ಪ್ರಬಂಧ

ಚೊಂಬುಗಳು ಒಂದೆಡೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವಾದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ಚಂಬೋ ಚಂಬೋ ಖಾಲಿ ಚಂಬೋ, ನನ್ನ ತಲೆ ಎಮ್‌ಟಿ ಚಂಬೋ…’ ಎಂಬ ಉಪೇಂದ್ರರ ಸೂಪರ್ ರಂಗಾದ ಸಾಲುಗಳು, ‘ಸ್ನಾನಕೆ ನಿಂತ್ರೆ ಚೊಂಬಿಗೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸು…’ ಎಂಬ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಬಗೆಗಿನ ಭಟ್ಟರ ವ್ಯಂಗ್ಯ, ‘ಮಂಜುನಾಥನ ನಂಬು… ಅದರ್ ವೈಸ್ ಕೈಗೆ ಚೊಂಬು ಚೊಂಬು…’ ಎಂಬ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಶಾಲೆಯ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೊಂಬು ಅವನತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿಯೂ ಇಂದಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿಯೂ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿರುವುದು. ಶಿಲಾಯುಗದ ಜನರು ತಮ್ಮ ಆಯುಧ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲು, ಮೂಳೆ, ಮರ, ಕೊಂಬಿನಂತಹ […]

ಶಾಲೆಗೆ ರಜೆ ಇದೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ನಗರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವ ಮಕ್ಕಳು, ಅಲ್ಲಿನ ವೈಭವದ ಮನೆ, ತಿನ್ನುವ ಆಹಾರ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆಧುನಿಕ ಯಂತ್ರಗಳು, ಪರಿಕರಗಳು, ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಚಪ್ಪಲಿ, ಶೂಗಳ ರಾಶಿ. ವಾರಾಂತ್ಯದ ಮೋಜು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ಊರಿಗೆ ಮರಳಿದಾಗ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಗೋಳು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮೂಲಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪೋಷಕರಿಗೆ. ಬೆಳ್ಳಂಬೆಳಗ್ಗೆ ಹುಲ್ಲು ಸವರಲು ಬಂದಿದ್ದ ಗುಲಾಬಿಯದ್ದು ಒಂದೇ ರಾಗ. “ಅಯ್ಯೋ ಅಮ್ಮಾ ಮನೆಗ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನೆಂಟ್ರ್ ಬಂದ್ ಹೋದ್ ಅಂಬ್ದ್ […]

“ಬೇಕುಗಳು” ನಮ್ಮ ಮನಃಶಾಂತಿಯನ್ನು ಭಂಗಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ. ಇಂತಹ ಬೇಕುಗಳು ಫಲಿಸದಿದ್ದರೂ ನಾವು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ತಿಮಿತ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ನಾವು ಯಾವುದೇ “ಬೇಕುಗಳು” ಗುಲಾಮನಾಗದೇ ಅವುಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಗುಲಾಮನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಃಸ್ಥಿತಿ ತಲಪಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. “ಬೇಕುಗಳು” ಬೇಕು; ಆದರೆ ಅವು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಬಾರದು. ಹೌದೋ ಅಲ್ಲವೋ? ನೀವು ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ವಾಕಿಂಗ್ ಹೋಗುವದು ನೀವು ಆರೋಗ್ಯದಿಂದ ಇರಲು. ಅಲ್ಲದೇ ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಕಳೆದು, ಹರಟೆ ಹೊಡೆದು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ […]

ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತು. ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಒಬ್ಬಳು ಗೌಳಿಗಿತ್ತಿ ಹೋಗ್ತಾ ಇದ್ದಾಳೆ. ಯಾರದ್ದೋ ವರ್ತನೆಯೋರ ಮನೆಗೆ ಹಾಲು ಹಾಕೋಕೆ ಇರಬೇಕು. ಅವಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ, ಭುಜದವರೆಗೆ ಎತ್ತಿದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚೊಂಬನ್ನು ಹಿಡಿದು ವೈಯಾರದಿಂದ ಕೃಷ್ಣಕರ್ಣಾಮೃತದಲ್ಲಿ ಲೀಲಾಶುಕ ಹೇಳುವಂತೆ “ವಿಕ್ರೇತು ಕಾಮಾ ಖಿಲ ಗೋಪಕನ್ಯಾ” ಎನ್ನುವಂತೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕ್ತಾ ಹೋಗ್ತಾ ಇದ್ದಾಳೆ. ಆ ನಿತಂಬಗುರ್ವಿಯನ್ನು ಕಂಡ ಈ ನಿಂಗನಿಗೇನಾಯಿತೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ಕ್ರೂ ಕಳಚಿ ಸಡಿಲಾಯ್ತೋ, ಎಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್‍ನ ಡೈನಮೋದ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಝಟ್ಕಾ ತಗುಲಿತೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಒಂದು […]

ಪುಟ್ಟ ಬಾಯಿಯು ಹವಳ ತುಟಿಗಳು ದೃಷ್ಟಿ ತಾಗುವ ಚಲುವೆ ಅವಳು ನೀಳ ನಾಸಿಕ ಹೊಳೆವ ನತ್ತು ಕಮಲ ದಳಗಳೆ ಕಂಗಳು ಪುಟ್ಟ ಬಾಯಿ, ಬಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಅಂದದ ತುಟಿಗಳು, ನೀಳವಾದ ಮೂಗು, ಅರಳು ಕಂಗಳು – ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮುಖದ ಸೊಬಗು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ದೇವರು ಕೊಟ್ಟ ಕಣ್ಣು, ಮೂಗು, ಬಾಯಿ ನೆಟ್ಟಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಹಿಂದೆ ನಮಗೆಲ್ಲ್ಲ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು. ಸೌಂದರ್ಯಾಭಿಲಾಷಿಗಳು ಚಂದ ಕಾಣುವ ಆಶಯದಿಂದ ತುಸು ಸರಿಯಿಲ್ಲವೆನಿಸಿದರೂ ತಮ್ಮ ಮೂಗು, ತುಟಿ, […]

ಸದಾ ನಗುವ ಮುಖ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಲೇ ಶೋಕಿಲಾಲ. ಏನೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಸರಿ, ಬೆಳಗಾಗೆದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ನೀಟಾಗಿ ಬಿಳಿ ಪಂಚೆ, ಮೇಲೊಂದು ಬಿಳಿಯ ಷರಟು. ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟು ಆಂಜನೇಯನಿಗೊAದು ನಮಸ್ಕಾರ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಊರ ಮಧ್ಯದ ಅರಳೀಕಟ್ಟೆಯ ಬಳಿ ಬಂದರೆ ಸಾಕು ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಮಿಕ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳುವುದು ಗ್ಯಾರಂಟಿ. ಊರಿನಲ್ಲಿದ್ದವರಿಗೆಲ್ಲ ಇವನ ಸ್ವಭಾವ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಒಬ್ಬರಲ್ಲ ಒಬ್ಬರು ಖೆಡ್ಡಾಕ್ಕೆ ಬೀಳಿಸುವ ಇವನ ಪರಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಊರು-ಕೇರಿ ಎಂದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವಗಳ ಜನರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ […]

ಅಂದಿನ ದಿನಗಳೇ ಅಂಥವು. ಫೋನು-ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಲ. ಅಂಚೆಯಣ್ಣನೇ ಗತಿ. ಅವನೂ ಹಂಸದಷ್ಟೇ ನಿಧಾನ. ಆಗ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅತಿಥಿಗಳು ಬಂದರೆ ಮಾಡಲು ವಿವಿಧ ಭಕ್ಷ್ಯಭೋಜ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದುದು ಪುರಿ.. ಖೀರು , ಬಾಸುಂದಿ ಶ್ರೀಖಂಡ.. ಇತ್ಯಾದಿಗಳು. ಆಗ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಕೊಂಡು ತರುವ ಪರಿಪಾಠವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಹಾಗೆ ತರುವುದು ತಮಗೆ ತಮ್ಮ ಪಾಕಪ್ರಾವೀಣ್ಯಕ್ಕೆ  ಅವಮಾನವೆಂದು ಹೆಂಗಳೆಯರು ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳು… ಮಮ್ಮಾ.. ತೇಜಾ ಮನೇಲಿ ಹಾಲಿನವನೊಬ್ಬ ಕ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಡೈರೆಕ್ಟಾಗಿ ಮನೆಗೇ ತಂದು ಕೊಡ್ತಿದಾನೆ. ನೋ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್.. […]

ಅಪ್ಪಯ್ಯ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಒಂದೆರಡು ದೊಡ್ಡ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಹೋಗಿ ಅವುಗಳ ಗೂಡಿರುವ ಜಾಗ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಮವಾಸ್ಯೆಗೆ ಎದುರಾಗಿ (ಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ನೆನಪಿಲ್ಲ) ಜೇನುತಟ್ಟಿ ತೆಗೆದರಷ್ಟೇ ಪೂರ್ತಿ ತುಪ್ಪವಿರುವ ರಸಭರಿತ ಜೇನು ಸಿಗುವುದೆಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಿಂದಿನವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಣಕಣದ ಮಾಹಿತಿಕಣಜ ಕೆದಕುವ ಮನವುಳ್ಳವರು ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಿಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಂದು ಸಪ್ಪಳವನ್ನೂ ಹಪ್ಪಳ ತಿನ್ನುವಾಗ ಬರುವ ಸಶಬ್ಧ ರುಚಿಯಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಕಲೆ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರರಿಗೆ ಒಲಿದಿದೆ. ಒಲಿದಿದೆ […]