮೀ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಅಮೆರಿಕ ಕೋವಿಡ್ ಹಾವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ತನಕವೂ ಝಗಮಗಿಸಿದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಕೆಲವು ಕನ್ನಡದ ಸಾಹಿತಿಗಳೇ ಜಾಗತೀಕರಣವೆಂದರೆ ‘ಅಮೆರಿಕೀಕರಣ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು! ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ (ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಟಿ.ಒ.) ಕಾರ್ಯಕಲಾಪದ ಪ್ರಥಮಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಲಾಭ ಗಳಿಸಿ ತನ್ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಅಮೆರಿಕ ಆಧುನಿಕ ಕೊಳ್ಳುಬಾಕತನಕ್ಕೆ ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಮಾಡಿದ ದೇಶ.

    ಹಾಗೆಂದು, ಕೊಳ್ಳುಬಾಕತನವಾಗಲಿ, ಅನುಭೋಗಿತ್ವವಾಗಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೈದಳೆದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. 1899ರಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿಯೂ ಆರ್ಥಿಕತಜ್ಞರಾಗಿಯೂ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದ ಟಿ. ವೆಬ್ಲೆನ್ ಆಡಂಬರದ ಅನುಭೋಗದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನೇ ಬರೆದು ಮಿಂಚಿದ್ದರು. ಕಣ್ಣುಕೋರೈಸುವ ಅತಿ ತುಟ್ಟಿಯಾದ ಆಭರಣಗಳು-ವೈಢೂರ್ಯಗಳು, ದುಬಾರಿಯಾದ ರಿಸ್ಟ್‍ವಾಚ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರುಗಳು ವೆಬ್ಲೆನ್ ಸರಕುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈಗಲೂ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಗುಣ-ದೋಷಗಳ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಾಗ ವೆಬ್ಲೆನ್ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕ ಸುದ್ದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಂದು, ವೆಬ್ಲೆನ್ ಎಂದೂ ಆಡಂಬರದ ಅನುಭೋಗದ ಆರಾಧಕರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಾದ ಇತಿಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಜೋರಾಗಿಯೇ ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಂಪದ್ಭರಿತ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳುಬಾಕತನ ನವನವೀನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ, ಶೋಧಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯವುಳ್ಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಆಡಂಬರದ ವಿಲಾಸೀ ಜೀವನವು, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಭಾರೀ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕೊಳ್ಳುಬಾಕತನ ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ನೀತಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಈಗ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಅಭಾವ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೇ ಈಗ ಕೋವಿಡ್-19 ರಣವಾದ್ಯ ಬಾರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಭಾರತವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸವಾಲಿನ ಜಡಿಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಿವೆ.

    ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಸಮಾನತೆಯ ಸವಾಲುಗಳ ಸಾಲನ್ನು 2018ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘಟನೆ ‘ಒಕ್ಸಾಮ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿತ್ತು. 2017ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಳಿಕೆಯಾದ ಸಂಪತ್ತಿನ ಶೇ. 73ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಕೇವಲ ಶೇ. 1ರಷ್ಟು ಅತಿ ಶ್ರೀಮಂತರು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ದೇಶದ 67 ಕೋಟಿ ಜನರ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇ. 1ರಷ್ಟು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತಿನ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ, ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವುಳ್ಳ ತೀವ್ರ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿತ್ತು. ಅತಿಯಾಗಿ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು, ತುಟ್ಟಿಯಾದ ಸೊಬಗಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಭರ್ಜರಿ ಪ್ರತೀಕವಾದ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುಬಾಕತನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ತೀರ ಸಣ್ಣಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವೆಲ್ಲ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕೈಗೆ ಎಟುಕದ ಕಣ್ಣುಕೋರೈಸುವ ಹಣ್ಣುಗಳೆನ್ನುವುದು ಕೂಡ  ನಿಜ. ಮೊದಲೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾನತೆ 1991ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಜಾರಿಯಾದ ನಂತರ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಷಮಗೊಂಡು ಈಗ ಚಿಂತಾಜನಕ ಸವಾಲಿನ ರೂಪ ತಾಳಿದೆ.

    ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಲಾಭ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕೈಗೆ ಸೇರುತ್ತಿರುವುದು ಅಪಾಯದ ಅಂಶ ಎಂದು ಒಕ್ಸಾಮ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿ ನಿಶಾ ಅಗರವಾಲ್ 2018ರಲ್ಲೇ ಹೇಳಿದ್ದರು. ‘ಶತಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿರದೆ ಅದರ ವೈಫಲ್ಯದ ಲಕ್ಷಣ’ ಎಂದು ಅವರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದೆ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೀಗಿರುವಾಗ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಕಾಶದ ಹೂವಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ಸಹಜ.

     ಈಗ ಕೊರೋನಾ ಹಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಗಳು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರೆಗಿನ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನೂ, ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ತಲ್ಲಣ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೊರೋನಾಜನಿತ ಅನುಭವಗಳನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳಲ್ಲಿರುವ ನೀತಿನಿರ್ಮಾಪಕರು ಪರಿಗಣಿಸಲೇಬೇಕಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅನುಭವಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ಸಾಲಮನ್ನಾ ಮಾಡುವ ನೀತಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳುವ ಅಗತ್ಯ ಈಗ ತೀರಾ ಸ್ಪಷ್ಟ.

    ಯಾವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೂ, ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸಬಲ್ಲ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಬಹುದೇ ಹೊರತು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಜನರ ತೆಕ್ಕೆಯೊಳಗೆ ಸಿಲುಕಿ ನರ್ತಿಸಬಲ್ಲ ಕೊಳ್ಳುಬಾಕತನ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ, ಬೃಹತ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಂದುವ ಹೊದಿಕೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾದಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಪ್ರಜೆಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆಯ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಮ್ಮ ಒಕ್ಕೂಟವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಬೇಕು. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಬಲ್ಲ ಆಡಳಿತವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳು ಪುರಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆ ಬೆಳೆದು, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಿ ಅದು ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಬೇಡವಾದ ವ್ಯಾಪಕ ಬಡತನ ಇಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯ ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಬೇಗನೆ ಮರೆಯಾಗಿ ತೀರ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಗುರಿಯತ್ತ ದೇಶ ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣದ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ.

    ಪ್ರಜೆಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆ

  • ಮಾನ್ಯ ಡಿವಿಜಿಯವರು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಆರಂಭವನ್ನು ‘ವಿಷಯ’ ದ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯರು ತುಳಿದು ಸವೆದ ಅದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ನನ್ನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಹಿತಕರವಾಗಿದೆ. ‘ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದವು ನಿಜಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮೆಷಿನ್, ಯಂತ್ರ, ಸಲಕರಣೆ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವುದೆಂದು ನನಗನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ‘ತಂತ್ರ’ ಅಥವಾ ಟೆಕ್ನೀಕ್ ಅಂದರೆ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ಸತ್ಯ, ರಹಸ್ಯ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದಷ್ಟೆ. ಇದರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರತಿರೂಪವಾದ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕೂಡ ‘Technique (ತಂತ್ರ) ಮತ್ತು ‘logos’ (ಶಾಸ್ತ್ರ, ಅಧ್ಯಯನ) ಎಂಬೆರಡು ಶಬ್ದಗಳ ಮಿಶ್ರಣವೇ ಆಗಿರುವಂತಿದೆ. ಅಂದರೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಶಬ್ದಾರ್ಥದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಜ್ಞಾನವೇ. ಅದು ಆಯಾ ವಿಷಯದ ಜ್ಞಾನ, ಸುಜ್ಞಾನ.

    ಆದರೆ ನಾವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಈಗ ಅಪ್ಲಯನ್ಸ್ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ ಎಂಬಂತೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇದು ‘ಶಾಸ್ತ್ರ’ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನ್ವಯ, ಪ್ರಯೋಗ, ಬಳಕೆ, ಅನುಕೂಲಕರ ಹತ್ಯಾರು ಎಂಬ ಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. “ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ” ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಜನರು ಆಡುವ ಮಾತು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವುದಷ್ಟೆ. ಈ ಅರ್ಥವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದರೂ ಗಹನವೇ ಸರಿ. ಏಕೆಂದರೆ ‘ಪ್ರಯೋಗ’ವು ಅನೇಕಬಾರಿ ‘ಶಾಸ್ತ್ರ’ವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರವು ತನ್ನಿಂದತಾನಾಗಿದ್ದು ಜಡ. ಪ್ರಯೋಗವು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ. ಶಾಸ್ತ್ರವು ತಿಳಿವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿ, ಮಿದುಳಿಗೆ ಮೇವು ನೀಡಿ, ತನ್ಮೂಲಕ ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಾಯಿಯ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ತಣಿಸಿ, ಆನಂದವನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲದು. ಪ್ರಯೋಗವು ಯಾವುದೋ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ; ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತುವಿನ ಹೆಸರು, ರೂಪ, ಗುಣಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅತಿಯಾಗಿ ವಿಷಕಾರಿಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರವು ಒಂದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗಪ್ರವರ್ತಕ ತತ್ತ್ವವೇ ಆಗಿಬಿಡುವುದುಂಟು – ಐನ್‍ಸ್ಟೈನರ ಶಕ್ತಿಸಮೀಕರಣದಂತೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಅನ್ವಯವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಣುಬಾಂಬಿನಂತೆ ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಹಾಕಿದ ಶಾಶ್ವತ ಬರೆಯೇ ಆಗಿಬಿಡುವುದೂ ಇದೆ. ನಮ್ಮ ಸೆಖೆ ತಣಿಸಲೆಂದು ಬಂದ ಫ್ಯಾನ್ ಎಂಬ ಯಂತ್ರವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನೇಣುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುವುದಷ್ಟೆ? ಈ ರೀತಿ ಹೊಸಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಬಂದಂತೆ ಅದರ ಅನ್ವಯವಿಕಾರಗಳು ಬರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಅನ್ವಯವು ಮಾಡಿದ ಈ ಹಾನಿಯನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರವು ಎಂದೂ ಮಾಡಲಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಸೂಕ್ತ ಬಳಕೆಯು ಬಳಕೆದಾರನ ನೀತಿ, ಸಂಸ್ಕಾರ, ಸೌಶೀಲ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ನಡುವಿನ ಕಂದಕ.

    ಹುಟ್ಟರಿವಿನ ತುಡಿತದ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೂಪಗಳು

    ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಹಜಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಸೆಳೆತವು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಕೆಲಸಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚೇಕೆ ನಾವು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಕಾರ್ಯಗಳು – ಅದು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೆಗೆಯುವುದಿರಲಿ – ಅವೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಹುಟ್ಟರಿವಿನ ಸೆಳೆತಗಳ ಬೇರೆಬೇರೆ ವಿಸ್ತೃತರೂಪಗಳೇ ಎಂದು ತರ್ಕಸಹಿತವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು. ಊಟ, ನಿದ್ರೆ, ವಸತಿ, ಸಂತತಿವೃದ್ಧಿ ಇವೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅಸ್ತಿಭಾರವಾದ ಮೂಲಸೆಳೆತಗಳು.

    ಈ ಕೆಲವೇ ಮೂಲಸೆಳೆತಗಳು ಮಡಿಕೆಮಡಿಕೆಯಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಸಂವಹನ, ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ, ಆಳ್ವಿಕೆ, ಆಕ್ರಮಣ, ಆವಿಷ್ಕರಣ, ಸಂಗ್ರಹಣ, ಸುಖಸೌಲಭ್ಯಪ್ರಿಯತೆ, ದಕ್ಷತೆಯ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಹೀಗೆ ನೂರಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳಿದೆ. ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಮೂಲ instinctಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾವು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಸರಳರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬೇರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ತಮ್ಮ ಮಧ್ಯೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ, ಇತರರನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ, ಹೊಸ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಆಹಾರವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡುತ್ತವೆ – ಹೀಗೆ. ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಸಸ್ಯಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣಮಟ್ಟಿನ ಸಾಧನ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನೂ ಬಹಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಳಸುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಕೃತಕ ಶಕ್ತಿಚಾಲಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ನಾವು ಸೀಮಾರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಿರುವ, ಮಿತಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿರುವ, ಎಲ್ಲೆಮೀರುತ್ತಿರುವ ಹಂತ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ವಿಷಯ.

    ‘ನಮಗೆ ಎಷ್ಟು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೇಕು?’ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರಿತವಾಗಬೇಕಾದ ವಿಚಾರ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಹಳ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ‘ಇಷ್ಟು’ ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿಜವೇ ಆದರೂ, ಆ ಸೀಮಾರೇಖೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಸುಲಭಸೂತ್ರವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ಉಳಿವಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅನಿವಾರ್ಯವೇ ಆಗಿದೆ. ಆನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಬಳಕೆದಾರನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಬೇಕಿದೆ. ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಯಾರಿಗೂ ಲೈಸನ್ಸ್‍ನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ವಾಹನ ಚಲಾವಣೆಗೆ ಲೈಸನ್ಸ್ ಬೇಕಿದೆ. ನಾಗರಿಕವಿಮಾನ ಚಾಲನೆಗೆ ಇಂತಿಷ್ಟು ಗಂಟೆ ಹಾರಾಟದ ಅನುಭವವಿರಬೇಕೆಂದು ನಿಯಮವಿದೆ. ಅಂದರೆ ಯಂತ್ರಗಳು ಶಕ್ತಿವಂತವಾದಷ್ಟೂ ನಿಯಮಗಳು ಬಿಗಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮಗಳು ಪ್ಯಾರಾಸೆಟಮೋಲ್ ಮಾತ್ರೆಯಂತೆ. ಅವು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲಾರವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಪಾತ್ರರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಶಕ್ತಿವಂತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ತಣ್ಣಗೆ ಮನುಷ್ಯ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಹಾರ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಹುಟ್ಟರಿವು ಎಂಬ ಹಸಿವಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನವು ಸಿಕ್ಕಿ ಮನುಷ್ಯ ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿಂದು ದೇಹಬುದ್ಧಿವಿಕಾರ ಹೊಂದಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

    ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದರ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ

    ಒಂದು ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೋಡೋಣ. ಆಡುವ ಬಯಕೆ ಒಂದು ಹುಟ್ಟರಿವು (instinct). ಕರುಗಳು, ಬೆಕ್ಕುನಾಯಿಗಳ ಮರಿಗಳೂ ಆಟವಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಹುಟ್ಟರಿವಿನ ಉದ್ದೇಶ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು, ದೇಹಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದು, ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ದೊಡ್ಡವರಾದ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ ಅನ್ನ, ವಸತಿ, ಸಂತತಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತಿತರ ಮೂಲಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಕ್ಷಮತೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಆಗಿದೆ. ಬೆಕ್ಕಿನಮರಿಗಳು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಆಟವನ್ನೇ ಆಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ತಂತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಬೇಟೆಯ ಮೇಲೂ ಬಳಸಿ ದೊಡ್ಡವಾದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಹೊಟ್ಟೆಹೊರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕರುಗಳು ತಮ್ಮ ಹಿಂಗಾಲನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಒದೆಯುತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆದ ಮೇಲೆ ಇದೇ ನೆಗೆತವು ತಮ್ಮನ್ನು ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಆಕ್ರಾಮಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮುಖಕ್ಕೆ ಆಘಾತವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯು ನಮ್ಮಿಂದ ಎಂತಹ ಆಟವನ್ನು ಆಡಿಸುತ್ತದೆಯೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಆಡುತ್ತ ನಮಗರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ನಾವು ಜೀವನದ ಪಾಠವನ್ನೂ ಕಲಿತುಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಮಕ್ಕಳಾಡುವ ಕಬಡ್ಡಿ, ಲಗೋರಿ, ಓಡುವುದು, ನೆಗೆಯುವುದು, ಮರಹತ್ತುವುದು – ಇವೆಲ್ಲ ಜೀವನದ ಕಲಿಕೆಯೆಂದು ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮುಂದುವರಿದು ಇಂದು ಆಟಗಳು ಮೊಬೈಲಿನೊಳಕ್ಕೂ ಬಂದಿವೆ. ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್ ಬಳಸಿ ಮಕ್ಕಳು ಇಂದು ಎಲ್ಲೋ ಇರುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತೇ ಫುಟ್‍ಬಾಲೋ ಅಥವಾ ಪಬ್ಜಿಯೋ ಆಡಬಹುದು. ಇಂತಹ ಆಟಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಚರ್ಚಿಸಿದ ಆಡುವ ಮೂಲಉದ್ದೇಶ – ಬಾಳಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸೋತಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಯಾವುದೇ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯೂ ಬೇಡ. ಇದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸೀಮೆ ದಾಟಿದುದರ ಸಂಕೇತ.

    ಈ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ರಕ್ಕಸನ ಪಾಪದ ಕೊಡ ತುಂಬಿದಂತೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಚಟಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವನು ಶಾರೀರಿಕ ಶಕ್ತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ ಅಷ್ಟೆ. ಪಬ್ಜಿ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್, ನೇರಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಳೂ ಅಷ್ಟೆ. ತಮ್ಮ ಸೀಮಾರೇಖೆಯನ್ನು ಎಂದೋ ದಾಟಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಆಟವನ್ನೂ ಅಲ್ಲೇ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ನೆರೆದ ಜನರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಯವರು ‘ಲೈವ್’ನೋಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಈ ಆಟಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಸ್ಟ್ರೈಕ್, ಸರ್ವ್‍ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೈಗೆ ಬಾಲು, ಬ್ಯಾಟು ಕೊಟ್ಟರೆ ಒಂದು ಹೊಡೆತವನ್ನೂ ಹೊಡೆಯಲಾಗದ ನಿರ್ವೀರ್ಯ ‘ನೋಡುಗ’ರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಮುರಿದುಬಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಡುವ ದಿನಗಳು ಮತ್ತೆ ಬರಬೇಕಾಗಿವೆ. ಇದು ಆಟವೊಂದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮಾಡಬೇಕಿರುವ ಹಿಮ್ಮುಖ ಚಲನೆ.

    ನಾವು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಸಲಕರಣೆಗಳು ನಾವು ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿರುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸುಲಭ ಮಾಡಲಷ್ಟೇ ಇವೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಆಟವೇ ನಮಗೆ ಜಡತ್ವವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ, ನಮ್ಮ ಕೃಷಿಯು ನಮಗೆ ವಿಷವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ, ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಸುದ್ದಿಪ್ರಸಾರವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬರಿಯ ಗಾಸಿಪ್ ಹಬ್ಬುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರೆ – ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ತನ್ನ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಯಂತ್ರಗಳು ಮನುಷ್ಯರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿ. “ಪರಿಸರಸಮಸ್ಯೆಯು ನಮ್ಮ ಚಾರಿತ್ರ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ” ಎಂದು ನನ್ನ ಗುರು ಶ್ರೀ ‘ವೆಂಡೆಲ್ ಬೆರಿ’ ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ದುರ್ಬಳಕೆಯು ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ, ಇಳಿಯುತ್ತಿರುವ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನೆಲ್ಲ ತಾಂತ್ರಿಕಪ್ರಗತಿಯು ಇಂದು ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲಪಿರುವುದು ದುಃಖಕರವಾದ ಸತ್ಯ.

    ಸ್ವಯಂನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಾಧನೆ

    ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಅಂಗಾಂಗ ಕಸಿ, ವಂಶವಾಹಿಯ ತಿದ್ದುಪಡಿ – ಹೀಗೆ ನೂರಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ತುರೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಸರಿತಪ್ಪುಗಳನ್ನೂ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತ ಕುಳಿತರೆ ಈ ಲೇಖನವು ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

    ಆದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತೇ ಆದ ಬೇರೊಂದು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಅರಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವೇಷಣೆ, ಬಳಕೆಗಳೂ ಮೊದಲಾಗಿ ಹಣ, ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಸುಖದ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹಣ, ಸುಖ ಎರಡೂ ನಮಗೆ ಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಎಷ್ಟು ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಜಾಣ್ಮೆ ಇದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಚಪ್ಪಲಿಯನ್ನು ಟೊಪ್ಪಿಯೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊರುವುದಾಗುತ್ತದಷ್ಟೆ? ಅದೇ ರೀತಿ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಕೆಲವು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಮೊದಲು ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.

    1) ಯಂತ್ರಗಳು ಈಚೀಚೆಗೆ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬುದು ಮೊದಲ ತಪ್ಪುಕಲ್ಪನೆ. ಅವೆಷ್ಟೋ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆಯೆ ಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯಾವುದೇ ವಯೋವೃದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಲು ಎಂಬ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸದೆ ಇರುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್ ಇಲ್ಲದೆ ಲೆಕ್ಕಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬೋರ್‍ವೆಲ್ ಬಳಸದೆ ತೆರೆದ ಕೆರೆಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಎಂಬುದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಂತ್ರಗಳು ಹೆಮ್ಮೆ ಎಂಬ ಅಪಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. ನಿವಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ ಇರಬೇಕು.

    2) ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೊಸ ಯಂತ್ರದ ಬಳಕೆ ಒಂದು ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಾವು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಗದ್ದೆಕೊಯ್ಲು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿ, ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆದು ಕಾಳು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಆ ಕಠಿಣಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಒಂದು ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಅನುಭವವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೊಯ್ಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ತೊಂದರೆ, ಕೆಲಸದವರ ನಿರಾಸಕ್ತಿ ಈ ವರ್ಷ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೇಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಆದರೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕೈಕೊಯ್ಲಿನ ಪರಂಪರೆ ಇದರಿಂದ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಂತೆ ಎಂಬ ನೋವು ಇಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದುದು. ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂವೇದನೆಯಿರುವವರು ಯಂತ್ರವನ್ನು ಕುರುಡಾಗಿ ಹೊಗಳುವುದನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು.

    3) ಕೈಕೆಲಸದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳು ಪಡೆಯಲಾರವು. ಕೈಯಿಂದ ಕಳೆ ಕೊಚ್ಚಿದರೆ ಆ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಮೇವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಬಹುದು, ಯಂತ್ರವು ಹುಲ್ಲನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮಣ್ಣಿನ ಕೆಲಸವು ಒರಟಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಕೈಕೆಲಸದ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಅಲ್ಲಿಲ್ಲ. ವೇಗ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣವು ಯಂತ್ರದ ಶಕ್ತಿಯೇ ಹೊರತು ಒನಪು, ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ, ಕಲೆ ಅದರಲ್ಲಿಲ್ಲ.

    4) ಆಹಾರದ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರಗಳು ದೊಡ್ಡ ಅಪಸವ್ಯಗಳನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಮಿಕ್ಸರ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರದೊಳಕ್ಕೆ ಮುಚ್ಚಳದಲ್ಲಿನ ರಬ್ಬರ್ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬ್ಲೇಡ್‍ನ ಕೆಳಗಿರುವ ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್‍ಗಳು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಕರಗುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆ, ತೆಂಗಿನ ಚಿಪ್ಪಿನ ಸೌಟು, ಕಡೆಯುವ ಕಲ್ಲುಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಕೆಲವರಾದರೂ ಮನಗಾಣುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಎಣ್ಣೆಗಾಣಗಳು ಎಣ್ಣೆಯ ಗುಣವನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಜನ ಈಗ ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ. ನಿತ್ಯಾನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತೊಡಕು ಇದ್ದರೂ ಹಿಂದಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯವಿತ್ತು ಎಂದು ಜನ ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

    5) ಯಂತ್ರತಂತ್ರಗಳು ಎಷ್ಟೇ ಬೆಳೆದಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿಗೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳೆಂದರೆ ನೀರು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಮರ, ಬಿದಿರು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ, ಲೋಹಗಳು, ಆಹಾರಧಾನ್ಯಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳೇ. ಅಂದರೆ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಯಂತ್ರಗಳು ಕೋಟ್ಯಂತರ ವರ್ಷ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಇರುವ ಅವೇ ಸೀಮಿತ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೋಲಾರ್‍ನಂತಹ ಹೊಸ ಶಕ್ತಿಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರೂ ಈ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳ ಕೊರತೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ. ಶಕ್ತಿಯ ಮಿತಬಳಕೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವೇ ಹೊರತು ಸೋಲಾರ್ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಿತಶಕ್ತಿಬಳಕೆಯ ಕ್ರಾಂತಿ ನಮಗಿಂದು ಬೇಕಾಗಿದೆ.

    ಮಾನವದೇಹವು ಒಂದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ, ಅಮಿತಶಕ್ತಿಯ ಯಂತ್ರ. ಇದು ಹಿತ್ತಿಲಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿಂದು ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾದ ಕೆಲಸಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲುದು. ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಕೃತಕಯಂತ್ರಗಳು ಈ ಜೈವಿಕಯಂತ್ರಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಒರಟಾದ, ಕಳಪೆಯಾದ ನಕಲುಗಳಷ್ಟೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ಈ ನಕಲುಗಳೇ ಅಸಲಿ ಯಂತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಜೃಂಭಿಸಿವೆ. ಕಾಗೆಬಂಗಾರವು ನಿಜಬಂಗಾರವಾಗಿದೆ, ಕೆಂಬೂತವೇ ನವಿಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅಸಮಂಜಸತೆಯನ್ನು ನಾವೇ ಸ್ವಂತಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ; ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಎಚ್ಚರದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಸ್ವಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪವೇ ಸರಿದಾರಿಗೆ ತರಬೇಕಾಗಿದೆ. ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ನಾವು ದಾಸರಾಗುವ ಬದಲಿಗೆ ನಮಗೆ ಯಂತ್ರಗಳು ದಾಸರಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ.

    ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಗುರಿಯನ್ನು ತಲಪುವಷ್ಟೇ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ತಲಪುವ ದಾರಿಗೂ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಯಂತ್ರಗಳು ದಾರಿಯನ್ನು ಕ್ರಮಿಸದೆ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲಪುವ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅದೆಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ದಾರಿಯು ಗುರಿಯಷ್ಟೇ ಅಥವಾ ಗುರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳು ನಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಂಥ ಅದೇ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದರ್ಶಿಸಿದರೆ ಅದು ಬೇರೆಯದೇ ಅನುಭವ ನೀಡುವುದಷ್ಟೆ? ಅಡುಗೆಯನ್ನು ಉಣ್ಣುವಷ್ಟೇ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಅನುಭವವನ್ನು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವುದಷ್ಟೆ? ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ತ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಂದು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದಿದ್ದರೆ ಸರಿ. ಆದರೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಎಂದುಕೊಂಡು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮರುಯೋಚಿಸಬೇಕಿದೆ. ಡಯಾಬಿಟೀಸ್ ಬಂದಿದೆಯೆಂದು ಮಾತ್ರೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ, ಡಯಾಬಿಟೀಸ್ ಹೊಂದುವುದೇ ಹೆಮ್ಮೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಅಜಗಜಾಂತರವಿದೆಯಷ್ಟೆ? ನಮ್ಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಈ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಪುನರವಲೋಕಿಸಬೇಕಿದೆ.

    ನಮಗೆಷ್ಟು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೇಕು?

‘ಮಹಾಕ್ಷತ್ರಿಯ’ ಸುಭಾಷಚಂದ್ರ ಬೋಸ್
‘ಮಹಾಕ್ಷತ್ರಿಯ’ ಸುಭಾಷಚಂದ್ರ ಬೋಸ್

ಸಪಾದ ಶತೋತ್ಸವ ಹಲವು ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ಧಾರೆಗಳಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆದ ಅನ್ಯಾನ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಫಲಿತವಾಗಿ 1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಲಭಿಸಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರು, ಬಿಪಿನ ಚಂದ್ರಪಾಲ್, ಲಾಲಾ ಲಜಪತರಾಯ್, ಆ್ಯನಿ ಬೆಸೆಂಟ್, ಚಿತ್ತರಂಜನ್‍ದಾಸ್ ಮೊದಲಾದವರ ಕೊಡುಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೊಡುಗೆಯಷ್ಟೆ...

ಶಾರದಾ ಲಿಪಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪಕ್ಷಿನೋಟ
ಶಾರದಾ ಲಿಪಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪಕ್ಷಿನೋಟ

ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾನ್ ಸಾಧಕರನ್ನು, ಕವಿಗಳನ್ನು, ಅಮರಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ನಾಡು ಭಾರತದ ಮಕುಟಮಣಿಯಾದ ಕಾಶ್ಮೀರ. ಇಂತಹ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಬರೆಹವನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಲಿಪಿ ಶಾರದಾಲಿಪಿ. ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ/ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಲಿಪಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿ.ಶ. 8ನೆಯ ಶತಮಾನದ...

ಉದ್ಯಾನನಗರದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಬದಲಿಸಿದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪ್ರವಾಹ
ಉದ್ಯಾನನಗರದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಬದಲಿಸಿದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪ್ರವಾಹ

ಆಂಗ್ಲ ಮೂಲ: ಸುಗತ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಜು  (ಹಿರಿಯ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಾರರು, ‘ಔಟ್‍ಲುಕ್’) ಕನ್ನಡಾನುವಾದ : ಪ್ರೊ|| ಎಂ. ಧ್ರುವನಾರಾಯಣ ಉದ್ಯಾನನಗರವೇ, ಉದ್ಯಾನನಗರವೇ ನಿನ್ನ ಉದ್ಯಾನಗಳೆಲ್ಲಿವೆ? – ಎಂದೇ ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉದ್ಭವಿಸಿರುವುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಶೋಚನೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆಂದೇ ಆಭರಣಗಳ ಅಂಗಡಿಯ ಮಾಲಿಕರು...

ಪ್ರಜೆಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆ
ಪ್ರಜೆಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆ

ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಾದೆಯೊಂದು ‘ಉಳಿತಾಯವೇ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಮೂಲಧನ’ ಎಂದು ಸಾರಿದೆ. ಇಂದಿನ ಉಳಿತಾಯ ನಾಳೆಯ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಲಿದೆಯೆಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಗಾದೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಉಳಿತಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಉಳಿತಾಯ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ತನಕ ಆದ ಅನುಭವದ...

ನಮಗೆಷ್ಟು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೇಕು?
ನಮಗೆಷ್ಟು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೇಕು?

ಮಾನ್ಯ ಡಿವಿಜಿಯವರು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಆರಂಭವನ್ನು ‘ವಿಷಯ’ ದ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯರು ತುಳಿದು ಸವೆದ ಅದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ನನ್ನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಹಿತಕರವಾಗಿದೆ. ‘ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದವು ನಿಜಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮೆಷಿನ್, ಯಂತ್ರ, ಸಲಕರಣೆ ಎನ್ನುವ...

‘ಮಹಾಕ್ಷತ್ರಿಯ’ ಸುಭಾಷಚಂದ್ರ ಬೋಸ್
‘ಮಹಾಕ್ಷತ್ರಿಯ’ ಸುಭಾಷಚಂದ್ರ ಬೋಸ್

ಸಪಾದ ಶತೋತ್ಸವ ಹಲವು ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ಧಾರೆಗಳಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆದ ಅನ್ಯಾನ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಫಲಿತವಾಗಿ 1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಲಭಿಸಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರು, ಬಿಪಿನ ಚಂದ್ರಪಾಲ್, ಲಾಲಾ ಲಜಪತರಾಯ್, ಆ್ಯನಿ ಬೆಸೆಂಟ್, ಚಿತ್ತರಂಜನ್‍ದಾಸ್ ಮೊದಲಾದವರ ಕೊಡುಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೊಡುಗೆಯಷ್ಟೆ...

ಶಾರದಾ ಲಿಪಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪಕ್ಷಿನೋಟ
ಶಾರದಾ ಲಿಪಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪಕ್ಷಿನೋಟ

ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾನ್ ಸಾಧಕರನ್ನು, ಕವಿಗಳನ್ನು, ಅಮರಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ನಾಡು ಭಾರತದ ಮಕುಟಮಣಿಯಾದ ಕಾಶ್ಮೀರ. ಇಂತಹ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಬರೆಹವನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಲಿಪಿ ಶಾರದಾಲಿಪಿ. ಶಾರದಾ ಲಿಪಿಯು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ/ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಲಿಪಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿ.ಶ. 8ನೆಯ ಶತಮಾನದ...

ಉದ್ಯಾನನಗರದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಬದಲಿಸಿದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪ್ರವಾಹ
ಉದ್ಯಾನನಗರದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಬದಲಿಸಿದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪ್ರವಾಹ

ಆಂಗ್ಲ ಮೂಲ: ಸುಗತ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಜು  (ಹಿರಿಯ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಾರರು, ‘ಔಟ್‍ಲುಕ್’) ಕನ್ನಡಾನುವಾದ : ಪ್ರೊ|| ಎಂ. ಧ್ರುವನಾರಾಯಣ ಉದ್ಯಾನನಗರವೇ, ಉದ್ಯಾನನಗರವೇ ನಿನ್ನ ಉದ್ಯಾನಗಳೆಲ್ಲಿವೆ? – ಎಂದೇ ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉದ್ಭವಿಸಿರುವುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಶೋಚನೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆಂದೇ ಆಭರಣಗಳ ಅಂಗಡಿಯ ಮಾಲಿಕರು...

ಪ್ರಜೆಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆ
ಪ್ರಜೆಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕಭದ್ರತೆ

ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಾದೆಯೊಂದು ‘ಉಳಿತಾಯವೇ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಮೂಲಧನ’ ಎಂದು ಸಾರಿದೆ. ಇಂದಿನ ಉಳಿತಾಯ ನಾಳೆಯ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಲಿದೆಯೆಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಗಾದೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಉಳಿತಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಉಳಿತಾಯ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ತನಕ ಆದ ಅನುಭವದ...

ನಮಗೆಷ್ಟು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೇಕು?
ನಮಗೆಷ್ಟು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೇಕು?

ಮಾನ್ಯ ಡಿವಿಜಿಯವರು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಆರಂಭವನ್ನು ‘ವಿಷಯ’ ದ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯರು ತುಳಿದು ಸವೆದ ಅದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ನನ್ನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಹಿತಕರವಾಗಿದೆ. ‘ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದವು ನಿಜಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮೆಷಿನ್, ಯಂತ್ರ, ಸಲಕರಣೆ ಎನ್ನುವ...

ಭ್ರಮೆ
ಭ್ರಮೆ

ಶೀಲಾ, ಲತಾ, ರಶ್ಮಿ ಮತ್ತು ನಾನು ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತೆಯರು. ಆಗಾಗ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ನಾವು ಮೂವರು ವಾಚಾಳಿಗಳಾದರೆ ಶೀಲಾ ನಮ್ಮಂತಲ್ಲ. ಮೌನವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವವಳು. ಒಳ್ಳೆಯ ಬರಹಗಾರ್ತಿಯಾದ ಅವಳು ತನ್ನ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆದಂಥವಳು. ತಾನು ಬರೆದ ಅನೇಕ...

ತ್ರಿಕೂಟ  4. ಗೌತಮ
ತ್ರಿಕೂಟ 4. ಗೌತಮ

ಮುದ್ಗಲಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತಲಪುವವರೆಗೂ ನನಗಿದ್ದ ಉದ್ದೇಶ ಒಬ್ಬಳು ಸಂಸ್ಕಾರವಂತೆಯಾದ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯುವುದು ಮಾತ್ರ. ಅವಳು ಮುದ್ಗಲಮುನಿಯ ಮಗಳು ಎಂಬುದು ಋಷಿತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯವೆನಿಸಿತ್ತು ಅಷ್ಟೇ. ಅದರಿಂದಾಚೆಗೆ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಯೋಚಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮಂತಹ ಆಶ್ರಮವಾಸಿಗಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭವಿತವ್ಯದ ಕುರಿತು ಕನಸುಗಳು ಮೂಡುವುದೂ ಕಡಮೆಯಷ್ಟೆ? ಹಾಗಾಗಿ...

ಶಕುಂತಲೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಲಿ!
ಶಕುಂತಲೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಲಿ!

–ಪ್ರೊ. ಜಿ.ಎಚ್. ಹನ್ನೆರಡುಮಠ ನೆನಪಿದೆಯಾ ಆ ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯ ಹಳ್ಳ-ಕೊಳ್ಳ-ಹಳವು-ಕೊನ್ನಾರುಗಳ ಹಸಿರು ಕಾಡು? ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿ-ಅಮ್ಮ-ಮುತ್ತಜ್ಜಿ ಹರೆಯದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಹುಲುಸಾಗಿ ಹುಚ್ಚೆದ್ದು ಬೆಳೆದ ಹೊಲಗಳೇ ತಪೋವನಗಳಾಗಿದ್ದವು; ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಕರ್ಕಿ-ಕಣಗಿಲೆಯೇ ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯ ಪತ್ರಪುಷ್ಪವಾಗಿದ್ದವು. ಚೆಲ್ಲುಲ್ಲಿಗೋ ಚೆಲ್ಲಾಟ ಆ ಗಿಡ-ಮರ ಗುಲ್ಮಗಳಲ್ಲಿ...

ಕೃಷ್ಣಾ ನೀ ಬೇಗನೆ ಬಾರೋ
ಕೃಷ್ಣಾ ನೀ ಬೇಗನೆ ಬಾರೋ

ಅಂದು ಚೌಡಯ್ಯ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಕಲಾವಿದೆಯಿಂದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ. ವಿಶಾಲವಾದ ಸಭಾಂಗಣ ನಾಟ್ಯಪ್ರೇಮಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ನರ್ತಕಿಯದು ಅಪ್ಸರೆಯಂತಹ ರೂಪ. ನಾಟ್ಯಕ್ಕೆಂದೇ ಹೇಳಿಮಾಡಿಸಿದಂತಹ ಅಂಗಸೌಷ್ಟವ. ಮಹಾನ್ ಗುರುಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯೆ ಎಲ್ಲ ಮೇಳೈಸಿ ಅವಳ ನೃತ್ಯ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ...

ಅಕ್ಕರೆಯ ಸವಿಜೇನು
ಅಕ್ಕರೆಯ ಸವಿಜೇನು

ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಕಣ್ಣಲ್ಲ, ಒಂದು ಮಗು ಮಗುವಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಗಾದೆಯಾದರೆ ‘ಮಗುವೆಂದರೇ ಹೊರೆ, ಎರಡಾದರೆ ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಬರೆ’ ಎನ್ನುವುದು ಈಗಿನವರ ಉದ್ಗಾರ.  ಮಗು ಆಗುವುದೇ ಅಪರೂಪ ಎಂದಿರುವಾಗ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರೊಡನೆ ಒಡನಾಡುವ ಭಾಗ್ಯವಾದರೂ ಎಲ್ಲಿ? ಕುಟುಂಬದ ಜ್ಯೋತಿಯಂತೆ ಮಗಳು....

ಉತ್ಥಾನ - ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ

`ಉತ್ಥಾನ’ : ೧೯೬೫ರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ. ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸರಣ ಇರುವ ಸಂಚಿಕೆಯು ಈಗ ಕ್ರೌನ್‌ ಚತುರ್ದಳ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ೧೧೨ ವರ್ಣಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಲೇಖನ, ನುಡಿಚಿತ್ರ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ.  ಸಂಚಿಕೆಯ ಬೆ ಲೆ ೨೦ ರೂ.

Utthana
Kannada Monthly Magazine ​
Utthana Trust
Keshavashilpa, Kempegowda Nagara
Bengaluru - 560019
Karnataka State , INDIA

Phone : 080-26612732
Email : utthana1965@gmail.com

ಉತ್ಥಾನದ ಹೊಸ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಈಮೈಲ್‌ ಅಂಚೆಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಕ್ಕೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ